2 Ağustos 2025

Demirim Yüksek Ama Kansızım!

Peki Neden Hâlâ Yorgun, Solgun ve Nefessizim?

Çok tanıdık bir hikâye:
“Kan tahlili yaptırdım, demirim normalin üstünde ama hemoglobinim hâlâ düşük. Hekim ‘kansızsın’ diyor. Peki nasıl olur bu?”

İşte cevabı:
Kansızlık sadece demir eksikliğinden olmaz.
Bazen vücudunuzda demir var, ama o demir yerine ulaşamıyor.

Demir Nasıl Oksijen Taşıyan Süper Güce Dönüşür?

Vücudumuzda “oksijen taşıma süper kahramanı” kimdir diye sorsak, cevabı hemoglobin olur.
Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin (eritrositlerin) içindeki özel proteindir ve nefesle aldığımız oksijeni tutup tüm hücrelere dağıtır.

🔴 İşte bu hemoglobinin merkezi, demir atomudur.
Ama demirin bu yapıya bağlanabilmesi için araya biri daha gerekir:
PORFİRİN halkası.

Ve işte esas sürpriz burada:
🟢 Porfirin halkasını oluşturmak için B6 vitaminine (piridoksin) ihtiyaç vardır.

Süreç Nasıl İşliyor? Adım Adım Anlatalım

1️⃣ Hücre içinde glisin ve süksinil-CoA adlı iki molekül birleşir.
2️⃣ Bu birleşim için görevli bir enzim vardır: ALA sentaz.
3️⃣ Bu enzimin çalışabilmesi için B6 vitamini (P5P formu) gereklidir.
4️⃣ ALA oluşur, zincirleme reaksiyonlarla porfirin halkası yapılır.
5️⃣ Demir bu halkaya yerleşir → hem adı verilir.
6️⃣ Hem, globin proteinine bağlanır → hemoglobin oluşur!

🔴 Ama! B6 vitamini eksikse…

ALA oluşmaz,
Porfirin üretilmez,
Demir ortada kalır ama bağlanamaz,
Hemoglobin oluşmaz → Anemi gelişir.

“Demirim Yüksek Ama Hemoglobinin Düşük” Ne Demek?

İşte cevabı:
Demir kanınızda dolaşıyor ama hemoglobin yapısına bağlanamıyor.
Yani: Yedek kulübesinde bekliyor ama oyuna alınamıyor.
Neden?

Çünkü B6 vitamininiz eksik veya aktif hale geçemiyor.

Sadece Demir Almak Yeterli Değil!

Anemi tedavisi denince herkes hemen demir, B12, folik asit (B9) alır.
Ama B6 unutulur.

Hâlbuki:

B6 yoksa porfirin yok,
Porfirin yoksa demir tutunamaz,
Demir tutunamazsa hemoglobin düşer.

Sonuç: Kansızlık devam eder.

B6 Vitamininin Aktif Hali: P5P Nedir?

B6 vitamini, aktif formu olan P5P (Piridoksal-5-Fosfat) haline dönüşmeden işe yaramaz.
Ama bazı kişilerde genetik yatkınlık ya da karaciğer sorunları nedeniyle bu dönüşüm eksik veya yetersiz olabilir.

Bu durumda:
✅ Direkt P5P formunda B6 vitamini alınması gerekir.
(Bu form, aktif olduğu için doğrudan işe yarar.)

Kimler Bu Duruma Dikkat Etmeli?

Sürekli kansızlık yaşayanlar
Demir düzeyi normal ya da yüksek olup HGB hâlâ düşük olanlar
Et yemesine rağmen yorgun, solgun, nefessiz kalanlar
Hamileler
Emziren anneler
Sık adet gören kadınlar
Spor yapan ama toparlanamayan bireyler

Çözüm Önerileri: Ne Yapmalı?

✅ Demir, B12, B9 ile birlikte B6 düzeyinizi de kontrol ettirin.
✅ Eğer hemoglobin düşük ama demir normalden yüksekse, P5P formunda B6 desteği alınabilir (hekim önerisiyle!).
✅ Sindirim sistemi sorunları varsa B6 emilimini de etkileyebilir.
✅ Karaciğer destekleyici takviyelerle dönüşüm sürecini destekleyin.
✅ İşlenmiş gıdalardan uzak durun; çünkü B6 hassas bir vitamindir, kolayca parçalanır.

Kanın Hikâyesi Sadece Demirle Yazılmaz

Kansızlık bazen demir eksikliğinden olur… ama her zaman sadece demirle düzelmez.
Vücut bir orkestradır. Her vitamin ve mineral bir enstrümandır.
Ve B6 olmadan bu orkestra şarkıyı tamamlayamaz.

Unutmayın:

“Demir dolu ama nefessizim” diyorsanız, gözünüz B6’da olsun!
Ve en önemlisi: Takviye değil, denge önemli. Bu dengeyi de ancak bilinçli ve bilimsel bir yaklaşım sağlar.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ B6 Vitamini Eksikliği https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK470579/

⭐️⭐️ Aneminin önlenmesi ve kontrolünde vitaminlerin rolü https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10948381/

⭐️⭐️ Pankreatikoduodenektomi sonrası hastalarda B6 vitamini eksikliğine bağlı anemi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25543166/

⭐️⭐️ B6 Vitamini Eksikliği ve Bağımlılığı https://www.msdmanuals.com/professional/nutritional-disorders/vitamin-deficiency-dependency-and-toxicity/vitamin-b6-deficiency-and-dependency

⭐️⭐️ B6 vitamini https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminB6-HealthProfessional/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni2 Ağustos 2025

1 Ağustos 2025

İş Sağlığı ve Güvenliği – ESCO İlişkisi Nedir?

Değişen İşgücü, Değişen İhtiyaçlar

21. yüzyılın işgücü piyasası, önceki dönemlere kıyasla radikal biçimde dönüşüyor. Meslekler arası geçiş artarken, işverenlerin aradığı beceriler sık sık değişiyor. Aynı zamanda iş arama ve işe alım süreçleri de dijital platformlara kaymış durumda. Bu ortamda çalışanlar, işverenler, eğitim sağlayıcılar ve kamu otoriteleri arasında ortak bir mesleki dilin eksikliği, verimsizlik, iletişim kopuklukları ve beceri uyumsuzluklarına neden olabiliyor.

Tam da bu noktada Avrupa Komisyonu tarafından geliştirilen ESCO (Skills, Competences, Qualifications and Occupations) sistemi devreye giriyor. ESCO (Avrupa Beceriler, Yeterlilikler, Nitelikler ve Meslekler), beceriler, yeterlilikler, nitelikler ve mesleklerin Avrupa çok dilli sınıflandırmasıdır.

ESCO, Avrupa çapında meslekler, beceriler ve yeterlilikler hakkında ortak bir taksonomi sağlayarak dijital işgücü piyasasının daha uyumlu, şeffaf ve etkili işlemesini amaçlar.

Peki, sürekli değişen ve dijitalleşen bu mesleki ekosistemde;

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) nasıl konumlanıyor?

İş sağlığı ve güvenliği (İSG), ESCO sistemi ile nasıl kesişiyor?

ESCO Nedir? Temel Kavramlar

ESCO, Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi (EQF) ile uyumlu olarak yapılandırılmış ve şu üç temel bileşenden oluşur:

Meslekler (Occupations): Her meslek için görevler, işlevler ve iş tanımları.
Beceriler ve Yeterlilikler (Skills and Competences): Teknik, bilişsel, sosyal beceriler.
Nitelikler (Qualifications): Sertifikalar, diplomalar, eğitim çıktıları.

ESCO veritabanı, iş ilanları, özgeçmişler, eğitim modülleri, yetenek analizleri gibi dijital sistemlerin birlikte çalışmasını sağlar. Bu yapı uluslararası hareketliliği, istihdam süreçlerini ve mesleki gelişim planlamasını kolaylaştırır.

İş Sağlığı ve Güvenliği – Mesleklerin Temel Yapıtaşı

İş Sağlığı ve Güvenliği, her meslek grubunun içinde gizli fakat hayati bir katmandır. İster kaynakçı olun, ister sağlık teknisyeni, ister dijital platform geliştiricisi; her mesleğin güvenli icrası, iş sağlığı kurallarının uygulanmasına bağlıdır.

ESCO sistemi içinde İş Sağlığı ve Güvenliği şu yönlerden öne çıkar:

🔹 ESCO’da İSG Becerileri Bir Yetkinlik Grubu Olarak Tanımlanır

Örneğin bir vinç operatörünün ESCO profilinde şu beceriler yer alır:

“Load lifting safety procedures” → Yük kaldırma güvenlik prosedürleri
(Yüklerin kaldırılması sırasında uygulanması gereken güvenli iş adımları ve kurallar bütünü.)

“Risk of working at heights” → Yüksekte çalışmanın riskleri
(Yüksek yerlerde çalışmanın oluşturduğu düşme, ekipman devrilmesi, denge kaybı gibi tehlikelerin farkındalığı ve kontrolü.)

“Apply health and safety regulations in lifting operations”→ Kaldırma operasyonlarında iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının uygulanması
(Yük kaldırma işlemleri sırasında geçerli yasal düzenlemelerin ve güvenlik önlemlerinin pratikte uygulanması.)

Bu ifadeler, sadece teknik becerileri değil, İş Sağlığı ve Güvenliği’nin mesleki performansla entegre olduğunu gösterir. Bu, işverenin işe alımda “bu kişi işi yapabilir mi?” sorusunun yanı sıra “bu işi güvenli yapabilir mi?” sorusunu da sormasını sağlar.

ESCO Sistemi, İSG Eğitimlerinin Uluslararası Tanınırlığını Kolaylaştırır

Bir çalışanın, örneğin “yüksekte çalışma eğitimi” aldığını CV’sine yazması başka, bu bilginin ESCO referanslı bir kodla tanımlanması bambaşka bir şeydir. ESCO, bu tür eğitimleri tanımlayan ulusal ve uluslararası yeterlilikleri EQF seviyesiyle eşleştirerek:

İş arayanın eğitiminin karşılığını tanımlanabilir hale getirir.
İşverenin bu yeterliliği dijital ortamda aramasını kolaylaştırır.
Uluslararası geçişlerde (ör. AB içi iş gücü mobilitesi) eğitim uyumunu sağlar.

İş Güvenliği Uzmanları İçin Dijital İşgücü Piyasasında Yeni Bir Konum

İş güvenliği uzmanı, ESCO sisteminde hem bir meslek hem de uzmanlık alanı olarak tanımlanır. Bu durum, İş Güvenliği uzmanlarının da dijital işgücü piyasasında görünürlüğünü artırır:

İş ilanlarında İş Güvenliği uzmanı aranırken ESCO kodu kullanılabilir.
İş Güvenliği uzmanı, becerilerini dijital CV’sine ESCO ile entegre edebilir.
İşveren, farklı ülkelerden gelen İş güvenliği profesyonellerinin yetkinliklerini karşılaştırabilir.

📌 Örnek:

ESCO Meslek Kodu: Occupational Health and Safety Inspector (Code: 325710)
Beceriler:

⭐️ “Assess occupational hazards” → Mesleki tehlikeleri değerlendirmek
(Bir iş yerinde çalışanların maruz kalabileceği fiziksel, kimyasal, biyolojik ve psikososyal tehlikeleri sistematik olarak analiz etmek ve risk seviyelerini belirlemek.)

⭐️ “Promote safety standards” → Güvenlik standartlarını teşvik etmek / yaygınlaştırmak
(İş yerinde kabul görmüş ulusal ve uluslararası güvenlik uygulamalarını tanıtmak, benimsetmek ve uygulanmasını sağlamak.)

⭐️ “Investigate workplace accidents” → İş yeri kazalarını araştırmak
(Meydana gelen kazaların nedenlerini belirlemek, kök neden analizleri yapmak ve benzer olayların tekrarını önlemek amacıyla iyileştirici önlemler geliştirmek.)

Bu yapı sayesinde iş güvenliği uzmanlarının teknik, düzenleyici ve iletişim becerileri net biçimde ayrıştırılır ve dijital platformlarda aratılabilir hale gelir.

ESCO, İş Sağlığı Risklerinin Dijital Takibine Altyapı Sağlar

Dijital işe alım platformları (örneğin LinkedIn, EURES, Europass), iş tanımlarında risk türü ve koruyucu beceri eşleşmelerini giderek daha fazla dikkate alıyor.

Örneğin:

Kimyasal risk içeren bir meslek için, ““Use PPE against hazardous substances”→ Tehlikeli maddelere karşı kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanmak” becerisi aranır. (Kimyasal, biyolojik veya toksik maddelerle temas riski olan ortamlarda uygun eldiven, maske, gözlük, tulum gibi KKD’leri doğru şekilde seçmek ve kullanmak.)
Psikososyal riski yüksek mesleklerde, ““Manage occupational stress” → Mesleki stresi yönetmek” gibi beceriler ESCO’dan çağrılır. (İş kaynaklı psikolojik baskı ve stres faktörlerini tanımlamak, etkilerini azaltmak için başa çıkma stratejileri geliştirmek ve işyerinde zihinsel iyilik hâlini desteklemek.)

Bu sistemler sayesinde, iş ilanı otomatik olarak İSG gerektiren becerilerle eşleştirilmiş olur. Böylece hem işveren bilinçlenir, hem iş arayan daha gerçekçi değerlendirme yapar.

ESCO, Eğitim Kurumlarına Rehberlik Eder

Birçok üniversite ve meslek yüksekokulu, artık program çıktıları hazırlarken ESCO sisteminden faydalanmaktadır. Bu, iş sağlığı eğitimi veren kurumlar için de büyük avantaj sağlar:

Müfredatlar güncel iş gücü ihtiyaçlarına göre ESCO’ya göre şekillendirilir.
Mezunlar, mezuniyet sonrası becerilerini ESCO referanslı olarak tanımlayabilir.
Bu sayede eğitim, işe geçiş süreci hızlanır.

Örneğin:
Bir iş güvenliği teknikeri mezunu, ““Implement risk assessment procedures” → Risk değerlendirme prosedürlerini uygulamak (İşyerindeki tehlikeleri tanımlamak, bu tehlikelerin yol açabileceği riskleri analiz etmek ve kontrol önlemleri planlamak için belirlenmiş yöntemleri sistematik şekilde hayata geçirmek.)” ve ““Conduct workplace inspections” → İşyeri denetimleri gerçekleştirmek (İş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygunluk açısından işyerinde düzenli saha kontrolleri yapmak, uygunsuzlukları tespit etmek ve raporlamak.)” becerileriyle tanımlanabilir.

Ortak Dil, Güvenli Gelecek

İş Sağlığı ve Güvenliği, sadece iş kazalarının önlenmesinde değil, istihdam süreçlerinin kalitesinde ve şeffaflığında da kilit rol oynamaktadır. ESCO sistemi, bu rolü dijitalleştirerek:

İSG becerilerinin görünürlüğünü artırır,
Eğitim-istihdam eşleşmesini kolaylaştırır,
Uluslararası hareketliliği mümkün kılar,
İşe alım süreçlerinde İSG kriterlerinin sistematik şekilde tanımlanmasını sağlar.

Bugünün ve geleceğin iş dünyasında, güvenlik, yalnızca bir önlem değil; yeteneklerin dijital olarak tanımlandığı bir değer haline gelmiştir. ESCO, bu değerin ortak ve sürdürülebilir bir dilde ifade edilmesini sağlayarak, hem çalışanların hem de işverenlerin yolunu aydınlatır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Avrupa Becerileri, Yeterlilikleri, Nitelikleri ve Meslekleri (ESCO) https://esco.ec.europa.eu/en/about-esco/what-esco/why-esco-needed

⭐️⭐️ ESCO Meslekler https://esco.ec.europa.eu/en/classification/occupation_main

⭐️⭐️ ESCO Beceriler ve yeterlilikler https://esco.ec.europa.eu/en/classification/skill_main

⭐️⭐️ ESCO Nitelikler https://esco.ec.europa.eu/en/classification/qualificationshttps://esco.ec.europa.eu/en/classification/qualifications

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Makaleler, Sağlık Bülteni1 Ağustos 2025

31 Temmuz 2025

Evinizde Öjenol İle Gıdaların Tat ve Raf Ömrünü Artıralım

Öjenol, bir tür fenol bileşiği olup, karanfil başta olmak üzere bazı diğer bitkilerde, özellikle defne, tarçın, yenibahar, fesleğen ve hindistan cevizi gibi bitkilerde de bulunur. Karanfilde bulunan bu bileşik, ona karakteristik keskin, tatlı ve baharatlı kokusunu ve aromasını verir.

Baharatlı Bir Bileşik Olarak Öjenol

Öjenol, başta karanfil (Syzygium aromaticum) olmak üzere bazı aromatik bitkilerde bulunan doğal bir fenolik bileşiktir.

Karanfil kendisine has keskin, sıcak ve baharatlı aroması sayesinde sadece sağlık alanında değil, gıda endüstrisinde de çok yönlü bir şekilde kullanılmaktadır.

Hem tat verici hem de doğal koruyucu özellikleri sayesinde doğal katkı maddesi olarak değerlidir.

Öjenol‘ünTat Verici Olarak Kullanımı

Öjenol Baharatlı Aroma Kaynağı

Öjenol, karanfilin karakteristik aromatik notasını oluşturan temel bileşendir.
Gıdalarda tarçın, vanilya ve hindistan cevizi ile birlikte tat profiline sıcak ve baharatlı bir derinlik kazandırır.
Özellikle şekerleme, unlu mamuller, dondurma ve içeceklerde tercih edilir.

Öjenol‘ ün Tat Maskesi Görevi

Yoğun aroması sayesinde, bazı gıdalardaki istenmeyen tatları maskeleyebilir.
Özellikle bitkisel protein bazlı ürünlerde (örneğin vegan burgerler) bu özellik avantaj sağlar.

Öjenol Tat Uyumu ve Sinerji

Vanilin, kafeik asit gibi bileşiklerle sinerjik etki göstererek tat bütünlüğünü artırır.
Karanfilli çay, zencefilli içecekler, chai karışımları gibi aromatik ürünlerin bileşiminde yer alır.

Doğal Raf Ömrü Artırıcı ve Koruyucu Olarak Kullanımı

Öjenol‘ün Antimikrobiyal Etki

Öjenol, hem gram pozitif hem gram negatif bakterilere karşı antibakteriyel aktivite gösterir.
Listeria monocytogenes, E. coli, Salmonella spp., Staphylococcus aureus gibi patojenlere karşı etkilidir.
Aynı zamanda mantar oluşumunu da önleyerek gıdaların mikrobiyal bozulmasını yavaşlatır.

Öjenol‘ün Antioksidan Özellik

Lipid peroksidasyonunu baskılayarak özellikle yağ içeriği yüksek ürünlerde oksidatif rancidity’yi (ekşime) geciktirir.
Bu sayede yağlı tohumlar, kuruyemişler ve et ürünleri gibi gıdaların raf ömrünü uzatır.

Öjenol‘ün Filmler ve Kaplamalarda Kullanım

Öjenol, yenilebilir biyopolimer filmlere (örneğin kitosan, jelatin) eklenerek antimikrobiyal ambalajlar oluşturulabilir.
Bu filmler, özellikle peynir, et ürünleri ve taze sebze-meyveler için yüzey kontaminasyonunu azaltmada etkilidir.

Öjenol‘ün Uygulama Alanları ve Konsantrasyonlar

Gıda Türü	Kullanım Amacı	Uygulama Yöntemi	Konsantrasyon (yaklaşık)
Şekerlemeler	Aroma verici	Karışımda doğrudan	0.01–0.05%
Et ürünleri	Raf ömrü artırıcı	Marinasyon, kaplama	0.1–0.5%
Süt ürünleri (peynir)	Antimikrobiyal kaplama	Biyopolimer film	%0.1–1.0 (film bazında)
İçecekler	Baharatlı tat profili	Aroma katkısı	0.02–0.1%
Bisküvi ve unlu mamul	Tat verici + antioksidan	Hamura eklenir	0.02–0.05%

⚠️ Not: Yoğun aromatik yapısı nedeniyle düşük dozlarda kullanımı önerilir; aksi halde baskın ve hoş olmayan bir tat oluşabilir.

Evde Karanfil (Öjenol) Ekstresiyle Gıdalarınızın Raf Ömrü Uzatalım

Ev Yapımı Doğal Gıda Koruyucu

Amaç – ev yapımı reçel, zeytin, turşu, soslar gibi ürünlerin içine birkaç damla eklenerek raf ömrü artırıcı olarak kullanılabilir.

Malzemeler

10 gr karanfil

100 ml sıcak su veya zeytinyağı

Yapımı

12 saat demleme veya 3 saat düşük ısıda bekletme

Süzülüp steril şişeye konur

Karanfil Ekstraktlı Zeytinyağı ile Peynir Koruyucu Yağ

Amaç – Ev yapımı ya da açıkta satılan peynirlerin bozulmadan daha uzun süre dayanması

Malzemeler

100 ml sızma zeytinyağı
1 tatlı kaşığı toz karanfil veya 5-6 adet bütün karanfil
(Opsiyonel) 1 damla doğal E vitamini (antioksidan etkiyi artırır)

Hazırlık

Zeytinyağını küçük bir tencerede hafifçe ısıt.
İçine karanfilleri ekle ve 10 dakika kısık ateşte demle.
Soğutup süz.
Peyniri bu yağla kapla veya cam kavanoza koyup üzerini bu yağla kapat.

Etkisi – Yağ, oksidasyonu azaltır; karanfil ise bakteri üremesini yavaşlatır.

Karanfil Ekstraktlı Sirke ile Sebze Koruyucu Sprey

Amaç – Yeşillik, domates, salatalık gibi sebzelerin raf ömrünü uzatmak

Malzemeler

1 çay bardağı elma sirkesi
1 çay bardağı su
10-12 karanfil
1 yemek kaşığı limon suyu

Hazırlık

Sirke ve suyu kaynat, karanfilleri ekle.
15 dakika demlendikten sonra süz ve sprey şişesine aktar.
Sebzelerin üzerine sık, 5 dakika sonra kurula ve dolaba yerleştir.

Etkisi – Antibakteriyel karışım yüzeydeki mikroorganizmaları azaltır.

Karanfilli Doğal Ekmek Saklama Torbası Aroması

Amaç – Ev yapımı ekmeğin küflenmesini geciktirmek

Malzemeler

Küçük bir keten torba
1 yemek kaşığı kuru karanfil
(Opsiyonel) 1 tatlı kaşığı kekik

Hazırlık

Baharatları bez torbaya koy.
Ekmek saklanan kutuya veya poşetin içine torbayla birlikte yerleştir.

Etkisi – Karanfil küf sporlarını baskılayarak ekmeğin dayanım süresini artırır.

Karanfil Ekstresiyle Et Marinesi (Buzluk için)

Amaç – Etin buzlukta kalma süresinde kalite ve tazelik kaybını önlemek

Malzemeler

1 su bardağı su
1 tatlı kaşığı karanfil (toz ya da ezilmiş)
1 yemek kaşığı sirke
1 diş sarımsak (ezilmiş)
1 tutam kekik

Hazırlık

Tüm malzemeleri karıştır, marine sosu hazırla.
Etleri bu karışıma bulayıp buzluğa koy.
Çözülme sonrası pişirmeden önce hafif durulama yapılabilir.

Etkisi – Etin içinde bozulmaya yol açan bakterilerin gelişimini yavaşlatır.

Karanfil Yağlı Meyve Koruyucu Sprey

Amaç – Kesilmiş meyve dilimlerinin kararmasını ve bozulmasını önlemek

Malzemeler

1 su bardağı içme suyu
3 damla karanfil yağı (gıda sınıfı)
1 yemek kaşığı limon suyu

Hazırlama

Malzemeleri karıştır ve sprey şişesine al.
Elma, muz, armut gibi kesilmiş meyvelerin üzerine sık.
Streçle sarıp dolaba koy.

Etkisi – Karanfil yağı mikroorganizmaları engeller, limon ise oksidasyonu yavaşlatır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Sürdürülebilir Gıda Koruyucuları Olarak Baharatlar: Antimikrobiyal Potansiyellerinin Kapsamlı Bir İncelemesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10610427/

⭐️⭐️ Sığır eti raf ömrü üzerine karanfil uçucu yağı ve nisinin etkisinin araştırılması https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/97506?utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️ Geleneksel besin saklama yöntemleri ve yeni teknolojiler http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2905828?utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni31 Temmuz 2025

31 Temmuz 2025

Konsantrasyon Artırıcı Kullanan Çalışanlarda İş Kazası Riski

Aslında çok da iyi bildiğiniz bir ilaç…

Lakin şimdilik adını vermeden içeriği etken madde ile (Tıbbi bir kaç paragrafla) başlayacağım.

Propranolol Hidroklorür, tıbbi olarak kalp ritim bozuklukları, hipertansiyon, migren profilaksisi ve performans anksiyetesi gibi durumlarda yaygın olarak reçete edilen bir non-selektif beta-blokördür.

Ancak, off-label (endikasyon dışı) olarak anksiyete yönetimi, özellikle performansa bağlı stresin azaltılması amacıyla topluluk önünde konuşma korkusu, sınav stresi ve el titremesini bastırmak gibi nedenlerle reçeteli yada reçetesiz olarak kullanılmaktadır. Bu kullanım mutlaka doktor onayıyla ve sınırlı süreyle olmalıdır.

Hastalık tedavisi dışında Propranolol Hidroklorür‘ün iş yaşamında stres azaltıcı veya konsantrasyon artırıcı amaçlarla da kullanımı giderek artmaktadır. Bu tür kullanım, çalışanlar arasında özellikle dikkat ve motor kontrol gerektiren görevlerde iş kazası riskini artırabilir.

🔍 🔍 🔍

Propranolol Hidroklorür Hangi Mesleklerde Endikasyon Dışı Kullanılıyor?

🎭 🎭 🎭

Sahne Sanatları / Performans Sanatçıları

Tiyatro oyuncuları, müzisyenler, opera sanatçıları
Sık yaşanan performans anksiyetesi, el titremesi ve çarpıntı nedeniyle kullanılır.

🎤 🎤 🎤

Sunucu – Konuşmacı – Eğitmenler

Topluluk önünde konuşanlar (eğitimciler, yöneticiler, moderatörler)
Konuşma sırasında titreme, ses kısılması ve heyecanı kontrol etmek için.

📈 📈 📈

Finans / Yatırım Uzmanları

Anlık kararlar alan yüksek tempolu işlerde çalışanlar
Özellikle borsa ya da döviz piyasasında ani tepki verme gerekliliği olan roller.

👮 👮 👮

Güvenlik ve Polis Teşkilatı / Silahlı Kuvvetler

Keskin nişancılar, bomba imha uzmanları gibi el titremesinin kritik olduğu görevler.

🎯 🎯 🎯

Pilotlar / Sürücüler

Özellikle testlere, simülasyonlara veya denetimlere girecek personellerde fiziksel stres kontrolü için.

🎓 🎓 🎓

Öğrenciler / Akademisyenler

Sınav, jüri karşısında tez savunma, akademik sunumlar öncesinde.

⚠️ ⚠️ ⚠️

Not: Bu gruplarda kullanım tıbbi bir zorunluluk değil, durumsal stres tepkisini bastırmak için geçici ve destekleyici amaçlıdır.

🔬 🔬 🔬

Fizyolojik ve Psikolojik Etkileri

✅ İstenen Etkiler	Açıklama
Kalp hızını düşürme	Sempatik sistemin aşırı uyarımını azaltır, çarpıntı giderilir.
Titreme kontrolü	El, çene veya ses titremesi bastırılır.
Terleme azaltma	Stres kaynaklı aşırı terleme hafifletilir.
Nefes ritmini düzenleme	Panik durumunda ortaya çıkan hızlı nefes alma düzene girer.
Sakinleşme	Stresli durumda bile daha nötr bir fizyolojik tepki sağlar.
Zihinsel odaklanmaya dolaylı katkı	Fizyolojik belirtiler ortadan kalktıkça zihinsel performans artabilir.

⚠️ ⚠️ ⚠️

İş Ortamında Görülebilecek Yan Etkiler

❗ Yaygın Yan Etkiler	İşe Etkisi
Halsizlik, yorgunluk	Fiziksel güç gerektiren mesleklerde performansı düşürebilir.
Baş dönmesi	Yüksek dikkat ve denge gerektiren işlerde tehlikeli olabilir.
Soğuk ekstremiteler (el, ayak)	Sahada çalışanlar için rahatsız edici olabilir.
Uyku hali veya mental yavaşlama	Odaklanma gereken işlerde performansı düşürebilir.
Libido düşüklüğü	Uzun süreli kullanımlarda olabilir.
Kabızlık veya mide rahatsızlığı	Ofis çalışanlarında yaşam konforunu düşürebilir.

❗❗ Ciddi Yan Etkiler (Dikkat Gerektirir) ❗❗

Hipotansiyon (tansiyon düşmesi)
Bradikardi (kalp hızının aşırı düşmesi)
Kan şekeri düşüklüğünün maskelenmesi (şeker hastalarında hayati risk)
Depresyon eğilimi
Rüya bozuklukları / kabuslar
Tepki verme süresinde yavaşlama

🚧 🚧 🚧

İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Riskler

🛑 Riskli İş Kategorisi	Neden Riskli
Yüksekten çalışanlar (inşaat, bakım-onarım)	Baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü düşme riskini artırır.
Makine operatörleri	Konsantrasyon ve tepki hızı yavaşlayabilir.
Araç kullanan personel (servis, kargo)	Reflekslerde yavaşlama, baş dönmesi kaza riskini artırır.
Gece çalışanlar	Uyku hali ve dikkat dağınıklığı gece vardiyalarında problem yaratabilir.

Propranolol’ün İş Kazalarına Etki Eden Farmasötik Etkileri

Etki Mekanizması	İş Kazasına Katkısı
Kalp atım hızını düşürür (bradikardi)	Ani tansiyon düşüklüğü → bayılma riski
Merkezi sinir sistemine etkisi	Mental yavaşlama, uykululuk
Refleks gecikmesi	Tepki süresinde uzama → gecikmeli müdahale
Baş dönmesi	Denge kaybı, düşme riski
Kan şekeri düşüklüğü belirtilerini maskeleme	Özellikle diyabetik çalışanlarda hipoglisemi krizini fark edememe
Yorgunluk – halsizlik	Fiziksel iş gücünde düşüş, hata artışı

Yüksek Riskli İş Kolları

Propranolol etkisi altındaki çalışanlarda aşağıdaki sektör ve pozisyonlar yüksek kaza riski altındadır

Sektör / Meslek	Risk Açıklaması
İnşaat ve Yüksekte Çalışma	Baş dönmesi → düşme riski artar
Makine Operatörleri / CNC	Refleks yavaşlaması → el sıkışması, malzeme sıkışması
Araç Kullanan Personel (şoför, kurye)	Reaksiyon süresi uzar → trafik kazası riski
İtfaiyeci / Güvenlik Personeli	Acil durumda yavaş hareket → görev başarısızlığı
Laboratuvar ve Kimyasal Ortamlar	Hatalı ölçüm veya yanlış reaktif kullanımı
Gece Vardiyası Çalışanları	Uyuklama ve dikkat dağılması kazayı tetikler

Gerçek Ve Olası İş Kazası Senaryoları

📍 Senaryo 1:

İnşaat İşçisi – Düşme

36 yaşındaki bir inşaat çalışanı, sınav heyecanını bastırmak için daha önce reçetelendirilmiş propranolol tabletini iş günü sabahı tekrar almıştır. 1 saat sonra 2. kat iskelesinde çalışırken baş dönmesi yaşayarak dengesini kaybeder ve iskeleden düşerek hafif şekilde yaralanır.

📍 Senaryo 2:

Forklift Operatörü – Malzeme Çarpması

Titreme şikâyeti için doktor kontrolü dışında propranolol kullanan bir forklift sürücüsü, frenlemede gecikme yaşar ve palet yığınının üzerine çarpar. Maddi hasara neden olan olayda, işyeri hekiminin bilgilendirilmediği öğrenilir.

📍 Senaryo 3:

Vardiya Çalışanı – Uyku Hali

Gece vardiyasında çalışan bir tekstil işçisi, gün içinde gergin hissettiği için Dideral kullanır. Gece saat 3:00 civarında makine başında uyuklarken tişörtü üretim bandına sıkışır, kıyafet yırtılır ancak kişi zarar görmez.

Kullanım Önerileri (Sadece Doktor Onayıyla)

Tavsiye	Açıklama
İlk kullanım denemesi iş gününde yapılmamalı	Vücut tepkileri bilinmediği için evde denenmeli.
Düşük dozdan başlanmalı (10-20 mg)	Genelde performans için 10-40 mg arası yeterlidir.
Aç karnına alınmamalı	Mide rahatsızlıklarını önlemek için.
Sürekli değil, gerektiğinde kullanılmalı	Bağımlılık psikolojisi gelişmemesi için.

📌 📌 📌

Fiziksel stres semptomlarını baskılayarak özellikle performans gerektiren işlerde çalışanlara geçici fayda sağlayabilir. Ancak kognitif (zihinsel) yetenekleri doğrudan artırmaz, hatta bazı durumlarda performansı düşürebilir.

Propranolol Hidroklorür etken maddedir. Dideral, Türkiyede en çok bilinen ve satılan jenerik adıdır. Farklı firmaların üretimi ile birbirinin muadilleri, aynı etken maddeyi içeren ve benzer farmakolojik etki gösteren ilaçlar mevcuttur.

Dideral’in Türkiye’de Yaygın Olanlar Muadilleri

İlaç İsmi	Üretici Firma	Formu	Açıklama
Propranolol HCL	Çeşitli jenerik firmalar	Tablet (10-40 mg)	Etken madde adıyla satılan jenerik form
Avlocardyl	Sanofi Aventis	Tablet	Fransa menşeli, Türkiye’de dönemsel bulunabilir
Prolol	Biofarma	Tablet	Yerli üretim propranolol
Inderal	AstraZeneca	Tablet	Uluslararası alanda yaygın, Türkiye’de pek bulunmaz
Procard	World Medicine	Tablet	Türkiye’de reçete ile ulaşılabilir
Probeta	Ilko İlaç	Tablet (10 mg)	Yeni jenerik propranolol
Propra	PharmaVision	Tablet	Propranolol içeren jenerik

🌐 🌐 🌐

Dideral’in Uluslararası Muadiller (Etken Maddesi Aynı)

Ticari İsim	Ülke / Firma
Inderal LA	ABD / AstraZeneca
Hemangeol	ABD / Pierre Fabre
Betapranolol	Hindistan / çeşitli
Dociton	Almanya / Hexal

📌 📌 📌

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Tüm bu ilaçlar propranolol içerdiği için temel etki mekanizmaları aynıdır.
Dozaj formu ve salınım tipi (normal – uzun etkili) farklılık gösterebilir. Bu, etki süresini ve yan etki potansiyelini değiştirir.
Reçetesiz alınması önerilmez. Tüm beta-blokörler gibi, yanlış kullanımı kalp hızında ve tansiyonda ciddi düşmelere neden olabilir.
Eczaneler, bulunabilirliğe göre aynı etken maddeyi içeren farklı markaları önerebilir, ancak bu değişim doktor bilgisi dâhilinde yapılmalıdır.

👩‍⚕️ 👩‍⚕️ 👩‍⚕️

Önleme Ve Yönetim Stratejileri

✅ İşyeri Hekimi ve İnsan Kaynakları Departmanları – İlaç Kullanımı Politikasına Ekleme

Bu tür destek ilaçların kullanılmasında kişisel medikal geçmişin değerlendirilmesini sağlamalıdır.
Tüm çalışanların kullandıkları reçeteli ilaçları işyeri hekimine bildirmesi sağlanmalıdır.
- İSG kuralları içine “Reçeteli ilaç bildirim zorunluluğu” politikası eklenmelidir.
Dideral gibi merkezi sinir sistemini etkileyen ilaçların kullanımı, görev uygunluğu analizine tabi tutulmalıdır.
Kaza araştırmalarında ilaç kullanımı mutlaka sorgulanmalı ve kayıt altına alınmalıdır.

✅ Riskli Görev Değerlendirmesi

Propranolol kullandığı tespit edilen çalışanlar geçici olarak şu görevlerden uzaklaştırılmalıdır:
- Yüksekte çalışma
- Ağır makine / araç kullanımı
- Kimyasallarla çalışma

✅ Eğitim ve Farkındalık

Çalışanlara, beta-blokörlerin etkileri ve iş güvenliğiyle olan ilişkisi hakkında oryantasyon ve eğitim verilmelidir.

Propranolol hidroklorür, bazı durumlarda performans stresini hafifletebilirken, merkezi sinir sistemini baskılayan etkileri nedeniyle iş kazalarına doğrudan veya dolaylı katkıda bulunabilir.

Bilinçsiz kullanımı, özellikle refleks, denge, uyku hali gibi unsurları etkileyerek iş güvenliği açısından ciddi riskler doğurur.

Bu nedenle, iş yerlerinde bu tür ilaçların kullanımı sadece hekim onayıyla, görev analizi yapılarak ve denetim altında yürütülmelidir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Propranolol’ün Çeşitli Öğrenme Görevlerinin Bütünleştirme ve Yeniden-Bütünleştirme Süreçlerinde Bellek Bozucu Etkisi https://www.noropsikiyatriarsivi.com/makaleOzet?id=2661

⭐️⭐️ Propranolol Hidroklorür Psikiyatrik Etkinlik ve Oksidatif Stres: Bir Güncelleme https://www.mdpi.com/2673-9801/4/2/9

⭐️⭐️ Propranolol kullanımından kaynaklanan potansiyel olarak yeterince tanınmayan zarar riski https://www.hssib.org.uk/patient-safety-investigations/potential-under-recognised-risk-of-harm-from-the-use-of-propranolol/investigation-report/

⭐️⭐️ Propranolol https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/books/NBK557801/

⭐️⭐️ Propranolol ve PTSD’ye yeniden bakış: Hafızanın silinmesi mi, yoksa yok olması mı artıyor? https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4818733/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni31 Temmuz 2025

30 Temmuz 2025

Egzotik Baharat Yenibahar

Yenibahar Egzotik Bir Baharatın Fabrikada Başlayan Güvenlik Hikâyesi

Botanik adı: Pimenta dioica
Diğer adları: Jamaika meyvesi, mersin biberi, kırmızı biber, pimento,
Lezzet: hoş kokulu, ısıtıcı, güçlü
İlgili mutfak: Karayipler, Meksika, Orta Doğu
Kullanımları: köriler, genel baharatlama, güveçler
Kullanım yeri: Jerk chicken
Mevcut form: kurutulmuş öğütülmüş toz, bütün kurutulmuş meyveler

1600’lü yılların başlarında İngilizler, karanfil ve hindistan cevizi gibi diğer baharatlara benzer bir tada sahip olması nedeniyle yenibahara bu ismi verdiler.

Tarçın gibi kokar, karanfil gibi yakar, karabiber gibi keskindir… Tek başına dört farklı baharatın kokusunu taşıyan bir doğa harikası: Yenibahar (Pimenta dioica).

Yenibahar genellikle Pimenta dioica ağacının kurutulmuş meyvesinden elde edilen öğütülmüş, kurutulmuş toz halinde gelir.

Karayipler’den gelen bu esrarengiz baharat, yalnızca mutfakların değil, iş sağlığı dünyasının da gizli gündemlerinden biridir.

Peki yenibahar gibi zararsız görünen bir baharat, işçi sağlığı açısından neden önemlidir?

🔬 🔬 🔬

Uçucu Yağların Gücü Ne Kadar Şifa, O Kadar Risk

Yenibahar, %4–5 oranında uçucu yağ içerir. Bu yağın temel bileşeni olan eugenol, güçlü bir antimikrobiyal ve antioksidandır. Ancak aynı madde, yüksek yoğunlukta mukoza tahrişine, uzun süreli temasla cilt hassasiyetine ve solunum yoluyla alındığında alerjik astım tablolarına neden olabilir.

Özellikle:

Baharat paketleme tesislerinde,
Uçucu yağ distilasyonu yapılan gıda-kosmetik fabrikalarında,
Aromaterapi ve parfüm imalat atölyelerinde çalışanlar için…

Yenibahar tozu ve yağına maruz kalmak, iş sağlığı riskleri arasında sayılmaktadır.

Yenibaharın Tozu Minik Tanesi Büyük Etkili

Birçok baharat işleme tesisinde işçiler, yüksek oranda ince toza maruz kalır. Yenibahar da bu kapsamdadır.

Mikron düzeyindeki bu parçacıklar:

Solunduğunda burun tahrişi,
Uzun vadede duyusal hassasiyet artışı,
Bazı bireylerde alerjik rinit veya solunum kısıtlaması oluşturabilir.

Dünya genelinde baharat işçileri arasında yapılan bir çalışmada, yenibahar işleyenlerin %18’inde kontakt dermatit, %7’sinde ise baharat tozuna bağlı bronşiyal hiperreaktivite tespit edilmiştir.

Baharat İşçilerinin Zırhı – KKD

Yenibahar tozu ile temas hâlinde çalışan işçiler için önerilen başlıca kişisel koruyucu donanımlar:

Partikül tutucu maskeler (FFP2 veya FFP3) – özellikle öğütme ve paketleme sırasında
Nitril eldivenler – eugenol ciltte hassasiyet yapabileceği için
Gözlük veya yüz siperi – özellikle yağ distilasyonu yapılan tesislerde

Distilasyon Atölyelerinde Yangın Riski

Yenibahar yağının damıtıldığı ortamlarda dikkat çeken bir başka unsur da alev alma riski. Eugenol yanıcıdır.

Uçucu yağlarla çalışan alanlarda:

Ateşli çalışma izin sistemi
Alev sızdırmaz ekipman
Yüzey sıcaklık kontrolü
zorunlu olmalıdır.

“Kokunun İş Güvenliği” ile İmtihan

Yenibahar aroması, aşırı maruziyette “ağır ve bastırıcı” olarak tanımlanır.

Bazı çalışanlar bu kokuyu:

Baş ağrısı
Bulantı
Konsantrasyon bozukluğu
şeklinde şikâyetlerle ilişkilendirmiştir. Bunun nedeni, eugenol’ün trigeminal sinirleri uyaran özelliğidir. Bu durum, işyeri ortamının kokusal olarak da yönetilmesi gerektiğini gösterir.

🧪 🧪 🧪

İşe Girişte ve Periyodik Muayenede Nelere Dikkat Edilmeli?

Yenibahar ile çalışan işçiler için önerilen iş sağlığı kontrolleri şunlardır:

Cilt duyarlılık testi (patch testi)
Solunum fonksiyon testi (SFT) – bronşiyal etkilenim saptanması için
İdrarda eugenol metaboliti bakımı (özellikle uzun süreli maruziyetlerde araştırma kapsamında)

🌍 🌍 🌍

Baharatın Gölgesinde Çalışmak

Bazı Karayip ülkelerinde yerel işçiler, yenibahar ağaçlarının hasadı sırasında gövdeyi soyarak yağ çıkartma işlemini çıplak elle yapar. Bu işçilerde zamanla ellerde kalıcı pigmentasyon değişimi ve deri kalınlaşması gözlenmiştir. Bu durum “yenibahar eldiveni” kavramını doğurmuştur.

✳️ ✳️ ✳️

Aromatik Olsa da Tehlikesiz Değil

Yenibahar; sağlıkta, gıdada, kozmetikte binlerce yıldır kullanılan mucizevi bir bitki olsa da, işyerinde kontrolsüz maruziyet durumunda ciddi iş sağlığı riskleri barındırabilir. Tüm kokular güzel değildir, bazıları iş güvenliği alarmı da taşıyabilir.

Tersanelerde solvent ne kadar tehlikeliyse, bir baharat fabrikasında yenibahar da o kadar dikkatli yönetilmelidir. Çünkü sağlık, yalnızca tehlikeyi görmekle değil, önceden sezmekle korunur.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Jamaika biber bitkisi Pimenta dioica ve Yenibaharın tıbbi özellikleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23140298/

⭐️⭐️ Pimenta dioica – Kırmızı biber https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/pimenta

⭐️⭐️ Guatemala’dan Pimenta dioica (L.) Merr.’den Elde Edilen Esansiyel Yağın Bileşimi ve Antibakteriyel Aktivitesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7597960/

⭐️⭐️ Diyet yenibaharı, Pimenta dioica tozunun düşük pH stresi altında Oreochromis mossambicus’un fizyolojik tepkileri üzerindeki etkileri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26636007/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni30 Temmuz 2025

29 Temmuz 2025

Tersanelerde Kullanılan Solventlerin Sonuçları

Tersanelerde kullanılan solventler (örneğin: toluen, ksilen, etilbenzen, stiren, metanol, aseton, metilen klorür, trikloroetilen vb.) boya, temizlik, kaplama, yapıştırıcı ve yalıtım işlerinde yaygın biçimde kullanılır ve bu kimyasalların buharları soluma yoluyla vücuda girer. Bu tür maruziyetler, akut (kısa vadeli) ve kronik (uzun vadeli) sağlık sorunlarına neden olabilir.

Aşağıda, solvent buharlarına her gün maruz kalan bir çalışanın, ilk temas, 1 hafta, 1 ay, 1 yıl ve 10 yıl sonrası farklı organ sistemleri üzerindeki etkilerini tabloda görebilirsiniz.

SOLVENT BUHARLARI – ORGAN BAZLI MARUZİYET ANALİZİ

Organ/Sistem	İlk Temasta	1 Hafta Sonra	1 Ay Sonra	1 Yıl Sonra	10 Yıl Sonra
Merkezi Sinir Sistemi	Baş dönmesi, baş ağrısı, sersemlik, uyuşukluk	Reaksiyon zamanı uzar, uyku düzensizliği, dikkat dağınıklığı	Hafıza zayıflığı, duygu durum bozuklukları	“Kronik toksik ensefalopati” bulguları (unutkanlık, karar verme güçlüğü)	Kalıcı beyin hasarı, erken demans riski, psikiyatrik bozukluklar
Solunum Sistemi	Burun ve boğazda yanma, öksürük, nefes darlığı	Mukozal tahriş, bronş irritasyonu	Kronik bronşit, akciğer kapasitesinde azalma	Reaktif hava yolu hastalığı, astım benzeri tablo	Solvent kaynaklı KOAH, interstisyel akciğer hastalıkları
Karaciğer	Belirti vermez, mikroskobik düzeyde enzim aktivitesi	ALT/AST düzeylerinde hafif yükselme	Hepatoselüler stres, yorgunluk, ciltte sararma eğilimi	Solvent hepatotoksisitesi, toksik hepatit	Karaciğer sirozu, yağlı karaciğer, malignite riski
Böbrekler	Hafif baş ağrısı ve idrar renginde değişiklik	Hafif proteinüri, üriner rahatsızlık	Glomerüler filtrasyon düşebilir, hafif ödem	Solvent nefrotoksisitesi, kronik böbrek yetmezliği başlangıcı	Kalıcı böbrek yetmezliği, diyaliz ihtiyacı
Cilt	Kızarıklık, kuruluk, kaşıntı	Kontakt dermatit, pullanma	Ciltte hipersensitivite, egzama, çatlaklar	Kalıcı kimyasal dermatit, pigmentasyon bozuklukları	Deri kanseri riski (özellikle benzen ve arsenik ile)
Gözler	Yanma, sulanma, bulanık görme	Gözde tahriş ve konjonktivit	Görsel odaklanma sorunları, kuru göz sendromu	Gözde toksik hasar, kornea bozulması	Görme kaybı riski, mesleki katarakt
Üreme Sistemi	Belirti vermez	Testosteron/östrojen düzeylerinde değişim	Sperm kalitesinde düşüş, menstruel düzensizlik	İnfertilite, libido azalması	Doğurganlık kaybı, düşük ve doğumsal anomaliler riski (gebelerde)
İmmün Sistem	Geçici baskılanma	Soğuk algınlığına yatkınlık	Alerjik reaksiyonlar artar	Otoimmün hastalık riski artar	Kronik bağışıklık baskılanması, enfeksiyonlara direnç azalır
Kalp-Damar Sistemi	Nabız artışı, tansiyon düşüklüğü	Tansiyon oynaklığı, taşikardi	Kalp ritminde düzensizlikler, erken yorgunluk	Solvent kaynaklı kardiyotoksisite	Ateroskleroz, hipertansiyon, kardiyomiyopati
Sindirim Sistemi	Mide bulantısı, iştahsızlık	Gastrik asit salgısında artış, reflü	Mide ve bağırsak hassasiyeti, mide krampları	Karaciğer ilişkili safra sorunları	Malabsorpsiyon, hepatobiliyer hastalıklar
Kas ve İskelet Sistemi	Hafif kas yorgunluğu	Kas spazmları, el titremesi	Kas kuvvetinde azalma, el becerilerinde bozulma	Periferik nöropatiye bağlı kas gücü kaybı	Kas atrofisi, yürüme bozuklukları, iş gücü kaybı
Duyusal Sistem (Kulak-Burun)	Burun akıntısı, geçici anosmi	Koku alma duyusunda azalma	Kalıcı anosmi riski	Sinüzit ve rinit gelişimi	Koku alma yetisinin kaybı, kronik KBB hastalıkları

🔬 🔬 🔬

Öne Çıkan Kronik Solvent Hastalıkları

Kronik Toksik Ensefalopati (Solvent kaynaklı bilişsel bozulma)
Solvent Hepatotoksisitesi
Periferik Nöropati (El-ayak uyuşması, karıncalanma)
Solvent İle İlişkili İnfertilite
Solvent Astması
Organik Solvent Sendromu (çoklu sistem etkilenmesi)

🛡️ 🛡️ 🛡️

Korunma ve İş Sağlığı Önlemleri

Kişisel koruyucu donanım: Uygun kartuşlu gaz maskesi (A sınıfı solvent filtresi), eldiven, gözlük.
İşyeri havalandırması: Lokal egzoz sistemleri ve sirkülasyon kontrolü.
Maruziyet izleme: Solvent buharı ölçümleri, biyolojik izlem (örn. Toluene → hippurik asit).
Eğitim: MSDS okuma, erken belirti tanıma, kişisel hijyen uygulamaları.
Tıbbi takip: Periyodik sağlık muayeneleri, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Organik çözücülere mesleki maruziyet ve beyin görüntüleme, nörofizyoloji veya histopatoloji ile tespit edilebilen uzun süreli sinir sistemi hasarı https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12480295/

⭐️⭐️Çözücülerin ve dozaj prosedürünün hücre bazlı in vitro deneylerde kimyasal toksisite üzerindeki etkileri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20499932/

⭐️⭐️Çözücü ve katkı maddesi etkileşimleri çekirdeklenme yolunda belirleyiciler olarak: genel tartışma https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26083497/

⭐️⭐️Çözücü Taraması Çözücü Etkisi Değildir: Çok Bileşenli Reaksiyonların En Çok Göz Ardı Edilen Yönü Üzerine Bir İnceleme https://chemistry-europe.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/ejoc.202200172

⭐️⭐️ Çözücü nörotoksisitesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2078137/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni29 Temmuz 2025

29 Temmuz 2025

Zamanın Peşindeki İkizler – Küçük Gençlere

Aynı Gün Doğanlar, Farklı Zamanlarda Yaşayanlar

Aras ve Arin tek yumurta ikizleriydi. Aynı yüz, aynı boy, aynı gülüş… Okulda öğretmenleri bile zaman zaman karıştırır, isimlerini karşılıklı söylerdi. Ama şöyle bir bakıldığında gözlerinden fıķldayan şey farklıydı. Aras yere bağlıydı; meraklıydı, hesaplar yapar, matematik denklemleriyle saatler geçirirdi. Arin ise gökyüzüne âşıktı; uçaklar, roketler ve yıldızlar onun kalbinin attığı yerdi.

Bir gün, çok özel bir haber geldi. Bilim Akademisi, ülke çapında bir “Genç Bilim İnsanları Kampı” düzenliyordu ve ikizler bu kampa kabul edilmişti. Kamp boyunca bilimsel deneyler, seminerler ve sürpriz bir proje olacağı söylenmişti. (Aramızda kalsın Projenin adı: “Zamanın Sırrı”.)

Zaman Sadece Saatlerde mi Akar?

Kampın ilk sabahı, beyaz laboratuvar önlüğü ve gri sakallarıyla Prof. Zeren, tahtaya iri harflerle şunu yazdı:

“ZAMAN, SADECE SAATTE AKMAZ.”

Arin kaşlarını kıvırdı:

“Ama zaman saatte ölçülmez mi zaten?”

Prof. Zeren, gülümseyerek cevapladı:

“Zamanı ölçeriz, evet. Ama zaman, saatin içinde akan bir nehir değil. O evrende akar. Hem de her yerde aynı şekilde değil.”

Aras heyecanlandı:

“Peki zaman bazı yerlerde daha yavaş mı akar?”

Profesör ciddileşti:

“Kesinlikle. Bu fark, günlük yaşamada fark edilmeyecek kadar küçüktür; saniyenin milyarda biri kadar. Ama bu mikroskobik fark, uzay yolculuğu, GPS gibi sistemlerde büyük fark yaratır.”

“Evet. Einstein’ın Genel Görelilik Kuramı’na göre, yerçekimi ne kadar güçlüse zaman o kadar yavaş akar.”

“Yani deniz seviyesinde zaman, bir dağın tepesinden daha yavaş mı geçiyor?” dedi Aras.

“Kesinlikle. Bu fark, günlük yaşamada fark edilmeyecek kadar küçüktür; saniyenin milyarda biri kadar. Ama bu mikroskobik fark, uzay yolculuğu, GPS gibi sistemlerde büyük fark yaratır.”

Gökyüzüne Yolculuk

Kampta ikinci hafta, öğrencilerin bilimsel bir simülasyona katılması gerekiyordu. İkizler özel bir projeye seçildi: Biri Dünya yüzeyine yakın kalacak, diğeri bir uzay asansörü ile yörüngeye çıkarılacaktı. Gerçek bir uzay yolculuğu değildi, ama sanal gerçeklik ve zaman simülasyonu oldukça gerçekçiydi.

Aras: “Ben yere bağlı kalırım, düzeni izlemeyi severim.” dedi.

Arin: “O zaman ben yörüngede olurum, yıldızlara daha yakın!” diyerek karşılık verdi.

Aras, “Dünya Gözlem Üssü”nü temsil edecekti.
Arin ise “Yörünge İstasyonu Astronotu” olacaktı.

İkisinin de koluna zaman senkronizasyonu yapan özel saatler takıldı. Saatler, Aras ve Arin’in deney süresince zaman algısını milisaniyelik farklarla kaydedecekti.

Zamanın Uyuşmazlığı

Deney başladı.

Arin, gökyüzüne doğru “çıkarken”, Dünya’nın yerçekimi etkisi azaldıkça saatindeki zaman çok çok hafif bir şekilde hızlandı. Aras ise yerde kalıp sabit bir çekim alanında olduğundan onun saati biraz daha yavaş çalıştı.

Deney yalnızca 4 saat sürdü. Ancak senkronizasyon verileri karşılaştırıldığında Aras ve Arin’in saatleri arasında 0,0000004 saniyelik fark vardı.

Arin kahkahayla:
“Ben senden daha yaşlıyım artık!” dedi.
Aras gülümsedi:
“Hayır, sen zamanın daha hızlı aktığı bir yerdeydin. Ben daha yavaş yaşadım. Yani ben senden genç kaldım.”

İkizler o andan itibaren zamanın sabit olmadığını anladılar. Her ne kadar fark mikroskobik düzeyde olsa da, evrende bu küçük farklar büyük değişiklikler yaratabiliyordu.

GPS Uydularının Sırrı

Kampa NASA’dan bir mühendis katıldı. Gençlere GPS teknolojisinin nasıl çalıştığını anlattı:

“Uydular, Dünya’nın etrafında yüksek irtifalarda döner. Yerçekimi orada zayıf olduğundan, uyduların saatleri Dünya’daki saatlerden daha hızlı akar. Eğer bu farklar düzeltilmezse, GPS sistemleri günde 10 kilometreye kadar hata yapar.”

Aras heyecanla fısıldadı:
“İşte! Bizim deneydeki farklar burada işe yarıyor.”
Arin ekledi:
“Zamanın uzaydaki davranışı, günlük hayatımızda kullandığımız teknolojiyi etkiliyor!”

Kara Delik ve Zamanın Donması

Bir gece kamp ateşi başında, Prof. Zeren, çocuklara kara deliklerden bahsetti.

“Eğer bir kara deliğe yaklaşırsanız,” dedi, “zaman sizin için neredeyse durur. Ama uzaktan bakan biri sizi hareket etmiyor sanır. Çünkü orada yerçekimi o kadar güçlüdür ki zaman bile bükülür.”

Arin: “Yani içine giren biri, belki yüzyıllar sonra bile aynı yaşta kalabilir mi?”

Zeren: “Kuramsal olarak evet. Ama dönebilir mi, bilinmez…”

Aras: “Belki bir gün bu teoriyi biz gerçeğe çeviririz.”

Aras ve Arin bu fikirle büyülendi. Arin sordu:
“Peki bir gün böyle bir yolculuk yapabilir miyiz?”
Prof. Zeren cevap verdi:
“Bilim ilerledikçe, evet. Ama önce sizlerin bu gerçekleri anlaması, anlatması ve üzerine yeni fikirler geliştirmesi gerek.”

Geri Sayım Başlıyor

Kampta son gün gelmişti. Her ekip öğrendiklerini sunacaktı. Aras ve Arin, sahneye birlikte çıktılar. Ellerinde küçük bir zaman saati modeli vardı.

Aras: “Zaman, sabit değil. Yerçekimi arttıkça zaman yavaşlıyor.”
Arin: “Bu bilgi GPS, uzay yolculukları ve hatta gelecekteki zaman yolculukları için çok önemli.”

Ve birlikte şöyle bitirdiler:
“Biz aynı anda doğduk, ama farklı yerçekimi alanlarında farklı hızda yaşadık. Çünkü zaman, saatlerde değil; evrende akar.”

Salon alkışlarla doldu.

Zamanın Sırrını Anlayanlar

Kamp sona erdi. Aras ve Arin eve döndüklerinde eski ikizler değillerdi. Artık zamanın sadece “geçip giden” bir şey olmadığını biliyorlardı.

Zaman, evrenin büyük saatinde farklı yerlerde farklı akan, bazen bükülen, bazen donan bir nehirdi.

Ve belki bir gün, bu bilgiyi kullanarak zamanın kapılarını insanlığa açacaklardı.

🧠 🧠 🧠

Hikâyeden Ne Öğrendik?

Zaman her yerde aynı hızda akmaz.
Yerçekimi arttıkça zaman yavaşlar.
Bu farklar GPS gibi teknolojilerde hesaba katılır.
Genel Görelilik Kuramı, zamanın eğilebildiğini gösterir.
Kara delik gibi yerlerde zaman neredeyse durur.
Bilim merakla başlar, araştırmayla ilerler.

Dr. Mustafa KEBAT

Sayın okuyucu,

Yukarıda yer alan hikaye firmalarımız Tetkik OSGB – Tetkik Danışmanlık tarafından sosyal sorumluluğumuz olan çocuklarımızı bilgilendirmek, okumaya, çalışmaya, doğal hayata heveslendirmek ülkemize ve geleceğimize yararlı bireyler olabilmelerine katkı sağlamak maksadı ile yayınlanmıştır.

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz. Varsa hatalarımızı bildirmeniz daha faydalı olmamıza desteğiniz bizim için çok değerli.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni29 Temmuz 2025

29 Temmuz 2025

Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği (KOPSOR)

Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği (KOPSOR) Nedir?

KOPSOR (COPSOQ – Copenhagen Psychosocial Questionnaire), iş yerindeki psikososyal riskleri sistematik ve bilimsel bir şekilde değerlendirmek için geliştirilmiş uluslararası bir ölçektir.

Danimarka’da 1990’lı yıllarda geliştirilmiş ve daha sonra birçok ülke tarafından kültürel ve dilsel uyarlamalarla kullanıma alınmıştır. Türkiye için de uyarlanmış Türkçe sürümü bulunmaktadır.

🎯 🎯 🎯

Amacı Nedir?

Çalışma yaşamındaki stres kaynaklarını, psikolojik yükleri, iş tatmini düzeylerini ve iş-yaşam dengesi sorunlarını ölçmek.
İşyeri psikososyal ortamı hakkında veri toplayarak, müdahale planları geliştirmek.
İşverenin sorumluluğunu yerine getirmesi için bilimsel dayanak sunmak.

🧩 🧩 🧩

KOPSOR’un Yapısı

KOPSOR’un farklı versiyonları mevcuttur:

Kısa Versiyon (KOPSOR-K)
Orta Versiyon (KOPSOR-O)
Geniş Versiyon (KOPSOR-G)

Türkiye’de genellikle orta uzunluktaki versiyon tercih edilmektedir. Ölçek genelde 20–40 dakika arasında uygulanır.

🧠 🧠 🧠

KOPSOR, telif korumalı bir psikososyal ölçektir. Yasal ve etik sınırlar içinde, içerik paylaşımı aynı şekilde korunur. Bu sebeplerle ölçeğin tamamı yerine anlaşılmasını sağlamak için örneklem sorular iki farklı açıdan aşağıda verilmiştir.

🧠 🧠 🧠

Ana Boyutlar – Örnek Alt Başlıklarla

Boyut	Açıklama	Örnek Soru
İş Talepleri	Zihinsel, duygusal, fiziksel yükler	“İş yükünüz zihinsel olarak sizi zorluyor mu?”
Çalışan Kontrolü (Özerklik)	Kendi kararlarını verebilme düzeyi	“İşinizi nasıl yapacağınızı siz mi belirlersiniz?”
Sosyal Destek	Yöneticilerden ve çalışma arkadaşlarından alınan destek	“Zor zamanlarda yöneticiniz size destek olur mu?”
İş-Yaşam Dengesi	İşin özel hayat üzerindeki etkisi	“İşiniz, özel yaşamınızı olumsuz etkiliyor mu?”
Rol Açıklığı ve Çatışması	Görev tanımlarının netliği, çelişkili beklentiler	“Yaptığınız işin sizden tam olarak ne beklendiğini biliyor musunuz?”
İş Güvenliği ve Gelecek	İş güvencesi algısı ve kariyer devamlılığı	“İşinizi kaybetme korkusu taşıyor musunuz?”
İşyerinde Adalet	Yönetsel kararların adil olup olmadığı	“Yöneticiniz herkese adil davranıyor mu?”
Duygusal Talepler	Duygusal emek yükü, müşteri ilişkilerinin yoruculuğu	“İşinizde duygusal olarak yıpranıyor musunuz?”
Mobbing ve Taciz	İşyerinde olumsuz davranışlara maruz kalma durumu	“İş arkadaşlarınız tarafından dışlandığınızı hissediyor musunuz?”
İş Tatmini	İşten genel memnuniyet	“İşinizden genel olarak memnun musunuz?”

🧠 🧠 🧠

KOPSOR‑O’nun Yapısı

KOPSOR‑O, 17 temel boyuttan ve bu boyutlara ait 45–60 arası maddeden oluşur. Türkiye’de uygulanan uyarlanmış sürümde yaklaşık 52 madde vardır.

KOPSOR‑O: Ölçek Boyutları ve Örnek Sorular

Aşağıda, KOPSOR‑O’nun ana boyutları ve her birinden seçilmiş örnek sorular yer almaktadır. Bu yapı, anketin neyi ölçtüğünü ve nasıl kurgulandığını anlamanızı sağlar.

Boyut	Örnek Madde
Zihinsel Talepler	“İşiniz zihinsel olarak sizi ne kadar yoruyor?”
Duygusal Talepler	“Gün boyunca duygusal anlamda kendinizi yıpranmış hissediyor musunuz?”
Fiziksel Talepler	“Çalışma pozisyonunuz vücudunuzda ağrıya neden oluyor mu?”
Çalışma Hızı ve Yoğunluğu	“İşlerinizi zamanında yetiştirmekte zorlanıyor musunuz?”
Karar Özgürlüğü (Kontrol)	“İşinizi kendi yöntemlerinizle yapma imkânınız var mı?”
Gelişim İmkanları	“İşiniz mesleki gelişime uygun fırsatlar sunuyor mu?”
İşin Anlamlılığı	“Yaptığınız işin topluma fayda sağladığını düşünüyor musunuz?”
Rol Netliği	“Görev ve sorumluluklarınız açıkça tanımlanmış mı?”
Rol Çatışması	“İş yerinde çelişkili istekler alıyor musunuz?”
Sosyal Destek – Yönetici	“Yöneticiniz zor durumda olduğunuzda yanınızda mı?”
Sosyal Destek – Meslektaş	“İş arkadaşlarınız zor zamanınızda destek oluyor mu?”
İş Güvencesi	“İşinizi kaybetme korkusu hissediyor musunuz?”
İş Tatmini	“İşinizden genel olarak memnun musunuz?”
Ödül ve Tanıma	“Yaptığınız başarılı işler takdir ediliyor mu?”
Adalet Algısı	“Dairenizde herkes adil şekilde muamele görüyor mu?”
Mobbing / Taciz	“Meslektaşlarınız tarafından psikolojik tacize uğradığınızı hissediyor musunuz?”
İş-Yaşam Dengesi	“İşiniz özel hayatınızı düzenlemenizi zorlaştırıyor mu?”

📊 📊 📊

Uygulama Biçimi

Likert Tipi Ölçek: Genellikle 5’li veya 7’li skalada (örneğin: hiç – bazen – sık sık – her zaman) puanlama yapılır.
Anonim ve Gönüllü: Katılımcılar dürüst yanıt verebilsin diye anonimlik esastır.
Toplu veya Bireysel Uygulama: Kâğıt-kalem yöntemiyle ya da çevrim içi anket olarak uygulanabilir.

🔍 🔍 🔍

Neden KOPSOR Kullanılmalı?

Avantajı	Açıklama
Bilimsel Geçerlik ve Güvenirlik	Uluslararası araştırmalarla test edilmiştir, geçerliliği kanıtlanmıştır.
Kültürel Uyarlanabilirlik	Türkiye dâhil birçok ülkede dil ve kültüre uygun hale getirilmiştir.
Çok Boyutluluk	Tek bir testle iş yerindeki birçok psikososyal faktörü değerlendirme imkânı sunar.
Kıyaslama İmkânı	Kurum içi birimler arasında ya da sektörler arası karşılaştırma yapılabilir.
Erken Uyarı Mekanizması	Müdahale gerektiren psikososyal riskleri önceden tespit etmeye yardımcı olur.

🎯 🎯 🎯

Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği (KOPSOR) Nasıl Uygulanır?

Uygulama Yöntemi:

Kağıt-kalem anket veya çevrim içi form (Google Forms, SurveyMonkey, vb.)
Bireysel veya grup ortamında
Anonimlik garanti edilir
25–35 dakika sürer
Ortalama 52 soru sorulur

Ölçek Biçimi:

5’li Likert Tipi
1 = Hiç katılmıyorum
2 = Katılmıyorum
3 = Ne katılıyorum ne katılmıyorum
4 = Katılıyorum
5 = Tamamen katılıyorum

Bazı maddelerde ters puanlama yapılabilir (örneğin: “Yaptığım iş anlamsız geliyor.” → yüksek puan = olumsuz)

Puanlama ve Değerlendirme

Puanlama

Her alt boyut için soruların puanları toplanır ve ortalaması alınır.
Boyutlar 1 ile 5 arasında puanlanır.
Yüksek puan = Olumlu algı (bazı boyutlar hariç: mobbing, rol çatışması gibi).
Bazı maddeler ters puanlanır → (5 – madde puanı)

📈 📈 📈

Değerlendirme Aralıkları (örnek olarak)

Alt Boyut	1.00–2.00	2.01–3.00	3.01–4.00	4.01–5.00
Sosyal Destek	Düşük	Orta Düşük	Orta Yüksek	Yüksek
Rol Çatışması	Yüksek Risk	Orta Risk	Düşük Risk	Yok
Mobbing	Yüksek Risk	Orta Risk	Düşük Risk	Yok
İş Tatmini	Çok Düşük	Düşük	İyi	Çok İyi

Bu sınıflandırma, her kurumun yapısına göre özelleştirilebilir.

Raporlama ve Kullanım

Raporlama İçeriği

Genel memnuniyet ve stres düzeyleri
Hangi birimlerde hangi boyutlarda risk yüksek
Çalışanlar hangi destekleri eksik hissediyor
Müdahale gerektiren alanlar

🔧 🔧 🔧

Müdahale Önerileri

Risk Alanı	Olası Müdahale
Yüksek iş yükü	İş planlamasının yeniden düzenlenmesi, iş bölümü
Düşük sosyal destek	Liderlik eğitimi, ekip çalışması programları
Rol belirsizliği	Görev tanımlarının yeniden yazılması
İş-yaşam dengesi zayıf	Esnek çalışma saatleri, evden çalışma olanakları
Yüksek mobbing riski	Kurumsal davranış politikaları, psikolojik danışmanlık hattı kurulması

🎯 🎯 🎯

Etik ve Hukuki Dikkatler

Anonim ve gönüllülük esasına göre uygulanmalıdır.
Çalışanlar sonuçlara göre etik dışı muameleye uğramamalıdır.
Kişisel veri korunmalı, analizler toplu yapılmalıdır.

🎓 🎓 🎓

KOPSOR’un Sonuçlarının Kullanımı

Raporlama: İstatistiksel analizlerle birim bazlı risk düzeyleri çıkarılır.
Müdahale Planı: Yüksek riskli boyutlar için özel çözümler geliştirilir (ör. rol tanımlarının netleştirilmesi, stres yönetimi eğitimi).
Eğitim ve Farkındalık: Riskin görüldüğü alanlarda eğitim çalışmaları başlatılır.
İzleme: 6 ay ya da 1 yıl sonra tekrar ölçüm yapılarak iyileşme seviyesi kontrol edilir.

Vermiş olduğum bilgileri esas alarak kurumsal iç anketler hazırlayabilirsiniz.

Örneğin:

“İşim beni zihinsel olarak çok yoruyor mu?”
“Yaptığım işler için yeterince takdir görüyor muyum?”
“Ev ve iş yaşamımı dengede tutabiliyor muyum?”

Bu şekilde, kendi “mini KOPSOR” versiyonunuzu oluşturabilir ve erken aşamada psikososyal riskleri tespit edebilirsiniz.

📌 📌 📌

Sonuç

KOPSOR, iş yaşamında giderek önem kazanan psikososyal risk yönetimi için güçlü, bilimsel ve uygulaması kolay bir araçtır. İşverenler için hem çalışan sağlığını desteklemek, hem de verimliliği artırmak açısından etkili sonuçlar üretir. Türkiye’de Türkçeye çevrilmiş ve uyarlanmış versiyonu sayesinde artık yerel koşullara göre uygulanabilir durumdadır.

Firmanızın Psikososyal Risk Takip ve Müdahale Programı Var mı?

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Sağlık ve Davranış: Biyolojik, Davranışsal ve Toplumsal Etkilerin Etkileşimi https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK43750/

⭐️⭐️ Psikososyal riskler ve çalışan sağlığı https://oshwiki.osha.europa.eu/tr/themes/psychosocial-risks-and-workers-health

⭐️⭐️ Çalışma Yaşamında Esenlik ve Psikososyal Riskler: Değişen Dinamiklerle Başa Çıkma Stratejileri İşyerinde Refah ve Psikososyal Riskler: Değişen Dinamikleri Yönetme Stratejileri https://www.researchgate.net/publication/377014012_Calisma_Yasaminda_Esenlik_ve_Psikososyal_Riskler_Degisen_Dinamiklerle_Basa_Cikma_Stratejileri_Well-being_and_Psychosocial_Risks_in_the_Workplace_Strategies_for_Navigating_Changing_Dynamics

⭐️⭐️ İş Stresi Kardiyovasküler Hastalıklar İçin Bir Risk Faktörüdür https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26238744/

⭐️⭐️ İşyerinde psikososyal riskler ve ruh sağlığı https://osha.europa.eu/en/themes/psychosocial-risks-and-mental-health

⭐️⭐️ Çalışma Yaşamında Esenlik ve Psikososyal Riskler: Değişen Dinamiklerle Başa Çıkma Stratejileri https://dergipark.org.tr/tr/pub/ohsacademy/issue/85769/1393212

⭐️⭐️ Fazla Saatlerle Çalışmanın Iş Sağlığı ve Güvenliği Üzerine Etkileri https://www.proquest.com/openview/29e975929e3587a0d68322e2e822c18e/1?cbl=2026366&diss=y&pq-origsite=gscholar

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni29 Temmuz 2025

28 Temmuz 2025

Rüzgar Enerji Santrali Komuta Kontrol Merkezi – Ergonomi ve İş Yükü Temelli Riskler Risk Analizi

Dijital Gözün İnsanla Teması

21. yüzyılda enerji üretiminin kalbi sahada değil, ekran başında atıyor. Rüzgar türbinleri dağın tepesinde dönerken, onların her titreşimi, her rotor ivmesi şehir merkezlerindeki komuta kontrol odalarında yakından izleniyor.

Bu teknolojik gözlem kulelerinde çalışan insanlar, karar alma sorumluluğu, dikkat yoğunluğu ve fiziksel hareketsizlik arasında sıkışmış bir çalışma düzeni içinde. Ancak çoğu zaman göz ardı edilen bir gerçek var: Yüksek teknoloji, insan ergonomisini ikincil plana atma eğiliminde.

Rüzgar Enerji Santrallerinin Komuta Kontrol Merkezleri (KKM), santralin tüm operasyonel işleyişini izlemek ve müdahaleleri koordine etmek amacıyla 7/24 çalışan, yüksek dikkat ve sorumluluk gerektiren ortamlardır.

Bu merkezlerde görev yapan operatörler ve teknik personel, fiziksel olarak düşük hareketli ancak zihinsel olarak yoğun iş yükü altında çalışırlar. Bu durum, ergonomik yetersizlikler, monotonluk, bilişsel yorgunluk, işe bağlı stres gibi risklerin artmasına sebep olmaktadır.

Türbinler Dönüyor, İnsan Duruyor

Rüzgar enerji santralleri (RES), yenilenebilir enerji hedeflerinin lokomotifi haline gelirken, bu santrallerin omurgasını oluşturan SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) sistemleri, arka planda kesintisiz çalışan kontrol merkezlerine büyük yük bindirmiştir. Komuta kontrol merkezi operatörleri, bazen 12 saate kadar uzayan vardiyalar boyunca ekran başında kalmakta, binlerce veri sinyalini eş zamanlı izlemekte ve kritik müdahale kararları almaktadır.

Ancak bu çalışanlar çoğu zaman hareketsizlik, tekrarlayan hareketler, ekran yorgunluğu, mental stres ve dikkat dağınıklığı gibi risklere uzun süre maruz kalmaktadır. İş yerinde ciddi bir kazanın tetikleyicisi sadece mekanik arıza değil, operatörün 5. saatteki odak kaybı da olabilir.

Bu bağlamda, komuta kontrol odalarında görev yapan personelin çalışma koşulları yalnızca konfor değil, aynı zamanda operasyonel güvenlik meselesidir. Bu nedenle, ergonomik uyumsuzluklar, aşırı zihinsel yük ve iş organizasyonundaki eksiklikler sistematik olarak değerlendirilmelidir.

Sessiz Riskler – Görünmeyeni Anlamak

Bir komuta kontrol merkezi çalışanını düşünelim:
Saat sabah 08.00. Gözler, dört farklı monitörde dönen grafiklerde. Kafasında alarm eşik değerleri, hava durumu tahminleri, bakım zamanı yaklaşan türbinler. Klavye ve mouse hareketleri her 30 saniyede bir tekrar ediyor. Oturduğu koltuk, sıradan bir ofis koltuğu. Göz hizası, ekranın alt köşesine odaklanmaya zorlanıyor. Omuzlar gergin, boyun eğik. Vardiyanın 3. saati dolmadan bilek ağrısı, göz kuruluğu, baş ağrısı beliriyor. Saat 12.00’de gelen kısa yemek molası dışında vücut, adeta sabitlenmiş durumda.

Bu tabloda en riskli alanlar şunlardır:

1. Fiziksel Ergonomi Riski

Monitörlerin yükseklik ve mesafe uyumsuzluğu, boyun ve sırt kaslarında kronik gerginliğe neden olur.
Klavye ve mouse yerleşiminin uygun olmaması, karpal tünel sendromu riskini artırır.
Hareketsizlik nedeniyle alt ekstremitede dolaşım bozuklukları (örneğin derin ven trombozu) riski doğar.

2. Görsel Yük Riski

Parlak ekranlar, kontrast oranı kötü arayüzler, yetersiz aydınlatma ile birleşince bilgisayar görsel sendromu (CVS) gelişebilir.
4 monitörlü sistemlerde göz kasları sürekli odak değiştirmek zorunda kalır; bu da baş ağrısı, göz yanması ve dikkat azalmasıyla sonuçlanır.

3. Zihinsel İş Yükü Riski

Alarm frekansı yüksek sistemlerde, operatörlerin “yanlış alarm yorgunluğu” yaşaması olasıdır.
Çoklu türbin gruplarından gelen veri bombardımanı, karar alma sürecini zorlaştırır.
Kritik kararların yüksek hızla alınması gerektiğinde zihinsel yük sınırı aşılır, bu da hata oranını artırır.

4. İş Organizasyonu ve Psikososyal Faktörler

Uzayan vardiyalar (12 saat ve üzeri), özellikle gece çalışmaları, bilişsel performansta azalma yaratır.
Düzensiz dinlenme periyotları, uyku hijyenini ve dikkat süresini olumsuz etkiler.
Yalnız çalışma, stres ve tükenmişlik hissini artırır. Özellikle hatalı alarm verileri nedeniyle sürekli teyakkuzda kalmak, zihinsel tükenmişliği hızlandırır.

Bu noktada ergonomi yalnızca sandalye, masa yüksekliği ya da monitör yerleşimi meselesi değildir. Bütünsel bir iş yeri mühendisliği sorunudur. Komuta kontrol merkezi, teknolojik olarak mükemmel bir bina olabilir; ama insan faktörü unutulursa, en zayıf halka haline dönüşür.

Aşağıda sizlere; Rüzgar Enerji Santrallerinde görev yapan komuta kontrol merkezi çalışanlarının maruz kaldığı ergonomik zorlukları ve iş yükü kaynaklı riskleri ortaya koymaya, örneklerle analiz etmeye ve çözüm önerileri sunmaya çalıştım. Her zamanki gibi görüşlerinizi ve katlılarınızı bu yazıya eklemek için sabırsızlıkla iletilerinizi bekliyorum.

Saygılarımla.

Dr.Mustafa KEBAT

Risk Analizi Matrisi Yapısı(5×5)

Risk Skoru	Açıklama	Renk Kodu
1–4	Düşük Risk	🟩 Yeşil
5–9	Orta Risk	🟨 Sarı
10–14	Yüksek Risk	🟧 Turuncu
15–25	Kabul Edilemez Risk	🟥 Kırmızı

Olasılık (1-5): 1 = Çok Düşük, 5 = Çok Yüksek

Şiddet (1-5): 1 = Çok Hafif, 5 = Ölümcül

Rüzgar Enerji Santrali Komuta Kontrol Merkezi – Ergonomi ve İş Yükü Temelli Riskler 5×5 Risk Analizi

Tehlike Başlığı	Olası Nedenler	Etkilenen Sistemler	Olası Sonuçlar	Mevcut/Önerilen Kontroller	Olasılık	Şiddet	Risk Skoru
Uzun süreli oturarak çalışma	Sürekli masa başında kalma	Kas-iskelet sistemi	Bel ve sırt ağrıları, dolaşım bozukluğu	Ayakta durma araları, ergonomik sandalye, hareket molaları	5	3	15
Ayarlanamayan monitör yüksekliği	Sabit ekran yerleşimi	Boyun kasları, omurga	Kas-iskelet zorlanmaları	Monitör kolları, ekran hizalama eğitimi	4	3	12
Yoğun ekran kullanımından kaynaklı göz yorgunluğu	Uzun süre ekrana bakma	Göz kasları	Göz kuruluğu, baş ağrısı	20-20-20 kuralı, göz egzersizleri, ekran filtreleri	4	2	8
Tekrarlayan klavye kullanımı	Sürekli yazı yazma	El bileği, parmaklar	Karpal tünel sendromu, kas zorlanması	Ergonomik klavye ve mouse, el bilek desteği	4	3	12
Masa boyunun kişiye uygun olmaması	Sabit ve standart masa boyu	Omuzlar, sırt, boyun	Kas iskelet zorlanmaları	Ayarlanabilir masa, sandalye yüksekliği ayarı	3	3	9
Yetersiz sırt desteği	Uygun sandalye eksikliği	Bel ve sırt bölgesi	Omurga eğriliği, ağrı	Bel destekli sandalye, postür eğitimi	4	3	12
El bileklerinde sıkışma hissi	Mouse/kas zorlaması	El bileği	Sinir sıkışması	Bilek destekleri, dinlenme araları	3	4	12
İş yükünün dengesiz dağılımı	Planlama eksikliği	Psikolojik durum, kas-iskelet sistemi	Tükenmişlik, aşırı yorgunluk	Görev rotasyonu, iş planlaması	5	4	20
Ekran yansımasından kaynaklı göz rahatsızlığı	Yetersiz perdeleme, ışık konumu	Gözler, baş	Göz yorgunluğu, baş ağrısı	Işık konumlandırma, perde, ekran açısı	3	2	6
Günde 8+ saat aralıksız masa başı kalma	Sürekli ekran işi	Tüm vücut, göz, kas-iskelet sistemi	Kronik yorgunluk, dikkat dağınıklığı	Egzersiz aralıkları, zaman yönetimi eğitimi	4	4	16
Sık tekrarlayan kısa süreli görev geçişleri	Görev yoğunluğu	Bilişsel yük, refleksler	Dikkat kaybı, stres	Görev rotasyonu planı, odak eğitimi	4	3	12
Donanımsal eksiklik nedeniyle elle veri girişi	Otomasyon yetersizliği	El kasları	Kas yorgunluğu, hata olasılığı	Otomasyon iyileştirmesi, yazılım desteği	3	4	12
Duruş bozukluklarına bağlı boyun ağrısı	Ergonomik olmayan düzen	Boyun kasları	Kronik ağrı, fıtık riski	Ekran konumu ayarı, duruş eğitimi	4	3	12
Ekran çözünürlüğü yetersizliği	Eski ekipman	Gözler	Göz zorlanması, yorgunluk	Yüksek çözünürlüklü ekran temini	3	2	6
Yetersiz ayak desteği	Sandalye uyumsuzluğu	Dolaşım sistemi, bacak kasları	Uyuşma, kan dolaşımı bozukluğu	Ayak desteği temini	3	3	9
İklimlendirme kaynaklı rahatsızlıklar	Yetersiz ısı-nem kontrolü	Solunum yolları, bağışıklık	Soğuk algınlığı, performans düşüşü	İklim kontrol sistemleri iyileştirmesi	3	3	9
Kablosuz ekipman eksikliği nedeniyle zorlanma	Kablolu düzen	El-kol hareketleri	Kullanım zorluğu, uzanma zorunluluğu	Kablosuz ekipman temini	2	2	4
Ofis sandalyesi sabit yüksekliğe sahip	Uyum eksikliği	Kalça, bel bölgesi	Kas zorlanması	Ayarlanabilir sandalye	4	2	8
Zemin uygunluğu nedeniyle ayakta çalışma zorluğu	Sert zemin, halı yokluğu	Ayak tabanı, bel	Ayakta durma isteksizliği, yorgunluk	Ergonomik zemin matları	2	2	4
Telefon/telsiz gibi cihazların sürekli kullanımı	Kulaklık eksikliği	Boyun, omuz, eller	Kas kasılması, sinir sıkışması	Kulaklık, hands-free cihazlar	3	3	9

Tehlike Başlığı	Olası Nedenler	Etkilenen Sistemler	Olası Sonuçlar	Mevcut/Önerilen Kontroller	Olasılık	Şiddet	Risk Skoru
Yetersiz dinlenme alanı	Altyapı eksikliği	Kas-iskelet sistemi, zihin	Yorgunluk, iş kazası riski	Dinlenme odalarının düzenlenmesi	3	4	12
Gürültülü ortam	Klima, telsiz, fan gürültüsü	Konsantrasyon, sinir sistemi	Dikkat dağınıklığı, baş ağrısı	Akustik iyileştirme, gürültü azaltıcı düzenlemeler	3	3	9
Hedef baskısı	Yönetim beklentisi	Psikolojik sistem	Tükenmişlik, hata yapma riski	Hedeflerin makul düzeyde belirlenmesi	4	4	16
Tek pozisyonda uzun süre kalma	İş tanımı gereği	Kas-iskelet sistemi	Kas spazmları, ağrı, hareket kısıtlılığı	Duruş değişim molaları	4	3	12
Bilgisayar ekranına eğilerek bakma	Ekran hizalamasızlığı	Boyun-sırt kasları	Disk kayması, ağrı	Ergonomik ekran pozisyonlandırma	3	3	9
Ofis içinde yürüyüş alanı eksikliği	Dar alan, masa yoğunluğu	Alt ekstremite kasları	Dolaşım bozukluğu, kas zayıflığı	Ofis düzenleme, boş alan yaratma	3	3	9
Sürekli ekran kontrolü	İş tanımının niteliği	Göz kasları, beyin	Odak kaybı, göz kuruluğu	Zaman yönetimi eğitimi, mikro molalar	4	2	8
Fiziksel aktivite eksikliği	Hareketsiz iş doğası	Tüm sistem	Obezite, kalp-damar sorunları	Fiziksel aktivite programları	4	5	20
Masa üstü dağınıklığı	Organizasyon eksikliği	Zihinsel yük, dikkat	Hatalı işlem, stres	Masa organizasyonu eğitimi, kutu sistemleri	3	2	6
Görevler arası geçiş süresinin kısa olması	Zaman baskısı	Bilişsel sistem	Performans düşüşü, hata	Zaman planlaması, görev önceliklendirme	3	3	9
Bilgi yoğunluğuna bağlı karar baskısı	Eş zamanlı veri trafiği	Psikolojik sistem	Kararsızlık, hata	Bilgi yönetim sistemleri, karar destek sistemleri	4	4	16
Bilinçsiz mouse kullanımı	El pozisyonu hatalı	Bilek, dirsek	Sinir sıkışması, kas yorgunluğu	Mouse ergonomi eğitimi, uygun yüzey	3	3	9
Düşük ışıklı alanlarda çalışma	Aydınlatma yetersizliği	Göz, sinir sistemi	Göz yorgunluğu, konsantrasyon kaybı	Aydınlatma artırımı, masa lambaları	3	2	6
Klavye eğimi ergonomik olmaması	Sabit klavye yüksekliği	El bileği, parmak kasları	Karpal tünel sendromu	Klavye yüksekliği ayarı, eğimli destekler	3	3	9
Monoton görevler	Rutinleşmiş görev yapısı	Zihinsel sistem	Dikkat dağınıklığı, uyaran azlığı	Görev çeşitlendirmesi, iş zenginleştirme	4	3	12
Görev tanımlarının belirsizliği	Yetersiz görev dağılımı	Tüm çalışanlar	Çatışma, iş yükü artışı	Görev tanımlarının netleştirilmesi	3	4	12
Sandalye tekerleklerinin takılma riski	Zemin pürüzlü, kablo yoğunluğu	Kalça, omurga	Düşme, bel yaralanması	Zemin düzenlemesi, kablo yönetimi	2	5	10
Kalitesiz yazı araçları kullanımı	Ucuz ofis malzemesi	El kasları, parmaklar	Zorlanma, performans düşüşü	Ergonomik yazım ekipmanları temini	2	2	4
Renk kontrast yetersizliği	Renk körlüğü göz ardı edilmesi	Göz, algı sistemi	Hatalı algı, hata	Renk kontrast rehberi uygulanması	3	2	6
Ekran çokluğu nedeniyle kafa hareketlerinde artış	3+ ekran kullanımı	Boyun, omuz kasları	Kas yorgunluğu, baş ağrısı	Ekran hizalaması, ideal ekran açısı belirleme	3	3	9

Tehlike Başlığı	Olası Nedenler	Etkilenen Sistemler	Olası Sonuçlar	Mevcut/Önerilen Kontroller	Olasılık	Şiddet	Risk Skoru
Yüksek beklenti baskısı	Yönetim baskısı, performans değerlendirme	Psikolojik sistem	Stres, tükenmişlik sendromu	Psikolojik destek mekanizmaları, gerçekçi hedefler	4	3	12
Geri bildirim eksikliği	Yönetim ile iletişim eksikliği	Motivasyon sistemi, bilişsel işlevler	Belirsizlik, görev tatminsizliği	Düzenli geri bildirim sistemleri	3	2	6
Aşırı dikkat gerektiren uzun süreli izleme görevleri	Sürekli ekran takibi	Gözler, dikkat sistemi	Göz kuruluğu, konsantrasyon düşüşü	Görev rotasyonu, mola planlaması	4	3	12
Uyumlu olmayan yazılım arayüzleri	Kullanıcı dostu olmayan yazılım	Bilişsel sistem, stres yönetimi	Hatalı işlem, mental yorgunluk	Kullanıcı dostu arayüz tasarımı	4	3	12
Aşırı raporlama yükü	Gereksiz ayrıntı zorunluluğu	Zihinsel kapasite, dikkat	Mental tükenme, hata riski	Raporlama süreçlerinin sadeleştirilmesi	4	3	12
Çok görevli çalışma baskısı	Çoklu iş yükü	Zihinsel işleme kapasitesi	Karar kalitesinde azalma, dikkat dağınıklığı	Görev önceliklendirme, planlama eğitimi	4	3	12
Ergonomik olmayan monitör ayarları	Ekran yüksekliği/mesafesi hatalı	Boyun, gözler	Kas zorlanması, göz bozulmaları	Ekran ayarlarının kişiye özel düzenlenmesi	4	3	12
Zamanla yarış gerektiren kritik karar alma	Ani durumlarda karar baskısı	Karar mekanizması, stres sistemi	Hatalı karar, stres artışı	Karar alma simülasyon eğitimleri	4	4	16
İş yükünün bireyler arası dengesiz dağılımı	Görev atama stratejilerinin yetersizliği	Psikososyal sistem, iş tatmini	Gerilim, verimsizlik	Görev dağılım analizleri ve düzenli toplantılar	3	3	9
Gözlük kullanan personel için yetersiz ekran uyumu	Ekran yansıması, yazı boyutu	Görsel sistem	Göz yorgunluğu, odak kaybı	Kişiye uygun ekran filtreleri ve yazı boyutu ayarı	3	2	6
Kapalı ortamda doğal ışık eksikliği	Penceresiz ve izolesiz ortam	D vitamini sentezi, ruh hali	Moral düşüklüğü, biyolojik ritim bozulması	Işık simülasyon sistemleri, gün ışığı aydınlatması	3	3	9
Oturarak geçirilen sürenin uzunluğu	Görev doğası	Dolaşım sistemi, kas-iskelet	Varis, bel ağrısı, postür bozukluğu	Ayakta çalışma istasyonları, esneme araları	4	3	12
Görevler arası hızlı geçiş baskısı	Çoklu sistem takibi	Zihinsel geçiş kapasitesi	Hata yapma, odak kaybı	Görev geçiş protokolleri	3	3	9
Yetersiz ergonomik farkındalık	Bilinç eksikliği	Tüm kas-iskelet sistemi	Uygunsuz oturma, kronik ağrılar	Farkındalık eğitimleri, görsel hatırlatıcılar	4	3	12
Dış uyaranlara maruziyet	Açık pencere, alarm sesleri	Dikkat ve bilişsel kontrol sistemi	Dikkat dağınıklığı, irritasyon	Gürültü kontrolü, dikkat destekli kulaklık sistemleri	3	3	9
Bilgisayar fare ergonomisinin yetersizliği	El boyutuna uygun olmayan donanım	El bileği, omuz, boyun	RSI (tekrarlayan zorlanma)	Ergonomik fare ve mousepad temini	3	3	9
Rutin olmayan görevlerin önceden bildirilmemesi	İletişim eksikliği	Hazırlık düzeyi, stres yönetimi	Zaman kaybı, panik durumu	Görev planlama bildirimi ve brief sistemleri	3	3	9
Kayıt sisteminde manuel veri giriş zorunluluğu	Otomasyon eksikliği	Dikkat ve zihinsel kapasite	Hata, verim kaybı	Otomatik veri toplama sistemleri	3	3	9
Bilgiye erişim zorlukları	Düzensiz arşivleme veya yazılım	Bilişsel süreçler	Zaman kaybı, hatalı işlem	Bilgi yönetim sistemi, kullanıcı eğitimleri	3	3	9
Ekip içi bilgi paylaşımının kısıtlı olması	Yetersiz toplantı, iletişim araçlarının azlığı	Takım dinamikleri, stres sistemi	Belirsizlik, görev çakışması	Günlük bilgilendirme toplantıları	3	3	9

Tehlike Başlığı	Olası Nedenler	Etkilenen Sistemler	Olası Sonuçlar	Mevcut/Önerilen Kontroller	Olasılık	Şiddet	Risk Skoru
Ekran arka plan parlaklık kontrastının yetersizliği	Standart dışı ekran ayarları	Görsel sistem	Göz yorgunluğu, baş ağrısı	Ekran parlaklık ve kontrast kalibrasyonu	3	2	6
Görev dışı çağrı ve müdahaleler	İdari personelin bilinçsiz müdahalesi	Odaklanma, iş akışı	İş bölünmesi, performans düşüşü	Görev esnası müdahale protokolü, bilgilendirme tabelaları	3	3	9
Donanım arızalarına hızlı erişim eksikliği	Teknik odalara erişim zorluğu	Müdahale süreci, stres yönetimi	Gecikme, iş yükü artışı	Teknik bölgelere kolay erişim planı	2	4	8
Sık tekrarlanan manuel işlemler	Otomasyon yetersizliği	Zihinsel kaynaklar, dikkat	Monotonluk, hata riski artışı	Süreç otomasyonu ve makrolar	3	3	9
Bilgi yüklemesi sonucu bilişsel aşırı yüklenme	Çoklu ekran, karmaşık veri sunumu	Hafıza, dikkat ve karar mekanizması	Karar hataları, bilişsel tükenme	Bilgi düzenleme ve görsel sadeleştirme	4	3	12
Ergonomik olmayan kulaklık kullanımı	Uzun süreli kullanım, yetersiz konfor	Kulak, boyun	Ağrı, duyusal rahatsızlık	Hafif ve ergonomik kulaklık temini	3	2	6
Ekranlar arası görüş alanı uyumsuzluğu	Monitör yerleşimi uygun değil	Boyun, omuz	Kas zorlanması, duruş bozukluğu	Doğru hizalanmış çoklu ekran düzeni	3	3	9
Kritik anlarda zaman baskısı	Anlık sistem uyarıları, anormal durumlar	Zihinsel karar mekanizması	Hatalı karar, panik	Simülasyon destekli zaman yönetimi eğitimi	4	4	16
Fiziksel aktivite eksikliği	Hareketsiz görev yapısı	Dolaşım, kas-iskelet sistemi	Kas erimesi, obezite riski	Kısa fiziksel aktivite molaları	4	3	12
Hatalı oturma düzeni	Koltuk ve masa uyumsuzluğu	Bel, sırt, boyun	Disk kayması, kronik ağrı	Kişiye özel ergonomik oturma sistemleri	4	4	16
Ekipman sıcaklığına bağlı konfor bozukluğu	Yetersiz havalandırma veya fan çıkışları	Termal konfor sistemi	Terleme, dikkat kaybı	Havalandırma iyileştirmesi, soğutucu sistem kontrolü	3	2	6
Baş destek sisteminin yetersizliği	Koltuk yapısal hatası	Boyun ve omurga	Baş ağrısı, sinir sıkışması	Ayarlanabilir baş destekli koltuklar	3	3	9
İkincil görevlerin asıl işe engel olması	Raporlama, telefon görüşmeleri	Dikkat, zaman yönetimi	Performans düşüşü, hata artışı	Görev ayrımı ve delegasyon protokolü	3	3	9
Soğuk ortamda uzun süreli kalış	Aşırı klima, cam yakınlığı	Kas-iskelet, ısıl konfor sistemi	Soğuk stresi, kas tutulması	Isı kontrolü, ısıtıcı destek sistemleri	3	3	9
Operasyon sırasında ani görev değişimi	Planlama eksikliği	Psikolojik hazırlık	Panik, hata riski	Ön bildirimli görev geçiş planı	3	3	9
Uzun süre aynı kas grubunun çalıştırılması	Statik oturuş, fare-klavye tekrarı	Kas-iskelet sistemi	RSI, kramp, kas ağrısı	Dinamik oturuş, esneme aralıkları	4	3	12
İklimlendirme sisteminin eşit dağılmaması	Merkezi sistem hatası	Termal denge	Bölgesel soğukluk/sıcaklık, konforsuzluk	İklim kontrol bölgesi ayrımı	3	2	6
Bilgisayarın elektrikli bileşenlerinden yayılan ısı	Yetersiz havalandırmalı masa yapısı	Termal konfor, dikkat sistemi	Rahatsızlık, dikkat dağınıklığı	Termal izolasyon, fan destekleri	3	2	6
Ergonomik uyumsuzluklara karşı öneri sisteminin olmaması	Bildirim kanalı eksikliği	Sürekli gelişim mekanizması	Sorunların kalıcılaşması	Geri bildirim sistemi kurulması	3	3	9
Duruş bozukluklarının dijital takibinin olmaması	Ergonomik analiz araçları eksikliği	Kas-iskelet sistemi	Erken postür bozuklukları	Kameralı analiz sistemleri, yapay zekâ destekli duruş takibi	3	4	12

Tehlike Başlığı	Olası Nedenler	Etkilenen Sistemler	Olası Sonuçlar	Mevcut/Önerilen Kontroller	Olasılık	Şiddet	Risk Skoru
Aydınlatma ile ekran yansıması çakışması	Işık açısı – ekran konumu uyumsuzluğu	Görsel konfor, odak	Göz kamaşması, odak kaybı	Ayarlanabilir ışık kaynağı, ekran konum kontrolü	3	3	9
Operatörün fizyolojik ölçümlerinin takip edilmemesi	Biyosensör eksikliği	Stres, yorgunluk tespiti	Yüksek stresli çalışma, performans düşüşü	Akıllı saat, kalp ritmi ve stres sensör entegrasyonu	3	4	12
Sırt desteğinin yanlış hizalanması	Sabit koltuk tasarımı	Omurga destek sistemi	Omurga eğriliği, ağrı	Ayarlanabilir sırt destekli ergonomik koltuklar	3	3	9
Sık vardiya değişimi nedeniyle uyku-uyanıklık ritim bozulması	Plansız personel rotasyonu	Sirkadiyen ritim, bilişsel sistem	Uyku bozuklukları, karar verme kalitesi azalması	Vardiya stabilizasyon protokolü	4	4	16
Esnek çalışma saatlerinin ergonomik planlamaya uyumsuzluğu	Belirsiz iş başlangıç ve bitiş zamanları	Psikolojik durum, stres seviyesi	Belirsizlik, anksiyete artışı	Çekirdek çalışma saatleri ile sınır çizilmesi	3	3	9
Operasyon sırasında müzik, gürültü gibi dikkat dağıtıcılar	Ortak alan ses yönetimi eksikliği	Konsantrasyon ve dikkat	Hatalı işlem, iş kazası	Kulaklıkla ses yalıtımı veya düşük desibelli alan kontrolü	3	3	9
Çoklu görevlerin aynı anda talep edilmesi	Sistem uyarı yoğunluğu	Bilişsel yük, karar mekanizması	Hata yapma olasılığı artışı	Görev öncelik sıralaması ve yük dengeleme yazılımı	4	4	16
Çalışma ortamında monotonluk	Rutinleşmiş görev döngüleri	Dikkat, motivasyon	İş doyumsuzluğu, dikkat eksikliği	Görev çeşitlendirme ve periyodik görev rotasyonu	3	3	9
Ayak desteği olmaması	Masa ve koltuk yükseklik uyumsuzluğu	Duruş ve bacak dolaşımı	Uyuşma, dolaşım bozukluğu	Ayarlanabilir ayak destekleri temini	3	2	6
İşe yeni başlayanlara ergonomi eğitimi verilmemesi	Oryantasyon eksikliği	Bilinç, doğru kullanım alışkanlıkları	Hatalı ekipman kullanımı, uzun vadeli riskler	Ergonomi eğitimi zorunlu hale getirilmesi	3	3	9
Operasyon süresince stres izleme yapılmaması	Fiziksel veya yazılımsal takip eksikliği	Psikofizyolojik durum	Kronik stres birikimi	Psikofizyolojik analiz yazılımları entegrasyonu	3	4	12
Hareketsizlik nedeniyle ayakta durma alanı eksikliği	Sabit masa düzeni	Dolaşım, kas sağlığı	Kas güçsüzlüğü, ödem oluşumu	Ayakta çalışmaya uygun bölge ayrılması	3	3	9
Ergonomik veri takip sistemlerinin olmaması	Ergonomik göstergelerin dijitalleştirilmemesi	Kurumsal karar mekanizmaları	Ergonomi iyileştirme süreçleri aksar	Ergonomi analiz ve raporlama yazılım sistemleri	3	4	12
Acil durum anında fiziksel hareket engelleri	Yetersiz kaçış alanı veya engelli yerleşim	Hızlı tahliye	Kazaya yol açabilecek gecikmeler	Operasyon alanı kaçış yollarının açık tutulması	2	5	10
Göz hizasında olmayan ekran konumu	Sabit masa boyutu ve ekran ayarı eksikliği	Boyun kasları, görme konforu	Kas spazmı, görsel yorgunluk	Yükseklik ayarlı monitör kolları	3	3	9
Duruş analizinin kişiselleştirilmemesi	Bireysel biyomekanik farkların göz ardı edilmesi	Kas-iskelet sistemi	Uzun süreli uyumsuzluk, kişisel rahatsızlık	Kişisel duruş analizi ve düzenleme programı	3	3	9
Geri bildirimlerin ergonomik düzenlemelere entegre edilmemesi	Kullanıcı şikayetlerinin değerlendirilmemesi	Sistem iyileştirme	Sorunların kronikleşmesi	Ergonomi geri bildirim entegrasyon süreci	3	3	9
Ayak bileklerinin açı pozisyonuna dikkat edilmemesi	Ayarlanamayan sandalye/zemin	Alt ekstremite postürü	Ayak uyuşması, kas kasılması	Ayak açısını destekleyen yumuşak eğimli destek platformu	2	3	6
Ergonomik veri farkındalığının düşük olması	Kurum kültüründe ergonomi bilincinin eksikliği	Tüm çalışan sistemleri	Uyumsuzluklar, şikayet artışı	Eğitim, seminer ve farkındalık çalışmaları	3	3	9
Uzun görev sonrası toparlanma süresi yetersizliği	Vardiya aralıklarının kısa tutulması	Psikolojik ve fizyolojik sistemler	Tükenmişlik sendromu	Görev sonrası yeterli dinlenme aralığı planlaması	4	4	16

Türbin Sessiz, İnsan Alarmda Olmasın

Rüzgar türbinleri, rüzgarın estikçe dönmeye devam edeceği mühendislik harikalarıdır. Ancak onları güvenli, verimli ve arızasız çalıştıran esas güç; saatlerce monitör başında sessizce görev yapan operatörlerin insan zekâsı ve dikkatidir. Bu kontrol merkezleri, enerji arzının sürdürülebilirliğini sağlamakla kalmaz, aynı zamanda ekonomik, çevresel ve sosyal riskleri de dengeleyen bir “gizli kumanda merkezi”dir. İşte bu yüzden, burada çalışan insanın konforu bir lüks değil, enerji güvenliğinin parçasıdır.

Bu çalışmada ortaya konulan ergonomi ve iş yükü kaynaklı riskler, kısa vadede yorgunluk, dikkat dağınıklığı, kas-iskelet rahatsızlıkları gibi etkilerle kendini gösterirken; uzun vadede daha ciddi iş kazalarına, sistem hatalarına ve çalışan tükenmişliğine neden olabilir. Unutulmamalıdır ki ergonomik uyumsuzluklar sadece bireyi değil, tüm enerji altyapısını etkileyebilir.

Bu kapsamda önerilen çözümler yalnızca fiziksel donanım iyileştirmeleriyle sınırlı kalmamalı; iş organizasyonu, dinlenme düzeni, alarm yönetimi ve insan-makine arayüz tasarımı gibi alanlara da yayılmalıdır. Günümüzde “akıllı enerji sistemleri” kadar, “insana duyarlı kontrol odaları” da tasarlanmak zorundadır.

Sonuç olarak:

Rüzgar santrali komuta kontrol merkezleri için ergonomi, yalnızca koltuk konforu değil; dikkat, karar hızı ve hata yönetimiyle doğrudan ilişkilidir.
İş yükü yönetimi, yalnızca çalışanı korumaz; enerji sürekliliği, sistem güvenliği ve ekonomik kayıpların önlenmesi açısından da kritik rol oynar.
Kontrol odalarında sessizce çalışan bir operatörün sırt ağrısı, ertesi gün tüm santralin üretimini etkileyebilir.

Bu analiz, enerji sektöründe insan faktörünü tekrar merkeze alma çağrısıdır. Teknolojinin ve makinelerin dili her ne kadar veriyle konuşsa da, o veriyi anlayan ve doğru zamanda karar veren hâlâ bir çift insan gözü ve zihnidir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Rüzgar Türbinleri ve İnsan Sağlığı https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4063257/

⭐️⭐️ Rüzgar sektöründe mesleki sağlık tehlikeleri ve riskleri https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2352484721004303

⭐️⭐️ RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİNDE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/319412

⭐️⭐️ Yeşil İş Tehlikeleri https://www.osha.gov/green-jobs/wind-energy

⭐️⭐️ RÜZGAR ENERJİ SANTRALİRİSK ANALİZİ VE DEĞERLENDİRMESİ https://9lib.net/document/nq7r85oy-ruezgar-enerji-santrali-ri-sk-anali-zi-ve-degerlendi-rmesi.html#google_vignette

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni28 Temmuz 2025

28 Temmuz 2025

Mobbing ve Rol Çatışmasının Çalışan Ruh Sağlığına Etkileri

Mobbing ve Rol Çatışmasının Psikososyal Risk Boyutları Çalışan Ruh Sağlığına Etkileri

Gelişen iş dünyası, teknolojik ilerlemeler ve çok disiplinli çalışma ortamları beraberinde çalışanlar üzerinde farklı düzeylerde psikososyal riskleri de getirmektedir. İş sağlığı ve güvenliği kavramı, sadece fiziksel tehlikelerin azaltılmasıyla sınırlı kalmayıp; bireylerin ruhsal ve sosyal iyilik hallerinin korunmasını da içermektedir.

Bu bağlamda öne çıkan en kritik sorunlardan ikisi “mobbing” ve “rol çatışması”dır. Her iki durum da uzun vadede çalışanların ruh sağlığını derinden etkilemekte, bireysel verimliliği düşürmekte ve kurum içi dengenin bozulmasına yol açmaktadır.

Özgüven ve Uyum Yeteneğinin Azalması

Mobbing, sistematik ve sürekli bir psikolojik yıldırma biçimi olarak, hedef alınan çalışanın kendine olan güvenini zamanla aşar. Bu güvensizlik duygusu, sadece mesleki yetersizlik hissi yaratmakla kalmaz, aynı zamanda bireyin sosyal işlevselliğini de bozar. Örneğin, bir çalışanın sürekli olarak fikirleri göz ardı ediliyor, görevleri sınırlanıyor ya da hataları abartılıyorsa, bu birey zaman içinde iş ortamına uyum sağlamakta zorlanabilir ve sosyal geri çekilme davranışları sergileyebilir.

Stres, Anksiyete ve Depresyon

Mobbing‘e maruz kalan bireylerde en sık görülen psikolojik tepkilerden biri kronik strestir. Bu stres zamanla anksiyeteye (kaygı bozukluğu) ve depresyona evrilerek bireyin genel yaşam kalitesini düşürür. Küçük düşürülen, görmezden gelinen ya da alay edilen çalışan, kendini hem iş yerinde hem sosyal çevresinde yalnız hissedebilir. Bu ruhsal çöküntü hali, işe devamlılıkta düşüşe ve iş kazası risklerinde artışa yol açabilir.

Motivasyon ve İş Tatmininde Azalma

Motivasyon, bir bireyin bir işi yapmaya olan isteği ve enerjisini ifade eder. Ancak mobbing ya da rol belirsizliği yaşayan çalışanlar için bu motivasyon kaynağı tükenir. Örneğin, bir hemşire, her vardiyada farklı beklentilerle karşılaşıp hangi yöneticiye yanıt vereceğini bilemiyorsa, zamanla sorumluluktan kaçma, kendini geri çekme ve işinden soğuma davranışları sergileyebilir. Bu da iş devamsızlığı, çıkışlar ve kurum içi üretkenlik kaybı anlamına gelir.

Rol Çatışmasının Yol Açtığı Psikolojik Yük

Çalışanlar bazen birden fazla yöneticiye raporlama yapmak ya da aynı anda birbirine ters düşen iş rollerini yürütmek durumunda kalabilir. Bu durumda “rol çatışması” ortaya çıkar. Kimi zaman bir projede liderlik etmesi beklenen bir personel, aynı anda başka bir üst düzey yönetici tarafından sadece teknik destek sağlaması konusunda uyarılabilir. Bu karışıklıklar zamanla kararsızlığa, yetersizlik hissine ve zihinsel yorgunluğa neden olur.

Rol Belirsizliği ve Kaygı

Bir çalışanın görevi, yetkisi ve sorumluluğu net tanımlanmadığında rol belirsizliği baş gösterir. Rol belirsizliği, çalışanın neyin beklendiğini bilememesi ve yaptığının yeterli olup olmadığı konusunda sürekli kaygı duymasına neden olur. Bu durum da verimliliği düşürürken, kişinin öznel iyi olma halini de zedeler. Kurum içi şefaflığın olmaması, beklentilerin yazılı olmaktan çok sözel talimatlarla belirlenmesi bu süreci tetikler.

Sosyal İzolasyon ve İş Yerinde Dışlanma

Mobbing süreci sadece yönetici kaynaklı olmayabilir; çoğu zaman ekip içi ilişkilerde de sosyal dışlanma biçiminde kendini gösterir. Çalışanlar grup içi sohbetlere dahil edilmemek, toplantılarda fikirlerinin dikkate alınmaması, sosyo-kültürel etkinliklere davet edilmemek gibi uygulamalarla yalnızlaştırılabilir. Bu sosyal izolasyon, insanın en temel psikolojik ihtiyaçlarından biri olan ait olma hissini zedeler ve depresif belirtileri artırabilir.

Fiziksel ve Ruhsal Sağlık Sorunları

Psikososyal riskler zaman içinde sadece ruhsal değil fiziksel sağlığı da etkiler. Uzun süreli stres ve mobbing, uykusuzluk, mide rahatsızlıkları, tansiyon problemleri ve kas ağrıları gibi psikosomatik belirtilerle kendini gösterir. Daha ileri düzeyde ise, bireyde tükenmişlik sendromu, panik atak ya da intihar düşünceleri gelişebilir. Yapılan çalışmalar, mobbing’e maruz kalan bireylerin iş göremezlik oranlarının daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır.

Örgütsel Verimlilikte Düşüş

Tüm bu bireysel etkiler doğrudan kurum performansına da yansır. Yüksek personel devir hızı, iş kazalarında artış, yaratıcılıkta azalma ve kurumsal sadakatte düşüş; mobbing ve rol çatışmasının doğrudan sonucudur. Ayrıca bu tip olumsuz çalışma iklimleri, şirket itibarını zedeler ve yetenekli çalışanları elde tutmayı zorlaştırır.

Sonuç ve Öneriler

Mobbing ve rol çatışması gibi psikososyal riskler, sadece bireysel değil, sistemsel önlemlerle ele alınması gereken karmaşık sorunlardır. Kurumların bu riskleri tanıması, önleme politikaları geliştirmesi ve çalışanlarına destek mekanizmaları sunması hayati önem taşır. Psikolojik destek hizmetlerinin yaygınlaştırılması, açık iletisim kanallarının kurulması ve yönetici eğitimlerinin arttırılması bu sürecin yönetilmesinde temel unsurlardır. Unutulmamalıdır ki, sağlıklı bir iş yeri ortamı, ancak fiziksel kadar ruhsal sağlığı da gözeten bir anlayışla mümkündür.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Zorbalık Davranışının 4 Sonucu https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK390414/

⭐️⭐️ Çalışanlarda psikolojik zarar kaynağı olarak mobbing https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10124815/

⭐️⭐️ İşyerinde Mobbing – Psikolojik Travma ve Psikiyatrik Semptomların Belgelenmesi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30911239/

⭐️⭐️ Çalışanlarda psikolojik zarar kaynağı olarak mobbing https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37101437/

⭐️⭐️ İnsan hatası https://oshwiki.osha.europa.eu/tr/themes/human-error

⭐️⭐️ İnsan hatası https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/human-error

⭐️⭐️ Sağlık hizmetlerinde insan hataları ve önlenmesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8562433/

⭐️⭐️ İnsan Hatası ve Hasta Güvenliği https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK585626/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni28 Temmuz 2025