19 Ekim 2025

Kas Krampı İş Kazası Sebebi Olmasın..!!

Evde – İşyerinde Kas Kramplarını Hafife Almayın

İş hayatında çoğu zaman büyük tehlikeler gözle görülür: yüksekten düşme, elektrik çarpması, kimyasal maruziyet… Ancak bazı tehlikeler vardır ki sessizdir, sinsidir ve genellikle “önemsiz” sanıldığı için göz ardı edilir.

Kas krampları da bunlardan biridir.

Oysa bu ani ve istemsiz kasılmalar, özellikle fiziksel emek gerektiren işlerde çalışanlar için hem üretkenliği düşüren hem de iş kazalarına zemin hazırlayan ciddi bir fizyolojik risk faktörüdür.

Geceleri uykudan uyandıran bacak krampları, iş sırasında alet düşürmeye neden olan el kasılması ya da merdiven üzerinde yaşanan bir kas çekilmesi… Her biri sıradan gibi görünse de bir zincirin halkaları gibi iş kazasına, iş gücü kaybına ve uzun vadede kas-iskelet sistemi hastalıklarına neden olabilir.

Kas kramplarının çalışanlar açısından taşıdığı riskleri bilimsel temellere dayanarak ve sahadaki gözlemlerle harmanlayarak ele alacağım. Amacım, bu “küçük ama etkili” fizyolojik olayın iş sağlığı ve güvenliği içindeki yerini ciddiyetle değerlendirmek ve hem çalışanlar hem de işverenler için koruyucu adımların önemini vurgulamak.

Unutmayın: Kas krampı sadece bir rahatsızlık değil, dikkate alınmazsa kazaya dönüşebilecek bir işaret olabilir.

İşyerinde kas krampları, özellikle fiziksel işlerde çalışan bireyler açısından önemsiz gibi görünen ama ciddi sonuçlara yol açabilecek bir risktir.

İşte çalışanlar açısından kas kramplarının oluşturduğu riskler detaylı şekilde:

💥 💥 💥

1. Ani Hareket Kaybı ve Düşme Riski

Kas krampı, ani ve istemsiz bir kas kasılmasıdır.

Özellikle bacak veya baldır kaslarında meydana geldiğinde:

Merdiven, iskele, vinç, yükseklik gibi alanlarda çalışan kişiler dengesini kaybedebilir.
İş kazası ve yüksekten düşme riski artar.
Yürürken ya da ağır bir cismi taşırken kramp girerse, hem kendisini hem de çevresini tehlikeye atabilir.

🛠 🛠 🛠

2. El Bileği, Önkol ve Parmak Krampları – El Aletlerini Düşürme

El gücüyle çalışan işçilerde (örneğin montaj, kaynak, torna, elektrik, bakım):

Kramplar ani tutamama, alet düşürme veya kontrolsüz refleksle aleti fırlatma gibi sonuçlar doğurabilir.
Kesici/delici aletler kullanılıyorsa ciddi yaralanmalar yaşanabilir.
İnce motor beceri isteyen işlerde (elektronik kart tamiri gibi) hata oranı artar.

🔁 🔁 🔁

3. Tekrarlayan Kramp Riski – Kas Yorgunluğu ve Performans Kaybı

Aynı kasın sürekli kullanıldığı işlerde (örneğin bant sisteminde çalışmak, sürekli taşıma işi):

Kas yorgunluğu birikir, kramp riski artar.
İş gücü verimliliği düşer, çalışma motivasyonu azalır.
Kas ağrılarıyla birlikte kronik hale gelirse iş gücü kaybı yaşanır.

🛑 🛑 🛑

4. Gece Krampı – Uykusuzluk ve Gündüz İşte Dikkat Dağınıklığı

Gece kas krampları yaşayan çalışanlar:

Uyku kalitesi bozulur, sabah yorgun kalkar.
Bu durum gündüz işte dikkat dağınıklığı, refleks yavaşlaması ve hata yapma olasılığını artırır.
Özellikle makine başında çalışanlar ve araç kullananlar için büyük tehlikedir.

🚧 🚧 🚧

5. Kas Gerginliğine Bağlı İşe Uygun Olmama

Kramp eğilimli kaslar genellikle sürekli gergindir.
Bu, ergonomik olmayan duruşa neden olur.
Bel, boyun, omuz gibi bölgelerde sürekli kramp yaşayan kişiler bazı iş pozisyonlarını sürdüremez hâle gelir.
Zamanla mesleki kas iskelet sistemi hastalıklarına (MSD) zemin hazırlar.

🧩 🧩 🧩

6. Psikolojik Etki ve İş Tatmini Kaybı

Sık kramp yaşayan bir çalışanda:

“Acaba şimdi tekrar olacak mı?” kaygısı oluşur.
Sürekli tetikte olmak yorgunluk ve stres yaratır.
İş tatmini düşer, motivasyon kaybı yaşanır, çalışan bağlılığı azalır.

⚠️ ⚠️ ⚠️

7. Yanlış Yorum ve Yanlış Tedavi Riski

Kas krampları genellikle “tuz eksikliği” ya da “susuzluk” sanılır.
Bu nedenle çalışanlar bazen bilinçsizce tuz tüketimini artırabilir, bu da hipertansiyon riski doğurur.
Krampın altında diyabet, sinir sıkışması, vitamin/mineral eksiklikleri gibi başka ciddi nedenler olabilir ama fark edilmez.

🛡 🛡 🛡

8. Önleyici Önlemlerin Alınmaması Durumunda Tehlike Süreklilik Kazanır

Kas krampları küçümsenirse, daha büyük kas/iskelet sorunlarına dönüşebilir.
Sürekli kramp yaşayan çalışanlar için:
- İş yeri hekimi değerlendirmesi
- Beslenme ve sıvı alım analizi
- Ergonomik risk değerlendirmesi
- Germe ve gevşeme egzersizleri eğitimi
  mutlaka yapılmalıdır.

✅ ✅ ✅

Küçük Belirtiler, Büyük Sonuçlar Doğurabilir

Kas krampları, çoğu zaman geçici ve zararsız kabul edilen fizyolojik olaylardır. Ancak iş yaşamında, özellikle de bedensel emek gerektiren sektörlerde bu krampların sonuçları geçici olmaktan çok daha öteye gidebilir. Ani bir kasılma, bir aletin düşmesine, bir dengenin bozulmasına, bir hayatın tehlikeye girmesine neden olabilir.

Kas krampları, çalışan sağlığı ve iş güvenliği açısından göz ardı edilmemesi gereken fizyolojik bir alarmdır. Doğru değerlendirme ve önlemler alınmazsa:

İş kazalarına,
Performans düşüklüğüne,
Uzun vadede kas-iskelet sistemi hastalıklarına neden olabilir.

Bu yüzden, kas kramplarını önlemek sadece bireysel bir konfor meselesi değil, kurumsal bir iş güvenliği sorumluluğudur. Yeterli su tüketimi, dengeli beslenme, doğru ekipman kullanımı ve düzenli esneme alışkanlıkları gibi basit ama etkili önlemlerle bu risk en aza indirilebilir.

Unutulmamalı ki, çoğu büyük iş kazası, küçük belirtilerin göz ardı edilmesiyle başlar. Kas krampları da bu küçük uyarılardan biridir. Bu yazıyla birlikte umuyoruz ki iş yerlerinde kas kramplarına dair farkındalık artar ve sağlıklı, güvenli bir çalışma ortamı oluşturma yolunda bir adım daha atılmış olur.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Kas Krampları https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499895/

⭐️⭐️ Kas krampları https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/569

⭐️⭐️ Kas Krampları https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK376/

⭐️⭐️ Kas Krampları https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29763070/

⭐️⭐️ Kafein ve Kas Krampları: Uyarıcı Bir Bağlantı https://www.amjmed.com/article/S0002-9343(06)01025-4/fulltext

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni19 Ekim 2025

18 Ekim 2025

İş Güvenliği Uzmanının Propriyosepsiyonu Bilmesinin Önemi

Dengeli Bir Yaklaşım İçin Temel Anahtar

İş güvenliği (İG) uzmanı, işyerlerinde riskleri belirleyen, önleyen ve yöneten bir profesyoneldir. Bu rol, sadece fiziksel tehlikeleri değil, vücudun içsel mekanizmalarını da anlamayı gerektirir.

İşte burada propriyosepsiyon devreye girer – vücudun kendi konumunu, hareketini ve dengesini algılama yeteneği. Bu duyusal sistem, kaslar, tendonlar, eklemler ve iç kulaktan gelen sinyalleri beyne ileterek otomatik bir “vücut haritası” oluşturur.

İG uzmanının propriyosepsiyonu bilmesi, yaralanmaları önleme, ergonomik tasarım ve eğitim gibi alanlarda kritik rol oynar.

Aşağıda, bu önemi ayrıntılı bir şekilde ele alacağım, bilimsel veriler ve pratik örneklerle destekleyerek. Unutmayın, propriyosepsiyon eksikliği, iş kazalarının %20-30’unu tetikleyebilir – bu bilgi, uzmanlar için vazgeçilmez bir araçtır. Proprioception – Cleveland Clinic

1. Propriyosepsiyonun Tanımı ve İSG Bağlamı

Propriyosepsiyon, 19. yüzyılda nörolog Charles Sherrington tarafından tanımlanan bir kavramdır: Vücudun uzaydaki pozisyonunu görsel veya dokunsal ipuçları olmadan algılaması. İş güvenliğinde, bu yetenek dengeyi koruma, ani hareketlere tepki verme ve ergonomik uyumu sağlar.

Örneğin, bir inşaat işçisi merdivende dengesini kaybederse, propriyosepsiyonu güçlü olan biri düşmeyi önleyebilir. İG uzmanı bu bilgiyi bilmezse, risk analizi eksik kalır – zira birçok kaza (düşme, burkulma) propriyosepsiyon zayıflığından kaynaklanır.

Araştırmalar, propriyosepsiyon eğitiminin işyerinde yaralanma riskini %30 azalttığını gösteriyor. Uzmanlar, bu bilgiyi risk değerlendirmesinde kullanarak, çalışanların “görünmez tehlike”lerini ortaya çıkarır. (Assessing proprioception: A critical review of methods – PubMed) – (The Power of Proprioception——A Vital Tool in Reducing the Risk of Musculoskeletal Disorders in the Workplace – OH&S)

2. Yaralanma Önlemede Propriyosepsiyonun Rolü

İş kazalarının büyük kısmı (yaklaşık %40’ı), denge kaybı veya koordinasyon eksikliğinden kaynaklanır – düşmeler, kaymalar, makine hataları gibi. İG uzmanı propriyosepsiyonu bilirse, bu riskleri erken tespit eder. Örneğin, yaşlanma veya yorgunluk propriyosepsiyonu zayıflatır; uzman, bu faktörleri göz önünde bulundurarak eğitim programları tasarlar.

Bir anekdot: Bir fabrika ortamında, propriyosepsiyon eğitimi alan işçilerde sprain (burkulma) vakaları %25 azaldı – çünkü uzmanlar, titreşimli zeminlerin propriyosepsiyonu bozduğunu bilip önlem aldı. (The Power of Proprioception——A Vital Tool in Reducing the Risk of Musculoskeletal Disorders in the Workplace – OH&S) – (Proprioceptive Rehab: 30 Practical Ideas And Interventions For The Neuro Patient – Occupational Therapy)

Uzmanlar, propriyosepsiyon testleri (örneğin, tek ayak durma testi) kullanarak çalışanların risk profilini çıkarır. Bu, OSHA gibi kurumların önerdiği önleyici yaklaşımlarla uyumludur – dengesiz çalışanlar için özel ayakkabılar veya egzersizler önerilebilir. Bilgi eksikliği ise, kazaların artmasına yol açar; örneğin, inşaat sektöründe propriyosepsiyon zayıflığı, yıllık binlerce yaralanmaya neden oluyor. (Try These 10 Proprioception Exercises To Help With Balance, Control, and Coordination – Healthline)

3. Ergonomi ve Çalışma Ortamı Tasarımında Propriyosepsiyon

Ergonomi, işyerinde vücut pozisyonlarını optimize etmeyi amaçlar ve propriyosepsiyon burada merkezidir. İG uzmanı, propriyosepsiyonu bilirse, çalışma istasyonlarını (masa yüksekliği, araç yerleşimi) buna göre ayarlar – çünkü zayıf propriyosepsiyon, kas-iskelet rahatsızlıklarını tetikler.

Örneğin, ofis çalışanlarında tekrarlayan hareketler propriyosepsiyonu bozar; uzman, ergonomik fareler veya egzersiz molaları önererek önler. Araştırmalar, propriyosepsiyon odaklı ergonomik müdahalelerin kas yorgunluğunu %20 azalttığını gösteriyor. (What is Proprioception and Why is it Important? – abtabba.com) – (Body Awareness Activities Using Proprioception – The OT Toolbox)

Bir pratik örnek: Fabrika hatlarında, propriyosepsiyon eğitimiyle birleşen ergonomik düzenlemeler, sırt ağrısı şikayetlerini %35 düşürdü. Uzmanlar, bu bilgiyi risk analizi yöntemlerinde (örneğin, REBA veya RULA) entegre ederek, uzun vadeli sağlık sorunlarını önler. Bilmezse, ergonomik değerlendirmeler yüzeysel kalır ve kronik yaralanmalar artar. (What is Proprioception and Why is it Important? – abtabba.com)

4. Eğitim ve Farkındalık Yaratmada Propriyosepsiyon Bilgisi

İG uzmanı, propriyosepsiyonu bilirse, çalışan eğitimlerini daha etkili kılar. Eğitimler, denge egzersizleri (örneğin, yoga benzeri hareketler) içerebilir – bu, farkındalığı artırır ve kazaları önler. Örneğin, yaşlı çalışanlar için propriyosepsiyon eğitimi, düşme riskini %40 azaltır. Uzmanlar, bu bilgiyi seminerlerde kullanarak, çalışanların kendi vücutlarını “dinlemelerini” öğretir – yorgunluk sinyallerini erken fark etmek gibi. (Proprioceptive Rehab: 30 Practical Ideas And Interventions For The Neuro Patient – Occupational Therapy) – (What is Proprioception and Why is it Important? – abtabba.com) – (Try These 10 Proprioception Exercises To Help With Balance, Control, and Coordination – Healthline)

Yasal açıdan, Türkiye’de İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği, uzmanları bu tür eğitimlere teşvik eder. Bilgi eksikliği, eğitimlerin yetersiz kalmasına yol açar ve kazalar artar.

5. Rehabilitasyon ve İşe Dönüş Sürecinde Propriyosepsiyon

Kaza sonrası rehabilitasyonda propriyosepsiyon kritik – uzman, bu bilgiyi kullanarak dönüş programları tasarlar. Örneğin, burkulma sonrası propriyosepsiyon egzersizleri, tekrarlama riskini %50 azaltır. İG uzmanı, propriyosepsiyon testleriyle (örneğin, denge tahtası) iyileşmeyi izler. Bu, devamsızlığı kısaltır ve üretkenliği korur. (Proprioceptive Rehab: 30 Practical Ideas And Interventions For The Neuro Patient – Occupational Therapy) – (The Role of Proprioception in Ankle Stability: Why It Matters and How to Improve It – Orthopedic & Sports Medicine Center of Northern Indiana)

Bir örnek: Spor sakatlıklarında kullanılan propriyosepsiyon rehab teknikleri, endüstriyel yaralanmalarda da etkili – uzmanlar bunu bilmezse, çalışanlar erken işe dönüp tekrar yaralanabilir.

6. Risk Analizi ve Yasal Uyumda Propriyosepsiyon Entegrasyonu

Risk analizi yöntemlerinde (örneğin, HAZOP veya FMEA), propriyosepsiyon bilgisi, insan faktörünü dikkate alır. Uzmanlar, yorgunluk veya yaş kaynaklı propriyosepsiyon zayıflığını analiz ederek, önlemler alır – örneğin, kaymaz zeminler veya eğitim programları. Bu, 6331 sayılı Kanun’un gereklilikleriyle uyumludur. (The Power of Proprioception——A Vital Tool in Reducing the Risk of Musculoskeletal Disorders in the Workplace – OH&S)

Yasal olarak, ILO standartları ve EU OSHA yönergeleri, uzmanları propriyosepsiyon gibi duyusal faktörleri bilmeye teşvik eder. Bilgi eksikliği, denetimlerde ceza ve itibar kaybı getirir.

Sonuç – Propriyosepsiyon Bilgisi, İG Uzmanlarının Süper Gücüdür

İş güvenliği uzmanının propriyosepsiyonu bilmesi, yaralanmaları önleme, ergonomiyi iyileştirme, eğitimi güçlendirme ve rehabilitasyonu hızlandırma açısından vazgeçilmezdir. Bu bilgi, sadece kazaları azaltmakla kalmaz, çalışanların genel sağlığını korur ve şirket verimliliğini artırır.

Eğer bir İG uzmanıysanız veya işyerinizde bu eğitimi almak istiyorsanız, hemen harekete geçin! Tetkik İlk Yardım Eğitim Merkezi gibi uzman kurumlara başvurarak propriyosepsiyon odaklı İSG eğitimleri alın – web sitemizden detaylı bilgi edinebilir, başvurabilirsiniz.

Unutmayın, bilgi hayat kurtarır – propriyosepsiyonu öğrenmek, işyerinizi daha güvenli bir yer haline getirir!

#propriyosepsiyon #denge #işgüvenliği #uzman #tetkikosgb #kebat

Propriyosepsiyon, Interosepsiyon, Nörosepsiyon Eğitim Almak İçin Bizi Arayın

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü Dr Mustafa KEBAT yönetiminde deneyimli ekibimizle, firmanız beyaz yaka çalışanlarına özel – Yüksekte Çalışanlara Denge – Propriyoseptif Egzersizler Eğitimini Türkiyenin her yerinde planlayalım.

Eğitim Başvurusu

Dr Mustafa KEBAT – 0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR
+90 232 265 20 65
[email protected]

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Proprioseptif ve Vestibüler Duyu Sistemlerinin Harekete Göreli Katkısı: Moleküler Bilim Çağında Keşif Fırsatları https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7867206/

⭐️⭐️ Propriosepsiyonun değerlendirilmesi: Yöntemlerin eleştirel bir incelemesi https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2095254615000058

⭐️⭐️ Mekanoreseptör https://www.sciencedirect.com/topics/immunology-and-microbiology/mechanoreceptor

⭐️⭐️ Sensörimotor Sistemi, Bölüm I: Fonksiyonel Eklem Stabilitesinin Fizyolojik Temeli. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC164311/

⭐️⭐️ Propriosepsiyonun değerlendirilmesi: Yöntemlerin eleştirel bir incelemesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6191985/

⭐️⭐️ PNF Kavramının Temel Unsurları, Bir Eğitim Anlatısı https://www.scientificarchives.com/article/the-essential-elements-of-the-pnf-concept-an-educational-narrative

⭐️⭐️ Motor fonksiyonu iyileştirmede proprioseptif eğitimin etkinliği: sistematik bir inceleme https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4309156/

⭐️⭐️ Yaşlı yetişkinlerde denge ve gücün geliştirilmesinde geleneksel ve güncel yaklaşımların karşılaştırılması https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21510715/

⭐️⭐️ Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İSG Uygulama Rehberi. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.csgb.gov.tr/Media/0b3hcam2/yapiisleriyuksektecalismauygrehberi-in%C5%9Ft%C5%9Fb_revize.pdf

⭐️⭐️ Yaşlılarda Denge, Fonksiyonel Performans ve Düşme Önleme İçin Gövde Kas Gücünün Önemi: Sistematik Bir İnceleme https://www.researchgate.net/publication/236139834_The_Importance_of_Trunk_Muscle_Strength_for_Balance_Functional_Performance_and_Fall_Prevention_in_Seniors_A_Systematic_Review

⭐️⭐️ Dengesiz yüzeyler ve rehabilitasyon cihazları kullanılarak yapılan direnç antrenmanının etkinliği https://www.researchgate.net/publication/224822339_The_effectiveness_of_resistance_training_using_unstable_surfaces_and_devices_for_rehabilitation

⭐️⭐️ Futbolda duruş kontrolüne uzmanlık ve görsel katkının etkisi https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0838.2005.00502.x

⭐️⭐️ Spor veya günlük yaşamdaki fiziksel aktiviteler ile dik duruştaki duruş bozukluğu arasındaki ilişkinin sistematik bir incelemesi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23955562/

⭐️⭐️ NSC Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun 2021 Raporu Hakkındaki Açıklaması https://www.nsc.org/newsroom/nsc-statement-bls-report-2021#:~:text=In%202020%2C%20there%20were%204%2C764,highest%20annual%20rate%20since%202016.

⭐️⭐️ Hall, C. M., & Brody, L. T. (2005). Therapeutic Exercise: Moving Toward Function. Lippincott Williams & Wilkins. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://students.aiu.edu/submissions/profiles/resources/onlineBook/Q4X4S2_Therapeutic_Exercise_Moving_Toward_Function_3.pdf

⭐️⭐️ Motor Kontrolü: Araştırmayı Klinik Uygulamaya Dönüştürmek https://www.researchgate.net/publication/228118305_Motor_Control_Translating_Research_Into_Clinical_Practice

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni18 Ekim 2025

17 Ekim 2025

Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri Yardımcı Aparatlarının Teknik Eğitim Prosedürleri

(İş Kazalarını Önlemede Hayat Kurtaran Eğitim Yaklaşımı)

Güvenlik donanımı, ancak doğru bilgiyle birleştiğinde hayat kurtarır.
Yüksekte çalışmalarda kullanılan paraşüt tipi emniyet kemerleri, sadece kendileriyle değil, yardımcı aparatlarıyla birlikte bir güvenlik sistemine dönüşür. Karabinalar, düşüş durdurucular, yaşam hatları, konumlandırma kordonları ve şok emiciler gibi parçalar, hem doğru bağlanmalı hem de uygun şartlarda kullanılmalıdır.

Bu sistemin başarısı, yalnızca ekipman kalitesine değil, onu kullanan kişilerin eğitimi ve farkındalığına da bağlıdır. Aşağıda, paraşüt tipi emniyet kemeri yardımcı aparatlarının kullanımına ilişkin teknik eğitim prosedürleri üç ana başlık altında ayrıntılı olarak sunulmuştur.

KURULUM ve KULLANIM EĞİTİMİ

✅ Adım 1: Yardımcı aparatların doğru bağlanması

Karabina, bağlantı noktasına 180° yanlış açıyla takıldığında kilitlenmeyebilir.
Kullanıcılara çift emniyetli (triple-lock) karabina türleri ile klasik vidalı modellerin farkları uygulamalı olarak gösterilmelidir.
Düşüş durdurucu sistemlerin yalnızca dikey değil, eğimli ve hareketli hatlarda nasıl çalıştığı örneklerle öğretilmelidir.

✅ Adım 2: Donanımın doğru giyilmesi ve bağlantı sırası

Konumlandırma aparatlarının yanlış pozisyonda takılması, düşüş anında kullanıcıyı sarkaç etkisine maruz bırakabilir.
Eğitimlerde, başlama sırası (kemer > göğüs bağı > sırt halkası > karabina > düşüş durdurucu) mutlak öğretim konusu olmalıdır.

✅ Adım 3: Teknik kapasite bilgisi

Şok emici sistemlerin maksimum durdurma kuvveti (Maximum Arrest Force) ve uzama mesafesi detayları aktarılmalıdır.
Tüm aparatların EN/ANSI normlarına göre sınıflandırmaları ve işaretlemeleri (örn. EN 362, EN 354, EN 355) açıklanmalıdır.

BAKIM ve KONTROL EĞİTİMİ

✅ Adım 1: Periyodik bakım uygulamaları

Yardımcı aparatların metal aşınma, paslanma, deformasyon, mandal gevşemesi, kilit sıkışması gibi hasar türleri tanıtılmalıdır.
Eğitimlerde, “kendi kontrolünü yap, sonra iş arkadaşınınkini kontrol et” prensibi benimsetilmelidir.

✅ Adım 2: Öncesi-sonrası kontrol listeleri

Her kullanım öncesinde gözle ve elle yapılan kontrollerin nasıl yapılacağı adım adım gösterilmelidir.
Kontrol listeleri ve işaretleme sistemleri (yeşil/sarı/kırmızı kodlama) sistematik olarak uygulanmalıdır.

✅ Adım 3: Yedek parça değişimi ve kayıt altına alma

Hasar gören aparatların kesinlikle tamir edilmeye çalışılmaması gerektiği vurgulanmalı, yalnızca üretici tarafından onaylı yedek parça değişim prosedürleri anlatılmalıdır.
Her aparat için bakım kartı veya dijital kayıt tutulması gerektiği örneklerle öğretilmelidir.

ACİL DURUM ve KURTARMA PROSEDÜRLERİ

✅ Adım 1: Arıza ve müdahale senaryoları

Kullanıcılar, karabina sıkışması, düşüş durdurucunun kilitlenmemesi, yaşam hattının takılması gibi senaryolarda ne yapacaklarını bilmelidir.
“Planlanmamış bir durum varsa, dur” prensibi eğitim boyunca tekrar edilmelidir.

✅ Adım 2: Düşüş sonrası davranış eğitimi

Düşüş sonrası kurtarılmayı bekleyen çalışanın suspension travması geçirme riski vardır. Bu nedenle ayak destek aparatlarının kullanımı ve bilinçli nefes alma teknikleri uygulamalı olarak gösterilmelidir.

✅ Adım 3: Simülasyon ve tatbikat

Düşüş simülasyonları, sabit yükseklikte kontrollü düşüş ortamlarında yapılmalı ve güvenli iniş prosedürleri (halatla indirme, platform kurtarma, merdiven erişimi vb.) çalışılmalıdır.

🎯 🎯 🎯

SONUÇ – EĞİTİMSİZ EKİPMAN, YANLIŞ GÜVENLİKTİR

Paraşüt tipi emniyet kemerlerinin yardımcı aparatları, yüksekten düşmeye karşı koruma sağlar; ancak yanlış kullanıldığında risk üretir.
Bir karabinanın ters takılması, düşüş durdurucunun hatalı bağlanması ya da şok emici mesafesinin göz ardı edilmesi, çalışanı sadece düşmekten değil, ölümle sonuçlanabilecek sistem çöküşlerinden de koruyamaz.

Bu nedenle, yardımcı aparat kullanımına dair eğitimler;

İlk eğitimle sınırlı kalmamalı,
Her saha değişiminde güncellenmeli,
Yıllık kontrol ve uygulama sınavlarıyla pekiştirilmelidir.

Unutulmamalıdır ki; emniyet kemerleri insanı tutar ama doğru eğitimler hayatta tutar.
Her yardımcı aparat, bir hayat halkasıdır. Bu halkalar sadece doğru kullanıldığında zincir gibi çalışır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği17 Ekim 2025

17 Ekim 2025

Risk Analizi Yöntemlerinin Hepsini Biliyor musunuz?

İş Güvenliğinde Uygulanabilecek Risk Analizi Yöntemleri

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) alanında risk analizi, potansiyel tehlikeleri belirlemek, risk seviyelerini değerlendirmek ve kontrol önlemleri almak için kullanılan sistematik süreçlerdir.

Bu yöntemler, uluslararası standartlar (örneğin, ISO 31000) ve ulusal yönetmeliklere (örneğin, Türkiye’de 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu) dayanır.

Aşağıda, iş güvenliğinde yaygın olarak uygulanan tüm risk analizi yöntemlerini okuyacaksınız

Sıralama, genel (nitel) yöntemlerden daha spesifik (nicel) yöntemlere doğru ilerliyor.

Bu liste, OSHA, CCOHS, SafetyCulture gibi güvenilir kaynaklardan derlenmiştir ve kapsamlıdır – ancak işyerine göre uyarlanmalıdır.

1. Nitel (Qualitative) Risk Analizi Yöntemleri

Bu yöntemler, riskleri sayısal olmayan kriterlerle (düşük/orta/yüksek) değerlendirir ve hızlı uygulanabilir.

Nitel Risk Değerlendirmesi (Qualitative Risk Assessment): Tehlikeleri tanımlayıp olasılık ve şiddete göre sınıflandırır. Risk matrisi (matrix method) ile kullanılır.
What-If Analysis (Ne Olursa Analizi): “Ne olursa ne olur?” soruları ile potansiyel senaryoları inceler. Basit ve ekip tabanlıdır.
Checklist Analysis (Kontrol Listesi Analizi): Standart checklist’ler ile tehlikeleri tarar. OSHA gibi kurumların hazır listeleri vardır.
Preliminary Hazard Analysis (PHA – Ön Tehlike Analizi): Proje başlangıcında genel tehlikeleri belirler.
HAZID (Hazard Identification – Tehlike Tanımlama): Sistemli bir şekilde tehlikeleri listeler; beyin fırtınası ile yapılır.

2. Nicel (Quantitative) Risk Analizi Yöntemleri

Bu yöntemler, riskleri sayısal verilerle (olasılık x şiddet) hesaplar ve daha hassas sonuçlar verir.

Nicel Risk Değerlendirmesi (Quantitative Risk Assessment – QRA): Riskleri olasılık ve etki puanlarıyla hesaplar; Monte Carlo simülasyonu ile desteklenir.
Failure Mode and Effects Analysis (FMEA – Arıza Modu ve Etkileri Analizi): Potansiyel arızaları, nedenlerini ve etkilerini puanlar. Üretim ve bakımda yaygındır.
Hazard and Operability Study (HAZOP – Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması): Süreç endüstrisinde (kimya, petrol) kullanılır; anahtar kelimelerle (daha fazla, daha az vb.) sapmaları analiz eder.
Fault Tree Analysis (FTA – Hata Ağacı Analizi): İstenmeyen olayın kök nedenlerini mantık kapılarıyla modeller; olasılık hesaplar.
Event Tree Analysis (ETA – Olay Ağacı Analizi): Bir olaydan sonraki olası sonuçları dallandırarak inceler; FTA ile birlikte kullanılır.
Layer of Protection Analysis (LOPA – Koruma Katmanları Analizi): Güvenlik katmanlarını (sensör, valf vb.) değerlendirir; SIL (Safety Integrity Level) ile entegredir.

3. Karma ve Özel Yöntemler

Generic Risk Assessment (Genel Risk Değerlendirmesi): Standart şablonlar ile genel tehlikeleri kapsar; küçük işyerleri için uygundur.
Site-Specific Risk Assessment (Yerel/İşyerine Özel Risk Değerlendirmesi): Belirli bir işyerine odaklanır; inşaat veya laboratuvar gibi alanlarda kullanılır.
Dynamic Risk Assessment (Dinamik Risk Değerlendirmesi): Gerçek zamanlı, değişen koşullara göre yapılır; acil durumlar veya saha çalışmaları için.
Bow-Tie Analysis (Papyon Analizi): Tehlike, önlemler ve sonuçları görsel olarak bağlar; engeller ve sonuçları modeller.
Job Safety Analysis (JSA – İş Güvenliği Analizi): Bir işi adımlara bölerek tehlikeleri belirler; eğitim amaçlıdır.
Ergonomic Risk Assessment (Ergonomik Risk Değerlendirmesi): RULA (Rapid Upper Limb Assessment), REBA (Rapid Entire Body Assessment) veya NIOSH gibi araçlarla ergonomik riskleri (kas-iskelet) analiz eder.
SWOT Analysis (Güçlü/Zayıf Yönler, Fırsatlar/Tehditler): Stratejik riskler için; İSG planlamasında kullanılır.
Monte Carlo Simulation: Nicel bir araç; olasılık dağılımlarıyla risk senaryolarını simüle eder; QRA ile entegre.

Uygulama Notları

Seçim Kriterleri: Yöntem, işyerinin tehlike sınıfına (az/tehlikeli/çok tehlikeli), sektörüne (inşaat, kimya vb.) ve risk seviyesine göre seçilir. Örneğin, proses endüstrisinde HAZOP, ofislerde checklist tercih edilir.
Yasal Zorunluluk: Türkiye’de, İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (29 Aralık 2012, RG 28512) gereği, tüm işyerlerinde risk analizi zorunludur ve ekip tabanlı yapılmalıdır.
Avantajlar: Bu yöntemler, kazaları önler, yasal uyumu sağlar ve maliyetleri düşürür (örneğin, FMEA ile arıza oranı %30 azalabilir).

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

#riskanalizi #risk #analiz #yasal #ülke #tetkikosgb #kebat

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği17 Ekim 2025

15 Ekim 2025

Koruyucu Cihazların Güvenlik Kontrol Sistemleriyle Entegrasyonu

Güvenliği sadece fiziksel bariyerler değil, “akıllı sistemler” de sağlar.

Makine korumaları yalnızca çelik levhalarla sınırlı değildir. Endüstri 4.0 çağıyla birlikte, makine güvenliği sadece mühendislik değil, akıllı sistem tasarımı meselesi haline geldi. Işık perdeleri, lazer tarayıcılar, güvenlik PLC’leri… Bunların hepsi yalnızca “durdurmak” için değil, güvenli başlatmak, sınırlamak ve izlemek için de vardır.

Sahada gözden kaçabilen ama bir o kadar kritik olan koruyucu cihazların kontrol sistemleriyle entegrasyonunu, iş güvenliği uzmanları için “elektronik zırh” olarak burada devreye giriyor.

🛡️ 🛡️ 🛡️

Koruyucuların Beyni – Güvenlik Kontrol Sistemleri

Bir makinede muhafaza varsa ama açıldığında makine çalışmaya devam ediyorsa, bu bir güvenlik değil, göstermelik bir demir parçasıdır. Gerçek koruma, sistemin bu korumayı “anlayabilmesidir.”

İşte burada devreye kontrol sistemleri girer.

✅ Güvenlik PLC’leri ve Röleler
• Girişten çıkan her komutu kontrol eder.
• Operatör tehlike bölgesine girdiğinde anında müdahale eder.
• Donanım ve yazılım olarak hata toleranslı tasarlanır.

🧠 Akıllı mantıklar devrede

Muhafaza açıksa → Makine çalışmaz.
Tehlike bölgesi boşsa → Çalıştırma komutu geçerlidir.
Muhafaza kapansa bile → Makine kendiliğinden başlamaz, manuel onay gerekir.

🚨 🚨 🚨

Fonksiyonel Güvenlik Nedir?

Kontrol sistemlerinin herhangi bir parçası bozulursa ve bu bozulma bir iş kazasına neden olabilecekse, bu sistemin güvenliği “fonksiyonel güvenlik” kapsamında değerlendirilir.

Fonksiyonel güvenlik şunları sağlar:

İstenmeyen durumların makineyi durdurması
Tehlikeli bir olaydan önce önlem alınması
Hatalı çalışmalarda “durdurma sinyali” üretmesi

Bu sistemin hataya dayanıklı olması gerekir. Yani hata olursa:

Ya sistemi kapatmalı,
Ya da operatörü uyarmalıdır.

ISO 13849 ve EN 62061: Sadece standart değil, bir güvenlik aklıdır

Bu iki standart, güvenlik kontrol sistemlerinin performans düzeylerini (PL) ve güvenlik dayanım düzeylerini (SIL) belirler. Bu seviyeler, sistemin hatalara ne kadar dayanıklı olduğunu gösterir.

🧮 Örnek:
Bir pres makinesinde, operatör eli tehlikeli bölgeye girerse makinenin 0.2 saniye içinde durması gerekiyorsa, bu bir yüksek SIL düzeyinde kontrol sistemi gerektirir.

Sadece “durdurmak” yetmez, tekrar başlatmak da güvenli olmalı

Koruyucu cihazlar:

Makineye yanlış zamanda yeniden başlamamasını sağlamalıdır.
Durdurma sinyali kesildiğinde makine otomatik başlamamalı, operatör onayı gerekmelidir.
Tüm bu akış, teknik dokümantasyonla kanıtlanabilir olmalıdır.

🧠 🧠 🧠

Sorumluların Dikkatine

Koruyucu cihazın varlığı değil, doğru çalıştığının test edilmiş olması önemlidir. Işık perdesi düzgün mü yerleştirilmiş? Devreye giriyor mu? Kontrol sistemi bunu algılıyor mu? Bu soruların cevabı her zaman “evet” olmalı.

Sahada gördüğünüz her makinede güvenlik cihazı varsa, ona dokunmadan önce sistemin test butonuyla çalışıp çalışmadığını gözlemleyin. En iyi kontrol sistemi, düzenli test edilen sistemdir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği15 Ekim 2025

14 Ekim 2025

Tersanelerde Kullanılan Solventlerden Korunma ve İş sağlığı önlemleri

Tersaneler, ağır sanayi ve kimyasal işlemlerin iç içe geçtiği, uçucu organik bileşiklerin (UOB) yoğun kullanıldığı yüksek riskli endüstriyel ortamlardır. Boya, temizlik, yüzey hazırlığı ve çözme işlemlerinde kullanılan solventler – özellikle toluen, ksilen, metil etil keton ve aseton – işçilerin maruziyet düzeylerini hem akut hem de kronik toksikolojik etkilere açık hale getirmektedir. Bu solventler, solunum yolu, deri ve göz gibi çeşitli maruziyet yollarıyla vücuda alındığında; merkezi sinir sistemi depresyonu, karaciğer/böbrek yetmezlikleri ve uzun vadeli nörotoksik sendromlara yol açabilmektedir.

Solventlere bağlı risklerin kontrolü, yalnızca bireysel önlemlere değil, mühendislik kontrolleri, organizasyonel yapı, maruziyet izleme sistematiği ve medikal izlem çerçevesine entegre edilmiş çok katmanlı bir iş sağlığı yönetim sistemi gerektirir. Bu çalışma, tersane ortamlarında solvent bazlı maruziyetlerin kontrol altına alınması için önerilen kişisel koruyucu donanım seçimi, havalandırma sistemlerinin tasarımı, biyolojik ve çevresel izleme teknikleri, çalışan eğitimi ve periyodik sağlık gözetimi süreçlerini bütüncül ve teknik bir perspektifle ele almaktadır.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

Solventlere karşı korunmada ilk savunma hattı, doğru seçilmiş ve uygun şekilde kullanılan KKD’dir.

▸ Gaz Maskesi ve A Sınıfı Solvent Filtresi

A sınıfı kartuş filtreleri, organik buharlara karşı özel olarak tasarlanmıştır. Tersanelerde yaygın kullanılan toluen, ksilen, MEK (metil etil keton) gibi uçucu çözücüler için uygundur.
Maskenin tipi yarım yüz mü tam yüz mü olacak, bu solventin yoğunluğuna ve işlemin kapalı/yarı açık alanda olup olmamasına göre belirlenmelidir.
Filtre doygunluğu dolduğunda, koruyucu etki ortadan kalkar. Üretici talimatına göre süre veya gaz dedektörüyle doygunluk takibi yapılmalıdır.

▸ Eldiven Kullanımı

Solvent geçirmez nitril, butil kauçuk veya viton eldivenler tercih edilmelidir. Lateks, birçok solvente karşı geçirgendir; bu nedenle yanlış seçim koruma sağlamaz.
Eldivenlerin kalınlığı, çift katmanlı oluşu ve manşet yüksekliği, yapılan işe göre optimize edilmelidir.

▸ Gözlük ve Yüz Koruyucu

Uçucu solventlerin gözle teması ciddi irritasyon, kornea hasarı ve sistemik emilim riski yaratır.
Kapalı tip gözlükler veya buhar geçirmez yüz siperi kullanılmalıdır.

İşyeri Havalandırması

Solvent maruziyetinin kontrolü için en etkili mühendislik önlemi havalandırma sistemlerinin etkinliğidir.

▸ Lokal Egzoz Sistemleri (LEV)

Kaynağa yakın konumlandırılmış egzoz sistemleri, buharın ortam havasına yayılmasını önler.
Özellikle boya kabinleri, temizlik alanları ve solventle çözme işlemlerinin yapıldığı noktalarda zorunludur.
Egzoz çıkışlarının filtreli, yangına karşı emniyetli ve atık yönetimiyle uyumlu olması gerekir.

▸ Sirkülasyon ve Ortam Kontrolü

Ortam havasının sabit bir yönde hareketi sağlanmalı ve solvent buharı birikiminin önüne geçilmelidir.
Tersaneler genellikle açık veya yarı açık ortamlardır, ancak konteyner içi, kapalı depo, tünel, tank içi çalışma gibi alanlarda sirkülasyon zorunludur.
CO₂ ve VOC (uçucu organik bileşik) dedektörleriyle desteklenen sistemler önerilir.

Maruziyet İzleme

▸ Ortam Ölçümleri (Havadaki Solvent Seviyesi)

İş Hijyeni ölçümleri, kişisel maruziyet seviyelerinin belirlenmesi için düzenli yapılmalıdır.
Tersanelerde kullanılan solventlere özgü TWA (Zaman Ağırlıklı Ortalama) ve STEL (Kısa Süreli Maruziyet Sınırı) değerleri referans alınır (örneğin, toluen için TWA: 50 ppm – STEL: 100 ppm).
Aktif hava örnekleyiciler, solvent buharı filtrelerini toplar ve laboratuvarda analiz edilir.

▸ Biyolojik İzlem (BEM)

Solventlerin vücuda alınmasından sonra metabolitleri idrarda veya kanda tespit edilir.
Toluene maruziyette idrarda hippurik asit, ksilen maruziyetinde metilhippurik asit ölçümü yapılır.
Bu izlem, fiziksel ortam ölçümlerinin yanı sıra biyolojik etkilenimi de ortaya koyar.

Eğitim ve Farkındalık

Maruziyeti önlemede mühendislik ve KKD kadar çalışan eğitimi de kritik öneme sahiptir.

▸ MSDS Eğitimi (Malzeme Güvenlik Bilgi Formları)

Tersanede kullanılan her solventin MSDS’leri işyeri panosunda erişilebilir olmalı; çalışanlar MSDS’in H (tehlike) ve P (önlem) kodlarını okuyabilmeli.
Her solventin parlama noktası, buhar basıncı, LD50 değeri ve akut/kr. etkileri anlatılmalıdır.

▸ Erken Belirti Tanıma

Solvent etkileniminde ilk belirtiler: baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, deride kızarma, gözde yanma, halsizlik gibi bulgulardır.
Eğitimlerde bu belirtilerin maruziyet dozu ile ilişkisi, alarm niteliği taşıdığı durumlar vurgulanmalıdır.

▸ Kişisel Hijyen Uygulamaları

Solvent bulaşan ellerle yemek yenmemeli, göz veya yüz teması yapılmamalı.
Her vardiya sonrası eller, dirsekler ve yüz sabunla yıkanmalı, solventli eller kolonya veya alkolle temizlenmemelidir.

Tıbbi Takip ve Sağlık Gözetimi

▸ Periyodik Muayene

Tersane personelinin maruz kaldığı solvent tipi ve süresine göre yıllık ya da 6 aylık periyodik muayeneler yapılmalı.
Göz, cilt, nörolojik refleks, akciğer dinleme ve laboratuvar testleri içermelidir.

▸ Karaciğer ve Böbrek Fonksiyon Testleri

Solventlerin çoğu karaciğerde metabolize edilir (özellikle toluen, ksilen); bu nedenle ALT, AST, GGT, ALP gibi enzimler izlenir.
Kronik solvent etkilenimi renal tübüler hasara neden olabilir. Kreatinin, üre ve GFR ölçümleri yapılmalıdır.

▸ Nörolojik İzlem

Uzun süreli maruziyette nörotoksik etkiler görülebilir (örneğin, “kronik solvent ensefalopatisi”).
Refleks testi, denge kontrolü, dikkat ve bellek testleri nörolojik tabanlı izlemde değerlidir.

Solvent maruziyeti, tersane endüstrisinde iş sağlığı ve güvenliği açısından yüksek düzeyde karmaşık ve çok boyutlu bir risk faktörüdür. Solunumla alım, dermal temas ve oftalmik maruziyet yolları, işçileri sistemik toksik etkilenimlere maruz bırakmakta; bu da meslek hastalıkları, iş gücü kaybı ve kurumsal sorumluluk açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Bu nedenle, solvent bazlı iş süreçlerinde yalnızca KKD kullanımı değil, mühendislik önlemleriyle desteklenen önleyici sistematikler öncelikli olarak uygulanmalıdır.

Tersanelerde etkin solvent yönetimi, TS EN 689 (solunumla alınan kimyasal maddelerin ölçümü), TS EN 689:2018 + A1:2019 gibi maruziyet sınır değerlerine ilişkin standartlara ve OSHA, EU-OSHA gibi uluslararası mevzuatlara paralel şekilde yürütülmelidir. Lokal egzoz havalandırma sistemlerinin kapasite tayini, biyolojik maruziyet indekslerinin takibi (BEI), filtre doygunluk sürelerinin hesaplanması, gaz dedektörleri ile ortam izleme sistemlerinin kalibrasyonu, solvent güvenliğinin vazgeçilmez bileşenleridir.

Sonuç olarak, solvent kaynaklı risklerin bertarafı, yalnızca sağlık etkilerinin azaltılmasını değil, aynı zamanda üretim sürekliliğinin güvence altına alınmasını, iş kazalarının minimize edilmesini ve kurumsal iş sağlığı performansının sürdürülebilirliğini sağlar. Bu bağlamda solvent maruziyeti yönetimi, bir “kimyasal güvenlik uygulaması” olmanın ötesinde, iş sağlığı mühendisliğinin temel yapıtaşlarından biri olarak değerlendirilmelidir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Trikloroetilenin solunum etkileri https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0954611117304067

⭐️⭐️ Uzun süreli maruziyetten sonra seçili çözücülerin PMMA üzerindeki etkileri: tek taraflı NMR ve ATR-FTIR araştırmaları https://www.nature.com/articles/s40494-023-00881-z

⭐️⭐️ Temizlik ürünleri: Kimyaları, iç mekan hava kalitesi üzerindeki etkileri ve insan sağlığı üzerindeki etkileri https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412024004227

⭐️⭐️ Çözücüler ve sürdürülebilir kimya https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4685879/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni14 Ekim 2025

11 Ekim 2025

Yangın Tüpü Tipine Göre Sınıflandırma ve İşaretler

Yangınla mücadele ekipmanları içerisinde yer alan taşınabilir yangın söndürücüler (yangın tüpleri), yangının ilk birkaç dakikası içinde yapılacak müdahalede kritik rol oynamaktadır.

Yangın söndürücüler, yalnızca söndürücü özellikleriyle değil, üzerlerinde yer alan teknik işaretler, semboller, harfler ve kodlamalarla da kullanıcıya yaşamsal bilgiler sunar.

Bu işaretlerin doğru okunması ve anlaşılması, yangına uygun müdahalenin temelini oluşturur. Elinizdeki çalışma, yangın tüplerinin tiplerine göre sınıflandırılmasıyla birlikte, tüp üzerindeki yazıların, rakamların ve renklerin anlamlarını teknik bir perspektifle ve pratik uygulamalarla ortaya koymaktadır.

Amacım; iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin, acil durum ekiplerinin ve tüm çalışanların yangın tüpleri üzerindeki bu işaretleri doğru anlaması ve yorumlamasını sağlamak için bilgi köşemize bir eklem yapmaktır.

🔥 🔥 🔥

1. Yangın Tüpü Tipine Göre Sınıflandırma ve İşaretler

🧯 A. Kuru Kimyevi Tozlu (ABC) Tüp

Üzerindeki işaret:
- ABC veya A-B-C → Çok amaçlı tozlu tüp; katı, sıvı ve gaz yangınlarına müdahale edebilir.
Toz türü: Monoamonyum fosfat / Sodyum bikarbonat
Renk kodu: Genellikle kırmızı
Basınç göstergesi: Manometre
- Yeşil bölge: Normal basınç
- Kırmızı bölge: Düşük basınç (yeniden dolum gerekir)

🔥 🔥 🔥

🧯 B. Karbon Dioksit (CO₂) Tüp

Üzerindeki işaret:
- CO₂ → Yalnızca B ve C sınıfı yangınlara müdahale eder (sıvı ve gaz)
Tanıma bilgisi:
- Manometre bulunmaz.
- Boyun kısmında yivli metal başlık (hortum yoksa metal horn)
Kullanım uyarısı: Kapalı alanlarda dikkatli kullanılmalıdır (boğucu gaz)

CO₂ Tüp Üzerindeki İşaretlerin Anlamları

İşaret	Anlamı
CO₂	Söndürücü gazın karbondioksit olduğunu belirtir. Elektrik iletmez.
E Class / 🔌	Tüpün elektrik yangınlarında kullanılabileceğini gösterir.
35kV Test Passed	35.000 volt elektrik altında test edilip güvenli olduğu anlamına gelir.
%xx CO₂	İçerikteki karbondioksit oranını belirtir. Örn: %99,9 CO₂
CE	Avrupa güvenlik standartlarına uygunluk belgesi.
TSE veya TS EN 3	Türk Standartlarına (EN3 standardına) uygunluk.
TS EN 1866 – 1	Yangın söndürücü standardı ve test metodunu belirtir.
5A / 21B / C	Yangın söndürme etkinliği sınıflandırması (Bkz: Not aşağıda).
20 sec	Ortalama boşaltım süresi (örnek).
2 kg CO₂	Söndürücü gazın ağırlığı. Net içeriği verir.

🔍 Hesaplama Örneği:

2 kg CO₂ gazı, 1 atmosfer basınçta yaklaşık 1.1 m³ hacme yayılır.
Boşaltma süresi: 20 saniye → 1.1 m³ / 20 = 0.055 m³/sn çıkış debisi.

🔥 🔥 🔥

🧯 C. Köpüklü (AFFF – Aqueous Film Forming Foam)

Üzerindeki işaret:
- AFFF, Foam, A-B → Katı ve sıvı yangınlara etkili
Renk kodu: Kırmızı + Mavi şerit (bazı ülkelerde değişebilir)
Dikkat: Elektrik yangınlarında kullanılmaz (iletken olabilir)

🔥 🔥 🔥

🧯 D. Metal Yangını (D sınıfı)

Üzerindeki işaret:
- Class D, Metal Fire Only → Lityum, magnezyum gibi metallerin yangınında
Toz türü: Özel toz (grafit, sodyum klorür vs.)
Renk kodu: Sarı etiket, gri/gümüş gövde

🔥 🔥 🔥

🧯 E Sınıfı (Elektrik Yangınları)

📌 Tanım:

Elektrik panoları, kablolar, trafo merkezleri, bilgisayar sistemleri gibi elektrik enerjisiyle çalışan cihazlardan çıkan yangınlardır.

✅ Uygun Söndürücü Tipleri:

CO₂ (Karbondioksitli) Tüpler
Kuru Kimyevi Tozlu (ABC Tozlu) – sınırlı olarak
Halon ve alternatifi Halotron – özel uygulamalarda

🔥 🔥 🔥

🧯 F Sınıfı (Yağ Yangınları)

📌 Tanım:

Ticari mutfaklarda kızartma yağlarının aşırı ısınmasından kaynaklanan yangınlardır. Sıvılaştırılmış yağlar çok hızlı alev alabilir.

✅ Uygun Söndürücü Tipleri:

Islak Kimyasal (Wet Chemical)
Potasyum asetat, potasyum sitrat, potasyum karbonat içeriklidir.

F Sınıfı Tüp Üzerindeki İşaretlerin Anlamları

İşaret	Anlamı
F Sınıfı / 🍳	Yağ yangınlarında (pişirme yağı) kullanılabilir.
Wet Chemical	Söndürücü sıvının özel formülasyonla üretildiğini belirtir.
K2CO₃ / CH₃COOK	Kimyasal içeriği belirtir: potasyum karbonat veya potasyum asetat.
40 sec discharge	40 saniyelik boşaltım süresi.
75F	75°C’de aktif hale gelen nozül tetikleyici sensör.
6L	6 litre söndürücü sıvı içerir.
TSE veya TS EN 3	Avrupa yangın söndürme standardı.
Elde taşınabilir cihazlar TS 862 EN 3, tekerlekli cihazlar için TS en 1866 standart serisi olmak zorundadır.	Taşınabilir Yangın Söndürücü cihaz standardı.
F Class Rating: 75F	Yangın sınıfı uyumluluğunu gösterir.
PH 9–11	Sıvı kimyasalın pH aralığı – hafif bazik.

🔍 Hesaplama Örneği:

6 Litre potasyum karbonat → yaklaşık 4 m²’lik yağ yangını alanını kaplayabilir.
Köpükleme ve soğutma süresi: 60–75 saniyelik etkin soğuma etkisi sağlar.

🎯 🎯 🎯

5A / 21B / C Ne Demektir?

Bu kodlar yangın söndürücünün etkinliğini gösteren sınıflandırma kodlarıdır

Kod	Açıklama
A	Katı madde yangını (tahta, kumaş vb.)
B	Sıvı madde yangını (benzin, tiner)
C	Gaz yangını (propan, bütan vb.)
F	Pişirme yağı yangını
5A	5 adet 0.5 m³ boyutundaki tahta bloğu söndürebilir.
21B	21 litre sıvı yakıt yangınını söndürebilir.

🔢 🔢 🔢

2. Tüp Üzerinde Bulunan Harfler ve Rakamların Anlamı

📌 📌 📌

A. Yangın Sınıfı Harfleri

Harf	Anlamı	Açıklama
A	Katı madde	Odun, kâğıt, plastik gibi
B	Sıvı madde	Benzin, alkol, yağ
C	Gaz yangınları	Propan, bütan, metan
D	Metal yangınları	Magnezyum, titanyum
E	Elektrik	(ABCD tüplerinde genellikle ayrı belirtilmez)
F	Yağ yangınları	Mutfak tipi yağ yangınları

📌 📌 📌

B. Tarih ve Kontrol İşaretleri

Dolum tarihi: Ay/Yıl formatında
Son kontrol tarihi: Tüpün periyodik bakımı
Hidrostatik test tarihi: Basınca dayanım testi, genelde her 5 yılda bir yapılır

📌 📌 📌

C. Basınç Değerleri ve Kodları

Kod	Açıklama
`T.S.`	Türk Standardı (ör: TS EN 3)
`PN 25`	Nominal çalışma basıncı 25 bar
`Test: 35 bar`	Tüpün test edildiği basınç seviyesi
`Vol: 6 kg`	6 kilogram söndürücü madde içerir

Hacim birimi karışıklığına dikkat:
- kg = Toz/CO₂ miktarı
- lt = Köpük veya su hacmi

📌 📌 📌

D. Seri Numaraları / Parti Numaraları

Üreticiye özel kodlar: Seri takip ve izlenebilirlik için

📐 📐 📐

3. Basınç Hesaplaması (CO₂ Tüpü Örneği)

Bir CO₂ tüpünün içindeki gaz kritik sıcaklık ve basınçta sıvı + gaz fazında bulunur. Kullanıcı basınç göstergesi olmadığı için:

Tahmini Basınç Değeri:

Oda sıcaklığında (25 °C): Yaklaşık 57 bar

Uygulama:
Bir 5 kg’lık CO₂ tüpü kullanıldığında:

1 kg CO₂ → ~0.54 m³ gaz üretir
5 kg → 5 × 0.54 = 2.7 m³ CO₂ gazı yayılır
Bu, kapalı bir alanda ciddi boğulma riski yaratabilir.

🚩 🚩 🚩

4. Renk Kodları (TS ISO 3864 ve EN 3’e göre)

Renk	Anlamı
Kırmızı	Genel yangın söndürücü gövdesi
Mavi	Kuru toz içerikli tüpler için
Siyah	CO₂ içerikli tüpler için
Krem	Köpüklü tüpler için
Sarı	Metal yangını tüpleri için

🔒 🔒 🔒

5. Diğer Etiketler ve Uyarılar

Kullanım Talimatı (genelde 3 adım):
1. Pimi çek
2. Hortumu yönlendir
3. Tetiğe bas
Uyarı sembolleri:
- Elektrik sembolü varsa → Elektrikli alanlarda kullanılabilir.
- Çarpı sembolü → Belirtilen sınıfta kullanılamaz.

Kritik Uyarılar

Elektrik yangınlarında kesinlikle su bazlı tüpler kullanılmaz. Elektrik çarpma riski vardır.
Yağ yangınlarında su kullanımı patlamaya neden olabilir! Sıvı yağ ile su temas ettiğinde aniden buharlaşır ve alevi genişletir.
İşaretler silinmiş ya da okunamaz durumdaysa, tüp kullanıma uygun değildir.
Tüm yangın tüplerinin üzerindeki kodlar yılda en az bir defa okunmalı ve yorumlanabilir durumda olmalıdır.

Yangın tüplerinin üzerindeki teknik işaretler yalnızca cihazın kimliğini belirlemekle kalmaz; aynı zamanda cihazın doğru yerde, doğru biçimde ve doğru zamanlama ile kullanılmasını sağlayan hayati yönlendirmelerdir.

Sıklıkla göz ardı edilen bu semboller, aslında bir yangın anında saniyeler içinde doğru karar vermemizi sağlayacak bilgi alt yapısını oluşturur.

Bu nedenle yangın tüpü kullanımı kadar, üzerindeki işaretlerin de okunabilir ve anlaşılır olması; periyodik kontrollerin bu unsurlar üzerinden de yapılması, hem iş güvenliği hem de genel yaşam güvenliği açısından büyük önem taşır.

Unutulmamalıdır ki, doğru işaretin doğru okunması, yanlış müdahalenin önüne geçer; bu da çoğu zaman bir canın kurtarılması anlamına gelir.

Yangın Eğitimi ve Tatbikatı Hizmeti

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Yangın Söndürücüler – Taşınabilir https://www.ccohs.ca/oshanswers/safety_haz/fire_extinguishers.html

⭐️⭐️ Yangın Söndürücü Yerleştirme Kılavuzu https://www.nfpa.org/news-blogs-and-articles/blogs/2021/04/30/extinguisher-placement-guidehttps://www.nfpa.org/news-blogs-and-articles/blogs/2021/04/30/extinguisher-placement-guide

⭐️⭐️ Seyyar yangın söndürücüler – Bölüm 10: Seyyar yangın söndürücünün en 3-7 ye uygunluğunu değerlendirmek için hükümler https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/Standard.aspx?081118051115108051104119110104055047105102120088111043113104073083114121073085067118075066090107

⭐️⭐️ Taşınabilir yangın söndürücüler – bölüm 1: Karakteristikler, performans ve deney metotları https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/Standard.aspx?081118051115108051104119110104055047105102120088111043113104073097087079078113097107119120085113

⭐️⭐️ Doğru Yangın Söndürme Cihazının Seçimi İçin Gerekli Bilgiler http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://sssjournal.com/files/sssjournal/453f95dc-71ac-422e-b440-cc5e0081ee9a.pdf

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Makaleler11 Ekim 2025

10 Ekim 2025

Paraşüt Tipi Emniyet Kemerinin Yardımcı Aparatı – Şok Emici Bağlantı Sistemleri Teknik Arıza Dosyası

Şok Emici Bağlantı Sistemleri

Teknik Arıza:

1. Şok Emici Halatın Kopması veya Hasar Görmesi

Açıklama: Şok emici bağlantı halatları, düşüş sırasında oluşan şok kuvvetlerini absorbe etmek için tasarlanmıştır. Bu halatların kopması veya hasar görmesi, emniyet sisteminin işlevini yerine getirememesine neden olabilir.
Oluşma Nedeni:
- Aşırı yükleme veya halatın kapasitesinin aşılması.
- Halatın zamanla aşınması, güneş ışığına veya kimyasallara maruz kalması.
- Üretim hataları veya malzeme kalitesindeki sorunlar.
Belirtiler:
- Halatın görünür şekilde kopması veya gerilmesi.
- Halat üzerinde gözle görülebilen kesikler, delikler veya yırtıklar.
- Şok emici sistemin düzgün çalışmadığını gösteren herhangi bir belirti.

2. Emniyet Kapanış Mekanizmasının Çalışmaması

Açıklama: Şok emici sistemlerin çoğunda, belirli bir düşüş hızına veya kuvvetine ulaşıldığında emniyet kapanış mekanizmaları devreye girer. Bu mekanizmaların düzgün çalışmaması durumunda, şok emici sistem tam olarak devreye girmeyebilir.
Oluşma Nedeni:
- Mekanizmanın kirlenmesi veya yabancı cisimlerin birikmesi.
- Şok emici sistemin bakımının yapılmaması.
- Kapanış mekanizmasının aşınması veya mekanik arızalar.
Belirtiler:
- Kapanış mekanizmasının gecikmesi veya hiç çalışmaması.
- Emniyet sisteminin şok enerjisini yeterince absorbe etmemesi.
- Mekanizmanın engellenmesi veya tutukluk yapması.

3. Şok Emici Sistemlerin Yetersiz Olması

Açıklama: Şok emici sistemlerin tasarımının veya kapasitesinin kullanıcı için uygun olmaması, düşüş sırasında yetersiz bir enerji emilimi sağlar ve yaralanmalara yol açabilir.
Oluşma Nedeni:
- Şok emici sistemin tasarım hataları.
- Kullanıcının fiziksel özellikleri (ağırlık, boy, vb.) ile uyumsuz şok emici sistem kullanımı.
- Üretim aşamasındaki kalite kontrol eksiklikleri.
Belirtiler:
- Düşüş sırasında aşırı sarsılma veya şok hissedilmesi.
- Şok emici sistemin gereğinden az enerji absorbe etmesi.
- Kullanıcıda ciddi yaralanmalar meydana gelmesi.

4. Düşüş Sırasında Şok Emici Bağlantı Sisteminin Uygun Olmayan Yere Bağlanması

Açıklama: Şok emici sistemin, doğru bağlanmadığı veya uygun olmayan bir yere bağlandığı durumlar, sistemin işlevini yerine getirmemesine yol açabilir.
Oluşma Nedeni:
- Yanlış bağlantı noktası seçimi.
- Bağlantı noktasının uygun olmayan bir yüzeye bağlanması.
- Bağlantı noktalarının zamanla bozulması veya güvenli olmaması.
Belirtiler:
- Sistem düzgün çalışmadığında, şok emici halat veya mekanizma hiç gerilmez.
- Bağlantı noktası gevşer veya kopar, sistemde zayıf bir güvenlik sağlar.
- Bağlantı noktası yetersizdir ve emniyet kemeri tüm yükü taşıyamaz.

Sonuçlar

Şok Emici Halatın Kopması veya Hasar Görmesi:
- Şok emici halatın kopması, kullanıcıya düşüş sırasında beklenmedik bir hızla çarpma etkisi yapabilir. Bu durum ciddi iç organ hasarlarına, kırıklara ve hatta ölüme yol açabilir.
Emniyet Kapanış Mekanizmasının Çalışmaması:
- Kapanış mekanizması düzgün çalışmazsa, şok emici sistemin etkili bir şekilde düşüş enerjisini emmesi engellenir. Bu, kullanıcıda aşırı sırt ve bel yaralanmaları ile sonuçlanabilir.
Şok Emici Sistemlerin Yetersiz Olması:
- Yetersiz şok emici sistem, düşüş sırasında yeterince enerji ememeyebilir. Bu durumda, kullanıcı vücutlarında ciddi yaralanmalar (kemik kırıkları, omurga hasarı, beyin sarsıntıları) meydana gelebilir.
Düşüş Sırasında Şok Emici Bağlantı Sisteminin Uygun Olmayan Yere Bağlanması:
- Bağlantının güvenli olmayan bir yere bağlanması, emniyet kemerinin yükü düzgün bir şekilde taşıyamamasına neden olur. Kullanıcı, kontrolsüz bir şekilde düşer ve şok etkisi daha yüksek olur, ciddi yaralanmalar olabilir.

Çözümler

1. Şok Emici Halatların Düzenli Bakımı ve Kontrolü

Eylem Adımları:
- Şok emici halatların düzenli olarak kontrol edilmesi.
- Halatın aşınma, yırtılma veya hasar görme durumlarının tespit edilmesi.
- Halatın UV ışığı, kimyasal maddeler ve fiziksel aşınmaya karşı dayanıklı olup olmadığının test edilmesi.
- Şok emici halatların kullanım ömrü sona ermeden önce değiştirilmesi.

2. Kapanış Mekanizmasının Temizliği ve Bakımı

Eylem Adımları:
- Kapanış mekanizmalarının periyodik olarak temizlenmesi.
- Yabancı cisimlerin ve kirin birikmesinin engellenmesi.
- Mekanizmanın doğru çalışıp çalışmadığının test edilmesi.
- Yağlama ve bakım prosedürlerinin uygulandığından emin olunması.

3. Şok Emici Sistemlerin Uygunluk Testi

Eylem Adımları:
- Kullanıcının fiziksel özelliklerine uygun şok emici sistemlerin seçilmesi.
- Şok emici sistemlerin tasarımının, yük kapasitesine uygun olup olmadığının kontrol edilmesi.
- Emniyet kemerinin farklı yük taşıma kapasitesine sahip sistemlerle test edilmesi.
- Sistemlerin her türlü düşüş senaryosunda etkin olup olmadığının analiz edilmesi.

4. Doğru Bağlantı Noktaları Seçimi ve Montajı

Eylem Adımları:
- Şok emici bağlantı noktalarının doğru seçilmesi ve sağlam yüzeylere montajının yapılması.
- Ankraj noktalarının ve bağlantı halkalarının güvenli olduğundan emin olunması.
- Bağlantı yerlerinin, kullanım kılavuzlarına ve güvenlik standartlarına uygun olduğunun kontrol edilmesi.

5. Eğitim ve Kullanıcı Bilgilendirmesi

Eylem Adımları:
- Kullanıcılara şok emici sistemlerin doğru kullanımı ve bakımına yönelik eğitim verilmesi.
- Şok emici sistemlerin nasıl doğru şekilde bağlanacağı ve emniyetli bir şekilde kullanılacağı hakkında bilgilendirme yapılması.
- Kullanıcıların şok emici sistemlerin etkinliğini anlamalarını sağlayacak senaryolar üzerinden pratik yapılması.

Sonuç Olarak
Şok emici bağlantı sistemlerinin düzgün çalışmaması, ciddi yaralanmalara ve hatta ölüme yol açabilecek tehlikeler doğurabilir. Bu nedenle, düzenli bakım, doğru sistem seçimi, uygun bağlantı noktası kullanımı ve kullanıcı eğitimi bu tür teknik arızaların önlenmesi için büyük önem taşır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği10 Ekim 2025

5 Ekim 2025

EN 388 Kesişme Direnci Olan Kısa Konçlu Eldivenlerin Döner Aksamlı Ekipmanlarda Kullanımında – Riskler, Mevzuat ve Uygulama Önerileri

EN 388:2016 Standardı ve Kısa Konçlu Eldivenlerin Döner Aksamlı Ekipmanlarda Kullanımı

Tanım, Riskler, Mevzuat ve Uygulama Önerileri

🔥 🔥 🔥

1. EN 388 Standardı Nedir?

EN 388, kişisel koruyucu donanımlar kapsamında mekanik risklere karşı koruma sağlayan eldivenlerin performansının test edilip sınıflandırıldığı Avrupa standardıdır. Bu standart iş eldivenlerinin aşınma, kesilme, yırtılma ve delinme gibi mekanik tehlikelere karşı dayanımını değerlendirir ve uygun sınıflandırmalarla performans seviyelerini belirler.

EN 388:2016’da yer alan testler ve kodlama:

Aşınma direnci (A): 1–4 arası performans seviyesi
Kesilme direnci (B): Coupe testine göre 1–5
Yırtılma direnci (C): 1–4
Delinme direnci (D): 1–4
ISO 13997 (TDM-100) kesilme testi (E): A–F arası (yüksek hassasiyet)
Darbe koruması (F): Başarılı (P) / Başarısız / Test edilmemiş

Yeni versiyon mekanik performans değerlerine ek olarak ISO 13997 TDM-100 kesilme testi ve darbe koruma testi içerir, böylece yüksek kesilme riskine karşı daha güvenilir ve detaylı değerlendirme sağlar.

🔥 🔥 🔥

2. Kısa Konçlu Eldiven Nedir?

Kısa konçlu eldivenler bileği kapsamayan veya sınırlı şekilde koruyan modellerdir.
Bu tasarım:

Esneklik sağlar,
El hareketlerini kısıtlamaz,
Hızlı giyip çıkarılabilir,
ancak bilek bölgesinde koruma sağlamaz ve belirli makinelerde ilave risk oluşturabilir.

🔥 🔥 🔥

3. Döner Aksamlı Ekipmanlar Nedir?

Döner aksamlı makineler yüksek tork ve ivme ile çalışan tanımlı sistemlerdir. Bunlar genellikle şunları içerir:

Mil ve şaft sistemleri
Zımpara taşları
Torna ve freze makineleri
Karıştırıcı-pervane sistemleri
Kırıcı ve delici spiral aletler
Şerit testere, daire testere vb.

Bu ekipmanlarda, gevşek giysi veya eldivenin dönen parçayı kavraması hidrolik veya mekanik sarma etkisi yaratabilir; bu durumda eli içine alarak ciddi yaralanmalara neden olabilir.

🔥 🔥 🔥

4. Riskler: EN 388 Eldivenler ve Döner Aksamlar

EN 388 standardına uygun yüksek mekanik performanslı eldivenler kesilme ve delinme gibi risklere karşı koruma sağlayabilir. Ancak döner aksamlı makinelerde aşağıdaki riskler devam eder:

Sarma riski: Eldiven malzemesi dönen parçaya takılabilir.
Bilek açığı: Kısa konçlu eldiven bileği açıkta bırakır, temas riskini artırır.
Yanıltıcı güvenlik hissi: Koruma performansı yüksek olan eldiven bile döner sistem sarma riskine karşı koruma sağlamaz.

Bu nedenle yalnızca yüksek kesilme direncine sahip olmak, döner aksamlı ekipmanda eldivenin uygun olduğu anlamına gelmez.

🔥 🔥 🔥

5. Mevzuat ve Yasal Çerçeve

Türkiye’de ve Avrupa’da geçerli mevzuat kapsamında:

Kişisel Koruyucu Donanımların Kullanımına İlişkin Yönetmelik, KKD’nin işin niteliğine göre risk oluşturmaması gerektiğini belirtir.
Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT), döner aksamda çalışan kişinin gevşek giysi ve takı kullanmaması gerektiğini özellikle vurgular.
EN ISO 12100 gibi makine emniyeti standartları, KKD’nin kendisinin risk yaratmaması gerektiğini şart koşar.

Bu çerçevede, işveren ve İSG uzmanı, döner aksamlı makinelerde eldiven kullanımının risklerini değerlendirerek uygun karar vermelidir.

🔥 🔥 🔥

6. Güvenli Uygulama Önerileri

Risk Değerlendirmesi:

Döner aksam türü, hızı ve müdahale mesafesi belirlenmelidir.

Teknik ve Mühendislik Çözümleri:

Otomatik besleme sistemleri, sensörlü durdurma veya iki el ile çalıştırma gibi temas etmeden çalışma yöntemleri tercih edilmelidir.

KKD Seçimi:

Döner aksamla doğrudan temas gerekiyorsa, eldiven kullanımı yerine alternatif korunma yöntemleri (örneğin özel kırılabilir manşonlar veya mekanik koruyucular) düşünülmelidir.

Eğitim:

Çalışanlara döner aksamda eldiven takmamanın neden daha güvenli olabileceği konusunda eğitim verilmelidir.

✅ ✅ ✅

7. Sonuç

EN 388:2016 standardı, iş eldivenlerinin mekanik risklere karşı koruma performansını standartlaştırır ve test sonuçlarının anlaşılır şekilde kodlanmasını sağlar. Ancak yalnızca bu standarda uygun olması, eldivenin tüm risklere karşı koruyacağı anlamına gelmez. Özellikle döner aksamlı ekipmanlarda, kullanıcının temas riskini artırmayan KKD seçimi ve uygun mühendislik önlemleri öncelikli olmalıdır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği5 Ekim 2025

4 Ekim 2025

Makine Emniyet Tedbirleri – Muhafaza ve Koruyucular

Makine emniyetinde ikinci savunma hattı – fiziksel koruma

İş kazalarının önemli bir bölümü, makinenin hareketli parçalarıyla doğrudan temas sonucu meydana gelir. Özellikle kesme, sıkıştırma, delme, ezilme gibi mekanik tehlikeler; hem ciddi yaralanmalara hem de ölümlere neden olabilir.

İşte bu yüzden muhafaza ve koruyucu cihazlar, makine güvenliğinin bel kemiğidir. Bu yazıda, iş güvenliği uzmanlarının sahada en çok karşılaştığı, ancak çoğu zaman göz ardı edilen bu kritik tedbirleri birlikte inceleyelim

Muhafazalar – Fiziksel Bariyerin Gücü

Muhafazalar, makine operatörleri ile tehlikeli parçalar arasında fiziksel bir engel oluşturan, genellikle metalden yapılmış koruma elemanlarıdır. Kapat, kilitle, engelle… Basit ama etkili.

🔧 Sabit Muhafazalar
• Yerinden sökülmesi özel alet gerektirir.
• Montajı sabittir, erişimi uzun süre engeller.
• En güvenli muhafaza türüdür.
Örnek: Kesici uçların çevresine monte edilen çelik muhafaza.

🛠️ Hareketli Muhafazalar
• Genellikle menteşelidir, açılıp kapanabilir.
• Dâhili kilit mekanizmalarıyla tehlike anında makinayı durdurur.
• Operatörün tehlike bölgesine sık sık erişmesi gerekiyorsa tercih edilir.
Örnek: Pres makinelerinde açılır-kapanır kapak.

🔒 Muhafaza Seçiminde Dikkat Edilecekler

Kolay çıkarılamamalı.
Sağlam yapıda olmalı.
Tehlike bölgesinden güvenli mesafede bulunmalı.
İşin doğasını engellememeli.
Bakım ve temizlik için özel erişim noktaları içermeli.

Koruyucu Cihazlar – Görünmeyen Melekler

Muhafaza takılamayan alanlarda devreye koruyucu cihazlar girer. Bunlar görünmez bir koruma katmanı sağlar.

🌐 Optik Koruyucular (Işık Perdeleri)
• El ya da vücut tehlike alanına girdiğinde ışık kesilir, makine durur.
• Genellikle prese yaklaşım alanında kullanılır.

⚡ Basınca Duyarlı Cihazlar
• Zemin pedleri, çubuklar veya kablolar şeklindedir.
• Üzerine basıldığında ya da gerildiğinde sistem devreye girer.

🛑 Kritik Özellikler

Hata anında devre dışı kalmamalı.
Operatörün geri çekilmesiyle makine yeniden başlamamalı.
Gözlemlenebilir alanlardan kontrol edilmeli.
Güvenlik zonu, fiziksel korumalarla entegre çalışmalı.

Güvenlik Gözlükle Başlamaz, Bariyerle Başlar

Güvenlik kültürü, koruyucu gözlükle değil, makinenin seni sakatlayamayacağına dair emin olmakla başlar. Muhafazalar ve koruyucular, makineye fiziksel olarak “dur” demenin en etkili yoludur. Herhangi bir makine sahaya çıkmadan önce muhafaza sistemleri kontrol edilmeli, arızalı veya eksik sistemler çalıştırılmamalıdır.

🧠 🧠 🧠

Dikkat

Sahada sık karşılaşılan “işi hızlandırmak için muhafazayı söktüm” bahanesini kabul etmeyin. Bu yalnızca işin hızını değil, hastane sevkini de hızlandırır. Güvenlik, hızdan önce gelir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği4 Ekim 2025