5 Ağustos 2024

İş Sağlığı ve Güvenliğinde ”KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Testi – Modeli” Uygulaması

KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Modeli;
çalışanın alkol, uyuşturucu, psikoaktif ilaç kullanımı, aşırı yorgunluk, uykusuzluk veya bilişsel dikkat kaybı gibi nedenlerle, işini güvenli şekilde yapamayacağı bir zihinsel–nöromotor durumda olup olmadığını, hızlı, pratik ve sahada uygulanabilir şekilde değerlendirmeye yarayan fonksiyonel bir tarama sistemidir.

KEBAT bir tanı koyma modeli değildir.
Bu sistemin sorduğu temel soru şudur:

“Bu çalışan, şu anda yaptığı işi güvenli biçimde yapabilecek fonksiyonel yeterliliğe sahip mi?”

KEBAT;

Bir tanı koyma sistemi değildir,
Tıbbi teşhis, biyolojik ölçüm veya madde analizi yapmaz,
“Kişide madde var mı?” sorusuna değil,
“Bu kişi şu an bu işi güvenli şekilde yapabilecek durumda mı?” sorusuna yanıt arar.

Bu yönüyle KEBAT; klasik alkolmetre, kan–idrar testleri veya laboratuvar analizlerinden bilinçli olarak ayrışır ve odağını davranışsal ve fonksiyonel risk üzerine kurar.

Dolayısıyla KEBAT;

“Kişide alkol var mı?”
“Madde kullanmış mı?”
“Tıbbi bir hastalığı var mı?”

sorularını sormaz ve cevaplamaz.

KEBAT, davranışsal ve fonksiyonel risk üzerine odaklanır.

KEBAT Modelinin Felsefesi Risk, Tanıdan Önce Gelir

İş kazalarının büyük bölümü;

Bilgi eksikliğinden değil,
Talimat bilinmemesinden değil,
Eğitim verilmemesinden değil,

dikkat, algı, reaksiyon ve karar verme bozulmasından kaynaklanmaktadır.

KEBAT modeli, bu gerçeği esas alır ve şu ilkeyi benimser:

Tanı koymak – Hekimin
Riski fark etmek ve önlemek – Yönetimin

Sorumluluğudur.

Bu nedenle KEBAT,

Cezalandırıcı değil – önleyici,
Reaktif değil – proaktif bir modeldir.

KEBAT’ın Klasik Testerden Farkı

KEBAT modeli;

Alkolmetre,
Laboratuvar analizleri,
Kan, idrar veya biyolojik örnekler

gibi yöntemlerden temel yaklaşım olarak ayrılır.

Bu tür testler madde varlığını ölçerken,
KEBAT sonuca yansıyan iş güvenliği riskini ölçer.

Özellikle;

Alkol veya madde kullanılmadığı halde,
Uykusuzluk,
Uzun vardiya,
Yoğun stres,
Gece çalışması,
Bilişsel yorgunluk

nedeniyle ortaya çıkan dikkat ve algı bozulmalarını yakalayabilmesi, KEBAT’i kritik bir önleyici araç haline getirir.

KEBAT Modeli Nasıl Uygulanır?

KEBAT değerlendirmesi;

Ortalama 2–5 dakika sürer,
Sahada, vardiya başında veya riskli görev öncesinde uygulanabilir,
Kuruma özgü olarak standartlaştırılabilir.

Uygulama;

Dijital uygulama üzerinden,
Kartlar, işaretler veya basit ekipmanla,
Eğitilmiş İSG personeli, işyeri hekimi veya yetkilendirilmiş yönetici tarafından yapılabilir.

Sonuç hiçbir zaman:

❌ “Geçti / kaldı”
❌ “Suçlu / kusurlu”

şeklinde ifade edilmez.

Değerlendirme dili daima şudur:

✅ İşe uygun
⚠️ Geçici olarak işe uygun değil

KEBAT Modelinin Ölçtüğü Temel Yetkinlikler

K – Konsantrasyon (Dikkat ve Odaklanma)

Basit talimatları doğru algılama
Dikkat bölünmesine karşı direnç
İşe zihinsel olarak “orada olma” hali

E – El–Göz Koordinasyonu

Basit motor görevleri doğru ve kontrollü yapabilme
Titreme, koordinasyon kaybı, gecikme belirtileri

B – Bellek (Kısa Süreli Hafıza)

Verilen bilgiyi kısa süre içinde hatırlama
Talimatı doğru sırayla uygulayabilme

A – Algı ve Aksiyon (Reaksiyon Süresi)

Görsel veya işitsel uyaranlara uygun hızda tepki verme
Gecikme veya yanlış tepki farkları

T – Teyit ve Takdir (Karar Verme – Yargılama)

Basit risk–doğru/yanlış ayrımı yapabilme
Duruma uygun karar verebilme

Bu alanlar; alkol, madde, yorgunluk veya uykusuzluk gibi çok farklı nedenlerle bozulabilir.
KEBAT, nedene değil, sonuca bakar.

KEBAT Test Değerlendirme Şekli

KEBAT sonuçları;

“Geçti / kaldı”
“Ceza / yaptırım”

şeklinde değerlendirilmez.

Sonuç yalnızca şu şekilde ifade edilir:

İşe uygun
Geçici olarak işe uygun değil

Geçici uygunsuzluk halinde uygulanacak aksiyonlar:

Dinlenme verilmesi
Görev değişikliği
Riskli işten geçici uzaklaştırma
İşyeri hekimi veya İSG değerlendirmesi

Bu yönüyle KEBAT, cezalandırıcı değil; önleyici ve koruyucudur.

KEBAT Testi Uygulanmasının Kritik Önemi

KEBAT’in sağladığı temel kazanımlar şunlardır:

İş kazalarının önlenmesi
Ramak kala olayların azaltılması
Vardiya ve gece çalışmalarında bilişsel düşüşlerin yakalanması
Yönetimin “ben fark etmedim” savunmasını ortadan kaldırması
İşverenin proaktif risk yönetimi yaptığını belgeleyebilmesi
Ceza ve tazminat sorumluluğunun yönetilmesi

Özellikle alkol veya madde dışı nedenlerle ortaya çıkan riskleri yakalayabilmesi, KEBAT’i klasik testlerden ayıran en kritik özelliktir.

KEBAT Testinin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Önemi

İş kazalarının çok büyük bölümü;

Bilgi eksikliğinden değil,
Dikkat, algı ve karar verme bozulmasından

kaynaklanır.

KEBAT’in sağladığı temel kazanımlar:

İş kazalarının önlenmesi
Ramak kala olayların azaltılması
Yönetimin proaktif risk yönetimini belgelemesi
“Ben fark etmedim” savunmasının ortadan kalkması
Hukuki ve cezai sorumluluğun yönetilebilir hale gelmesi

KEBAT Hangi İşlerde Öncelikle Uygulanmalıdır

KEBAT modeli özellikle yüksek riskli işlerde çalışanlar için önerilir; birçok durumda fiilen zorunlu hale gelir.

1. Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşler

İnşaat
Madencilik
Metal ve ağır sanayi
Kimya
Enerji üretim ve dağıtımı

2. Makine ve Araç Kullananlar

Forklift, vinç, crane operatörleri
İş makineleri
Servis ve yük taşıma araç sürücüleri

3. Yüksekte Çalışanlar

İskele, çatı, platform işleri
Enerji iletim hatları

4. Kritik Karar Veren Pozisyonlar

Vardiya amirleri
Kontrol odası operatörleri
Proses izleme ve müdahale personeli

5. Vardiyalı ve Gece Çalışanlar

24 saatlik üretim yapılan tesisler
Uzun ve döngüsel vardiya sistemleri

Türkiye Mevzuatı Açısından KEBAT Testi – Modeli Dayanağı

KEBAT modeli mevzuatta adıyla geçmez; ancak dayandığı yükümlülükler nettir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu – Madde 4

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

Buradaki “sağlık” kavramı yalnızca hastalık değil;
işe uygunluk ve güvenli davranış kapasitesini de kapsar.

6331 – Madde 15 (Sağlık Gözetimi)

KEBAT;

Tanı koymaz,
Ancak önleyici işe uygunluk taraması yapar.

Bu nedenle sağlık gözetiminin önleyici tamamlayıcısı niteliğindedir.

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

İş ekipmanlarını kullanacak çalışanların gerekli sağlık ve güvenlik şartlarını taşıması gerekir.

Bilişsel ve nöromotor yeterlilik, bu şartların ayrılmaz parçasıdır.

Ceza ve Tazminat Sorumluluğu Açısından

Yargı kararlarında temel ilke şudur:

“Öngörülebilir bir risk için önlem alınmamışsa, kusur vardır.”

KEBAT uygulaması;

Riskin öngörüldüğünü,
Önleyici tedbir alındığını,
Denetim yapıldığını

belgeleyen güçlü bir savunma aracıdır.

Yargısal Yaklaşım

“Öngörülebilir bir risk için önlem alınmamışsa, kusur vardır.”

KEBAT;

Riskin öngörüldüğünü,
Önlem alındığını,
Denetim yapıldığını

belgeleyen güçlü bir savunma aracıdır.

KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Modeli;

Çalışanı cezalandırmak için değil,
Kazayı olmadan önce durdurmak için uygulanır.

Bugün iş kazalarından sonra sorulan temel soru şudur:

“Bu kazadan önce siz ne yaptınız?”

KEBAT, bu soruya verilebilecek en güçlü, en makul ve en savunulabilir yanıtlardan biridir.

Aşağıda KEBAT Testi’nin sahada birebir uygulanabilir anlatımı ile birlikte, her bir yetkinliği ölçen, skorlanabilir ve doldurulabilir kontrol formu yer almaktadır.

Özellikle işyeri hekimi, İSG profesyoneli veya yetkilendirilmiş kişi/ler tarafından uygulanabilecek şekilde tasarlanmıştır.

Uygulama ve Skorlama Sistemi (Standart Saha Formu)

Toplam Süre: 2–5 dakika
Amaç: Çalışanın o an yaptığı işi güvenli şekilde yapıp yapamayacağını fonksiyonel olarak değerlendirmek
Sonuç Türü: İşe Uygun / Geçici Olarak Uygun Değil

Testin Genel Kuralları

Test iş başı öncesinde veya şüpheli durumda uygulanır
Çalışılacak sahada veya benzeri bir ortamda yapılması ortam tercih edilir
Test sırasında yönlendirici yardım yapılmaz
Test bir ceza aracı değil, önleyici güvenlik uygulamasıdır

K – Konsantrasyon Dikkat ve Odaklanma

Testin Uygulanışı

Uygulayıcı aşağıdaki talimatı tek seferde verir:

“Lütfen önündeki üç nesneden sadece kırmızı olanı sağ elinizle, mavi olanı sol elinizle bana verin. Diğerine dokunmayın.”

Gözlemlenen Yetkinlikler

Talimatı doğru anlama
Seçici dikkat
Dikkat bölünmesine direnç

Skorlama Kriteri

2 Puan: Talimatı eksiksiz ve doğru uygular
1 Puan: Tereddüt eder veya tek hata yapar
0 Puan: Talimatı yanlış anlar veya uygulayamaz

E – El–Göz Koordinasyonu

Testin Uygulanışı

Çalışandan şu görev istenir:

“Bu kalemi alıp, çizginin dışına çıkmadan kutunun içine bir çarpı koyun.”

Gözlemlenen Yetkinlikler

İnce motor beceri
Görsel–motor koordinasyon
El titremesi veya kontrol kaybı

Skorlama Kriteri

2 Puan: Düzgün, kontrollü, tek hamlede
1 Puan: Küçük sapma veya zorlanma
0 Puan: Belirgin koordinasyon kaybı

B – Bellek – Kısa Süreli Hafıza

Testin Uygulanışı

Uygulayıcı üç kelime söyler:

“Anahtar – Çekiç – Saat”

30 saniye sonra sorulur:

“Az önce söylediğim kelimeleri tekrar eder misiniz?”

Gözlemlenen Yetkinlikler

Kısa süreli bellek

Dikkat sürekliliği

Skorlama Kriteri

2 Puan: 3 kelime doğru

1 Puan: 1–2 kelime doğru

0 Puan: Hiçbiri doğru değil

A – Algı ve Aksiyon Reaksiyon Süresi

Testin Uygulanışı

Uygulayıcı rastgele bir anda elini kaldırır veya “Şimdi” der.

Talimat:

“Sinyali görür/duyar duymaz elinizi kaldırın.”

Gözlemlenen Yetkinlikler

Algısal hız

Motor yanıt süresi

Uyanıklık düzeyi

Skorlama Kriteri

2 Puan: 1 saniye içinde doğru tepki

1 Puan: 1–3 saniye gecikme

0 Puan: Tepki yok veya çok geç

T – Teyit ve Takdir Karar Verme – Yargılama

Testin Uygulanışı

Aşağıdaki soru sorulur:

“Forklift kullanırken telefonla konuşmak güvenli midir? Evet / Hayır. Neden?”

Gözlemlenen Yetkinlikler

Risk algısı
Muhakeme
Güvenli davranış bilinci

Skorlama Kriteri

2 Puan: Doğru cevap + mantıklı gerekçe
1 Puan: Doğru cevap ama gerekçe zayıf
0 Puan: Yanlış cevap veya gerekçe yok

Toplam Skor ve Değerlendirme

Maksimum Puan: 10

Toplam Skor	Değerlendirme
8–10	İşe Uygun
5–7	Şüpheli – Amir / İSG Değerlendirmesi
0–4	Geçici Olarak İşe Uygun Değil

KEBAT KONTROL FORMU

Çalışan Adı – Soyadı: __________________________
Görevi: __________________________
Tarih / Saat: __________________________

Yetkinlik	0	1	2
K – Konsantrasyon Dikkat ve Odaklanma	☐	☐	☐
E – El–Göz Koordinasyonu	☐	☐	☐
B – Bellek Kısa Süreli Hafıza	☐	☐	☐
A – Algı ve Aksiyon Reaksiyon Süresi	☐	☐	☐
T – Teyit ve Takdir Karar Verme – Yargılama	☐	☐	☐

Toplam Puan: ______ / 10

Sonuç:
☐ İşe Uygun
☐ Geçici Olarak İşe Uygun Değil

Açıklama / Gözlem (varsa):

Uygulayan Yetkili: __________________________
İmza: __________________________

“KEBAT Testi” Neye Dayanıyor?

“KEBAT Testi” aşağıdaki bilimsel ve uygulama esaslarından türettiğim uygulamalı bir fonksiyonel performans testidir:

A) Fonksiyonel Performans Ölçümü Yaklaşımı

Bilimsel literatürde:

Alkol veya maddelerin nöromotor performans, reaksiyon süresi, dikkat, yürütücü işlev ve kısa hafıza üzerindeki etkilerini ölçen çeşitli saha testleri vardır.
Trafik güvenliği, rehabilitasyon psikometrisi, nöropsikoloji ve çalışan uygunluğu araştırmaları bu yaklaşımı kullanır.

Bu nedenle “KEBAT Testi”’in altında yatan paradigmayı destekleyen bilimsel çalışmalar vardır;

örneğin:

Alkolün uyanıklık ve reaksiyon süresi üzerindeki etkilerini ölçen çalışmalar
Standardize Field Sobriety Testleri (polis saha testleri) ve kognitif testlerin ilişkilendirilmesi
Kısa bilişsel tarama araçlarının madde kullanım bozukluklarında kullanımı

Bu çalışmalar “KEBAT Testi”’in birebir protokolünü vermese de testin ölçmeye çalıştığı yetkinliklerin bilimsel dayanağını sağlar.

“KEBAT Testi”ni Nasıl Oluşturdum

Bu test, aşağıdaki bilimsel ve uygulamalı prensiplerin mantıksal senteziyle ortaya çıkarılmıştır:

İş Güvenliği ve Fonksiyonel Risk Değerlendirmesi

Güncel iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımı, sadece risk faktörlerini değil,
çalışanın görevi yapma kapasitesini anlık olarak ölçmeyi de içerir.

İşte bu nedenle:

Alkolmetre (BAC ölçümü) gibi “madde var mı?” değil,
Davranışsal uygunluk veya o anki fonksiyonel kapasite odaklı bir test geliştirilme ihtiyacınan yola çıkarak oluşturdum.

Bu bağlamda “KEBAT Testi”

Saha için uygulanabilir,
Hızlı,
Rehber olmaya elverişli,
Kapsamlı bir fonksiyonel tarama yaklaşımıdır.

Bu yaklaşımım ilişkisel ve tümevarımsal bir geliştirme sürecidir.

“KEBAT Testi”’nin Temel Bilimsel Dayanakları

Aşağıdaki bilimsel gerçeklerden yola çıkarak, “KEBAT Testi”’in mantıksal temelini oluşturdum:

Alkol ve Uyuşturucuların Nörokognitif Etkileri

Alkol ve psikoaktif maddeler:

Dikkati bozar
Reaksiyon süresini uzatır
Motor koordinasyonu zayıflatır
Kısa hafızayı etkiler
Bu etkiler sayısız bilimsel çalışmada gösterilmiştir.

Bu,“KEBAT Testi”’de ölçülen her yetkinliğin bilimsel temelli bir bozulma alanı olduğunun kanıtıdır.

Kısa Fonksiyonel Testlerin Geçerliliği

Türkiye ve uluslararası literatürde sık kullanılan fonksiyonel ölçümler:

Reaksiyon süresi testleri
Dikkat/bölünmüş dikkat testleri
Psikomotor testler
Kısa bellek taramaları

Bu testlerin:

Güvenilirlik,
Geçerlilik,
Klinik-duyarlılık verileri bilimsel çalışmalarda yer alır.

“KEBAT Testi”ni bu tip kısa ölçümlerin bir kombinasyonu olarak geliştirdim.

“KEBAT Testi” Bir “Bilimsel Test” mi, Bir “Protokol” mü?

Bu sorunun cevabını özet bir tablo olarak sizlere sunuyorum:

Özellik	Durum
Bilimsel indekslerde yer alan standart test adı	Hayır
Bilimsel literatüre doğrudan yayınlanmış ölçüm protokolü	Hayır
Bilimsel literatürde yer alan eşdeğer fonksiyonel ölçümlere dayalı metodoloji	Evet
Uygulama temelli saha tarama protokolü	Evet
İş güvenliği bağlamında pratik risk değerlendirmesi aracı	Evet

“KEBAT Testi” ni Geliştirme Mantığım

Aşağıda “KEBAT Testi” metodunun adım adım mantıksal yapısını görebilirsiniz:

İş güvenliği ihtiyacı:
Alkol/uyuşukluk gibi durumlar iş kazası riskini artırır.
Mevzuat gereği:
İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür (6331).
Alkol ölçümü ile fonksiyonel bozulma arasında fark:
Alkolmetre sadece alkol varlığını ölçer.
“KEBAT Testi” fonksiyonel kapasiteyi ölçer.
Kognitif ve motor ölçümlerin bilimsel altyapısı:
Bilimsel çalışmalarda, kısa dikkat, reaksiyon, psikomotor testlerin nörokognitif bozulmayı ölçmede başarılı olduğu gösterilmiştir.
Pratik gereklilik:
Saha, hızlıca değerlendirme yapabilmeli → “KEBAT Testi” modeli bu gerekliliğe cevap verir.
Standardizasyon potansiyeli:
Görevler, skorlama tabloları ve değerlendirme kriterleri ile standardize edilebilir.

Bu adımlar mantıksal tümevarımsal bir geliştirme sürecidir, tek bir kaynağa indirgenemez.

Bu nedenle:

“KEBAT Testi”’in kaynağı bir makale değil, bilimsel metodoloji ve risk değerlendirme prensibidir.

Neden Her Bir Yetkinlik Bilimsel Olarak Geçerli?

Aşağıda “KEBAT Testi”’nin ölçtüğü 5 yetkinliğin bilimsel temellerinin açıklamalarını veriyorum.

Ölçülen Yetkinlik	Bilimsel Temel
Konsantrasyon – Dikkat – Odaklanma	Alkol/uyuşturucu dikkat süreçlerini bozar (çok sayıda kognitif çalışma)
El–Göz Koordinasyonu	Psikomotor bozulma iş kazası riskini artırır
Bellek Kısa Süreli Hafıza	Sezgisel ve çalışma belleği kapasitesi davranışı etkiler
Algı ve Aksiyon – Reaksiyon Süresi	Reaksiyon gecikmesi, kazalarla ilişkili risk göstergesidir
Teyit ve Takdir Karar Verme – Yargılama	Alkol ve madde tüketimi yürütücü fonksiyonu zayıflatır

“KEBAT Testi”ne dahil ettiğim her bir yetkinlik alanı, neurocognitive test teorisi ile desteklenmektedir.

Nörokognitif test teorisi, insanın zihinsel işlevlerinin (dikkat, bellek, yürütücü işlevler, algı, psikomotor hız, karar verme vb.) ölçülebilir davranışsal çıktılar üzerinden değerlendirilebileceği varsayımına dayanır. Bu teoriye göre beyin; bilgiyi alma, işleme, depolama ve tepki üretme süreçlerinden oluşan fonksiyonel bir sistemdir ve bu süreçlerdeki bozulmalar, standartlaştırılmış görevler aracılığıyla dolaylı olarak ölçülebilir.

Teorinin temelinde bilişsel nöropsikoloji ve deneysel psikoloji yer alır. Her nörokognitif test, belirli bir bilişsel alt sistemi hedefler. Örneğin reaksiyon süresi testleri işlem hızı ve dikkat bütünlüğünü; çalışma belleği görevleri frontal lob işlevlerini; inhibisyon ve hata izleme testleri yürütücü kontrol mekanizmalarını temsil eder. Test performansı, yalnızca doğru–yanlış sonuçlardan değil; hız, tutarlılık, hata paterni ve varyabilite gibi parametrelerden oluşur.

Nörokognitif test teorisinin önemli bir ilkesi, durumsal duyarlılıktır. Yani testler yalnızca kalıcı patolojileri değil; yorgunluk, uykusuzluk, stres, alkol, ilaçlar veya duygusal yüklenme gibi geçici zihinsel durumları da yakalayabilir. Bu nedenle tanı koymaktan ziyade, “fonksiyonel uygunluk” ve “bilişsel performans durumu” hakkında bilgi üretirler.

Bir diğer temel kavram norm-referanslı değerlendirmedir. Bireyin performansı, yaş, eğitim ve kültürel değişkenler gözetilerek oluşturulmuş norm gruplarıyla karşılaştırılır. Böylece bireysel sapmalar anlamlandırılabilir.

Sonuç olarak nörokognitif test teorisi, beynin görünmeyen işleyişini ölçülebilir davranışlara çeviren, klinik tanıdan iş güvenliği, performans izleme ve risk yönetimine kadar geniş bir alanda kullanılan, fonksiyonel ve dinamik bir değerlendirme yaklaşımıdır.

Sonuç Olarak

“KEBAT Testi”nin ölçmeye çalıştığı yetkinliklerin bilimsel temeli çok güçlüdür.
“KEBAT Testi”ni, uygulama odaklı bir protokol olarak geliştirdim.
“KEBAT Testi”mevcut literatürdeki fonksiyonel ölçümlerden türettim.
“KEBAT Testi” bilimsel literatürde adıyla yayınlanmış bir test değildir.

Neden Soyadımı Verdim?

Bir hekim olarak sektöre ve çalışanlara sorumluluğumu,
30 yıllık mesleki tecrübeme ve bu konuda verdiğim emeğime sahipliğimi,

göstermektir.

KEBAT Testi – Modeli

“KEBAT Testi” uygulaması bir akademik test değil, uygulama protokolüdür.

“KEBAT Testi” Klinik tanı koymaz.

“KEBAT Testi” gelecekte kurumsal model olarak kullanılabilir.

“KEBAT Testi” adı ile kulanılmak şartı ile herkese açık bir bilgidir.

Ayrıca “KEBAT Testi” adını kullanmam tamamen meşru olup “KEBAT Testi” adı ile kullanılması şartı ile isteyen herkesin kullanmasından ve uygulamada karşılaştıkları her sorun için tarafıma geri bildirimde bulunmalarından gurur ve mutluluk duyarım.

KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Modeli:

❌ Alkol testi değildir

❌ Madde kullanım testi değildir

❌ Klinik tanı koymaz

✔ İş başı öncesinde veya şüpheli durumlarda
✔ Çalışanın o anki bilişsel ve psikomotor yeterliliğini
✔ İşe güvenli şekilde devam edip edemeyeceğini
✔ hızlı, pratik ve fonksiyonel olarak değerlendiren

bir “fonksiyonel işe uygunluk tarama modeli”dir.

Bu çok kritik bir ayrımdır.

Model tanı koymaz;
işe uygunluk açısından fonksiyonel bir tarama sağlar.

Biliyorum ki sahada kullanıcılarına yarar sağlayan testler (çalışmalar) zaman içerisinde akademik ve uluslararası kabul görmüş norm haline gelebilir.

Benzer örnekler:

Cooper Test

RULA

REBA

McGill Pain Questionnaire

Bu testlerin çoğu:

Başta “akademik standart” değildi.
Uygulama temelli başladı.
Sonradan literatüre girdi.

KEBAT Testi’nin doğrudan adıyla değil ancak aynı fonksiyonel dikkat, reaksiyon süresi ve kognitif performans ölçümlerini ele alan bilimsel çalışmalar ile ilgili yayınlanmış PubMed kaynakları ve benzeri bilimsel literatür bağlantıları yer almaktadır.

Not: PubMed’de “KEBAT Testi” veya farklı adlandırılış test başlığıyla spesifik bir test adı geçmese de, testin ölçmeyi hedeflediği davranışsal/kognitif parametreler üzerine yapılan çalışmalar mevcuttur.

Ben de aşağıda sizlerle paylaşacağım yayınlar ve daha pek çok literatür araştırmamı saha tecrübelerimle de birleştirerek oluşturduğum pratik lakin etkili KEBAT Testi saha uygulamalarında sizlerin de faydalanacağınızı düşündüğüm için paylaşıyorum.

Algılama ve Psikomotor Performans

Detecting impairment: sensitive cognitive measures of dose-related acute alcohol intoxication
Bu çalışma, çeşitli kısa kognitif görevlerin alkol etkisi altındaki bilişsel bozulmayı tespit etmedeki duyarlılığını karşılaştırır. Özellikle reaksiyon süresi ve dikkat gibi performans ölçümleri değerlendirilmiştir.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25691502/ PubMed

Riskli İçicilik ve Reaksiyon Süresi

Younger, drunk, and fast: Paradoxical rapid reaction time in hazardous drinkers
Riskli alkol tüketiminin kısa reaksiyon zamanı ve bilişsel fonksiyonlarla ilişkisini inceler; bu, saha testlerinde kullanılan reaksiyon görevlerine teorik alt yapı sağlar.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37222097/ PubMed

Full Metin (PMCID) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10291389/ PMC

Standardize Saha Uyuşukluk Testleri ve Kognitif Bağlantı

The Standardized Field Sobriety Tests (SFST) and measures of cognitive functioning
Polisin standart alan sarhoşluk testleri ile bilişsel ölçümler arasındaki ilişkiyi değerlendirir—bu testler KEBAT TESTİ benzeri fonksiyonel bozulma ölçümlerini kapsar.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26528800/ PubMed

Alkolün Kognitif Fonksiyonlara Etkisi

The effects of alcohol intoxication on cognitive functions critical for driving: A systematic review
Alkolün bölünmüş dikkat, yürütücü işlev, algı ve reaksiyon süresi gibi kritik bilişsel parametreler üzerindeki etkilerini sistematik olarak gözden geçirir; KEBAT TESTİ ’in hedef aldığı yetkinliklerle örtüşen konusunda kapsamlı bilimsel temel sunar.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33676142/ PubMed

Kısa Bilişsel Tarama Araçları

Brief screening for cognitive impairment in addictive disorders
Madde kullanımının bilişsel bozukluklarını tanımak için kısa tarama araçlarının kullanımı üzerine bir çalışma; dikkat, hafıza ve yürütücü işlevler gibi KEBAT TESTİ ’ndeki yetkinlik alanlarına dolaylı bilimsel destek sunar.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29540913/ PubMed

Nöropsikolojik Araçların Alkol İlişkili Bozukluklarda Değerlendirilmesi

Identification and Evaluation of Neuropsychological Tools Used in the Assessment of Alcohol-Related Cognitive Impairment
Bilişsel işlev bozukluklarını değerlendirmek için kullanılan araçların kapsamlı bir incelemesidir; KEBAT TESTİ gibi kısa ölçüm araçlarının kullanımı hakkında dolaylı kanıt sağlar.
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30619013/ PubMed

I

KEBAT FONKSİYONEL İŞE UYGUNLUK TARAMA MODELİ UYGULAMA TALİMATNAMESİ

1. AMAÇ

Bu talimatnamenin amacı;
çalışanların iş başı öncesinde veya çalışma sırasında ortaya çıkabilecek dikkat azalması, psikomotor yavaşlama, bilişsel bozulma ve muhakeme zayıflığı gibi durumların, iş kazası riskine yol açmadan önce tespit edilmesini sağlamak üzere geliştirilen KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Modeli’nin KEBAT TESTİ ile standart, objektif ve mevzuata uygun şekilde uygulanmasını düzenlemektir.

2. KAPSAM

Bu talimatname;

Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışanları,
Makine, ekipman ve araç kullanan personeli,
Yüksekte çalışanları,
Kritik karar ve kontrol görevlerinde bulunan çalışanları,
Vardiyalı ve gece çalışan personeli

kapsar.

KEBAT TESTİ uygulaması; tanı koyma amacı taşımaz, sağlık muayenesinin yerine geçmez.

3. DAYANAK

Bu talimatname aşağıdaki mevzuat ve ilkelere dayanılarak hazırlanmıştır:

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Madde 4 – İşverenin genel yükümlülüğü
- Madde 15 – Sağlık gözetimi
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği
Önleyici risk yönetimi ve proaktif iş güvenliği yaklaşımı
İşverenin öngörülebilir risklere karşı tedbir alma yükümlülüğü

4. TANIMLAR

KEBAT TESTİ:
Çalışanın o anki bilişsel ve psikomotor yeterliliğini değerlendiren, fonksiyonel işe uygunluk tarama modelidir.

Fonksiyonel İşe Uygunluk:
Çalışanın, mevcut sağlık durumu ne olursa olsun, değerlendirme anında yaptığı işi güvenli biçimde sürdürebilme kapasitesidir.

Geçici Olarak İşe Uygun Değil:
KEBAT TESTİ değerlendirmesi sonucunda çalışanın mevcut durumda risk oluşturabileceğinin öngörülmesi hâlidir.

5. KEBAT MODELİNİN TEMEL İLKELERİ

KEBAT TESTİ bir önleyici güvenlik uygulamasıdır.
Klinik tanı koymaz, sağlık verisi üretmez.
Amaç cezalandırma değil, kazayı önlemedir.
Uygulama kısa, standart ve objektiftir.
Sonuçlar gizlilik esasına göre değerlendirilir.

6. UYGULAMA ZAMANLARI

KEBAT TESTİ değerlendirmesi aşağıdaki durumlarda uygulanır:

İşe başlamadan önce (özellikle riskli görevlerde)
Vardiya değişimlerinde
Şüpheli davranış, dalgınlık, koordinasyon bozukluğu gözlendiğinde
Ramak kala olay sonrası
Amir veya İSG profesyonelinin gerekli gördüğü durumlarda

7. UYGULAYACAK KİŞİLER

KEBAT TESTİ uygulaması aşağıdaki kişiler tarafından yapılabilir:

İşyeri hekimi
İş güvenliği uzmanı
Eğitim almış ve yetkilendirilmiş amir/yönetici

Uygulayıcı, test sırasında yönlendirici veya öğretici müdahalede bulunamaz.

8. KEBAT DEĞERLENDİRME BİLEŞENLERİ

KEBAT TESTİ değerlendirmesi 5 temel bileşenden oluşur:

K – Konsantrasyon
(Dikkat ve odaklanma)
E – El–Göz Koordinasyonu
(Psikomotor kontrol)
B – Bellek
(Kısa süreli hafıza)
A – Algı ve Aksiyon
(Reaksiyon süresi)
T – Teyit ve Takdir
(Karar verme ve yargılama)

Her bileşen standart görevler üzerinden puanlanır.

9. SKORLAMA ve DEĞERLENDİRME

Her bileşen 0–2 puan arasında değerlendirilir.

Toplam Puan: 0–10

Puan Aralığı	Değerlendirme
8–10	İşe Uygun
5–7	Şüpheli – Ek değerlendirme
0–4	Geçici Olarak İşe Uygun Değil

10. GEÇİCİ OLARAK İŞE UYGUN DEĞİL DURUMUNDA YAPILACAKLAR

Çalışan riskli görevden geçici olarak uzaklaştırılır
Dinlenme, görev değişimi veya işyeri hekimi değerlendirmesi sağlanır
Disiplin işlemi uygulanmaz
Durum kayıt altına alınır

Bu uygulama idari veya cezai yaptırım değildir.

11. KAYIT ve GİZLİLİK

KEBAT TESTİ formları gizli tutulur
Sadece yetkili kişiler erişebilir
Sağlık tanısı içermediğinden KVKK kapsamında orantılı ve meşru veri olarak değerlendirilir
Kayıtlar, iş kazası incelemelerinde önleyici tedbir kanıtı olarak kullanılabilir

12. ÇALIŞAN BİLGİLENDİRMESİ

Çalışanlara;

KEBAT TESTİ’nin bir sağlık testi olmadığı,
Cezalandırma amacı taşımadığı,
Güvenlik amacıyla uygulandığı

yazılı ve/veya sözlü olarak bildirilir

13. YÜRÜRLÜK ve GÖZDEN GEÇİRME

Bu talimatname yayım tarihinde yürürlüğe girer.
Uygulama sonuçları ve saha geri bildirimlerine göre periyodik olarak gözden geçirilir.

14. SON HÜKÜM

KEBAT TESTİ uygulaması, işverenin öngörülebilir risklere karşı gerekli ve makul önlemleri aldığını gösteren önleyici bir iş sağlığı ve güvenliği uygulamasıdır.

Form No: KEBAT-TALİMAT
Revizyon: 0
Yürürlük Tarihi: …… / …… / ………

II

EK-1 KEBAT SKORLAMA ve RİSK MATRİSİ

1. EK-1’İN AMACI

Bu ekin amacı;
KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Modeli kapsamında yapılan değerlendirmelerin;

Standart,
Ölçülebilir,
Tekrar edilebilir,
Objektif

şekilde skorlanmasını ve bu skorların iş sağlığı ve güvenliği açısından anlamlı risk düzeylerine dönüştürülmesini sağlamaktır.

2. GENEL SKORLAMA PRENSİPLERİ

Her KEBAT bileşeni 0–2 puan aralığında değerlendirilir.
Değerlendirme davranışa ve performansa dayanır, yoruma açık ifadelerden kaçınılır.
Toplam skor tek başına disiplin veya ceza gerekçesi değildir.
Skor, işe uygunluk açısından geçici risk düzeyini ifade eder.

3. BİLEŞEN BAZLI SKORLAMA TABLOSU

K – Konsantrasyon (Dikkat & Odaklanma)

Puan	Tanım
2	Talimatı tek seferde doğru algılar ve eksiksiz uygular
1	Tereddüt eder, tekrar ister veya küçük hata yapar
0	Talimatı yanlış anlar veya uygulayamaz

E – El–Göz Koordinasyonu (Psikomotor Kontrol)

Puan	Tanım
2	Kontrollü, düzgün, koordineli hareket
1	Hafif titreme, küçük koordinasyon kaybı
0	Belirgin kontrol kaybı veya görevi tamamlayamama

B – Bellek (Kısa Süreli Hafıza)

Puan	Tanım
2	Verilen bilgilerin tamamını doğru hatırlar
1	Bilgilerin bir kısmını hatırlar
0	Bilgileri hatırlayamaz

A – Algı ve Aksiyon (Reaksiyon Süresi)

Puan	Tanım
2	Hızlı ve uygun tepki (≈1 sn)
1	Gecikmeli ama doğru tepki
0	Tepki yok veya çok geç

T – Teyit ve Takdir (Karar Verme & Yargılama)

Puan	Tanım
2	Doğru karar + mantıklı gerekçe
1	Doğru karar ancak zayıf gerekçe
0	Yanlış karar veya gerekçesiz yanıt

4. TOPLAM SKOR HESAPLAMA

Toplam KEBAT Skoru = K + E + B + A + T

Minimum: 0
Maksimum: 10

5. KEBAT RİSK MATRİSİ

Toplam Skor	Fonksiyonel Durum	Risk Seviyesi	İş Güvenliği Yorumu	Yönetim Aksiyonu
8–10	İşe Uygun	Düşük	Güvenli çalışma kapasitesi yeterli	Çalışmaya devam
5–7	Şüpheli	Orta	Dikkat / performans düşüklüğü ihtimali	Amir/İSG değerlendirmesi
0–4	Geçici Olarak İşe Uygun Değil	Yüksek	İş kazası riski belirgin	Riskli görevden geçici uzaklaştırma

6. RİSK MATRİSİNİN YORUMLANMASI

6.1. Düşük Risk (8–10)

Çalışan fonksiyonel olarak uygundur
Kayıt alınır
İlave işlem yapılmaz

6.2. Orta Risk (5–7)

Geçici dikkat veya performans düşüklüğü olabilir
Amir, İSG uzmanı veya işyeri hekimi görüşü alınır
Gerekirse:
- görev değişikliği
- kısa dinlenme
- yeniden değerlendirme

6.3. Yüksek Risk (0–4)

İş kazası riski kabul edilemez düzeydedir
Çalışan riskli işten geçici olarak uzaklaştırılır
Disiplin veya cezai işlem uygulanmaz
Uygunluk yeniden değerlendirilmeden işe başlatılmaz

7. KRİTİK NOT (HUKUKİ SAVUNMA AÇISINDAN)

KEBAT skoru sağlık tanısı değildir
Alkol, madde veya hastalık tespiti yapmaz
Yalnızca o anki fonksiyonel işe uygunluğu gösterir
Risk matrisi, önleyici iş güvenliği tedbiri kapsamında değerlendirilir

Bu yönüyle;

İşverenin öngörülebilir riske karşı makul ve ölçülü önlem aldığını belgeleyen bir araçtır.

8. EK-1’İN KULLANIMI

Bu EK-1;

KEBAT Uygulama Talimatnamesi’nin ayrılmaz parçasıdır
Denetimlerde, iş kazası incelemelerinde ve iç tetkiklerde referans alınır
Gerektiğinde işyerine özgü risklere göre alt eşik değerleri revize edilebilir

Form No: KEBAT-EK1
Revizyon: 0
Yürürlük Tarihi: …… / …… / ………

III

EK-2 KEBAT FONKSİYONEL İŞE UYGUNLUK TARAMA FORMU

A. GENEL BİLGİLER

EK-2 – KEBAT Uygulama ve Kayıt Formu (Doldurulabilir)

İşyeri / Birim: ……………………………………………………..
Çalışan Adı – Soyadı: ……………………………………………………..
Görevi / Ünvanı: ……………………………………………………..
Çalışma Türü:
☐ Gündüz ☐ Gece ☐ Vardiya

KEBAT Uygulama Nedeni:
☐ İşe başlama öncesi
☐ Vardiya başlangıcı
☐ Şüpheli durum gözlemi
☐ Ramak kala olay sonrası
☐ Diğer: ……………………………………….

Tarih: …… / …… / ………
Saat: …………

B. KEBAT BİLEŞEN DEĞERLENDİRMESİ

Her bileşen için uygun puanı işaretleyiniz.

K – Konsantrasyon (Dikkat & Odaklanma)

☐ 2 Puan – Talimatı doğru ve eksiksiz uygular
☐ 1 Puan – Tereddüt / küçük hata
☐ 0 Puan – Talimatı yanlış anlar / uygulayamaz

Gözlem (isteğe bağlı):
………………………………………………………………….

E – El–Göz Koordinasyonu (Psikomotor Kontrol)

☐ 2 Puan – Kontrollü ve koordineli hareket
☐ 1 Puan – Hafif titreme / küçük sapma
☐ 0 Puan – Belirgin koordinasyon kaybı

Gözlem:
………………………………………………………………….

B – Bellek (Kısa Süreli Hafıza)

☐ 2 Puan – Bilgilerin tamamını doğru hatırlar
☐ 1 Puan – Kısmi hatırlama
☐ 0 Puan – Hatırlayamaz

Gözlem:
………………………………………………………………….

A – Algı ve Aksiyon (Reaksiyon Süresi)

☐ 2 Puan – Hızlı ve uygun tepki
☐ 1 Puan – Gecikmeli ancak doğru tepki
☐ 0 Puan – Tepki yok / çok geç

Gözlem:
………………………………………………………………….

T – Teyit ve Takdir (Karar Verme & Yargılama)

☐ 2 Puan – Doğru karar + gerekçe
☐ 1 Puan – Doğru karar / zayıf gerekçe
☐ 0 Puan – Yanlış karar

Gözlem:
………………………………………………………………….

C. TOPLAM SKOR ve RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Toplam KEBAT Skoru:
K + E + B + A + T = …… / 10

Risk Seviyesi (EK-1’e göre):
☐ Düşük (8–10) – İşe Uygun
☐ Orta (5–7) – Şüpheli
☐ Yüksek (0–4) – Geçici Olarak İşe Uygun Değil

D. UYGULAMA SONUCU ve ALINAN AKSİYON

☐ Çalışmaya devam etti
☐ Kısa süreli dinlenme verildi
☐ Görev değişikliği yapıldı
☐ Riskli görevden geçici uzaklaştırıldı
☐ İşyeri hekimi / İSG değerlendirmesine yönlendirildi

Açıklama:
………………………………………………………………….

E. UYGULAYAN ve ONAY

KEBAT Uygulayan Yetkili:
Ad – Soyad: ……………………………………………………..
Unvan: ……………………………………………………..

İmza: _____________________ Tarih: ___ / ___ / _____

F. BİLGİLENDİRME NOTU (FORMUN AYRILMAZ PARÇASI)

Bu değerlendirme:

Bir sağlık muayenesi değildir
Tanı koymaz
Alkol, madde veya hastalık tespiti yapmaz
Yalnızca çalışanın o anki fonksiyonel işe uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlayan önleyici bir iş sağlığı ve güvenliği uygulamasıdır

Form No: KEBAT-EK2
Revizyon: 0
Yürürlük Tarihi: …… / …… / ………

IV

EK-3 KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Taraması Çalışan Bilgilendirme ve Açık Rıza / Bildirim Metni

1. BİLGİLENDİRME

İşbu metin; çalıştığım işyerinde uygulanmakta olan KEBAT (Konsantrasyon – El-Göz Koordinasyonu – Bellek – Algı/Aksiyon – Teyit/Takdir) Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Uygulaması hakkında tarafıma yapılan bilgilendirmeyi ve beyanımı içermektedir.

KEBAT uygulaması;

Bir sağlık muayenesi değildir,
Tanı koymaz,
Alkol, uyuşturucu veya herhangi bir tıbbi durum tespiti yapmaz,
Yalnızca çalışanın uygulama anındaki dikkat, koordinasyon ve karar verme yeterliliğini,
İş kazalarını ve ramak kala olayları önlemek amacıyla,
İş sağlığı ve güvenliği kapsamında önleyici bir değerlendirme olarak uygulanır.

2. UYGULAMANIN AMACI

KEBAT uygulamasının amacı;

Çalışanların kendilerinin ve çalışma arkadaşlarının güvenliğini sağlamak,
Yüksek riskli işlerde anlık fonksiyonel yetersizliklere bağlı kazaları önlemek,
İşverenin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki önleme ve risk yönetimi yükümlülüğünü yerine getirmektir.

Bu uygulama disiplin cezası, suç isnadı veya tıbbi değerlendirme amacı taşımaz.

3. UYGULAMANIN KAPSAMI VE SONUÇLARI

KEBAT değerlendirmesi sonucunda;

Çalışanın işe uygun,
Şüpheli,
Veya geçici olarak işe uygun olmadığı

tespit edilebilir.

Geçici uygunsuzluk halinde; dinlenme, görev değişikliği, riskli işten geçici uzaklaştırma gibi önleyici ve koruyucu tedbirler uygulanabilir.

4. KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI

KEBAT uygulaması kapsamında;

Sağlık verisi toplanmaz,
Biyolojik örnek alınmaz,
Alkol veya madde testi yapılmaz.

Elde edilen bilgiler;

Yalnızca iş sağlığı ve güvenliği amacıyla,
Sınırlı yetkili kişilerce,
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) hükümlerine uygun şekilde saklanır ve kullanılır.

5. ÇALIŞAN BEYANI ve AÇIK RIZA

Yukarıda belirtilen hususlar tarafıma açık ve anlaşılır şekilde anlatılmıştır.

KEBAT uygulamasının;

Bir sağlık muayenesi olmadığını,
Tanı koymadığını,
Ceza veya disiplin amacı taşımadığını,
İş sağlığı ve güvenliği kapsamında önleyici bir uygulama olduğunu

anladığımı,
uygulamanın yapılmasına bilgilendirilmiş olarak rıza gösterdiğimi beyan ederim

6. TARİH ve İMZALAR

Çalışanın
Ad – Soyad: ……………………………………………………..
İmza: ……………………………………………………..
Tarih: …… / …… / ………

İşveren / Yetkili Temsilci
Ad – Soyad: ……………………………………………………..
Unvan: ……………………………………………………..
İmza: ……………………………………………………..
Tarih: …… / …… / ………

Belge Kodu: KEBAT-EK3
Revizyon: 0
Yürürlük Tarihi: …… / …… / ………

V

EK-4 KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Taraması Denetim, Müfettiş ve Savcılık İncelemesi İçin Hukuki Dayanak Metni

1. BELGENİN AMACI

İşbu metin; işyerinde uygulanmakta olan KEBAT (Konsantrasyon – El-Göz Koordinasyonu – Bellek – Algı/Aksiyon – Teyit/Takdir) Fonksiyonel İşe Uygunluk Taraması’nın;

Hukuki dayanaklarını,
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatıyla uyumunu,
Ceza, disiplin ve sağlık muayenesi uygulamalarından ayrışan yönlerini

denetim, teftiş ve adli incelemelerde açıklamak amacıyla hazırlanmıştır.

2. KEBAT UYGULAMASININ HUKUKİ NİTELİĞİ

KEBAT uygulaması;

Bir sağlık muayenesi değildir,
Tıbbi teşhis veya tanı koymaz,
Alkol, uyuşturucu veya hastalık tespiti yapmaz,
Biyolojik örnek almaz,
Çalışanın yalnızca uygulama anındaki fonksiyonel işe uygunluğunu değerlendirir.

Bu yönüyle KEBAT; önleyici risk değerlendirme aracı olup, işverenin gözetim ve önleme borcunun bir parçasıdır.

3. 6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU DAYANAKLARI

Madde 4 – İşverenin Genel Yükümlülüğü

İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
Bu yükümlülük kapsamında;

Risklerin önlenmesi,
Eğitim ve organizasyonun sağlanması,
Uygun denetimlerin yapılması zorunludur.

KEBAT, yüksek riskli işlerde anlık dikkat ve algı yetersizliklerinden doğabilecek riskleri önlemeye yönelik bir denetim aracıdır.

Madde 5 – Risklerden Korunma İlkeleri

Riskler kaynağında yok edilir veya en aza indirilir.

KEBAT uygulaması, risk gerçekleşmeden önce yapılan önleyici kontrol niteliğindedir.

Madde 15 – Sağlık Gözetimi

Madde 15 kapsamındaki sağlık gözetimi işyeri hekimi tarafından yapılan tıbbi değerlendirmeleri kapsar.

KEBAT:

Sağlık gözetiminin yerine geçmez,
Sağlık verisi üretmez,
Madde 15 kapsamı dışında kalan fonksiyonel değerlendirme aracıdır.

4. TÜRK BORÇLAR KANUNU (TBK) DAYANAĞI

TBK Madde 417 – İşverenin Gözetme Borcu

İşveren, işçinin kişiliğini korumak ve iş sağlığı–güvenliği önlemlerini almakla yükümlüdür.

Yargıtay yerleşik içtihatlarında;

“İşveren, öngörülebilir risklere karşı önleyici tedbir almak zorundadır.”

KEBAT, öngörülebilir bir risk olan dikkat ve karar verme bozulmalarına karşı alınmış orantılı ve ölçülü bir tedbirdir.

5. CEZA HUKUKU VE KUSUR DEĞERLENDİRMESİ AÇISINDAN

Olası iş kazası veya ölümle sonuçlanan olaylarda;

Savcılık incelemesinde,
Bilirkişi raporlarında,

işverenin önleyici sistem kurup kurmadığı değerlendirilir.

KEBAT sistemi ile;

Riskli işe başlamadan önce değerlendirme yapılmış,
Uygunsuzluk halinde önlem alınmış,
Kayıt altına alınmış bir sistematik süreç işletilmiştir.

Bu durum, işveren açısından kusurun azalması veya kusursuzluk savunması açısından önemlidir.

6. KİŞİSEL VERİLER VE ÖZEL HAYATIN KORUNMASI

KEBAT uygulaması;

Sağlık verisi üretmediği,
Biyolojik test içermediği,
Yalnızca iş güvenliği amacıyla kullanıldığı

için 6698 sayılı KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri işlemesi oluşturmaz.

Veriler;

Amaçla sınırlı,
Orantılı,
Yetkili kişilerce saklanır.

7. DİSİPLİN ve CEZA UYGULAMALARINDAN AYRIŞMA

KEBAT;

Disiplin cezası aracı değildir,
Tek başına yaptırım nedeni oluşturmaz,
İş akdinin feshi gerekçesi olarak kullanılmaz.

Uygulama yalnızca önleyici iş organizasyonu amacı taşır.

8. SONUÇ ve DEĞERLENDİRME

KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Taraması;

6331 sayılı Kanun’un ruhuna uygun,
İşverenin gözetim ve önleme borcunun doğal uzantısı,
Ölçülü, kayıtlı ve şeffaf,
Hukuka uygun bir iş sağlığı ve güvenliği uygulamasıdır.

Denetim, teftiş ve adli incelemelerde işverenin yükümlülüklerini yerine getirdiğinin somut göstergesi olarak değerlendirilmelidir.

Belge Kodu: KEBAT-EK4
Revizyon: 0
Yürürlük Tarihi: …… / …… / ………

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Makaleler, Sağlık Bülteni5 Ağustos 2024

4 Ağustos 2024

Beyazlamış Saçlarınız Doğal Rengine Dönebilir mi?

Beyazlamış saçlarınızın doğal rengine dönmesi mümkün mü? Bir deneyin..!!

Hekiminize danışın.

Sağlık durumunuz uygun ve hekiminiz de onay verirse aşağıdaki uygulamayı deneyin

Lutein + Zeaksantin ▪︎Sabah 20+1 mg ▪︎Akşam 20+1mg

Resveratrol ▪︎Sabah 350 mg ▪︎Akşam 350 mg

Biotin ▪︎5000 mcg günlük 1 tane sabah kahvaltıdan iki saat sonra. Hafif aç olmalı. 1000 mcg lık aldığınız takdirde Sabah çift, akşam cift,gece yatmadan tek tablet şeklinde kullanılabilir.

Demir (ferro) ▪︎100mg + Vitamin C ▪︎80mg 4 saat öncesi ve 4 saat sonrası mide boş olmalı (Akşam yatarken en ideali gibi – akşam yemeğinden 4 saat sonra ve sabaha kadar da mide boş kalacağı için emilim en yüksek seviyede olur.)

Hesperidin/NAD ▪︎

Glutatyon ▪︎

Lutein + Zeaksantin

Kanıt durumu:
Lutein ve zeaksantin güçlü antioksidan karotenoidlerdir. Antioksidan aktiviteleri hücresel strese karşı koruma sağlayabilir, bu da teorik olarak pigment üreten hücreleri oksidatif strese karşı koruyabilir; ancak insanlarda saç rengi üzerine net bir kanıt yoktur. Luteolin ile Yapılan Dış ve İç Tedavilerin Model Farelerdeki Saçlarda Beyazlamayı Önleyici Etkileri

Hayvan modeli kanıtları:
Bir fare çalışması, luteolinin saçtaki grileşmeyi azaltabileceğini göstermiştir. Ancak bu çalışma fare modelindedir, insanlar üzerinde doğrulanmamıştır. Luteolin ile Yapılan Dış ve İç Tedavilerin Model Farelerdeki Saçlarda Beyazlamayı Önleyici Etkileri

Olası dozlar:
Takviye ürünlerde lutein günlük 6-20 mg civarındadır; zeaksantin 2-4 mg civarındadır. Bunlar göz sağlığı için test edilmiş dozlardır; saç pigmentasyonu için spesifik bir insan dozu yoktur.

Yorum:
Lutein/zeaksantin antioksidan olarak genel hücresel savunmayı destekleyebilir, ancak beyaz olan saçı kökten siyaha çevireceğine dair güçlü klinik kanıt yoktur.

Resveratrol

Bilimsel veri:
Resveratrol antioksidan ve mitokondriyal fonksiyonu destekleyici bir bileşendir. Mitokondriyal stresin saç pigmentasyonu ile ilişkisi tartışılmaktadır; bununla birlikte resveratrolün saç beyazlamasını tersine çevirdiğini gösteren insan çalışması yoktur.

Potansiyel etkinlik mekanizması:
Serbest radikal molekülleri ve hücresel hasar pigment üreten hücreler üzerinde kötü etki yapabilir; resveratrol gibi antioksidanlar teorik olarak bu süreçleri azaltabilir.

Doz:
Takviyelerde genellikle günlük 100-500 mg civarında kullanılır, ancak saç pigmentasyonu için etkin referans doz yoktur.

Biotin (Vitamin B7)

Kanıt durumu:
Biotin saç ve tırnak sağlığı için en çok pazarlanan takviyedir ancak beyaz saçları siyaha çevirdiğine ilişkin insanda güçlü kanıt yoktur. Ayrıca biotin eksikliği oldukça nadirdir çünkü diyet yoluyla yeterli alınır ve bağırsak bakterileri de üretir.

Kullanım ve dozu:
Biotin takviyeleri yaygın olarak günlük 2.5 mg (2500 mcg) gibi dozlarda kullanılmaktadır. Yüksek doz biotin kan test sonuçlarını etkileyebilir; bu nedenle doktorunuza danışılmalıdır.

Demir + Vitamin C

Kanıt durumu:
Demir eksikliği özellikle ferritin düşükse ve prematüre beyazlama yaşıtlara uygunsa pigmentasyon üzerinde etki edebilir. Bazı çalışmalar demir veya ferritin seviyesi düşük bireylerde prematüre beyazlamaya eşlik ettiğini göstermiştir.

Yorum:
Demir eksikliği varsa, kan düzeylerinin normal hale getirilmesi saç pigmentasyonunu kısmen destekleyebilir, ancak demir + C vitamini takviyesi direkt olarak beyaz saçları siyaha çevirdiğine dair doğrudan bilimsel kanıt yoktur.

Hesperidin / NAD⁺

Hesperidin:
Narenciye flavonoididir; antioksidan etkilere sahiptir ancak kıl folikülü pigmentasyonu üzerine spesifik kanıt yoktur.

NAD⁺ takviyeleri (nikotinamid ribozid vb.):
Mitokondriyal fonksiyon ve yaşlanma mechaniğine yönelik çalışmalarda yer almıştır, ancak beyaz saçların pigmentini geri kazandırdığına dair güçlü kanıt yoktur.

Glutatyon

Bilimsel durum:
Glutatyon hücresel antioksidandır. Bazı popüler iddialar glutatyonun pigmentasyonu etkilediğini öne sürse de güvenilir bilimsel kanıt yoktur ve glutatyonun doğrudan saç rengini “açma/baskılama” etkisi belirsizdir.

Genel Bilimsel Sonuç

Genetik ve yaşlanma saç beyazlamasının en güçlü belirleyicisidir; bu süreç şu anda deterministik olarak geri döndürülmesi mümkün değildir.
Besinsel eksiklikler (B12, demir, bakır vb.) varsa bunların düzeltilmesi pigment üretimini optimize edebilir; genetik beyazlamayı tersine çevirdiğine dair güçlü kanıt yoktur.
Antioksidanlar ve bitkisel bileşikler (lutein, resveratrol vb.) hücresel stresle mücadelede yardımcı olabilir ancak doğrudan pigmentasyon geri dönüşü ile ilişkilendirilmemiştir.
Biotin, saç sağlığını destekleyebilir ama pigment değişimi için spesifik kanıt yoktur.
Glutatyon/NAD⁺/hesperidin için güçlü klinik veriler bulunmamaktadır.

Kullanım ve Güvenlik Notları

Belirtilen takviyelerin çoğu sağlıklı bireylerde kısa-orta vadede makul kabul edilen dozlarda güvenli olabilir, ancak yüksek doz ve uzun dönem kullanımları kan değerlerini etkileyebilir veya etkileşimlere yol açabilir (özellikle biotin interferansı gibi).
Özellikle demir takviyesi klinik endikasyon olmadan alınmamalıdır çünkü aşırı demir birikimi toksik olabilir.
Herhangi bir takviyeyi uzun dönem yüksek dozda kullanmadan önce kan testleri ve hekim önerisi ile değerlendirme yapılmalıdır.

Özet

Klinik bilimsel verilere göre bugüne kadar:

Hiçbir vitamin, mineral veya antioksidan takviyesi “beyaz saçı kökten siyaha çevirdiği” kanıtlanmış değildir.
Besin eksikliklerini düzeltmek saç pigmentasyonunu destekleyebilir ancak beyazlamayı belirgin şekilde tersine çevirmez.
Yeni araştırmalar saç pigmentasyonunu hedef alan özgül moleküler tedaviler (melanin stimülan peptidler vb.) üzerinde odaklanmaktadır, ancak bunlar yaygın takviye rejimlerinden farklıdır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni4 Ağustos 2024

3 Ağustos 2024

Etiketleme – Kilitleme Prosedür Değildir

EKED-LOTO – Bir Prosedür Değil, Yaşam ile Ölüm Arasındaki İnce Çizginin Mühendisliğidir

Biz EKED-LOTO’yu bir “iş güvenliği prosedürü” olarak görmüyoruz.
Bizim için EKED-LOTO, bir talimatlar dizisi değil; enerjinin insan üzerindeki mutlak tahakkümüne karşı geliştirilen en rafine savunma sistemidir.

Bugüne kadar sahada, fabrikada, bakım atölyesinde, enerji merkezlerinde ve üretim hatlarında gördüğümüz her ağır kazanın ortak bir noktası vardı:

“Enerjinin kontrol altında olduğu varsayılmış ama gerçekte kimse enerjinin nerede, ne zaman ve hangi biçimde serbest kalacağını tam olarak bilmiyordu.”

EKED-LOTO tam olarak bu varsayımı yok etmek için vardır.

EKED-LOTO’nun Gerçek Tanımı – Enerji İzolasyonu Değil, Enerji Hakimiyeti

EKED (Etiketle-Kilitle-Emniyete Al-Denetle) ya da uluslararası adıyla LOTO (Lock Out – Tag Out), literatürde genellikle “tehlikeli enerjilerin izole edilmesi” olarak tanımlanır. Bu tanım yetersizdir.

Doğru tanım şudur:

EKED-LOTO, potansiyel veya artık enerjinin insan iradesi dışında harekete geçme ihtimalini sıfırlamaya yönelik sistematik ve çok katmanlı bir mühendislik kontrolüdür.

Burada anahtar kelime **“potansiyel ve artık enerji”**dir. Çünkü kazaların büyük bölümü aktif enerjiden değil, unutulan, varsayılan ya da görünmez enerjiden kaynaklanır.

Enerji Türleri – Çoğu LOTO Eğitimi Burada Sınıfta Kalır

Sahada karşılaştığımız en büyük hata, EKED-LOTO’nun yalnızca elektrik ile ilişkilendirilmesidir. Bu, ölümcül bir dar görüşlülüktür.

EKED-LOTO aşağıdaki enerji türlerinin tamamını kapsar:

Elektriksel enerji (AC / DC, kapasitif yükler)
Mekanik enerji (yaylar, karşı ağırlıklar, döner kütleler)
Hidrolik enerji (basınçlı akışkan, akümülatörler)
Pnömatik enerji (sıkıştırılmış hava, gaz)
Termal enerji (yüksek sıcaklık, buhar, kızgın yağ)
Kimyasal enerji (reaktif maddeler, patlayıcı ortamlar)
Yerçekimi enerjisi (askıda yükler)
Artık enerji (residual energy)

Şunu net söylüyoruz:

Bir makine “kapalı” olabilir lakin güvenli değildir.

“Kapatmak” ile “İzole Etmek” Arasındaki Ölümcül Fark

Birçok bakım kazası şu cümleyle başlar:

“Makine zaten kapalıydı.”

Hayır.
Makine kapalı değildi.
Makine kontrolsüzdü.

Kapatmak, yalnızca kumanda seviyesinde yapılan bir eylemdir. İzolasyon ise enerji kaynağı seviyesinde yapılan bir müdahaledir.

EKED-LOTO’nun temel felsefesi şudur:

Enerji, yalnızca onu kilitleyen kişinin iradesiyle tekrar serbest kalabilir.

Bu nedenle kilit kişiseldir, devredilemezdir ve semboliktir. Kilit, “ben buradayım ve bu makineye dokunuyorum” demektir.

Kilit (Lock) Kavramı – Mekanik Bir Parça Değil, Hukuki ve Etik Bir Sınır

Bir EKED kilidi yalnızca metal bir obje değildir.
O kilit:

Hukuki bir beyan,
Teknik bir bariyer,
Etik bir taahhüttür.

Bir başkasının kilidini izinsiz açmak, teknik olarak:

Yetkisiz enerji serbest bırakma,
Hukuken taksirle yaralama/öldürme,
Etik olarak ise mesleki ihanettir.

Bu yüzden gelişmiş EKED sistemlerinde:

Kilitler kişiye özeldir
Anahtarlar çoğaltılamaz
Anahtar saklama yasaktır

Etiket (Tag) – Uyarı Değil, İletişimdir

Etiketleme çoğu zaman hafife alınır. Oysa etiket, EKED-LOTO’nun iletişim katmanıdır.

Bir etiket şu sorulara net cevap vermelidir:

Kim kilitledi?
Ne zaman kilitledi?
Neden kilitledi?
Ne yapılmadan açılamaz?

Etiket olmayan bir kilit, sessiz bir tehdittir.
Okunmayan, standart dışı, eksik etiketler ise sahada kaosa neden olur.

Artık Enerji – En Sessiz Katil

İstatistikler şunu gösterir:
EKED kazalarının önemli bir bölümü, enerji kesildikten sonra meydana gelir.

Sebep: Artık enerji.

Kondansatörlerde kalan elektrik
Hidrolik sistemlerde sıkışmış basınç
Yaylarda depolanmış mekanik enerji
Sıcak yüzeylerdeki termal enerji

Gerçek EKED uygulaması, yalnızca kilitlemez; enerjiyi boşaltır, sıfırlar ve doğrular.

“Denetle” Aşaması – En Çok Atlanan, En Hayati Adım

EKED’in son harfi çoğu zaman kağıt üzerinde kalır: Denetle.

Denetleme şudur:

Enerjinin gerçekten kesildiğinin test edilmesi
Makinenin çalıştırılmaya zorlanması
Basıncın sıfırlandığının ölçülmesi
Hareketin fiziksel olarak engellendiğinin görülmesi

Denetlenmeyen izolasyon, varsayımdır.
Varsayımlar ise iş güvenliğinde öldürür.

Grup LOTO ve Çoklu Enerji Kaynakları

Modern tesislerde tek kişilik LOTO neredeyse yoktur.
Grup LOTO, ayrı bir disiplin gerektirir:

Kilit kutuları (lock box)
Grup kilitleme panoları
Enerji izolasyon listeleri
Yetkilendirilmiş personel matrisleri

Burada yapılan en küçük hata, zincirleme ölüm riskidir.

EKED-LOTO Kültürü – Prosedür Yazmak Yetmez

Benim sahada gördüğüm gerçek şu:
Kazalar prosedür eksikliğinden değil, kültür eksikliğinden olur.

“Bir kereden bir şey olmaz”
“Hemen yapıp çıkacağım”
“Zaten yıllardır böyle yapıyoruz”

EKED-LOTO, taviz kabul etmez.
Ya uygulanır ya da hiç yoktur.

EKED-LOTO Bir Hayatta Kalma Disiplinidir

Biz EKED-LOTO’yu anlattığımızda şunu söylüyoruz:

“Bu kilidi makine için değil, kendin için takıyorsun.”

EKED-LOTO, üretimi yavaşlatmaz.
Kazayı yavaşlatmaz.
Kazayı tamamen ortadan kaldırır.

Ve şunu çok net ifade ediyoruz:
EKED-LOTO’suz bakım yapan bir tesis, yalnızca zaman kazanıyordur — ta ki bir gün her şeyi kaybedene kadar.

EKED – LOTO (Etiketleme – Kilitleme) Eğitimi

✅ Hemen Başvurun

Türkiye ve Yurt dışı eğitimlerimiz devam etmektedir.

📞 Bilgi ve kayıt için:

📍 Tetkik Eğitim Merkezi : Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR
📞 Eğitim Koordinatörü Telefonu: +90 530 568 42 75

📞 Tetkik Merkez Telefonu: +90 232 265 20 65
🌐 Web sitemiz: https://tetkik.com.tr/
📧 Bilgi: [email protected]

🔔 Unutmayın: Bir enerji kaynağını güvenli hale getirmeden yapılan her müdahale, ciddi kaza riski demektir.
EKED – LOTO, iş güvenliğinde hayati bir kalkandır!

EKED – LOTO hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için bizi arayabilir yada internet sitemizdeki kaynakları okuyabilirsiniz..

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği3 Ağustos 2024

2 Ağustos 2024

Yangın Eğitimi & Tatbikat Hizmetlerimizle İş Yeriniz Güvende!

Tetkik İş Güvenliği olarak, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği ile uyumlu şekilde;
tüm işletmelere kapsamlı Yangın Eğitimi, Yangın Tatbikatı ve gerekli Evrak Yönetimi Hizmetlerini profesyonel bir çerçevede sunuyoruz.

Neden Yangın Eğitimi?

İşyerlerinde meydana gelen kazaların en kritik sebeplerinden biri yetersiz bilinç ve hazırlıksızlıktır.
Yangın eğitimleri ile çalışanlarınızı;

• Yangın sebepleri ve risk faktörleri
• Yangın önleme stratejileri
• Doğru tahliye yöntemleri
• Yangın söndürme cihazlarının kullanımı
konularında uygulamalı ve teorik olarak eğitimden geçiriyoruz.

Yangın Tatbikatı ile Hazırlıklı Olun

Gerçekçi tatbikat senaryolarımız sayesinde personel;

✔ Acil durum reflekslerini geliştirir
✔ Toplanma ve tahliye süreçlerini deneyimler
✔ Gerçek ekipman ile uygulama yapar

Böylece sadece bilmek değil, uygulamak da öğrenilir.

Yasal Uyum ve Evrak Düzenleme

Tetkik İş güvenliği hizmetlerimiz kapsamında size özel;

• Eğitim katılım belgeleri
• Tatbikat raporları
• Risk değerlendirme ve planlama dokümanları
• Yönetmeliklere uygun defter ve kayıtlar

titizlikle hazırlanır ve arşivlenir. Böylece hem yasal gereklilikleri yerine getirir hem de olası denetimlerde hazır olursunuz.

Tetkik İş güvenliği Hizmetlerimizle Neler Sağlarsınız?

• Çalışanlarınızın güvenlik farkındalığını artırırsınız
• İş kazalarını ve zararı minimize edersiniz
• Yasal yükümlülükleriniz tam olarak karşılanır
• Kurum güven kültürünüz güçlenir

Hazır mısınız? İş Yerinizde Gerçek Bir Güvenlik Kültürü Oluşturalım!

Tetkik İş Güvenliği
📞 Hemen irtibat kurun; eğitim planınızı birlikte oluşturalım.

📞 Bilgi ve kayıt için:

📍 Tetkik Eğitim Merkezi : Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR
📞 Eğitim Koordinatörü Telefonu: +90 530 568 42 75

📞 Tetkik Merkez Telefonu: +90 232 265 20 65
🌐 Web sitemiz: https://tetkik.com.tr/
📧 Bilgi: [email protected]

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Haberler&Duyurular, İş Güvenliği2 Ağustos 2024

1 Ağustos 2024

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ – Sessiz Tehlikeler ve Hayat Kurtaran İşaretler

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ
Kâğıt Üzerinden Sahaya

Kazalar tesadüf değildir.
Meslek hastalıkları kader değildir.
Çoğu risk, fark edilmediği için büyür.

Bu kitap;
iş sağlığı ve güvenliğini mevzuat maddelerinden çıkarıp
gerçek çalışma hayatının içine taşıyan
davranışsal, insani ve uygulanabilir bir rehberdir.

TELİF HAKLARI VE YAYIN BİLGİSİ

Bu e-kitabın tüm yayın, çoğaltma ve dağıtım hakları saklıdır.

Bu eserin tamamı veya bir bölümü;
kaynak gösterilmeden,
yazarın ve yayıncının yazılı izni olmaksızın
elektronik, mekanik veya başka herhangi bir yöntemle
çoğaltılamaz, dağıtılamaz ve yayımlanamaz.

Eğitim, bilgilendirme ve kurumsal kullanım amaçlı alıntılar;
kaynak belirtilmek koşuluyla mümkündür.

Bu e-kitap bilgilendirme amaçlıdır;
Tıbbi tanı veya bireysel sağlık danışmanlığı yerine geçmez.

E-kitap

SUNUŞ

İş sağlığı ve güvenliği, yalnızca yasal bir zorunluluk değil; çalışanına, işine ve geleceğine değer veren her kurumun temel sorumluluğudur.

Tetkik OSGB olarak yaklaşımımız;

İş sağlığı ve güvenliğini evrak üzerinden değil, sahadan,
Cezadan değil, önleyici bakıştan,
Alışkanlıklardan değil, bilinçten yönetmektir.

Bu e-kitap; teorik bilgiyi sahadaki gerçeklerle buluşturan,
insanı merkeze alan ve
iş dünyasının karşı karşıya olduğu gerçek risklere dürüstçe temas eden bir çalışmadır.

İnanıyorum ki bu eser;
İşverenler, yöneticiler, çalışanlar ve İSG profesyonelleri için
yalnızca okunacak bir kaynak değil,
aynı zamanda bakış açısını değiştiren bir rehber olacaktır.

Bu çalışmanın iş dünyasına – camiasına katkı sağlamasını,
daha güvenli, daha sağlıklı ve daha sürdürülebilir çalışma ortamlarına vesile olmasını temenni ediyorum.

Cemil Tanju ANAKLI
Tetkik OSGB
Genel Müdür

YAZARIN NOTU

Bu kitap, “iş sağlığı ve güvenliği” kavramını yalnızca mevzuat, talimat ve imza yükümlülüğü olarak gören anlayışın ötesine geçme ihtiyacından doğdu.

Sahada uzun yıllardır şahit olduğum gerçek şudur:
Kazalar çoğu zaman bilgisizlikten değil, alışkanlıktan,
Meslek hastalıkları çoğu zaman kaderden değil, ihmalden,
Sağlık kayıpları ise çoğu zaman kaçınılmazlıktan değil, gecikmiş farkındalıktan kaynaklanmaktadır.

Bu e-kitap;
• “Bir şeyim yok” diyen çalışanları,
• “Bugün de bir şey olmadı” diye düşünen yöneticileri,
• “Zaten böyle” diyerek normalleştirilen riskleri

yeniden düşünmeye davet etmek amacıyla kaleme alınmıştır.

Amacım; korkutmak, suçlamak ya da öğretmenlik yapmak değil;
Fark ettirmek,
Durup düşündürmek
ve küçük ama doğru kararların büyük sonuçlar doğurabileceğini göstermektir.

İş sağlığı ve güvenliği, kağıt üzerinde değil; insan bedeninde, davranışta ve kültürde başlar.
Bu kitap, tam olarak bu noktaya temas etmek için yazılmıştır.

Dr. Mustafa KEBAT
Tetkik OSGB
İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

BU KİTAP NASIL KULLANILMALI?

Bu e-kitap bir ders kitabı değildir. Baştan sona ezberlenmesi beklenmez.

Aşağıdaki kullanım şekilleri özellikle önerilir:

1. Parça Parça Okuma

Her bölüm tek başına anlamlı olacak şekilde yazılmıştır. İhtiyaç duyulan başlık doğrudan açılıp okunabilir.

2. Eğitim ve Toplantılarda Kullanım

İş güvenliği eğitimlerinde, toolbox meeting’lerde veya sağlık bilgilendirme toplantılarında bir bölüm veya alt başlık doğrudan tartışma konusu yapılabilir.

3. Olay Sonrası Değerlendirme

Bir iş kazası, ramak kala olayı veya sağlık vakası sonrası ilgili bölüm açılarak “hangi işaretler gözden kaçtı?” sorusu üzerinden değerlendirme yapılabilir.

4. Yönetici ve Sorumlular İçin Rehber

Bu kitap yalnızca çalışanlara değil; amirler, yöneticiler, işveren vekilleri ve karar vericiler için de bir farkındalık aracıdır.

Bir çalışanın davranışındaki değişiklik, performans düşüşü veya isteksizlik her zaman motivasyon problemi değildir.

Bu kitap ne değildir?

Bir mevzuat kitapçığı değildir
İlk yardım yönetmeliği özeti değildir
Hukuki sorumluluk aktarımı yapmaz

Bu kitap, insanı merkeze alan bir iş güvenliği bakışı sunar.

Bu kitap kimler içindir?

İş güvenliği uzmanları
İşyeri hekimleri ve sağlık personeli
İlk yardımcılar
İnsan kaynakları ve yöneticiler
Sahada çalışan tüm personel

Bu kitapçık neyi amaçlar?

Bu çalışma; iş sağlığı ve güvenliğinin yalnızca mevzuat, talimat ve tabelalardan ibaret olmadığını; insan bedeninin, davranışlarının ve küçük belirtilerin doğru okunmasıyla doğrudan hayat kurtaran bir alan olduğunu göstermeyi amaçlar.

İş Sağlığı ve Güvenliğinin pratiğinde defalarca görülen ortak bir gerçek vardır:

Kazalar çoğu zaman küçük işaretlerle başlar.

İş kazaları, meslek hastalıkları ve iş yerinde gelişen acil durumlar da aynı mantıkla ilerler. Bu kitapçık, “normal sanılan ama normal olmayan” durumlara odaklanır.

BÖLÜM YAPISI

Bölüm 1 – İş Yerinde Ağrı: Ne Zaman Masum Değildir?
Sırt ağrısı, bel tutulması, göğüs ağrısı sanılan ama hayati olabilen tablolar

Bölüm 2 – Bayılma, Baş Dönmesi ve Düşmeler
İş yerinde “bir anlık” denilen olayların gerçek anlamı

Bölüm 3 – Kalp, Dolaşım ve Tansiyon Acilleri
Yüksek tansiyon, sessiz kalp krizi, atipik belirtiler

Bölüm 4 – İnme ve Nörolojik Aciller
Konuşma yavaşlığı, denge kaybı, dalgınlık

Bölüm 5 – Zehirlenmeler ve Kimyasal Maruziyetler
Yanlış ilk yardımın ağır sonuçları

Bölüm 6 – Yanıklar, Elektrik ve Termal Riskler
Evde ve işte yapılan yanlış müdahaleler

Bölüm 7 – Nefes Darlığı: Panik mi, Acil mi?
Toz, duman, gaz, pıhtı ve maskelenen tehlikeler

Bölüm 8 – Çocuk, Yaşlı ve Kronik Hastalığı Olan Çalışanlar
Riskli gruplar ve sessiz belirtiler

Bölüm 9 – “Bir Şeyim Yok” Diyen Çalışanlar
İş yerinde en zor fark edilen tehlike

Bölüm 10 – İş Yerinde İlk Yardım: Ne Yapılmalı, Ne Yapılmamalı
İyi niyetli lakin zararlı uygulamalar

Bölüm 11 – Yorgunluk, Uykusuzluk ve Dikkat Kaybı
Gece vardiyası, uzun mesailer ve kazaya giden sessiz yol

Bölüm 12 – Psikososyal Riskler ve Sessiz Tükenmişlik
Stres, mobbing, kaygı ve performans baskısının bedensel sonuçları

Bölüm 13 – Isı Stresi ve Soğuk Maruziyeti
Sıcak çarpması, hipotermi ve hafife alınan çevresel riskler

Bölüm 14 – Gürültü, Titreşim ve Duyusal Hasarlar
Duyma kaybı, denge bozukluğu ve kalıcı etkiler

Bölüm 15 – Ergonomi: Yanlış Duruşun Doğru Sonucu Olmaz
Kas-iskelet sistemi hastalıkları ve kronik ağrının iş kökeni

Bölüm 16 – Yüksekte Çalışma ve Görünmeyen Tehlikeler
Korku, denge, alışkanlık ve ölümcül ihmal zinciri

Bölüm 17 – Kapalı Alanlar ve Oksijen Yoksunluğu
Kuyu, tank, silo ve geri dönüşü olmayan hatalar

Bölüm 18 – Enfeksiyonlar ve Biyolojik Riskler
Görünmeyen tehditler, bulaş yolları ve iş yeri yayılımı

Bölüm 19 – Acil Durumlarda Panik ve Kalabalık Davranışı
Doğru plan yoksa yanlış refleksler

Bölüm 20 – İş Kazasından Sonra Ne Olur?
Tıbbi, hukuki ve psikolojik süreçlerin çalışan ve işverene etkisi

BÖLÜM 1 – İŞ YERİNDE AĞRI: NE ZAMAN MASUM DEĞİLDİR?

“Bu ağrı normal değil” denmesi gereken anlar

İş yerinde en sık duyulan cümlelerden biri şudur:

“Biraz sırtım ağrıyor.”

Bu cümle çoğu zaman önemsenmez. Çünkü fiziksel iş yapanlarda, masa başında uzun süre oturanlarda, vardiyalı çalışanlarda sırt ve bel ağrısı yaygındır.

Ama iş sağlığında şunu çok iyi biliriz:
Ağrının yeri kadar, nasıl tarif edildiği de hayati önem taşır.

İş kazalarının ve iş yeri kaynaklı hayati tabloların önemli bir kısmı, ilk etapta basit bir ağrı gibi başlar.

İş yerinde ağrıyı tehlikeli yapan özellikler

Aşağıdaki ifadeler bir iş yeri hekimi, ilk yardımcı veya iş güvenliği uzmanı için alarm niteliğindedir:

Ağrı ani başladıysa
Daha önce hiç yaşanmamış bir şekilde tarif ediliyorsa
“Batıyor”, “yırtılır gibi”, “bıçak saplanır gibi” deniyorsa
Sırt ağrısı göğse, omuza veya kola yayılıyorsa
Nefes almakla şiddetleniyorsa
Terleme, bulantı, baş dönmesi eşlik ediyorsa

Bu tür ağrılar kas ağrısı gibi davranmaz.

İş yerinde yapılan en büyük hata

“Ağrı kesici al, geçer.”

Ağrı kesici çoğu zaman ağrıyı azaltır ama nedeni ortadan kaldırmaz. Hatta bazı durumlarda tehlikeyi görünmez hâle getirir.

İş kazalarında ve meslek hastalıklarında gecikmenin en sık nedeni budur:
Belirtiyi bastırmak, sebebi araştırmamak.

İş güvenliği açısından kritik mesaj

İş yerinde bir çalışan:

Ağrısını tarif ederken durup düşünüyorsa
“Bu farklı” diyorsa
İşe devam etmek istemiyorsa ama bunu dile getirmekte zorlanıyorsa

Bu durum motivasyon sorunu değil, sağlık alarmıdır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Her ağrı masum değildir.
Ani ve farklı ağrılar iş kazası habercisi olabilir.
Ağrı kesici çözüm değil, bazen gecikmedir.
İş yerinde ağrıyı küçümsemek kazaya davetiye çıkarır.

BÖLÜM 2 – BAYILMA, BAŞ DÖNMESİ VE DÜŞMELER

“Bir anlık oldu” denilen olaylar

İş yerlerinde en sık hafife alınan cümlelerden biri şudur:

“Bir an başım döndü, geçti.”

Bu ifade, çoğu zaman olayın kapatılmasına neden olur. Oysa iş sağlığı pratiğinde çok iyi bilinen bir gerçek vardır:
Bayılma ve baş dönmesi asla teşhis değildir; bir belirtidir.

Bu belirtiler bazen basit nedenlere bağlı olabilir. Ancak bazen, yaklaşan ciddi bir tablonun ilk ve tek uyarısıdır.

İş yerinde baş dönmesi neden tehlikelidir?

İş ortamı; ev ortamından farklıdır. Çünkü baş dönmesi veya bayılma durumunda:

Çalışan yüksekte olabilir
Hareketli makinelerin yakınında olabilir
Elektrik, kimyasal veya sıcak yüzeylere temas riski vardır

Dolayısıyla sağlık problemi + çevresel risk = ağır iş kazası anlamına gelir.

Bayılma ile düşmenin ayrılması

Her düşme bayılma değildir. Her bayılma da uzun sürmez.

İş güvenliği açısından şu ayrım kritiktir:

Bayılma (senkop): Beyne giden kan akışının kısa süreli azalması
Baş dönmesi: Denge sisteminin bozulması hissi
Düşme: Sonuçtur, neden değildir

Olayın nasıl başladığı doğru sorgulanmazsa, gerçek neden gözden kaçar.

Alarm kabul edilmesi gereken durumlar

Aşağıdaki durumlar iş yerinde kırmızı bayrak olarak değerlendirilmelidir:

Daha önce bayılma öyküsü olmayan bir çalışanın aniden bayılması
Otururken veya uzanırken gelişen bayılma
Bayılma öncesi çarpıntı, göğüs sıkışması
Baş dönmesiyle birlikte konuşma bozukluğu
Düşme sonrası kısa süreli bilinç kaybı

Bu durumlar, “şekerim düştü” diyerek kapatılamaz.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

Çalışanı hızla ayağa kaldırmak
Soğuk su dökmek
Tekrar işe göndermek
Olayı kayda almamak

Bu müdahaleler, hem sağlık hem de hukuki açıdan ciddi risk taşır.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

Çalışan yatırılır, güvenli alana alınır
Hayati bulgular gözlemlenir
Tekrarlama riski değerlendirilir
İşe dönüş kararı aceleyle verilmez

Unutulmamalıdır:
Bayılan bir çalışanın asıl tehlikesi, yere düştüğü an değil; nedenin fark edilmediği andır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Bayılma bir sonuç değil, uyarıdır
Baş dönmesi iş kazasına dönüşebilir
“Geçti” demek tanı değildir
Her düşme mutlaka sorgulanmalıdır

BÖLÜM 3 – KALP, DOLAŞIM VE TANSİYON ACİLLERİ

Sessiz ilerleyen en ölümcül risk

İş yerlerinde kalp ve dolaşım sistemiyle ilgili aciller çoğu zaman dramatik başlamaz. Aksine, büyük bir kısmı sessiz, belirsiz ve başka nedenlere bağlanarak ilerler.

“Biraz çarpıntım var ama geçer.”

Bu cümle, iş sağlığı ve güvenliği açısından en tehlikeli cümlelerden biridir.

Kalp acilleri neden gözden kaçar?

Kalp krizi denildiğinde çoğu kişinin zihninde aynı tablo canlanır: ani göğüs ağrısı, yere yığılma, şiddetli acı. Oysa iş yerinde görülen vakaların önemli bir bölümü atipik belirtilerle seyreder.

Özellikle şu gruplarda belirtiler silik olabilir:

Diyabeti olanlar
Uzun süre sigara içmiş olanlar
Yoğun stres altında çalışanlar

Vardiyalı veya gece çalışanlar

İş yerinde alarm kabul edilmesi gereken belirtiler

Aşağıdaki yakınmalar tek başına hafif görünebilir. Ancak birlikte veya tekrarlayıcı şekilde ortaya çıktığında acil değerlendirme gerektirir:

Göğüste baskı, dolgunluk veya yanma hissi
Sol omuz, kol, sırt veya çeneye yayılan ağrı
Nedensiz terleme
Ani halsizlik ve bitkinlik
Nefes darlığı
Bulantı veya mide ağrısı hissi

Bu belirtiler, mide problemi veya kas ağrısı sanılarak geçiştirildiğinde sonuçlar geri dönüşsüz olabilir.

Tansiyon: Sayıdan ibaret değildir

Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermez. Ancak iş ortamında tansiyon dalgalanmaları ciddi risk oluşturur.

Özellikle dikkat edilmesi gereken durumlar:

Daha önce tansiyon tanısı olmayan bir çalışanda çok yüksek ölçüm
Baş ağrısı ile birlikte görme bulanıklığı
Burun kanamasıyla birlikte yüksek tansiyon
Ani tansiyon düşmesi ve bayılma hissi

Bu tablolar, sadece dinlenerek geçmesi beklenen durumlar değildir.

İş yerinde yapılan kritik hatalar

Çalışanı “biraz dinlen, geçer” diyerek işe döndürmek
Belirtileri strese bağlamak
Tansiyon ölçümünü tek seferle sınırlamak
Göğüs ağrısını kas ağrısı kabul etmek

Bu yaklaşım, hem sağlık hem de işveren sorumluluğu açısından ciddi risk taşır.

Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Çalışan derhal fiziksel aktiviteden uzaklaştırılır
Rahat bir pozisyonda dinlendirilir
Hayati bulgular takip edilir
Gerekirse acil sağlık hizmetleriyle iletişime geçilir

Unutulmamalıdır:
Kalp acillerinde en pahalı şey zamandır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Kalp krizi her zaman klasik belirtilerle gelmez
Sessiz belirtiler en tehlikelileridir
Tansiyon bir sayı değil, klinik tablodur
Şüphe varsa gecikme yoktur

BÖLÜM 4 – İNME VE NÖROLOJİK ACİLLER

“Bir tuhaflık var ama tam anlatamıyor” denilen durumlar

İş yerlerinde nörolojik aciller çoğu zaman sessiz başlar ve yanlış etiketlenir. Çalışanın dalgınlığı, yavaşlığı veya dengesizliği; yorgunluk, isteksizlik ya da dikkatsizlik olarak yorumlanabilir.

Oysa nörolojik sistem, bozulduğunda bunu önce davranış ve fonksiyon değişikliği ile gösterir.

İnme (felç) iş yerinde nasıl gizlenir?

İnme her zaman yere yığılma ile başlamaz. İş ortamında en sık kaçırılan belirtiler şunlardır:

Konuşurken kelime bulmakta zorlanma
Cümlelerin anlamsızlaşması veya peltekleşmesi
Yüzde asimetri, ağız köşesinde düşüklük
Tek taraflı kol veya bacakta güçsüzlük
Ani denge kaybı, sendeleme
Görme alanında ani daralma veya çift görme

Bu belirtiler geçici olsa bile acil durum kabul edilir.

Zaman neden hayati?

İnme tedavisinde temel kural şudur:
Beyin dokusu zamana duyarlıdır.

Dakikalar içinde geri dönüşsüz hasar gelişebilir. Bu nedenle:

“Biraz izleyelim” yaklaşımı
“Geçerse bakarız” düşüncesi
“Moladan sonra düzelir” beklentisi

hayati kayıplara yol açabilir.

İş yerinde yapılan yaygın yanlışlar

Çalışanı yalnız bırakmak
Konuşma bozukluğunu strese bağlamak
Düşmeyi sakarlık olarak değerlendirmek
Belirtiler gerileyince konuyu kapatmak

Bu hatalar, nörolojik hasarın derinleşmesine neden olabilir.

Nörolojik acillerde doğru yaklaşım

Çalışan güvenli alana alınır
Bilinç ve konuşma durumu gözlemlenir
Yüz, kol ve konuşma hızlıca değerlendirilir
Derhal acil sağlık hizmetleriyle iletişime geçilir

Unutulmamalıdır:
Nörolojik belirtiler performans sorunu değil, tıbbi alarmdır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

İnme her zaman dramatik başlamaz
Geçici belirtiler de ciddidir
Zaman kaybı beyin kaybıdır
Şüphe varsa beklenmez

BÖLÜM 5 – ZEHİRLENMELER VE KİMYASAL MARUZİYETLER

Görünmeyen tehlike: Koku yoksa risk yok mu?

İş yerlerinde kimyasal maruziyetler çoğu zaman fark edilmez. Çünkü birçok tehlikeli madde renksiz, kokusuz veya alışılan bir kokuya sahiptir.

“Bir şey dökülmedi, sorun yok.”

Bu cümle, kimyasal risklerin en tehlikeli yanlış yorumlarından biridir.

Kimyasal maruziyet nasıl gelişir?

Zehirlenmeler yalnızca kazayla dökülme sonucu oluşmaz. İş ortamında maruziyet şu yollarla gerçekleşebilir:

Solunum yoluyla (gaz, buhar, toz)
Cilt temasıyla
Göz yoluyla
Ağız yoluyla (kontamine el, ekipman veya ortam)

Düşük dozda ama tekrarlayan maruziyet, akut zehirlenme kadar tehlikelidir.

İş yerinde alarm kabul edilmesi gereken belirtiler

Kimyasal maruziyet sonrası ortaya çıkan belirtiler çoğu zaman özgül değildir. Ancak aşağıdaki yakınmalar asla hafife alınmamalıdır:

Ani baş ağrısı ve baş dönmesi
Gözlerde yanma, sulanma
Boğazda tahriş, öksürük
Nefes darlığı
Bulantı, kusma
Bilinç bulanıklığı

Bu belirtiler “grip oldum” veya “hava ağır” şeklinde geçiştirildiğinde maruziyet devam eder.

Kapalı alanlar: En yüksek risk

Kapalı alanlar (tanklar, depolar, kazanlar, çukurlar) kimyasal zehirlenmelerin en ölümcül olduğu ortamlardır.

Bu alanlarda yapılan en kritik hata:

“Bir bakıp çıkayım.”

İkincil kurtarıcılar da çoğu zaman aynı ortamda etkilenir.

İş yerinde yapılan tehlikeli müdahaleler

Maske takmadan ortama girmek
Etkilenen kişiyi hızla ayağa kaldırmak
Bilinci kapalı kişiye sıvı vermek
Kimyasalın ne olduğunu bilmeden müdahale etmek

Bu müdahaleler zincirleme kazalara yol açar.

Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Maruziyet ortamından güvenli şekilde uzaklaşılır
Alan havalandırılır, gerekiyorsa izole edilir
Etkilenen kişi temiz havaya çıkarılır
Kimyasal madde bilgisi (MSDS) dikkate alınır
Acil sağlık hizmetleriyle iletişime geçilir

Unutulmamalıdır:
Zehirlenmelerde en büyük risk, fark edilmemesidir.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Koku olmaması güvenlik anlamına gelmez
Kapalı alanlar yüksek risklidir
Yanlış müdahale ikinci kazaya yol açar
Kimyasal bilinmeden müdahale edilmez

BÖLÜM 6 – YANIKLAR, ELEKTRİK VE TERMAL RİSKLER

Görünen hasar ile gerçek hasar arasındaki fark

Yanıklar ve elektrik kazaları iş yerlerinde sık görülür. Ancak bu olaylar çoğu zaman yalnızca görünen hasar üzerinden değerlendirilir.

“Bir şey yok, sadece kızardı.”

Bu yaklaşım, özellikle elektrik ve termal kazalarda son derece tehlikelidir. Çünkü asıl hasar çoğu zaman derin dokularda ve iç organlarda gelişir.

Elektrik çarpması neden hafife alınır?

Elektrik çarpmasına maruz kalan çalışan, çoğu zaman ayakta kalabilir ve konuşabilir. Bu durum yanıltıcıdır.

Elektrik akımı:

Kalp ritmini bozabilir
Kaslarda ani kasılmalara yol açabilir
İç organlarda yanık oluşturabilir

Dışarıdan belirgin iz olmaması, iç hasar olmadığı anlamına gelmez.

Elektrik kazalarında alarm kabul edilmesi gereken durumlar

Bilinç kaybı olsun ya da olmasın elektrik temas öyküsü
Göğüs ağrısı veya çarpıntı
Kas ağrısı ve güçsüzlük
Giriş ve çıkış yanık izleri

Bu durumlarda “iyi görünüyor” ifadesi geçerli değildir.

Termal yanıklar: Sıcak sadece ciltte mi etkilidir?

Sıcak yüzeyler, buhar, alev veya erimiş metal temaslarında yanık derinliği ilk anda anlaşılamaz.

Özellikle dikkat edilmesi gerekenler:

Küçük görünen ama derin yanıklar
Eklem bölgelerindeki yanıklar
Kimyasal ile kombine termal yanıklar

Yanığın alanı kadar derinliği de hayati önem taşır.

İş yerinde yapılan yaygın ve tehlikeli hatalar

Yanık bölgesine bilinmeyen maddeler sürmek
Elektrik çarpması sonrası çalışana su içirmek
Yanık alanı patlatmak veya soymak
Çalışanı hemen işe döndürmek

Bu uygulamalar hasarı derinleştirir ve enfeksiyon riskini artırır.

Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Elektrik temasında önce enerji kaynağı kesilir
Çalışan güvenli alana alınır
Yanık alanı temiz ve serin tutulur
Geniş veya derin yanıklarda acil sağlık hizmetleri çağrılır

Unutulmamalıdır:
Elektrik ve yanık kazalarında gecikmiş komplikasyonlar ölümcüldür.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Görünen hasar gerçek hasar olmayabilir
Elektrik kazaları mutlaka izlenmelidir
Yanıkta yanlış müdahale zararlıdır
Erken ve doğru yaklaşım hayat kurtarır

BÖLÜM 7 – NEFES DARLIĞI: PANİK Mİ, ACİL Mİ?

En sık yanlış yorumlanan yakınma

Nefes darlığı, iş yerlerinde en çok yanlış sınıflandırılan belirtilerden biridir. Çoğu zaman stres, panik veya kondisyon eksikliğine bağlanır.

“Heyecanlandı galiba.”

Bu yorum, bazı durumlarda hayati bir tablonun gözden kaçmasına neden olur.

Nefes darlığı neden tehlikelidir?

Solunum, vücudun oksijenlenmesini sağlar. Bu zincirin herhangi bir halkasında yaşanan aksama, dakikalar içinde çoklu organ hasarına yol açabilir.

İş ortamında nefes darlığı şu nedenlerle ortaya çıkabilir:

Toz, duman ve gaz maruziyeti
Kimyasal buharlar
Alerjik reaksiyonlar
Kalp kaynaklı problemler
Akciğer pıhtısı (pulmoner emboli)

Bu nedenlerin bir kısmı, ilk anda ayırt edilemez.

Panik atak ile gerçek solunum acilleri nasıl ayrılır?

Panik atak da nefes darlığı yapar. Ancak aşağıdaki durumlar organik neden lehinedir:

Nefes darlığının eforla artması
Göğüs ağrısı eşlik etmesi
Dudaklarda veya parmak uçlarında morarma
Öksürük veya kanlı balgam
Ani başlayan ve giderek artan nefes sıkıntısı

Bu belirtiler panik olarak etiketlenmemelidir.

İş yerinde yapılan kritik hatalar

Çalışanı yalnız bırakmak
“Derin nefes al” diyerek beklemek
Maske veya ortam riskini sorgulamamak
Nefes darlığını psikolojik kabul etmek

Bu yaklaşım, gecikmeye neden olur.

Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Çalışan oturur veya yarı oturur pozisyona alınır
Sıkı giysiler gevşetilir
Temiz hava sağlanır
Ortam maruziyeti değerlendirilir
Gerekirse acil sağlık hizmetleri çağrılır

Unutulmamalıdır:
Nefes alamama hissi, vücudun en güçlü yardım çağrısıdır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Her nefes darlığı panik değildir
Maruziyet mutlaka sorgulanmalıdır
Morarma ve göğüs ağrısı alarmdır
Şüphe varsa gecikme yoktur

BÖLÜM 8 – ÇOCUK, YAŞLI VE KRONİK HASTALIĞI OLAN ÇALIŞANLAR

Aynı iş, aynı risk mi?

İş yerlerinde risk değerlendirmeleri çoğu zaman “ortalama çalışan” varsayımı üzerinden yapılır. Oysa biyolojik gerçeklik şudur:
Aynı ortam, farklı bireyler için farklı riskler doğurur.

Yaş, gelişim düzeyi ve kronik hastalıklar; maruziyetin etkisini ve tolerans sınırlarını belirgin biçimde değiştirir.

Genç çalışanlar ve çocuk işçiler

Genç çalışanlar; deneyimsizlik, risk algısının tam gelişmemiş olması ve fiziksel gelişimin devam etmesi nedeniyle daha kırılgandır.

Dikkat edilmesi gereken noktalar:

Kimyasal ve biyolojik etkenlere daha duyarlı olmaları
Uzun çalışma saatlerinden daha hızlı etkilenmeleri
Talimatları sorgulamadan uygulama eğilimleri

“Çabuk öğrenir” yaklaşımı, bu grup için ciddi kazalara zemin hazırlayabilir.

Yaşlı çalışanlar

Yaş ilerledikçe refleksler, denge ve iyileşme kapasitesi azalır. Bu durum, özellikle düşmeler ve ağır işlerde risk oluşturur.

Alarm kabul edilmesi gereken durumlar:

Denge kaybı ve sendeleme
Görme ve işitme problemleri
Yavaş reaksiyon süresi
Sık tekrar eden küçük kazalar

Bu belirtiler yaşlılık değil, uyumsuz iş yükü göstergesi olabilir.

Kronik hastalığı olan çalışanlar

Diyabet, kalp hastalığı, astım, epilepsi gibi kronik hastalıklar; iş yerinde beklenmedik acillere yol açabilir.

Özellikle dikkat edilmesi gerekenler:

İlaçların çalışma performansını etkilemesi
Hastalık belirtilerinin stresle artması
Acil durumlarda farklı müdahale gereksinimi

Bu çalışanlar için “herkesle aynı” yaklaşımı güvenli değildir.

İş yerinde yapılan kritik hatalar

Sağlık bilgilerini yok saymak
Uyumlaştırılmış görev vermemek
Küçük belirtileri kişisel sorun saymak
Riskli grupları gizli risk olarak görmemek

Bu hatalar, öngörülebilir kazalara yol açar.

Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Risk değerlendirmeleri bireysel farklılıkları içermelidir
Uyumlaştırılmış görev ve çalışma süreleri planlanmalıdır
Acil durum planları riskli grupları kapsamalıdır
Yöneticiler farkındalık eğitimi almalıdır

Unutulmamalıdır:
Eşitlik her zaman adalet değildir. Güvenlik, uyumla sağlanır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

Aynı iş herkes için aynı risk değildir
Genç ve yaşlı çalışanlar daha kırılgandır
Kronik hastalıklar iş kazasını tetikleyebilir
Önlem almak ayrımcılık değil, sorumluluktur

BÖLÜM 9 – “BİR ŞEYİM YOK” DİYEN ÇALIŞANLAR

En tehlikeli cümle

İş sağlığı ve güvenliği pratiğinde en sık duyulan ve en riskli ifadelerden biri şudur:

“Bir şeyim yok, çalışabilirim.”

Bu cümle çoğu zaman iyi niyetle söylenir. Ancak arkasında; işe devam etme baskısı, gelir kaygısı, ekipten geri kalmama isteği veya güçsüz görünmeme refleksi olabilir.

Belirti gizleme kültürü nasıl oluşur?

Birçok iş yerinde açıkça söylenmese de örtük bir mesaj vardır:

“Dayanabilen makbuldür.”

Bu kültür;

Ağrıyı saklamayı
Baş dönmesini küçümsemeyi
Nefes darlığını gizlemeyi
Bayılmayı inkâr etmeyi

normalleştirir.

Sonuçta küçük belirtiler, büyük kazalara dönüşür.

Neden özellikle erkek egemen sektörlerde yaygındır?

Ağır sanayi, inşaat ve üretim gibi sektörlerde dayanıklılık bir erdem gibi algılanır. Bu algı, sağlık sinyallerinin bastırılmasına yol açar.

Aşağıdaki davranışlar alarm niteliğindedir:

Ağrısını şakayla geçiştirme
Dinlenmeyi reddetme
Yardım istemekten kaçınma
Belirtiyi başkasına söylememe

Bu davranışlar motivasyon değil, risk göstergesidir.

Ramak kala olaylar neden kaybolur?

“Bir şey olmadı” denilen pek çok olay, aslında ramak kaladır.

Kısa süreli bayılma
Denge kaybı
Geçici görme kararması
Anlık nefes darlığı

kayıt altına alınmadığında, sistem aynı hatayı tekrar eder.

İş yerinde yapılan kritik hatalar

Çalışanın beyanını tek ölçüt kabul etmek
Olayı raporlamamak
Üretim baskısını önceliklendirmek
Dinlenme talebini zayıflık olarak görmek

Bu hatalar, kazayı bireysel hataya indirger ve kurumsal sorumluluğu gizler.

Doğru yaklaşım nasıl olmalı?

Çalışanın beyanı tek başına yeterli kabul edilmemelidir
Belirti ve davranış gözlemi yapılmalıdır
Ramak kala olaylar sistematik şekilde kayıt altına alınmalıdır
Yöneticiler güvenli bildirim kültürü oluşturmalıdır

Unutulmamalıdır:
İnsanlar çoğu zaman tehlikeyi saklar; sistem bunu açığa çıkarmakla yükümlüdür.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

“Bir şeyim yok” güvenli olduğu anlamına gelmez
Belirti gizleme kazayı büyütür
Ramak kala olaylar altın değerdedir
Güvenli kültür, susmamayı teşvik eder

BÖLÜM 10 – İŞ YERİNDE İLK YARDIM: NE YAPILMALI – NE YAPILMAMALI

İyi niyet her zaman doğru sonuç doğurmaz

İş yerlerinde ilk yardım, çoğu zaman reflekslerle yapılır. Yardım etme isteği değerlidir; ancak yanlış bilgiyle yapılan müdahale, durumu ağırlaştırabilir.

“Bir şeyler yapalım da boş durmayalım.”

Bu yaklaşım, ilk yardımın ruhuna aykırıdır. İlk yardımın amacı müdahale etmek değil, zarar vermemektir.

İlk yardım ile tıbbi müdahalenin sınırı

İlk yardım; olay yerinde, mevcut imkânlarla ve ilaç kullanmadan yapılan uygulamalardır.

Aşağıdakiler ilk yardım değildir:

İlaç vermek
Serum takmak
Tıbbi tanı koymak
Müdahaleyi ertelemek

Bu sınır aşıldığında hem sağlık hem de hukuki risk doğar.

İş yerinde en sık yapılan yanlışlar

Bilinci kapalı kişiye su veya yiyecek vermek
Bayılan kişiyi hızla ayağa kaldırmak
Yanığa bilinmeyen maddeler sürmek
Elektrik çarpması sonrası durumu hafife almak
Zehirlenmede kusturmaya çalışmak

Bu uygulamalar, iyi niyetle yapılsa bile kalıcı hasara yol açabilir.

Doğru ilk yardım yaklaşımı

İş yerinde temel yaklaşım şu sırayla olmalıdır:

Olay yeri güvenliği sağlanır
Hayati belirtiler değerlendirilir
Yanlış müdahaleden kaçınılır
Gerekirse profesyonel yardım çağrılır

Bu sıra değiştirildiğinde risk artar.

İlk yardımcı neden kritiktir?

Eğitimli ilk yardımcı;

Ne yapacağını bildiği kadar
Ne yapmaması gerektiğini de bilir

Bu fark, sonuçları belirler.

İş yerinde ilk yardım, bireysel kahramanlık değil; sistemli bir hazırlık işidir.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

İlk yardımda amaç zarar vermemektir
Her müdahale gerekli değildir
Yanlış ilk yardım kalıcı hasar bırakabilir
Eğitimli ilk yardımcı hayati fark yaratır

BÖLÜM 11 – YORGUNLUK, UYKUSUZLUK VE DİKKAT KAYBI

“Biraz yorgunum ama çalışırım” denilen risk

İş yerlerinde en sık duyulan ve en az ciddiye alınan ifadelerden biri şudur:
“Biraz yorgunum ama geçer.”

Bu cümle, çoğu zaman riskin üzerinin örtülmesine neden olur. Oysa iş sağlığı ve güvenliği pratiğinde çok iyi bilinen bir gerçek vardır:
Yorgunluk bir durum değil, bir belirtidir.

Yorgunluk; dikkatin azaldığını, reflekslerin yavaşladığını ve karar verme mekanizmalarının bozulduğunu gösteren erken bir uyarıdır. Çoğu iş kazasında sorun, tehlikenin fark edilmemesi değil; fark edilen tehlikeye zamanında ve doğru şekilde tepki verilememesidir.

İş yerinde yorgunluk neden tehlikelidir?

Yorgunluk ev ortamında genellikle yalnızca rahatsızlık hissi yaratır. Ancak iş yerinde yorgunluk, çevresel risklerle birleştiğinde ciddi sonuçlar doğurur. Çünkü yorgun bir çalışan:

• Hareketli makinelerle çalışıyor olabilir
• Yüksekte görev yapıyor olabilir
• Elektrik, kimyasal veya sıcak yüzeylere yakın olabilir
• Araç veya iş makinesi kullanıyor olabilir

Bu durumda yorgunluk + iş ortamı = yüksek kaza riski anlamına gelir.

Uykusuzluk hafife alınabilir mi?

Uykusuzluk, yorgunluğun en önemli nedenlerinden biridir. Yeterli uyku alınmadığında beynin dikkat, odaklanma ve karar verme kapasitesi belirgin şekilde azalır. Yapılan çalışmalar, yaklaşık 17–18 saat uykusuz kalan bir kişinin performansının alkol almış bir kişiyle benzer düzeye indiğini göstermektedir.

Buna rağmen uykusuzluk çoğu zaman:
“Bir kahveyle geçer”
“Gençtir, idare eder”
şeklinde normalleştirilir.

Bu yaklaşım, kazaya giden yolu kısaltır.

Gece vardiyası neden ayrı değerlendirilmelidir?

İnsan bedeni biyolojik olarak gündüz aktif, gece ise dinlenmeye programlıdır. Gece vardiyasında bu doğal düzen bozulur. Bunun sonucunda:

• Dikkat azalır
• Tepki süresi uzar
• Hata yapma olasılığı artar

Özellikle sabaha karşı saatlerde meydana gelen iş kazalarının fazlalığı tesadüf değildir. Bu saatler, yorgunluğun ve biyolojik ritim bozukluğunun en belirgin olduğu zaman dilimleridir.

“Alıştım” yanılgısı

Uzun süre yorgun çalışan kişilerde sıkça şu düşünce gelişir:
“Artık alıştım, beni etkilemiyor.”

Bu son derece tehlikeli bir yanılgıdır. İnsan bedeni yorgunluğa alışmaz; yalnızca yorgunluğun verdiği uyarı sinyallerini bastırmayı öğrenir. Bu bastırma hâli, kazanın habercisi olan erken belirtilerin fark edilmesini zorlaştırır.

Yorgunluğun yol açtığı kazalar

Yorgunluk ve dikkat kaybı;

• Makine kullanım hatalarına
• Düşme ve çarpmalara
• Yanlış ekipman seçimine
• Güvenlik adımlarının atlanmasına
• Hatalı ve gecikmiş kararlara

zemin hazırlar.

Bu kazaların çoğu “ani” gibi görünse de, arka planında uzun süredir devam eden bir yorgunluk süreci vardır.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Yorgunluğu bireysel bir sorun olarak görmek
• Fazla mesaiyi başarı göstergesi saymak
• Dinlenme molalarını fiilen kullandırmamak
• “Bir şey olmaz” yaklaşımıyla çalışmaya devam etmek

Bu hatalar, kazayı kaçınılmaz hâle getirir.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Yorgunluk açıkça konuşulabilmelidir
• Vardiya ve mesai süreleri sınırlandırılmalıdır
• Dinlenme molaları gerçek anlamda uygulanmalıdır
• “Yoruldum” demek zayıflık değil, risk bildirimi olarak görülmelidir

Unutulmamalıdır:
Dinlenmeyen bir beden, güvenli çalışamaz.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Yorgunluk masum bir şikâyet değildir
• Uykusuzluk karar verme yetisini bozar
• Gece vardiyası başlı başına bir risk faktörüdür
• “Alıştım” demek güvende olmak anlamına gelmez
• Yorgunluk fark edilmezse kaza kaçınılmaz olur

BÖLÜM 12 – PSİKOSOSYAL RİSKLER VE SESSİZ TÜKENMİŞLİK

“Bir şeyim yok” denilen ama büyüyen tehlike

İş yerlerinde en zor fark edilen riskler, görünmeyenlerdir. Psikososyal riskler de tam olarak bu gruptadır. Çünkü çoğu zaman ne kanama vardır ne de ağrı. Çalışan işe gelir, görevini yapar ve şikâyet etmez. Ancak içten içe tükenen bir süreç ilerler.

Bu noktada en sık duyulan cümle şudur:
“Bir şeyim yok, sadece biraz stresliyim.”

Oysa iş sağlığı pratiğinde çok net bir gerçek vardır:
Stres, tükenmişliğin habercisidir; tükenmişlik ise kazanın sessiz zeminidir.

Psikososyal risk nedir?

Psikososyal riskler; çalışanın ruhsal, zihinsel ve sosyal iyilik hâlini olumsuz etkileyen iş yeri kaynaklı faktörlerdir. Bunlar çoğu zaman fiziksel riskler kadar açık değildir ancak etkileri en az onlar kadar yıkıcı olabilir.

Başlıca psikososyal riskler şunlardır:

• Aşırı iş yükü
• Sürekli zaman baskısı
• Belirsiz görev tanımları
• Uzun ve düzensiz çalışma saatleri
• Yönetici baskısı veya mobbing
• Takdir ve destek eksikliği

Bu faktörler tek başına değil, çoğunlukla birlikte etki eder.

Tükenmişlik nasıl başlar?

Tükenmişlik ani gelişmez. Sessiz ve yavaş ilerler. Çoğu çalışan bunu fark ettiğinde süreç zaten derinleşmiştir. Başlangıçta:

• İşe karşı isteksizlik
• Dikkat dağınıklığı
• Tahammülsüzlük
• Uyku sorunları

görülür. Zamanla bu tabloya:

• Unutkanlık
• Karar vermede zorlanma
• İçe kapanma
• Fiziksel şikâyetler

eklenir.

Bu aşamada çalışan hâlâ “dayanabildiğini” düşünür. Oysa risk artmaktadır.

Psikososyal riskler neden iş kazasına yol açar?

Tükenmiş bir çalışan:

• Tehlikeyi geç fark eder
• Kuralları atlamaya daha yatkındır
• Riskli davranışları daha az sorgular
• Uyarıları görmezden gelebilir

Bu durum, özellikle yüksek riskli işlerde kazayı neredeyse kaçınılmaz hâle getirir. Pek çok iş kazasının arkasında teknik bir hata değil, zihinsel yorgunluk ve duygusal tükenme vardır.

“Herkes stresli” yaklaşımı

İş yerlerinde sıkça kullanılan şu cümle büyük bir yanılgıdır:
“Herkes stresli, bu işin doğasında var.”

Bu yaklaşım, riski normalleştirir ve görünmez kılar. Oysa stresin süreklilik kazanması, artık bireysel bir durum değil; kurumsal bir risk göstergesidir.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Psikolojik belirtileri kişisel zayıflık olarak görmek
• Tükenmişliği performans düşüklüğüyle karıştırmak
• Çalışanı dinlemek yerine baskıyı artırmak
• Ruhsal riskleri İSG kapsamı dışında saymak

Bu hatalar, hem insan kaybına hem de ciddi hukuki sorumluluklara yol açar.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Psikososyal riskler açıkça tanımlanmalıdır
• İş yükü ve çalışma süreleri dengelenmelidir
• Çalışan geri bildirimleri ciddiyetle ele alınmalıdır
• Destek mekanizmaları erişilebilir olmalıdır

Unutulmamalıdır:
Zihinsel olarak tükenen bir çalışan, fiziksel olarak güvende değildir.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Psikososyal riskler görünmez ama etkilidir
• Tükenmişlik sessiz ilerler
• Sürekli stres normal değildir
• Zihinsel yorgunluk iş kazasına zemin hazırlar
• Güvenli çalışma, yalnızca bedenle değil zihinle mümkündür

BÖLÜM 13 – İLAÇ KULLANIMI, REAKSİYON SÜRESİ VE GİZLİ RİSKLER

“Bir hap ne değiştirebilir ki?” yanılgısı

İş yerlerinde en sık gözden kaçan risklerden biri, çalışanların kullandığı ilaçlardır. Çünkü ilaç kullanımı çoğu zaman özel hayatın bir parçası olarak görülür ve iş güvenliği değerlendirmelerinin dışında bırakılır.

Oysa iş sağlığı pratiğinde çok iyi bilinen bir gerçek vardır:
Bazı ilaçlar, fark edilmeden refleksi yavaşlatır, dikkati bozar ve kazaya davetiye çıkarır.

İlaçlar neden iş güvenliği konusudur?

Bir çalışanın kullandığı ilaç, onun:

• Reaksiyon süresini
• Dikkat düzeyini
• Karar verme hızını
• Denge ve koordinasyonunu

doğrudan etkileyebilir. Bu etkiler özellikle makine kullanımı, yüksekte çalışma, araç kullanımı ve dikkat gerektiren işlerde hayati önem taşır.

Sorun genellikle şurada başlar:
Çalışan ilacı kullanır ama etkisini “normal” kabul eder.

Risk oluşturan ilaç grupları

Risk oluşturan ilaç grupları

Bazı ilaçlar, yan etki potansiyeli nedeniyle iş yerinde özel değerlendirme gerektirir. En sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler
• Antihistaminikler (alerji ilaçları)
• Antidepresanlar ve anksiyolitikler
• Uyku ilaçları
• Tansiyon ve kalp ilaçlarının bazı türleri

Bu ilaçların etkisi kişiden kişiye değişebilir. “Bende bir şey yapmıyor” ifadesi güvenli olduğu anlamına gelmez.

Reaksiyon süresi neden kritiktir?

İş kazalarının büyük bir kısmı, saniyeler içinde gelişir. Bir butona basma, bir adım geri çekilme veya bir tehlikeyi fark etme süresi çoğu zaman belirleyicidir.

İlaçların yol açabileceği:

• Uyuşukluk
• Sersemlik
• Görme bulanıklığı
• Konsantrasyon kaybı

gibi etkiler, bu kritik saniyeleri uzatır. Sonuç çoğu zaman telafi edilemez olur.

“Doktor verdi, sorun olmaz” düşüncesi

Bu cümle iş yerlerinde sıkça duyulur. Ancak burada önemli bir ayrım vardır:
Bir ilacın tıbben uygun olması, iş güvenliği açısından risksiz olduğu anlamına gelmez.

Doktor ilacı tedavi amacıyla verir. İş ortamındaki riskleri değerlendirmek ise iş sağlığı sisteminin sorumluluğundadır.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• İlaç kullanımını hiç sorgulamamak
• Yan etkileri önemsememek
• Çalışanı doğrudan riskli işe yönlendirmek
• İlaç kullanımını gizli bir konu gibi ele almak

Bu yaklaşım, hem çalışanı hem işvereni korumasız bırakır.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• İlaç kullanımına yönelik farkındalık oluşturulmalıdır
• Yan etki riski olan ilaçlar mutlaka değerlendirilmelidir
• Gerekirse geçici görev değişikliği yapılmalıdır
• Çalışan, cezalandırılma korkusu olmadan bilgi verebilmelidir

Unutulmamalıdır:
İlaç gizli bir risk değil, doğru yönetildiğinde kontrol edilebilir bir etkendir.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• İlaç kullanımı iş güvenliğini etkiler
• Yan etki kişiye özeldir
• “Bende bir şey yapmıyor” güvenli değildir
• Reaksiyon süresi kazayı belirler
• İlaç bilgisi gizlenmemeli, yönetilmelidir

BÖLÜM 14 – KRONİK HASTALIKLAR VE İŞ YERİNDE GÖRMEZDEN GELİNEN UYARILAR

“Alışığım” denilen ama risk üreten durumlar

İş yerlerinde kronik hastalıklar çoğu zaman görünmez kabul edilir. Çünkü çalışan işe gelmektedir, görevini yapmaktadır ve “alıştığını” söylemektedir. Bu durum, hem çalışan hem de işveren için sahte bir güven hissi oluşturur.

Oysa iş sağlığı pratiğinde bilinen temel gerçek şudur:
Kronik hastalığa alışmak, riskin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Kronik hastalık nedir?

Kronik hastalıklar; uzun süreli, çoğu zaman tamamen iyileşmeyen ve düzenli takip gerektiren sağlık durumlarıdır. İş yerlerinde en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Diyabet (şeker hastalığı)
• Hipertansiyon (yüksek tansiyon)
• Kalp ve damar hastalıkları
• Astım ve KOAH
• Epilepsi
• Romatizmal hastalıklar

Bu hastalıklar, uygun yönetilmediğinde iş kazası riskini artırır.

“Ben yıllardır böyleyim” yanılgısı

Çalışanlar kronik hastalıklarını çoğu zaman normalleştirir.
“Yıllardır tansiyon hastasıyım.”
“Şekerim arada düşer ama toparlarım.”

Bu ifadeler, riskin hafife alındığını gösterir. Oysa kronik hastalıklar dalgalı seyir gösterebilir ve beklenmedik anlarda ciddi tablolara yol açabilir.

Kronik hastalıklar neden iş kazasına yol açar?

Bu hastalıklar;

• Ani bilinç kaybına
• Görme bulanıklığına
• Halsizlik ve baş dönmesine
• Dikkat ve refleks kaybına

neden olabilir. Özellikle yüksekte çalışma, araç kullanımı, kapalı alanlar ve yalnız çalışma durumlarında sonuçlar ağırlaşır.

Sorun genellikle şu noktada ortaya çıkar:
Belirti geldiğinde artık çok geçtir.

İş yerinde sık yapılan hatalar

• Kronik hastalığı kişisel mesele olarak görmek
• İşe girişte alınıp sonra hiç güncellenmeyen sağlık bilgileri
• “Şu ana kadar bir şey olmadı” yaklaşımı
• Riskli görevleri değiştirmemek

Bu hatalar, önlenebilir kazaların önünü açar.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Kronik hastalıklar düzenli olarak değerlendirilmelidir
• İşin niteliği ile hastalığın etkileri birlikte ele alınmalıdır
• Gerekirse görev uyarlaması yapılmalıdır
• Çalışan kendini gizlemek zorunda hissetmemelidir

Unutulmamalıdır:
Kronik hastalık yönetilmezse, iş yerinde akut bir riske dönüşür.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Kronik hastalıklar görünmez risklerdir
• Alışmak, güvenli olmak değildir
• Belirti beklemek geç kalmaktır
• İş uyarlaması bir lütuf değil, önlemdir
• Sağlık bilgisi yaşayan bir süreçtir

BÖLÜM 15 – YALNIZ ÇALIŞMA VE GECE MESAİSİ

“Kimse görmedi” denilen aciller

İş yerlerinde risk çoğu zaman kalabalık alanlarla ilişkilendirilir. Oysa en ağır sonuçlar, çoğu zaman kimsenin olmadığı anlarda ortaya çıkar. Yalnız çalışma ve gece mesaisi, bu açıdan iş sağlığı ve güvenliğinin en kırılgan alanlarından biridir.

İlk duyulan cümle genellikle şudur:
“Geceydi, kimse fark etmedi.”

Bu cümle, olayın kendisinden çok daha büyük bir sorunu işaret eder.

Yalnız çalışma neden risklidir?

Yalnız çalışan bir kişi için en büyük tehlike, olayın kendisi değil; yardımın gecikmesidir. Çünkü acil durumlarda:

• Yardım isteyecek kimse yoktur
• Bilinç kaybı fark edilmez
• Müdahale süresi uzar
• Basit bir durum ağırlaşır

Bu durum özellikle sağlık problemlerinde hayati önem taşır.

Gece mesaisinin görünmeyen etkileri

Gece çalışması yalnızca uykusuzluk değildir. Vücudun biyolojik ritmi bozulur. Bunun sonucu olarak:

• Dikkat azalır
• Reaksiyon süresi uzar
• Karar verme yetisi zayıflar
• Fiziksel belirtiler daha geç fark edilir

Bu ortamda gelişen bir acil durum, gündüze göre çok daha tehlikelidir.

En sık karşılaşılan senaryolar

Yalnız ve gece çalışanlarda en sık görülen durumlar şunlardır:

• Ani göğüs ağrısı
• Bayılma ve düşme
• Nefes darlığı
• Hipoglisemi (şeker düşmesi)
• Psikolojik panik tabloları

Bu durumlarda saniyeler değil, dakikalar hatta saatler belirleyici olur.

“Bir şey olursa ararım” yanılgısı

Bu yaklaşım en tehlikeli kabullerden biridir. Çünkü pek çok acil durumda çalışan:

• Telefonuna ulaşamaz
• Konuşamaz
• Bilincini kaybeder

Dolayısıyla yardım isteme ihtimali ortadan kalkar.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Yalnız çalışmayı sıradan görmek
• Gece mesaisini gündüzle aynı kabul etmek
• Acil durum iletişim planı oluşturmamak
• Kontrol mekanizmaları kurmamak

Bu eksikler, öngörülebilir risklerin kazaya dönüşmesine neden olur.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Yalnız çalışma açıkça tanımlanmalıdır
• Gece çalışanlar için ek önlemler alınmalıdır
• Düzenli kontrol ve iletişim sistemi kurulmalıdır
• Acil durumlara özel senaryolar planlanmalıdır

Unutulmamalıdır:
Yalnız çalışan bir kişinin en büyük ihtiyacı, fark edilmektir.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Yalnız çalışma başlı başına bir risktir
• Gece mesaisi fizyolojiyi değiştirir
• Yardımın gecikmesi sonucu ağırlaştırır
• “Ararım” demek güvence değildir
• Önlem, olaydan önce alınır

BÖLÜM 16 – GÜRÜLTÜ, TİTREŞİM VE DUYUSAL KÖRLEŞME

“Alıştım” denilen tehlikelerden biri daha

İş yerlerinde gürültü ve titreşim çoğu zaman kaçınılmaz bir gerçeklik olarak kabul edilir. Zamanla çalışanlar bu ortama alıştıklarını düşünür. Ancak bu alışma, tehlikenin ortadan kalktığı anlamına gelmez.

İş sağlığı pratiğinde bilinen temel gerçek şudur:
Gürültü ve titreşime alışmak, hasarın başlamadığı değil; fark edilmediği anlamına gelir.

Gürültü ve titreşim neden önemlidir?

Gürültü yalnızca işitme ile ilgili bir sorun değildir. Uzun süreli maruziyet:

• İşitme kaybına
• Dikkat azalmasına
• Yorgunluk ve sinirliliğe
• Stres hormonlarında artışa

neden olur. Titreşim ise kas-iskelet sistemi ve dolaşım üzerinde yıkıcı etkilere sahiptir.

Duyusal körleşme nedir?

Sürekli maruz kalınan uyaranlar, zamanla algı eşiğini yükseltir. Çalışan artık:

• Yüksek sesi fark etmez
• Titreşimi “normal” kabul eder
• Uyarı sinyallerini kaçırır

Bu durum “duyusal körleşme” olarak adlandırılır ve iş kazalarının önemli nedenlerinden biridir.

Gürültü ve titreşimin iş kazasına etkisi

Bu faktörler;

• İletişimi zorlaştırır
• Uyarıların algılanmasını geciktirir
• Refleksleri bozar
• Dikkat bölünmesine yol açar

Sonuçta çalışan, tehlikeyi geç fark eder veya hiç fark etmez

“Kulaklık takıyorum, sorun yok” yanılgısı

Kişisel koruyucu donanımlar önemlidir. Ancak yalnızca kulaklık veya eldiven kullanımı riski tamamen ortadan kaldırmaz. Yanlış veya uzun süreli kullanımda:

• Koruyucular etkisini kaybedebilir
• Çalışan gerçek riskleri gözden kaçırabilir

Koruyucu, önlemin son halkasıdır; tek çözüm değildir.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Gürültü ve titreşimi normalleştirmek
• Ölçüm ve takibi ihmal etmek
• Maruziyet süresini dikkate almamak
• Duyusal etkileri yalnızca işitme kaybıyla sınırlı görmek

Bu yaklaşım, uzun vadeli ve geri dönüşü olmayan hasarlara yol açar.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Gürültü ve titreşim düzenli olarak ölçülmelidir
• Maruziyet süreleri planlanmalıdır
• Teknik ve mühendislik önlemleri önceliklendirilmelidir
• Çalışanlar duyusal riskler konusunda bilgilendirilmelidir

Unutulmamalıdır:
Tehlikeyi duymamak, tehlikenin olmadığı anlamına gelmez.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Gürültü ve titreşim sessiz zarar verir
• Alışmak, korunmak değildir
• Duyusal körleşme kazaya zemin hazırlar
• Koruyucu donanım tek başına yeterli değildir
• Ölçüm ve izleme esastır

BÖLÜM 17 – ISI STRESİ, SIVI KAYBI VE GÖRÜNMEYEN ACİLLER

“Biraz terledim” denilen ama ilerleyen tablo

İş yerlerinde sıcak ortamlar çoğu zaman mevsimsel bir durum gibi değerlendirilir. Çalışan terler, su içer ve çalışmaya devam eder. Ancak ısıya maruziyet yalnızca rahatsızlık hissi değildir; doğru yönetilmediğinde hayati risklere yol açar.

İş sağlığı pratiğinde bilinen temel gerçek şudur:
Isı stresi, vücudun alarm verdiği ama çoğu zaman duyulmadığı bir acildir

Isı stresi nedir?

Isı stresi; vücudun ürettiği ısı ile çevreden aldığı ısıyı dengeleyememesi durumudur. Bu tablo özellikle:

• Açık alanda çalışanlarda
• Fırın, döküm, kazan dairesi gibi sıcak ortamlarda
• Ağır fiziksel işlerde
• Koruyucu giysiyle çalışılan alanlarda

daha sık görülür.

Sıvı kaybı neden tehlikelidir?

Terleme ile birlikte yalnızca su değil, elektrolitler de kaybedilir. Bu durum:

• Halsizlik
• Baş dönmesi
• Kas krampları
• Dikkat azalması

gibi belirtilerle başlar. İlerleyen aşamalarda bilinç değişikliği ve bayılma görülebilir.

Tehlikeli olan şudur:
Çalışan çoğu zaman susadığını fark etmez.

Isı stresinin iş kazasına etkisi

Isı stresi altında çalışan bir kişi:

• Tepkileri geç verir
• Riskleri hafife alır
• Fiziksel sınırlarını zorlar
• Uyarı işaretlerini gözden kaçırır

Bu durum özellikle makine kullanımı ve yüksekte çalışmada ciddi sonuçlar doğurur.

“Su içiyorum, sorun olmaz” yanılgısı

Su içmek önemlidir ancak tek başına yeterli değildir. Uzun süreli ve yoğun terlemede:

• Sadece su tüketimi dengesizliğe yol açabilir
• Elektrolit kaybı göz ardı edilir
• Dinlenme ihtiyacı ertelenir

Bu yaklaşım, riski görünmez hâle getirir.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Isı stresini bireysel dayanıklılıkla ilişkilendirmek
• Sıcak ortamlarda çalışma sürelerini planlamamak
• Dinlenme aralarını ihmal etmek
• Belirtileri “yorgunluk” olarak geçiştirmek

Bu hatalar, önlenebilir acillerin ortaya çıkmasına neden olur.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Sıcak ortamlar için risk değerlendirmesi yapılmalıdır
• Çalışma-dinlenme dengesi sağlanmalıdır
• Sıvı ve elektrolit desteği planlanmalıdır
• Çalışanlar erken belirtiler konusunda bilgilendirilmelidir

Unutulmamalıdır:
Isı stresi fark edilmezse, basit bir yorgunluk ağır bir acile dönüşür.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Isı stresi sessiz ilerler
• Sıvı kaybı dikkati ve refleksi bozar
• Su içmek tek başına yeterli olmayabilir
• Dinlenme önlemin bir parçasıdır
• Erken müdahale hayat kurtarır

BÖLÜM 18 – ERGONOMİ, KAS-İSKELET YÜKLENMESİ VE “NORMAL” AĞRILAR

BÖLÜM 18 – ERGONOMİ, KAS-İSKELET YÜKLENMESİ VE “NORMAL” AĞRILAR

“İşin doğasında var” denilen hasarlar

İş yerlerinde ağrı çoğu zaman çalışmanın doğal bir sonucu gibi görülür. Özellikle bel, boyun, omuz ve diz ağrıları; “alışılır”, “geçer” ya da “herkeste var” cümleleriyle geçiştirilir. Ancak bu yaklaşım, ergonomik risklerin en tehlikeli yönünü gizler.

İş sağlığı pratiğinde bilinen temel gerçek şudur:
Sürekli ağrı, vücudun yükü taşıyamadığını söyleme biçimidir.

Ergonomi neden iş güvenliği konusudur?

Ergonomi yalnızca konfor meselesi değildir. Yanlış duruş, tekrarlayan hareketler ve uygunsuz iş istasyonları zamanla:

• Kas-iskelet sistemi hastalıklarına
• Güç kaybına
• Hareket kısıtlılığına
• İş gücü kaybına

neden olur. Bu etkiler yavaş geliştiği için çoğu zaman fark edilmez.

“Normal ağrı” diye bir şey var mıdır?

Kısa süreli ve geçici yorgunluk normal olabilir. Ancak:

• Her gün tekrar eden
• Dinlenmeyle geçmeyen
• Sabah sertliğiyle başlayan
• İş sırasında artan

ağrılar normal değildir. Bunlar, ilerleyici bir yüklenmenin habercisidir.

Kas-iskelet yüklenmesi kazaya nasıl yol açar?

Ağrısı olan bir çalışan:

• Hareketlerini kısıtlar
• Yanlış duruşları telafi etmeye çalışır
• Reflekslerini geç kullanır
• Ani durumlarda yeterli tepki veremez

Bu durum, düşme, sıkışma ve kontrol kaybı gibi kazalara zemin hazırlar.

“Alıştım, geçiyor” yanılgısı

Vücut bir süreliğine ağrıya uyum sağlayabilir. Ancak bu uyum, iyileşme değildir. Aksine:

• Hasar derinleşir
• Belirtiler kronikleşir
• Geri dönüş zorlaşır

Alışmak, sorunun çözüldüğü anlamına gelmez.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Ergonomiyi yalnızca masa başı çalışanlarla sınırlı görmek
• Ağrıları bireysel dayanıklılıkla ilişkilendirmek
• İş istasyonlarını standart kabul etmek
• Erken belirtileri görmezden gelmek

Bu hatalar, uzun vadeli meslek hastalıklarına yol açar.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Ergonomik riskler iş bazında değerlendirilmelidir
• Çalışma pozisyonları düzenli olarak gözden geçirilmelidir
• Tekrarlayan hareketler ve yüklenmeler dengelenmelidir
• Çalışanlar erken ağrı belirtileri konusunda bilinçlendirilmelidir

Unutulmamalıdır:
Ağrı, zayıflık değil; uyarıdır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Ergonomi güvenli çalışmanın parçasıdır
• Sürekli ağrı normal değildir
• Alışmak iyileşmek değildir
• Kas-iskelet sorunları kazaya zemin hazırlar
• Erken önlem, kalıcı hasarı önler

BÖLÜM 19 – GÖRME, İŞİTME VE DİKKAT

Küçük kayıpların büyük sonuçları

İş yerlerinde duyusal kayıplar çoğu zaman yavaş geliştiği için fark edilmez. Çalışan görmeye, duymaya veya dikkati dağınık çalışmaya alıştığını düşünür. Oysa bu küçük gibi görünen değişimler, büyük kazaların zeminini oluşturur.

İş sağlığı pratiğinde bilinen temel gerçek şudur:
Dikkat, görme ve işitme kaybı; kazanın sessiz hazırlık aşamasıdır.

Görme neden kritiktir?

Görme, iş güvenliğinde temel algı kanalıdır. Azalan görme keskinliği:

• Mesafe algısını bozar
• Hareketli parçaları geç fark etmeye neden olur
• Uyarı levhalarını okunamaz hâle getirir

Özellikle loş ortamlarda ve hareketli işlerde risk katlanarak artar.

İşitme kaybının görünmeyen etkileri

İşitme kaybı yalnızca sesi duyamamak değildir. Aynı zamanda:

• Uyarı seslerinin kaçırılması
• İletişim kopuklukları
• Yön duygusunun zayıflaması

gibi sonuçlar doğurur. Bu durum, özellikle gürültülü ortamlarda ciddi tehlike oluşturur.

Dikkat neden dağılır?

Dikkat; yorgunluk, stres, uykusuzluk, ilaç kullanımı ve çevresel faktörlerden doğrudan etkilenir. Dikkati dağılmış bir çalışan:

• Aynı anda birden fazla riski fark edemez
• Tehlikeye geç tepki verir
• Hatalı karar alma olasılığı artar

Bu durum, kazanın son halkasını oluşturur.

“Gözüm alıştı, duymam yeterli” yanılgısı

Bu yaklaşım, duyusal kayıpların normalleştirildiğini gösterir. Oysa duyuların azalması, tehlikeye uyum değil; tehlikenin görünmez hâle gelmesidir.

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Görme ve işitme kontrollerini ihmal etmek
• Duyusal kayıpları yaşla ilişkilendirip geçiştirmek
• Aydınlatma ve gürültü koşullarını sabit kabul etmek
• Dikkat dağınıklığını bireysel sorun gibi görmek

Bu hatalar, önlenebilir kazaların önünü açar.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Görme ve işitme periyodik olarak değerlendirilmelidir
• Aydınlatma ve ses koşulları işin niteliğine göre düzenlenmelidir
• Dikkati etkileyen faktörler bütüncül ele alınmalıdır
• Erken fark edilen kayıplar ciddiyetle ele alınmalıdır

Unutulmamalıdır:
Duyular zayıfladığında, risk güçlenir.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Küçük duyusal kayıplar büyük risk yaratır
• Görme ve işitme iş güvenliğinin temelidir
• Dikkat kaybı kazanın son halkasıdır
• Alışmak, korunmak değildir
• Düzenli kontrol hayati önemdedir

BÖLÜM 20 – ERKEN UYARI KÜLTÜRÜ VE GÜVENLİ DAVRANIŞ

“Kaza olmadan önce fark etmek”

İş kazaları çoğu zaman ani ve beklenmedik gibi anlatılır. Oysa sahada çalışan herkes bilir ki kazalar bir anda ortaya çıkmaz. Öncesinde küçük sinyaller verir, belirtiler gösterir ve uyarılar üretir. Sorun, bu uyarıların görülmemesi ya da önemsenmemesidir.

İş sağlığı ve güvenliği pratiğinde temel gerçek şudur:
Kazalar tesadüf değil; gözden kaçırılmış uyarıların sonucudur.

Erken uyarı nedir?

Erken uyarı; bir olay kazaya dönüşmeden önce ortaya çıkan küçük işaretlerin fark edilmesi ve ciddiye alınmasıdır. Bu işaretler çoğu zaman:

• Tekrarlayan küçük şikâyetler
• “Ramak kala” olaylar
• Davranış değişiklikleri
• Alışılmadık sessizlikler

şeklinde kendini gösterir. Bunlar, sistemin verdiği sinyallerdir.

Güvenli davranış nasıl oluşur?

Güvenli davranış yalnızca kural bilmekle oluşmaz. Asıl belirleyici olan, çalışanın risk karşısındaki tutumudur. Güvenli davranış:

• Tehlikeyi fark etmek
• Durumu sorgulamak
• Gerekirse işi durdurabilmek
• Yardım istemekten çekinmemek

gibi reflekslerin yerleşmesiyle gelişir.

Bu refleksler, cezayla değil kültürle kazanılır.

“Bir şey olmaz” kültürü

İş yerlerinde en tehlikeli cümlelerden biri şudur:
“Şimdiye kadar bir şey olmadı.”

Bu yaklaşım, erken uyarı mekanizmasını tamamen devre dışı bırakır. Oysa her “olmadı” denilen durum, aslında bir sonraki kazanın prova aşamasıdır.

Bildirim neden hayati önemdedir?

Erken uyarı kültürünün temelinde bildirim vardır.

Çalışanın:

• Şikâyetini
• Gözlemini
• Endişesini

rahatça paylaşabilmesi gerekir. Bildirimin olmadığı yerde, risk sessizce büyür.

Bildirim yapan çalışanın korunmadığı bir sistemde, güvenlik kültürü gelişmez

İş yerinde yapılan yaygın hatalar

• Ramak kala olayları önemsiz görmek
• Bildirim yapan çalışanı suçlamak
• Güvenliği yalnızca evrak üzerinden yönetmek
• Davranışsal riskleri görmezden gelmek

Bu hatalar, kazayı bekleyen pasif bir sistem yaratır.

İş güvenliği açısından doğru yaklaşım

• Erken uyarılar sistemli şekilde toplanmalıdır
• Güvenli davranış teşvik edilmelidir
• Bildirim kültürü desteklenmelidir
• İSG, günlük işin doğal parçası hâline getirilmelidir

Unutulmamalıdır:
Güvenlik, kaza olduktan sonra değil; olmadan önce anlam kazanır.

Bölüm Sonu – Hatırlanması Gerekenler

• Kazalar uyarı verir
• Erken fark etmek hayat kurtarır
• Güvenli davranış kültürle gelişir
• Bildirim cezalandırılmamalıdır
• Güvenlik, herkesin sorumluluğudur

GENEL SONUÇ VE OKURA MESAJ

Güvenlik bir refleks hâline gelene kadar…

Bu kitap boyunca ele alınan her konu, tek bir ortak gerçeğe işaret etmektedir:
İş kazaları ve meslek hastalıkları, çoğu zaman ani değil; öngörülebilir olaylardır. Öncesinde belirtiler verir, küçük uyarılar üretir ve çoğu zaman “önemsiz” görülerek göz ardı edilir.

İş sağlığı ve güvenliği, yalnızca mevzuata uyum sağlamak ya da denetimlerden geçmek için yürütülen bir faaliyet değildir. Asıl amacı, insanın sağ salim evine dönebilmesini sağlamaktır. Bu amaç, ancak riskleri kâğıt üzerinde değil; gerçek hayatta görüp yönetebildiğimizde anlam kazanır.

Bu kitapta özellikle vurgulanan nokta şudur:
Tehlike her zaman yüksekten düşmek, makineye sıkışmak ya da kimyasala maruz kalmak değildir. Bazen tehlike;
göz ardı edilen bir ağrı,
“geçti” denilen bir baygınlık,
normal kabul edilen bir yorgunluk,
alışılmış bir stres hâlidir.

İş sağlığı ve güvenliğinin gücü, bu küçük gibi görünen işaretleri ciddiye alma cesaretinden gelir.

Okura Not

Eğer bu kitabı bir işveren olarak okuyorsanız;
unutmayın ki güvenli bir iş yeri, maliyet değil; sürdürülebilirliğin temelidir. Önlem almak, kaza olduktan sonra ödemekten her zaman daha insani ve daha doğrudur.

Eğer bir yönetici olarak okuyorsanız;
çalışanların davranışları, çoğu zaman sistemin bir yansımasıdır. Güvenli davranışı mümkün kılan ortamı oluşturmak, liderliğin en önemli sorumluluklarından biridir.

Eğer bir çalışan olarak okuyorsanız;
sağlığınızdan feragat etmek bir fedakârlık değil, geri dönüşü olmayan bir kayıptır. Hissettiğiniz her belirti, dile getirilmesi gereken bir uyarıdır.

Eğer bir İSG profesyoneli olarak okuyorsanız;
bilginin yanı sıra farkındalık üretmenin, evraktan çok sahaya dokunmanın ne kadar kıymetli olduğunu bir kez daha hatırlayın.

Son Söz

İş sağlığı ve güvenliği bir hedef değil, bir yolculuktur.
Bu yolculuk; kurallarla başlar, alışkanlıklarla şekillenir ve kültürle kalıcı hâle gelir.

Unutulmamalıdır:
Gerçek başarı, kaza olmamasının şans sayılmadığı iş yerlerinde mümkündür.

Bu kitabın;
daha dikkatli bakmaya,
daha erken fark etmeye,
daha güvenli davranmaya

katkı sağlaması dileğiyle.

Güvenli günlerde çalışmak ve sağlıklı günlerde yaşamak ümidiyle.

E-kitabın Sonu

“Bir şeyim yok” denilen her an,
görmezden gelinen her belirti,
ertelenen her önlem;
yarının kazasına sessizce zemin hazırlar.

Bu e-kitap;
• İş kazalarının öncesine,
• Meslek hastalıklarının ilk sinyallerine,
• Davranışsal risklerin görünmeyen yönlerine

odaklanan, sahadan beslenen bir iş sağlığı ve güvenliği rehberidir.

Okuyucusuna talimat vermek yerine düşünmeyi,
korkutmak yerine fark etmeyi,
suçlamak yerine sorumluluk almayı önerir.

Çünkü gerçek güvenlik,
olaydan sonra değil, olay olmadan önce başlar.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği1 Ağustos 2024

31 Temmuz 2024

Aynı Yemek Nasıl Hem Kilo Aldırır Hem de İyileştirir?

Patates
Sıcak mı yemeli, soğuk mu?

Patates…
Hemen herkesin evinde olan, ucuz, doyurucu ama aynı zamanda yıllardır suçlanan bir besin.

“Patates kilo yapar.”
“Diyette patates yenmez.”
“Kan şekerini zıplatır.”

Bunların hepsi kısmen doğru.
Ama eksik bir bilgi var:

👉 Patatesin vücuda etkisi, nasıl yenildiğine göre tamamen değişir.

Aynı patates;

Sıcak yenirse kilo aldırabilir
Soğutularak yenirse iştahı azaltabilir, bağırsakları onarabilir, metabolizmayı rahatlatabilir

Peki bu nasıl oluyor?

PATATES ŞEKER DEĞİL, NİŞASTADIR

Önce şunu netleştirelim:
Patates şeker değildir.
İçindeki ana madde nişastadır.

Ama nişasta da tek tip değildir.
Nasıl pişirdiğiniz, ne kadar beklettiğiniz nişastanın vücutta nasıl davrandığını değiştirir.

Yani mesele:

“Patates yedim mi?” değil
“Patatesi vücudum nasıl algıladı?”

SICAK PATATES VÜCUTTA NE YAPAR?

Patatesi haşladığınızda ya da fırına attığınızda içindeki nişasta yumuşar ve çok kolay sindirilebilir hale gelir.

Bu ne demek?

Nişasta hızla şekere dönüşür
Şeker hızla kana karışır
Kan şekeri birden yükselir
Vücut buna karşı çok fazla insülin salgılar

İnsülin yükseldiğinde:

Yağ depolama kolaylaşır
Bir süre sonra kan şekeri hızla düşer
Çabuk acıkırsınız
Özellikle göbek çevresi yağlanma artar

Bu yüzden:

Spor yapmadan sıcak patates yemek,
vücuda “yağ depola” mesajı vermek gibidir.

PEKİ SOĞUK PATATES NEYİ DEĞİŞTİRİR?

İşin püf noktası burada.

Patatesi pişirip buzdolabında bekletirseniz, içindeki nişasta şeklini değiştirir.

Bu yeni şekle:
👉 Dirençli nişasta denir.

Dirençli nişasta:

İnce bağırsakta sindirilmez
Şekere dönüşmez
Kan şekerini neredeyse hiç yükseltmez

Yani patates artık:

“Şeker yapan bir besin” olmaktan çıkar
“Bağırsakları besleyen bir gıda” haline gelir.

SOĞUK PATATES BAĞIRSAKLARDA NE YAPAR?

Soğuk patates, kalın bağırsağa ulaşır ve orada iyi bakteriler tarafından kullanılır.

Bu bakteriler:

Bağırsağı onaran maddeler üretir
İltihabı azaltır
Sindirimi düzene sokar

Üretilen en önemli madde:
👉 Butirat

Butirat:

Bağırsak hücrelerinin ana yakıtıdır
Bağırsak duvarını güçlendirir
“Sızdıran bağırsak” riskini azaltır

Sağlam bağırsak =
✔ Daha iyi bağışıklık
✔ Daha az iltihap
✔ Daha iyi enerji
✔ Daha net zihin

İŞTAH VE KİLO ÜZERİNE ETKİSİ

Soğuk patates:

İştahı azaltan hormonları artırır
Daha uzun süre tok tutar
Kan şekerini dengede tutar
Yağ yakımını destekleyen yolları çalıştırır

Bu yüzden:

Kilo vermek isteyen biri için
soğuk patates, sıcak patatese göre çok daha akıllıca bir tercihtir.

İLTİHAP VE HASTALIKLARLA İLİŞKİSİ

Bağırsaklar bozulduğunda vücutta iltihap artar.

Bu durum:

Egzama
Sedef
Romatizma
Hashimoto
Bağırsak hastalıkları

gibi birçok sorunda etkilidir.

Soğuk patates:

İltihabı artıran maddeleri azaltır
Bağırsak duvarını kalınlaştırır
Vücudu sürekli alarm halinde tutan yükü hafifletir

Bu bir tedavi değildir ama:

Vücudun iyileşmesini zorlaştıran zemini düzeltir.

BEYİN VE BAĞIRSAK ARASINDAKİ BAĞ

Bağırsaklar sadece sindirimle ilgili değildir.
Beyinle sürekli iletişim halindedir.

Bağırsak bozulursa:

Beyin sisi
Dikkat dağınıklığı
Halsizlik
Ruh hali değişimleri görülebilir

Soğuk patates sayesinde:

Bağırsak duvarı güçlenir
Zararlı maddelerin kana geçişi azalır
Beyin daha rahat çalışır

SPOR YAPANLAR İÇİN KISA NOT

Burada net olalım:

Spor yapan biri, antrenman sonrası sıcak patates yiyebilir
Çünkü kasların o şekere ihtiyacı vardır

Ama:

Spor yapmayan biri için
➡️ sıcak patates yağlanmayı kolaylaştırır

EN SAĞLIKLI NASIL YENİR?

Patatesi haşla veya fırınla
Buzdolabında en az 6 saat beklet
Soğuk ye veya çok hafif ısıt
Zeytinyağı, limon, sirke ile tüket

Not:

Tekrar ısıtsan bile faydalı kısmının büyük bölümü kalır.

Patates ne düşmandır ne mucize.
Ama nasıl tüketildiğini bilirsen, vücut için faydalı bir araca dönüşür.

Sıcak patates:

Hızlı enerji
Ama kilo riski

Soğuk patates:

Daha az iştah
Daha sağlam bağırsak
Daha dengeli metabolizma

Mesele patates değil.
Mesele onu vücuduna nasıl sunduğun.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni31 Temmuz 2024

10 Ocak 2024

Taşınabilir Yangın Söndürücüler Hakkında Bilgilendirme Dokümanı

1. 🔥 Yangın Sınıfları ve Söndürücü Tipleri

Yangın söndürücülerin uygunluğu, yangın sınıfına göre değerlendirilmelidir. Türkiye’de ve uluslararası sistemlerde şu yangın sınıfları tanımlanır:

Yangın Sınıfı	Açıklama	Uygun Söndürücü Tipi
A	Katı madde yangınları (odun, kağıt, tekstil)	Kuru kimyevi toz (ABC), köpük, su bazlı
B	Yanıcı sıvılar (benzin, tiner)	Kuru kimyevi toz (ABC/BC), köpük
C	Yanıcı gazlar (propan, LPG)	Kuru kimyevi toz (BC), CO₂
D	Yanabilen metaller (alüminyum tozu, magnezyum)	D tipi özel toz
F	Mutfak yağları	Sıvı kimyasal (wet chemical)
E (ek sınıf)	Elektrikli cihaz yangınları	CO₂, HFC‑227ea, deiyonize su sisi

Not: ABC tipi toz en yaygın kullanılan çok amaçlı söndürücüdür, fakat her ortama uygun değildir.

2. 📍 Konumlandırma ve Erişilebilirlik Kuralları

a. Montaj Yüksekliği ve Yeri

Ağırlığı 18 kg’dan az olan cihazlar: Tetik kolu yerden maksimum 1.1 m yükseklikte olmalıdır.
Ağır cihazlar (>18 kg): Tabanı yerden en fazla 60 cm yüksekte olmalıdır.
Taban boşluğu: Tüm cihazların yerle temas etmemesi önerilir (minimum 10 cm yukarıda).
Montaj: Duvarda, sağlam askı aparatı ile sabitlenmiş olmalıdır. Duvarda veya ayaklı sehpada olabilir.
Kapı arkası, raf arası, perde arkası gibi ulaşımı zor yerlerde olmamalı.
Görünür olmalı, yolu kapalı veya engellenmiş olmamalı.

b. Yönlendirme Levhası

Söndürücünün bulunduğu yerin üst hizasında, yerden 200–240 cm yükseklikte ok yönlü yönlendirme levhası bulunmalıdır.

3. 🏷️ Etiketleme ve Cihaz Üzerindeki Bilgiler

Her cihazın üzerinde üretici tarafından sağlanan etikette şu bilgiler eksiksiz yer almalıdır:

Söndürücü tipi ve yangın sınıfları (A, B, C, vs.)
Kullanım talimatı (piktogramlı veya yazılı)
Üretim tarihi ve seri numarası
Dolum tarihi ve son kontrol tarihi
Basınç göstergesi (manometre) — iğne yeşil alanda mı?
CE belgesi ve TS EN 3 standardı işareti
Dolum miktarı ve kimyasal içeriği
Kullanım talimatı Türkçe olmalıdır

Eksik, yıpranmış, silinmiş etiketli cihazlar derhal bildirilmeli.

4. 🧯 Cihazın Fiziksel Durum Kontrolü

Her yangın söndürücü aşağıdaki fiziksel özellikleri sağlamalıdır:

Gövde hasarsız, paslanmamış ve çatlaksız olmalıdır.
Hortumu sağlam, kıvrılmamış ve nozul uçları açık olmalıdır.
Askı aparatı ve montaj vidası gevşememiş, eksik olmamalı.
Emniyet pimi takılı, kurşun mühürlü (veya plastik kelepçeli) olmalıdır.
Cihaz ayakta ve dik durmalıdır.
CO₂ cihazlarında manometre bulunmaz; tartı ile ağırlık kontrolü gerekir.

5. 📅 Periyodik Kontrol Takvimi ve Zorunluluklar

Kontrol Türü	Sıklık	Açıklama
Aylık Görsel Kontrol	İşletme personeli	Basınç, görünüm, etiket, erişim – gözle kontrol
Yıllık Periyodik Kontrol	Yetkili servis	Manometre testi, sızdırmazlık, iç yapı kontrolü
Hidrostatik Test	4 yılda 1 kez	Basınca dayanım testidir, özel tesiste yapılır
Kullanım sonrası	Her durumda	Cihaz kullanıldıysa yeniden doldurulmalı ve mühürlenmeli

UYARI: Son kontrol tarihi geçmemiş, mühürü bozulmamış ve basıncı uygun olmayan cihazlar geçersiz sayılır.

6. 🧠 Yaygın Hatalar ve Riskler

Sadece ABC tozlu cihazlarla tüm işletmenin donatılması → uygun değil
Cihazlar üzerinde dolum ve son kontrol tarihi olmaması
Raf aralarına, kapı arkasına veya cihaz önüne malzeme istiflenmesi
Duvarda söndürücü işareti olmaması
Emniyet pimi ve mühürün çıkarılmış olması
Köpüklü cihazların elektrik panolarına yakın olması → yüksek risk

7. ✅ Görev Tanımına Özel Hatırlatmalar

Bu dokümandaki tüm bilgiler, işletme içerisindeki taşınabilir yangın söndürücülerin doğruluğunun, uygunluğunun ve güvenli kullanılabilirliğinin denetlenmesi amacıyla size özel olarak düzenlenmiştir.

Sorumluluğunuz şunları kapsar:

Her cihazın uygun tipte olup olmadığını kontrol etmek
Yerinin doğru olup olmadığını denetlemek
Üzerindeki etiketlerin tam, okunaklı ve güncel olduğunu doğrulamak
Fiziksel sağlamlığı ve montaj şekli açısından değerlendirmek
Cihazın erişilebilir ve serbest durumda olduğunu kontrol etmek
Gerekli durumlarda eksiklikleri bildirmek

Yangın söndürücüler, doğru yerleştirildiğinde ve düzenli kontrol edildiğinde hayat kurtarır. Bu görev, yalnızca bir denetim değil, işletme genel güvenliğine katkı sunma sorumluluğudur. Her cihazın doğru yerde, doğru şekilde olması; acil bir durumda dakikaların değil, saniyelerin fark yaratacağı bilinciyle ele alınmalıdır.

Yangın Eğitimi ve Tatbikatı İçin Bizi Arayın

📞 Bilgi ve rezervasyon için bizimle iletişime geçin:
📧 [email protected]
📱 +90 232 265 20 65
🌐 https://tetkik.com.tr/ – www.tetkik.com.tr
📍 Türkiye genelinde hizmet veriyoruz.

📌 Güvenliğiniz, sorumluluğunuzdur. Biz bu yolda yanınızdayız.

“Yangını önlemek mümkündür, hazırlıksız yakalanmak affedilmez.”

Dr. Mustafa KEBAT

Tetkik İş Sağlığı vve Eğitim Koordinatörü

📱 0 530 568 42 75

📧 [email protected]

Yangın Eğitimi ve Tatbikatı Hizmeti

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Yangın Söndürücüler – Taşınabilir https://www.ccohs.ca/oshanswers/safety_haz/fire_extinguishers.html

⭐️⭐️ Yangın Söndürücü Yerleştirme Kılavuzu https://www.nfpa.org/news-blogs-and-articles/blogs/2021/04/30/extinguisher-placement-guidehttps://www.nfpa.org/news-blogs-and-articles/blogs/2021/04/30/extinguisher-placement-guide

⭐️⭐️ Seyyar yangın söndürücüler – Bölüm 10: Seyyar yangın söndürücünün en 3-7 ye uygunluğunu değerlendirmek için hükümler https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/Standard.aspx?081118051115108051104119110104055047105102120088111043113104073083114121073085067118075066090107

⭐️⭐️ Taşınabilir yangın söndürücüler – bölüm 1: Karakteristikler, performans ve deney metotları https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/Standard.aspx?081118051115108051104119110104055047105102120088111043113104073097087079078113097107119120085113

⭐️⭐️ Doğru Yangın Söndürme Cihazının Seçimi İçin Gerekli Bilgiler http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://sssjournal.com/files/sssjournal/453f95dc-71ac-422e-b440-cc5e0081ee9a.pdf

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Haberler&Duyurular, İş Güvenliği10 Ocak 2024

9 Ocak 2024

Yangın Kurtarma Ekibi Eğitim Rehberi

🔥 Acil Durumlarda Hazır Olmak Hayat Kurtarır 🔥

🔹 1. Yangın Kurtarma Ekibinin Temel Görevi Nedir?

Yangın kurtarma ekibi, bir yangın anında işletmede bulunan personelin hızlı ve güvenli şekilde tahliyesini sağlamak, yangının yayılmasını önleyici ilk müdahaleleri yapmak ve itfaiye gelene kadar durumu kontrol altına almaya çalışmakla görevlidir.

Unutulmaması gereken ilke şudur:
🎯 Ekip, kendisini tehlikeye atmadan müdahale eder. Önce can güvenliği.

🔹 2. Ekip Üyelerinin Genel Sorumlulukları

Görev Alanı	Açıklama
Durumu Tespit	Yangının yeri, yayılma hızı, dumanın yönü ve tehlike altındaki alanlar hızlıca belirlenir.
İlk Bildirim	İşyeri santrali veya acil durum hattı üzerinden 112’ye yangın ihbarı yapılır.
Tahliye Koordinasyonu	Güvenli çıkış yolları yönlendirilir, özel durumu olan çalışanlara yardım edilir.
Söndürme Başlatma	Riskli değilse taşınabilir söndürücü ile ilk müdahale yapılır.
Bilgi Aktarımı	İtfaiye ve acil servis ekiplerine olayla ilgili doğru bilgi aktarılır.

🔹 3. Yangın Türleri ve Doğru Söndürücü Kullanımı

Yangın Sınıfı	Açıklama	Uygun Söndürücü
A Sınıfı	Katı madde (kâğıt, ahşap vb.)	Su, Kuru Kimyevi Toz
B Sınıfı	Yanıcı sıvılar	KKT, Köpük
C Sınıfı	Gaz yangınları	KKT, CO₂
D Sınıfı	Metal yangınları	Özel tozlu söndürücüler
F Sınıfı	Mutfak yağları	Özel mutfak tipi söndürücü

⛔ Yanlış söndürücü kullanımı yangını büyütebilir. Eğitimde gösterilen etikete dikkat edin.

🔹 4. Kurtarma Ekibinin Yangın Anındaki Adımları

Yangını fark ettiğinizde:
- Yangın alarmını manuel olarak çalıştırın.
- “112 Acil” hattını arayın.
- Hemen ekip liderinize bilgi verin.
İnsan tahliyesi:
- Öncelikli alan: duman dolu bölge.
- Yüksek sesle “Yangın! Tahliye olun!” şeklinde uyarı yapın.
- Özel gereksinimli bireyleri önceliklendirin.
Söndürme ve kontrol:
- Küçük yangınlarda doğru sınıf söndürücü ile müdahale edin.
- Kapalı alanlardaki yangına içeri girilmeden müdahale edin.
- Elektrikli cihazlarda su kullanmayın.
İtfaiye gelince:
- Yangının yeri, yayılma yönü ve içeride kalanlar hakkında bilgi verin.
- Gereksiz müdahaleden kaçının.

🔹 5. Kişisel Korunma: Yangında Nasıl Güvende Kalırım?

Duman yoğun ortamlarda eğilerek yürüyün.
Asla asansör kullanmayın.
Çıkış kapıları, merdiven yönleri önceden öğrenilmelidir.
Yangına karşı dayanıklı KKD (gerekliyse baret, eldiven, maske) kullanımı bilinmelidir.
Panik, yangının hızını ve tehlikesini artırır. Sakin kalmak eğitimli personelin temel özelliğidir.

🔹 6. Yangın Tatbikatları Neden Önemlidir?

Yangın tatbikatları:

Hazırlıklı olmayı artırır.
Ekip üyelerinin görevini tanımasını sağlar.
Gerçek yangın anında panik düzeyini düşürür.
Tesis içi yangın kaçış yollarının pratikte sınanmasını sağlar.

📌 Yangın kurtarma ekibi, yılda en az bir tatbikatta aktif olarak görev almalıdır.

🔹 7. Eğitimde Hatırlanması Gereken 5 Altın Kural

Önce can, sonra mal!
Yanlış söndürücü, yangını büyütebilir.
Duman, yangının en sinsi tehlikesidir.
Yangın anında iletişim ve liderlik hayat kurtarır.
Her ekip üyesi görevini önceden bilmeli, içselleştirmelidir.

Yangın kurtarma ekibi olmak, sadece bir görev değil, bir güvenlik sorumluluğudur. Her üyenin eğitimi içselleştirmesi, acil bir durumda sadece kendisini değil onlarca kişiyi koruyabilir. Bu nedenle, her yangın eğitimi bilgisi tekrar edilmeli, her tatbikat ciddiyetle ele alınmalıdır.

🔥 Unutmayın! Güvenlik, bir alışkanlık değil, bir bilinçtir.
Yangın anında panik, bilgi eksikliği ve yanlış müdahale can ve mal kaybını büyütür.
Doğru bilgi, doğru refleks ve önceden yapılmış bir tatbikat; iş yerinizi korumanın en güçlü yoludur.

📌 Güvenliğiniz, sorumluluğunuzdur. Biz bu yolda yanınızdayız.

“Yangını önlemek mümkündür, hazırlıksız yakalanmak affedilmez.”

Dr. Mustafa KEBAT

Tetkik İş Sağlığı vve Eğitim Koordinatörü

📱 0 530 568 42 75

📧 [email protected]

Yangın Eğitimi ve Tatbikatı Hizmeti

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Yangın Söndürücüler – Taşınabilir https://www.ccohs.ca/oshanswers/safety_haz/fire_extinguishers.html

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Haberler&Duyurular, İş Güvenliği9 Ocak 2024

8 Ocak 2024

Sistematik Alan Bazlı Taşınabilir Yangın Söndürücü Kontrol Listesi

Yangınla mücadelede en hızlı ve etkili ilk müdahale aracı olan taşınabilir yangın söndürücüler, sadece doğru konumlandırıldıklarında ve düzenli şekilde kontrol edildiklerinde hayat kurtarır. Bu kapsamda hazırlanan kontrol listeleri, işletmemizin yangın güvenliği sistemini sadece yönetmeliklere değil, aynı zamanda gerçek güvenlik ihtiyaçlarına da uygun hale getirmeyi hedeflemektedir.

Bu belgeler sayesinde, hem her bir söndürücünün teknik uygunluğu hem de işletme genelinde bu ekipmanların erişilebilirliği, görünürlüğü ve stratejik yerleşimi sistematik bir yaklaşımla değerlendirilecektir. Kontrolü gerçekleştirecek personelin bu çalışmaya titizlikle yaklaşması, olası yangın durumlarında hem can hem mal güvenliği açısından belirleyici olacaktır.

Kontrolü Yapan: ……………………………………
Tarih: …../…../……
İşletme/Bölüm Adı: ……………………………………
Toplam Söndürücü Sayısı: ………
Kontrol Süresi: Başlangıç: …… / Bitiş: ……

🔹 1. GENEL YERLEŞİM ve PLANLAMA

Kontrol Alanı	Kontrol Noktası	Uygun
Söndürücüler, bina yerleşim planına uygun şekilde eşit aralıklarla dağıtılmış mı?	☐	☐
Her 250 m² alan için en az bir söndürücü mevcut mu?	☐	☐
Tüm koridor ve geçiş alanlarında yeterli sayıda söndürücü var mı?	☐	☐
Tehlikeli alanlar (mutfak, atölye, jeneratör odası vb.) özel tip söndürücülerle korunmuş mu?	☐	☐
Kat planlarında yangın söndürücü yerleri işaretlenmiş mi?	☐	☐

🔹 2. ULAŞILABİLİRLİK ve GÖRÜNÜRLÜK

Kontrol Alanı	Kontrol Noktası	Uygun
Söndürücülerin önü açık mı (önünde malzeme, eşya vb. yok)?	☐	☐
Görsel engel (duvar çıkıntısı, dolap arkası vb.) nedeniyle görünürlüğü azalmış söndürücü var mı?	☐	☐
Uyarı işaretleri, yönlendirme levhaları mevcut ve okunaklı mı?	☐	☐
Gece veya düşük ışıkta görülebilecek fosforlu/ışıklı yönlendirme mevcut mu?	☐	☐
Söndürücüye en fazla 15 metrede bir erişim sağlanabiliyor mu?	☐	☐
Yüksek raflı depolarda raf seviyesine göre ek söndürücü yerleştirilmiş mi?	☐	☐

🔹 3. MONTAJ, STANDART ve FİZİKSEL DURUM

Kontrol Alanı	Kontrol Noktası	Uygun
Söndürücüler sabit askıya veya zemine güvenli şekilde monte edilmiş mi?	☐	☐
Yerden yüksekliği 90–120 cm aralığında mı?	☐	☐
Askı aparatları, braketler ve sabitleme noktaları sağlam mı?	☐	☐
Merdiven boşlukları, çıkış kapıları, elektrik panoları yakınında uygun tip söndürücü var mı?	☐	☐

🔹 4. UYUMLULUK ve TİP DAĞILIMI (RİSK TİPİNE GÖRE)

Kontrol Alanı	Kontrol Noktası	Uygun
Elektrikli ekipman bulunan yerlerde CO₂ tipi söndürücü yer alıyor mu?	☐	☐
Yanıcı sıvıların bulunduğu yerlerde B sınıfı uygun tip var mı?	☐	☐
Metal işlemenin olduğu alanlarda D sınıfı mevcut mu?	☐	☐
Mutfaklarda F sınıfı (yağ yangınına uygun) söndürücü var mı?	☐	☐
Ortam risk analizine göre özel tip (ör. Halokarbon) söndürücü gerekliyse temin edilmiş mi?	☐	☐

🔹 5. KAYITLAMA, ETİKETLEME ve BİLGİLENDİRME

Kontrol Alanı	Kontrol Noktası	Uygun
Her bir söndürücü numaralandırılmış mı? (ID etiketi)	☐	☐
Yıllık bakım ve test etiketleri mevcut ve güncel mi?	☐	☐
Yangın söndürücü kontrol çizelgeleri bölüm panolarına asılmış mı?	☐	☐
Çalışanlar, bulundukları yerdeki söndürücü tipini ve nasıl kullanacaklarını biliyor mu?	☐	☐

🔹 6. GENEL DEĞERLENDİRME

Değerlendirme Sorusu	Evet	Hayır
Tüm kritik alanlar uygun tipte söndürücü ile korunmuş mu?	☐	☐
Dağılım dengeli mi, yoğun kullanılan yerlerde fazladan söndürücü var mı?	☐	☐
İşletme genelinde yönlendirme levhası eksikliği var mı?	☐	☐
Sistemde ihtiyaç fazlası, hatalı tip veya miadı geçmiş söndürücü var mı?	☐	☐
Tespit edilen uygunsuzluklar bakım/yenileme planına eklendi mi?	☐	☐

KONTROLÜ YAPAN KİŞİ:

Adı Soyadı: ………………………………
Görev / Unvan: ………………………………
Tarih: ……/……/……
İmza: ………………………………

EKLER (Varsa):

☐ Fotoğraflı belgeleme
☐ Kat planları üzerinde söndürücü yerleri işaretli şema
☐ İlgili risk değerlendirme raporları
☐ Önceki kontrol raporu karşılaştırma notları

Yangınla mücadelede başarı, önceden alınan tedbirlerin gücüne bağlıdır. Bu kontrol süreci, yangın söndürücülerin sadece varlığını değil, doğru yerde, doğru tipte, çalışır durumda ve bilinçli kullanım amacına uygun olarak hazır beklemesini sağlamayı amaçlamaktadır.

Elde edilen veriler sayesinde eksikler giderilecek, gereksiz fazlalıklar optimize edilecek, eğitim ihtiyaçları belirlenecek ve yangına karşı işletme güvenliği bir üst seviyeye taşınacaktır. Bu süreç, sadece yasal bir zorunluluğun yerine getirilmesi değil, aynı zamanda kurumsal bir güvenlik kültürünün inşasıdır.

Unutmayalım ki; önlem alınmayan her yangın, telafisi olmayan kayıplara yol açabilir.

Yangın Eğitimi ve Tatbikatı İçin Bizi Arayın

📌 Güvenliğiniz, sorumluluğunuzdur. Biz bu yolda yanınızdayız.

“Yangını önlemek mümkündür, hazırlıksız yakalanmak affedilmez.”

Dr. Mustafa KEBAT

Tetkik İş Sağlığı vve Eğitim Koordinatörü

📱 0 530 568 42 75

📧 [email protected]

Yangın Eğitimi ve Tatbikatı Hizmeti

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Yangın Söndürücüler – Taşınabilir https://www.ccohs.ca/oshanswers/safety_haz/fire_extinguishers.html

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Haberler&Duyurular, İş Güvenliği8 Ocak 2024

7 Ocak 2024

Metilen Mavisi (Methylene Blue, Mb) — Oral Kullanım, Farmakoloji ve Güvenlik

Methylene blue (metilen mavisi; MB), 19. yüzyılda sentezlenmiş, tarih boyunca boya, mikroskopik boyama aracı ve tıbbi amaçlarda kullanılmış bir fenotiyazin türevidir.

Güncel tıbbi kullanımları arasında en belirgin olanı akut methemoglobineminin tedavisidir; bunun dışında antimalaryal potansiyel, nöroprotektif/mitokondriyal etkiler ve deneysel nörodejeneratif hastalık uygulamaları (ör. Alzheimer araştırmaları) için çalışılmıştır.

Metilen Mavisi aynı zamanda endoskopi ve yutma değerlendirmeleri sırasında gıda-boyası/kontrast madde olarak ağız yoluyla küçük miktarlarda kullanılmaktadır; bu durumun güvenilirliği ve doz aralığı çalışmalarda tartışılmıştır. Metilen Mavisi

Metilen Mavisi Farmakolojisi — Temel Mekanizmaları

Redoks aktif bir molekül: Metilen Mavisi MB, hücresel redoks reaksiyonlarında elektron alıp verebilir; bu sayede mitokondriyal elektron taşıma zincirini etkileyebilir ve oksidatif strese karşı belirli etkiler gösterebilir. Bu özellik, hem terapötik hem toksik sonuçlara yol açabilir. Alzheimer Tedavisinde Metilen Mavisi ve Türevlerinin Araştırılması: Rastgele Kontrollü Çalışmaların Kapsamlı Bir İncelemesi

MAO-A inhibitörü etkisi: Metilen Mavisi MB, monoamin oksidaz (özellikle MAO-A) üzerinde inhibitör etki gösterebilir; bu özellik serotonerjik ilaçlarla etkileşim ve serotonin sendromu riski doğurur. Bu risk özellikle farklı doz ve yol ile ilişkilidir; vakalar hem parenteral hem oral Metilen Mavisi ile rapor edilmiştir. Metilen Mavisi Kaynaklı Serotonin Toksisitesi: New York Şehri Zehir Kontrol Merkezi Tıbbi Toksikoloji Bursu Vaka Dosyaları

Hemoglobin ile etkileşim: Metilen Mavisi MB, methemoglobin düzeylerini düşürmede elektron taşıyıcı (reduktaz sistemleriyle) etki gösterir; ancak aynı zamanda yüksek dozlarda oksidatif etkiye bağlı hemoliz veya methemoglobin artışına neden olabilir (özellikle G6PD eksikliği olanlarda). Methemoglobinemi

Metilen Mavisi – Farmakokinetik (Oral ile IV karşılaştırması)

Emilim: Tarihsel ve deneysel çalışmalarda Metilen Mavisi MB’nin oral emiliminin insanlarda iyi olduğu, hayvan modellerinde farklılık gösterdiği raporlanmıştır; i.v. uygulama ile beyin ve plazma dağılımlarının farklı olduğu belirtilmiştir. Bu yüzden hedef dokuya bağlı olarak parenteral formülasyon farklı etki/dağılım verebilir. Methemoglobinemi

Dağılım ve yarılanma: Metilen Mavisi MB’in dağılımı organlara göre değişir; bazı çalışmalarda beyin konsantrasyonları i.v. yolla daha yüksek bulunmuştur (CNS hedeflendiğinde i.v. tercih edilebilir). Yarılanma ömrü çalışmalarda değişken rapor edilmiştir; klinik uygulamalarda doz aralıkları ve aralıklı uygulamalar buna göre ayarlanır. İntravenöz ve oral metilen mavisinin farmakokinetiği ve organ dağılımı

Metabolizma ve atılım: Metilen Mavisi MB nitrojenli bir bileşik olup, kısmi olarak leuko-methylene blue (indirgenmiş form) gibi metabolitlere çevrilir; idrarla atılım gözlenir ve idrar ile vücut sıvılarının mavimsi-yeşilimsi renk alması yaygındır. Yüksek İyonize İlaçların Farmakokinetiği II: Metilen Mavisi – Oral Uygulamadan Sonra İnsan ve Köpeklerde Emilim, Metabolizma ve Atılım

Metilen Mavisi – Onaylı kullanım(lar) ve Klinik Endikasyonlar

Methemoglobinemia tedavisi (acil): Metilen Mavisi MB (IV 1–2 mg/kg olarak 1% solüsyon şeklinde) akut, semptomatik methemoglobinemide birinci basamak tedavi olarak kabul edilir; tekrar uygulanabilir. Oral kullanım acil tedavide standart değil; dolayısıyla oral reçeteleme veya hazırlama konusunda tıbbi yönergeler sınırlıdır. Methemoglobinemi

Diğer araştırma uygulamaları: Malarya tedavisinde, Alzheimer hastalığı için türev Metilen Mavisi MB bileşikleri (ör. leucomethylene blue/TRx0237) ve bazı rehabilitasyon / yutma çalışmaları kapsamında düşük doz oral MB kullanımı üzerine çalışılmıştır; ancak bunların çoğu Klinik Deneme/araştırma kapsamında olup geniş onaylı pratik kullanımı yoktur. Sıtma tedavisinde metilen mavisi

Metilen Mavisi Oral MB ile İlgili Çalışmalarda Rapor Edilen Doz Aralıkları

Not: aşağıdaki bilgiler sadece çalışmalarda bildirilen aralıklara ilişkin özettir; “hazırlama” talimatı değildir ve klinik uygulanabilirlik doktor kararı gerektirir.

Yutma değerlendirmelerinde (dye testleri): Oral olarak çok düşük, tek seferlik miktarlar kullanılmış; bu uygulamalarda ciddi advers olaylar nadirdir (sistematik derleme: düşük miktarlar güvenli kabul ediliyor). Ancak çalışmalardaki Metilen Mavisi MB formları ve konsantrasyonları çalışmadan çalışmaya farklılık gösterir. Yutma değerlendirmesi sırasında oral metilen mavisinin güvenliğinin değerlendirilmesi: sistematik bir inceleme

Antimalaryal çalışmalar: Metilen Mavisi MB oral kombinasyonlarla (ör. artesunate + Metilen Mavisi MB) farklı oral doz protokolleriyle (mg/kg düzeyinde) randomize araştırmalarda sınanmıştır; etkinlik ve güvenlik sonuçları coğrafi bölge ve kombinasyona bağlı olarak değişken. Sıtma tedavisinde metilen mavisi

Nörodegeneratif çalışmalar: Alzheimer veya MCI çalışmaları TRx0237 gibi Metilen Mavisi MB türevlerinin oral formülasyonlarında farklı dozlarda (ör. 60 mg — yüzlerce mg aralığı gibi) çalışılmıştır; ancak sonuçlar karışıktır ve geniş reçetelendirme için yeterli kanıt yoktur. Alzheimer Tedavisinde Metilen Mavisi ve Türevlerinin Araştırılması: Rastgele Kontrollü Çalışmaların Kapsamlı Bir İncelemesi

(Çalışmalardaki doz bilgisinin güvenli uygulamaya dönüşmesi hekim gözetimi gerektirir; bazı kriterlerde Metilen Mavisi MB’nin oral formu dahi kontrendikedir.)

Metilen Mavisi Güvenlik Profili — Önemli Riskler ve Kontrendikasyonlar

1. G6PD eksikliği

Metilen Mavisi MB okside edici özellik gösterdiğinden G6PD eksikliği olan hastalarda hemoliz riski yüksektir. Bu durum hem oral hem parenteral Metilen Mavisi MB için önemlidir; uygulama öncesinde G6PD durumu bilinmiyorsa ciddi risk doğar. G6PD Eksikliği ve SARS-CoV-2 Enfeksiyonunda Methemoglobinemi

2. Serotonin Sendromu (Serotonergic etkileşim)

Metilen Mavisi MB’nin MAO-A inhibitör etkisi nedeniyle, özellikle SSRI/SNRI/triptan/MAOI vb. serotonerjik ilaç kullanan kişilerde serotonin sendromu gelişebilir; bu sendrom hayatı tehdit edici olabilir. Vakalar hem parenteral hem oral Metilen Mavisi MB ile ilişkilendirilmiştir; ilaç geçmişi kontrol edilmeden Metilen Mavisi MB uygulanmamalıdır. Metilen Mavisi Kaynaklı Serotonin Toksisitesi: New York Şehri Zehir Kontrol Merkezi Tıbbi Toksikoloji Bursu Vaka Dosyaları

3. Hemolitik Anemi, Methemoglobin Paradoxu

Yüksek doz veya yanlış kullanım hemolize ve nadiren paradoxal olarak methemoglobinemiyi artırmaya yol açabilir. İzlem ve laboratuvar takibi şarttır. Metilen mavisi: Tartışmalı bir tanı asidi ve ilacı mı?

4. Gebelik ve Laktasyon

Gebelikte kullanımı sınırlı verilere tabidir; potansiyel riskler bulunduğundan ancak hayat kurtarıcı durumlarda ve hekim gözetiminde değerlendirilir. Emzirme döneminde de dikkat gerekir. (Kaynaklarda uyarılar mevcuttur.) Metilen mavisi: Tartışmalı bir tanı asidi ve ilacı mı?

5. Renal ve Hepatik Yetmezlik

Metilen Mavisi MB’in metabolizması/atılımı organ fonksiyonlarına bağlı olduğundan bu hasta gruplarında doz ayarı ve takip gerekebilir. Çalışmalarda bu gruplarda dikkat önerilmektedir. İntravenöz ve oral metilen mavisinin farmakokinetiği ve organ dağılımı

Metilen Mavisi İlaç-ilaç Etkileşimleri

Serotonerjik ajanlar (SSRI, SNRI, TCA, MAOI, tramadol, linezolid vb.) → serotonin sendromu riski. Metilen Mavisi Kaynaklı Serotonin Toksisitesi: New York Şehri Zehir Kontrol Merkezi Tıbbi Toksikoloji Bursu Vaka Dosyaları
Sympathomimetics ile etkileşim potansiyeli raporlanmıştır.
Oksidatif stres oluşturabilen diğer ajanlar G6PD eksiklisine bağlı riskleri artırabilir.
Metilen Mavisi MB, bazı laboratuvar testlerini (oksimetre/kan gazı ölçümleri) interferans yapabilir; bu nedenle ölçümlerde dikkat gerekir. Metilen mavisi: Tartışmalı bir tanı asidi ve ilacı mı?

Klinik İzlem ve Güvenlik İzleme Önerileri (Araştırma ve Uygulama Bağlamında)

Aşağıdaki başlıklar kurum içi standartları ve klinik rehberleri yansıtır; pratik uygulama kararı doktor sorumluluğundadır.

İlaç geçmişi sorgulaması: Serotonerjik ilaç kullanımı, MAOI, antidepresanlar mutlaka sorgulanmalı. Metilen Mavisi Kaynaklı Serotonin Toksisitesi: New York Şehri Zehir Kontrol Merkezi Tıbbi Toksikoloji Bursu Vaka Dosyaları
G6PD testi: Mümkünse özellikle hemolitik riski yüksek nüfuslarda öncesinde değerlendirme. Acil durumlarda sonuç beklenemez; ancak bu risk bilinciyle hareket edilmelidir. G6PD Eksikliği ve SARS-CoV-2 Enfeksiyonunda Methemoglobinemi
Temel laboratuvarlar: Hemogram, retikülosit, methemoglobin düzeyi (gerekliyse), böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri; gerekirse EKG. Methemoglobinemi
Tıbbi gözetim: Serotonin sendromu belirtileri, anafilaksi, hemoliz bulguları, solunum/oksijenasyon takibi. Metilen Mavisi Kaynaklı Serotonin Toksisitesi: New York Şehri Zehir Kontrol Merkezi Tıbbi Toksikoloji Bursu Vaka Dosyaları

Oral Metilen Mavisi’nin Araştırma Alanları ve Kanıt Düzeyi

Methemoglobinemia dışı uygulamalar: Antimalaryal kombinasyonlar, Alzheimer/demans tedavisi için leucomethylene blue türevleri, mitokondriyal fonksiyon düzenlemesi ve nootropik iddialar araştırılmaktadır. Kanıtlar safhalı; bazı RCT’ler ve sistematik derlemeler mevcut fakat çoğu alanda net, geniş ölçekli onaylanmış kanıt yoktur. Sıtma tedavisinde metilen mavisi
Yutma değerlendirmesi: Oral Metilen Mavisi MB küçük dozlarda, yutma aspirasyonunun görüntülenmesi/test edilmesi amacıyla kullanılmış; bu kullanımda ciddi advers olaylar nadir olduğu raporlanmıştır (sistematik inceleme). Ancak bu uygulama dilute edilmiş, çok düşük doz ve tek seferlik kullanımla sınırlıdır. Yutma değerlendirmesi sırasında oral metilen mavisinin güvenliğinin değerlendirilmesi: sistematik bir inceleme

Metilen Mavisi – “Biohacker” ve Takviye Pazarı — Uyarı

Son yıllarda Metilen Mavisi MB, “nootropik”, “biyohacking” ve kozmetik/anti-aging pazarında popülerlik kazanmıştır. Lakin çeşitli sorunlar var: ürünlerin bileşen ve saflığı değişken, dozaj belirsiz, üretim koşulları ve sterillik kontrolü yok, bazı tıbbi uyarılar (G6PD, serotonerjik ilaçlar) göz ardı edilebiliyor.

Sağlık otoriteleri, Metilen Mavisi MB kullanımının özellikle reçetesiz ve gözetimsiz şekilde yaygınlaştırılmasına karşı uyarılar yapmaktadır. Is Methylene Blue Really a Brain Booster? Here’s What Pharmacologists Say

Metilen mavisi tıbben değerli ve belirli endikasyonlarda hayat kurtarıcı olabilir (methemoglobinemia gibi). Metilen Mavisi MB’in IV formu acil tedavide standart uygulamadır; oral kullanıma dair uygulamalı, evde yapılabilecek hazırlama talimatı sağlık açısından riskli olduğundan verilemez. Methemoglobinemi

Oral Metilen Mavisi MB’yi gündelik takviye olarak kullanmadan önce: hekim ile değerlendirme, ilaç etkileşimleri kontrolü, G6PD testi (risk altındaki popülasyonlarda) ve klinik gözetim şarttır. G6PD Eksikliği ve SARS-CoV-2 Enfeksiyonunda Methemoglobinemi

Nörolojik/anti-aging iddiaları halen araştırma aşamasındadır; mevcut kanıtlar sınırlı ve heterojendir. Bilimsel çalışmalardan çıkarılacak sonuçlar hedef popülasyon, doz ve formülasyona göre değişir. Alzheimer Tedavisinde Metilen Mavisi ve Türevlerinin Araştırılması: Rastgele Kontrollü Çalışmaların Kapsamlı Bir İncelemesi

Bilimsel Kaynaklar

Aşağıda, Metilen Mavisi konusunu derinlemesine incelemenize yarayacak, PubMed/NCBI/PMC veya yayınevi sayfalarına doğrudan bağlantılar verdim. (Her biri yukarıda tartıştığım başlıklara referans sağlayarak sizlere daha genniş bir alanda okuma kolaylığı sağlamaya çalıştım.)

StatPearls — Methylene Blue (ilaç özeti): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557593/ NCBI
Methemoglobinemia — StatPearls (tedavi yönergeleri): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537317/ NCBI
Exploring Methylene Blue and Its Derivatives in Alzheimer’s Disease (review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10631450/ PMC
Methylene blue–induced serotonin toxicity (case series/review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10774363/ PMC
Evaluating the safety of oral methylene blue during swallowing assessment: a systematic review (Eur Arch Otorhinolaryngol, 2021): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33389001/ (özet ve erişim) PubMed
Methylene blue for treating malaria (review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6485827/ PMC
Pharmacokinetics and organ distribution of intravenous and oral methylene blue (Springer, 2000): https://link.springer.com/article/10.1007/s002280000124 SpringerLink
Methylene blue: a controversial diagnostic acid and medication? (narrative review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9618115/ PMC
PharmGKB summary: methylene blue pathway (genomik ve etkileşimler): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4091817/ PMC
Methylene blue as antimalarial agent (Schirmer et al., 2003) (PubMed): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14962363/ PubMed
Methemoglobinemia in the Setting of G6PD Deficiency (case/review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10589043/ PMC
Verywell Health popular review on MB risks (pratik uyarılar; popüler kaynak): https://www.verywellhealth.com/methylene-blue-11773770 Verywell Health

Metilen Mavisi tıbbi açıdan önemli bir bileşiktir; oral formla ilgili araştırmalar ve klinik denemeler vardır ama güvenli kullanım, dozaj, hazırlama ve izlem önemli derecede sağlık mesleği uzmanlığı gerektirir.

İnternette dolaşan “takviye” veya “biohacker” reçetelerinden kaçının; ilaç etkileşimleri (özellikle serotonerjik ajanlarla) ve G6PD gibi genetik durumlar ciddi sonuçlar doğurabilir. Metilen Mavisi kullanımıyla ilgili herhangi bir adım atmadan önce mutlaka yetkili bir sağlık profesyoneli ile görüşün.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Kaynaklar

Aşağıda, Metilen Mavisi konusunu derinlemesine incelemenize yarayacak, PubMed/NCBI/PMC veya yayınevi sayfalarına doğrudan bağlantılar verdim. (Her biri yukarıda tartıştığım başlıklara referans sağlayarak sizlere daha geniş bir alanda okuma kolaylığı sağlamaya çalıştım.)

StatPearls — Methylene Blue (ilaç özeti): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK557593/ NCBI
Methemoglobinemia — StatPearls (tedavi yönergeleri): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537317/ NCBI
Exploring Methylene Blue and Its Derivatives in Alzheimer’s Disease (review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10631450/ PMC
Methylene blue–induced serotonin toxicity (case series/review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10774363/ PMC
Evaluating the safety of oral methylene blue during swallowing assessment: a systematic review (Eur Arch Otorhinolaryngol, 2021): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33389001/ (özet ve erişim) PubMed
Methylene blue for treating malaria (review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6485827/ PMC
Pharmacokinetics and organ distribution of intravenous and oral methylene blue (Springer, 2000): https://link.springer.com/article/10.1007/s002280000124 SpringerLink
Methylene blue: a controversial diagnostic acid and medication? (narrative review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9618115/ PMC
PharmGKB summary: methylene blue pathway (genomik ve etkileşimler): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4091817/ PMC
Methylene blue as antimalarial agent (Schirmer et al., 2003) (PubMed): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14962363/ PubMed
Methemoglobinemia in the Setting of G6PD Deficiency (case/review, PMC): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10589043/ PMC
Verywell Health popular review on MB risks (pratik uyarılar; popüler kaynak): https://www.verywellhealth.com/methylene-blue-11773770 Verywell Health

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Zhao, M., Liang, F., Xu, H., Yan, W., & Zhang, J. (2016). Methylene blue exerts a neuroprotective effect against traumatic brain injury by promoting autophagy and inhibiting microglial activation. Molecular Medicine Reports, 13(1), 13–20. https://doi.org/10.3892/mmr.2015.4551

⭐️⭐️ Stelmashook, E. V., Genrikhs, E. E., Mukhaleva, E. V., Kapkaeva, M. R., Kondratenko, R. V., Skrebitsky, V. G., & Isaev, N. K. (2019). Neuroprotective Effects of Methylene Blue In Vivo and In Vitro. Bulletin of Experimental Biology and Medicine, 167(4), 455–459. https://doi.org/10.1007/s10517-019-04548-3 MDPI+5journals.rcsi.science+5journals.rcsi.science+5

⭐️⭐️ Enfekte yaraların metilen mavisi fotodinamik tedavisi ile tedavisi: Etkili ve güvenli bir tedavi yöntemi https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1572100020304051,

⭐️⭐️ Bennett ve ark., 1992 ;
⭐️⭐️ Gonzalez-Lima ve ark., 1997 ;
⭐️⭐️ Gonzalez-Lima ve ark., 1998a ;
⭐️⭐️Liang ve ark., 2008 ). Bu nedenle, mitokondriyal metabolizmayı iyileştirmeyi amaçlayan müdahalelerin hem hasta hem de normal beynin işlevine fayda sağladığı varsayılmaktadır. Metilen Mavisi, bu hedefe ulaşmak için ideal bir ilaç gibi görünmektedir. Metilen Mavisi‘yi etkili bir hafıza güçlendirici olarak gösteren çalışmalar

⭐️⭐️ Yaygın Antioksidan Derideki Yaşlanma Belirtilerini Yavaşlatıyor https://popsci.com.tr/12626-2/?utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️ Metilen Mavisinin İnsan Cildinin Uzun Ömürlülüğü İçin Yaşlanma Karşıtı Potansiyelleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28559565/

⭐️⭐️ Metilen Mavisinin Yaşlanma Karşıtı Bir İlaç Olarak Potansiyelleri https://www.mdpi.com/2073-4409/10/12/3379

⭐️⭐️ Metilen Mavisinin insan cildi ve mercan resifleri sağlığı için ultraviyole radyasyon koruma potansiyelleri https://www.nature.com/articles/s41598-021-89970-2https://www.nature.com/articles/s41598-021-89970-2

⭐️⭐️ Metilen Mavisinin hafızayı geliştirme ve nöroproteksiyon üzerindeki nörometabolik mekanizmaları https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3265679/

⭐️⭐️ Metilen Mavisi hücresel yaşlanmayı geciktirir ve temel mitokondriyal biyokimyasal yolları güçlendirir https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17928358/

⭐️⭐️ Metilen Mavisinin sinir sisteminde hücresel ve moleküler etkileri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19760660/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

#metilenmavisi #metilen #

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni7 Ocak 2024

Kebat

İş Sağlığı ve Güvenliğinde ”KEBAT Fonksiyonel İşe Uygunluk Tarama Testi – Modeli” Uygulaması

KEBAT Modelinin Felsefesi Risk, Tanıdan Önce Gelir

KEBAT’ın Klasik Testerden Farkı

KEBAT Modeli Nasıl Uygulanır?

KEBAT Modelinin Ölçtüğü Temel Yetkinlikler

K – Konsantrasyon (Dikkat ve Odaklanma)

E – El–Göz Koordinasyonu

B – Bellek (Kısa Süreli Hafıza)

A – Algı ve Aksiyon (Reaksiyon Süresi)

T – Teyit ve Takdir (Karar Verme – Yargılama)

KEBAT Test Değerlendirme Şekli

KEBAT Testi Uygulanmasının Kritik Önemi

KEBAT Testinin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Önemi

KEBAT Hangi İşlerde Öncelikle Uygulanmalıdır

1. Tehlikeli ve Çok Tehlikeli İşler

2. Makine ve Araç Kullananlar

3. Yüksekte Çalışanlar

4. Kritik Karar Veren Pozisyonlar

5. Vardiyalı ve Gece Çalışanlar

Türkiye Mevzuatı Açısından KEBAT Testi – Modeli Dayanağı

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu – Madde 4

6331 – Madde 15 (Sağlık Gözetimi)

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

Ceza ve Tazminat Sorumluluğu Açısından

Yargısal Yaklaşım

Uygulama ve Skorlama Sistemi (Standart Saha Formu)

Testin Genel Kuralları

K – Konsantrasyon Dikkat ve Odaklanma

Testin Uygulanışı

Gözlemlenen Yetkinlikler

Skorlama Kriteri

E – El–Göz Koordinasyonu

Testin Uygulanışı

Gözlemlenen Yetkinlikler

Skorlama Kriteri

B – Bellek – Kısa Süreli Hafıza

Testin Uygulanışı

Gözlemlenen Yetkinlikler

Skorlama Kriteri

A – Algı ve Aksiyon Reaksiyon Süresi

Testin Uygulanışı

Gözlemlenen Yetkinlikler

Skorlama Kriteri

T – Teyit ve Takdir Karar Verme – Yargılama

Testin Uygulanışı

Gözlemlenen Yetkinlikler

Skorlama Kriteri

Toplam Skor ve Değerlendirme

KEBAT KONTROL FORMU

“KEBAT Testi” Neye Dayanıyor?

A) Fonksiyonel Performans Ölçümü Yaklaşımı

“KEBAT Testi”ni Nasıl Oluşturdum

İş Güvenliği ve Fonksiyonel Risk Değerlendirmesi

“KEBAT Testi”’nin Temel Bilimsel Dayanakları

Alkol ve Uyuşturucuların Nörokognitif Etkileri

Kısa Fonksiyonel Testlerin Geçerliliği

“KEBAT Testi” Bir “Bilimsel Test” mi, Bir “Protokol” mü?

“KEBAT Testi” ni Geliştirme Mantığım

Neden Her Bir Yetkinlik Bilimsel Olarak Geçerli?

Sonuç Olarak

Neden Soyadımı Verdim?

KEBAT Testi – Modeli

Algılama ve Psikomotor Performans

Riskli İçicilik ve Reaksiyon Süresi

Standardize Saha Uyuşukluk Testleri ve Kognitif Bağlantı

Alkolün Kognitif Fonksiyonlara Etkisi

Kısa Bilişsel Tarama Araçları

Nöropsikolojik Araçların Alkol İlişkili Bozukluklarda Değerlendirilmesi

I

KEBAT FONKSİYONEL İŞE UYGUNLUK TARAMA MODELİ UYGULAMA TALİMATNAMESİ

1. AMAÇ

2. KAPSAM

3. DAYANAK

4. TANIMLAR

5. KEBAT MODELİNİN TEMEL İLKELERİ

6. UYGULAMA ZAMANLARI

7. UYGULAYACAK KİŞİLER

8. KEBAT DEĞERLENDİRME BİLEŞENLERİ

9. SKORLAMA ve DEĞERLENDİRME