eGFR

Bir kan tahlili yaptırdınız.
Sonuç kâğıdında üç değer dikkat çekiyor:

• Kreatinin
• eGFR
• Üre

Çoğu kişi bu üç değeri görünce ya tamamen görmezden gelir ya da gereğinden fazla korkar.
Oysa bu üçlü, böbreklerin sağlığı hakkında bize çok net ama çoğu zaman yanlış yorumlanan mesajlar verir.

Sizlere bu yazıyı, kreatinin–eGFR–üre ilişkisini kolayca anlayabilmeniz için hazırladım.
Okuduktan sonra elinize geçen bir kan tahlilinde bu üç değeri çok daha bilinçli yorumlayabileceksiniz.

1. Böbrekler Konuşmaz, Değerler Konuşur

Böbrekler sessiz organlardır.
Çoğu böbrek hastalığı, uzun süre hiçbir belirti vermez.

Ağrı yoktur.
Sızı yoktur.
Uyarı yoktur.

Bu yüzden böbrek sağlığını anlamanın en güvenilir yolu:

Kan değerlerinin dilini anlamaktır.

Bu dilin üç temel kelimesi vardır:
Kreatinin – eGFR – Üre

2. Kreatinin: Böbreğin En Dürüst Göstergesi

Kreatinin, kasların çalışması sonucu oluşan doğal bir atık maddedir.
Kaslar enerji kullandıkça kreatinin üretir.
Bu madde kana geçer ve böbrekler tarafından süzülerek idrarla atılır.

Sağlıklı bir böbrek:

• Kreatinini hızla temizler
• Kanda birikmesine izin vermez

Böbrek yavaşladığında ise:

→ Kreatinin kanda yükselmeye başlar.

Bu nedenle kreatinin:

Böbrek süzme hızının en temel göstergesidir.

3. Küçük Bir Yükseliş Büyük Anlam Taşıyabilir

Kreatinin değerindeki küçük artışlar bile önemlidir.
Çünkü kreatinin:

Böbrek fonksiyonunun geç yükselen göstergesidir.

Yani kreatinin yükselmişse:

• Böbrek fonksiyonunda azalma başlamış olabilir
• Hatta %40–50 kayıp oluşmuş olabilir

Bu yüzden “biraz yüksek” ifadesi yanıltıcıdır.
Böbrek için küçük artış bile anlamlıdır.

4. eGFR: Böbreğin Çalışma Yüzdesi

eGFR (estimated Glomerular Filtration Rate):

Böbreğin süzme kapasitesinin hesaplanmış değeridir.

Kreatinin, yaş, cinsiyet ve bazı parametreler kullanılarak hesaplanır.

eGFR bize şunu söyler:

Böbrekleriniz yüzde kaç kapasiteyle çalışıyor?

Genel yorum:

• 90 ve üzeri → normal
• 60–89 → hafif azalma
• 30–59 → orta azalma
• 15–29 → ciddi azalma
• 15 altı → ileri böbrek yetmezliği

eGFR düştükçe böbrek fonksiyonu azalır.

5. Kreatinin ve eGFR: Aynı Hikâyenin İki Yüzü

Kreatinin yükseldikçe eGFR düşer.
Kreatinin düştükçe eGFR yükselir.

Bu iki değer:

Aynı sürecin iki farklı ölçümüdür.

Ama çoğu kişi sadece kreatinine bakar.
Oysa tek başına kreatinin yeterli değildir.

Kaslı bir kişide kreatinin biraz yüksek olabilir ama böbrek normaldir.
Yaşlı bir kişide kreatinin normal görünür ama eGFR düşük olabilir.

Bu yüzden:

Kreatinin tek başına değil, eGFR ile birlikte yorumlanmalıdır.

6. Üre: Yanlış Anlaşılan Değer

Üre, protein metabolizması sonucu oluşan başka bir atık maddedir.
Karaciğerde oluşur, böbrekten atılır.

Ama üre:

Böbrek göstergesi olarak kreatinin kadar güvenilir değildir.

Çünkü üreyi etkileyen çok şey vardır:

• Günlük protein tüketimi
• Susuzluk
• Ateş
• Enfeksiyon
• Stres
• Kortizon kullanımı

Bu nedenle üre yüksekliği her zaman böbrek hastalığı anlamına gelmez.

7. Üre Yüksek, Kreatinin Normal Olabilir mi?

Evet, çok sık görülür.

Örneğin:

• Susuz kalmak
• Çok et tüketmek
• Uzun süre aç kalmak
• Ateşli hastalık geçirmek

üreyi yükseltebilir.

Ama kreatinin normalse ve eGFR iyi ise:

Böbrek büyük ihtimalle normaldir.

Bu nedenle üre tek başına panik nedeni değildir.

8. Kreatinin Normal Ama Böbrek Sorunu Olabilir mi?

Evet.

Özellikle:

• Yaşlılarda
• Kas kitlesi düşük kişilerde
• Zayıf bireylerde

kreatinin normal görünebilir.
Ama eGFR düşük çıkabilir.

Bu nedenle:

Sadece kreatinine bakarak “böbreklerim iyi” demek hatalıdır.

9. En Çarpıcı Gerçek: Böbrek Hastalığı Sessiz İlerler

Böbrek fonksiyonu:

• %30’a kadar düşene kadar belirti vermeyebilir
• Kişi kendini normal hissedebilir

İlk belirtiler:

• Halsizlik
• Gece idrara çıkma
• Hafif ödem
• Konsantrasyon zorluğu

çoğu zaman fark edilmez.

Bu yüzden kan değerleri hayati önem taşır.

10. Susuzluk: En Basit Ama En Güçlü Etken

Yetersiz su tüketimi:

• Kreatinini yükseltebilir
• Üreyi yükseltebilir
• eGFR’yi geçici düşürebilir

Bu nedenle test öncesi ciddi susuzluk varsa sonuçlar yanıltıcı olabilir.

11. Spor Yapanlarda Kreatinin Neden Yüksek Çıkabilir?

Yoğun egzersiz yapan kişilerde:

• Kas yıkımı artar
• Kreatinin üretimi artar

Bu durum böbrek hastalığı anlamına gelmeyebilir.
Ama yine de eGFR ile birlikte değerlendirilmelidir.

12. İlaçlar ve Böbrek Değerleri

Bazı ilaçlar:

• Ağrı kesiciler
• Antibiyotikler
• Kas geliştiriciler
• Protein tozları
• Kontrast maddeler

böbrek değerlerini etkileyebilir.

Bu nedenle test yorumlanırken ilaç kullanımı bilinmelidir.

13. En Kritik Üçlü Yorum

Gerçek değerlendirme şu üçlü birlikte yapılır:

Kreatinin + eGFR + Üre

Senaryo 1

Kreatinin yüksek
eGFR düşük
Üre yüksek

→ Böbrek fonksiyonu etkilenmiş olabilir

Senaryo 2

Kreatinin normal
eGFR düşük

→ Erken dönem böbrek fonksiyon azalması olabilir

Senaryo 3

Üre yüksek
Kreatinin normal
eGFR normal

→ Susuzluk veya beslenme etkisi olabilir

14. Böbrekleri Korumak İçin En Basit Kurallar

• Yeterli su tüketmek
• Gereksiz ağrı kesiciden kaçınmak
• Kontrolsüz takviye kullanmamak
• Tansiyonu kontrol altında tutmak
• Şeker hastalığını yönetmek
• Düzenli kan tahlili yaptırmak

Bunlar böbrek sağlığının temelidir.

15.Bu Üç Değer Hayat Kurtarabilir

Kreatinin, eGFR ve üre:

Sadece laboratuvar sayısı değildir.

Onlar:

• Böbreğin çalışma hızını
• Vücudun temizlik kapasitesini
• Gelecekteki riskleri

anlatan sessiz göstergelerdir.

En net gerçek:

Böbrekler konuşmaz.
Ama kan değerleri her şeyi söyler.

Bu üç değeri doğru okumak,
erken fark etmek
ve önlem almak
uzun vadede böbrek sağlığını korumanın en güçlü yoludur.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️