30 Ekim 2025

Yüksekte Çalışma – Unterberger Testi – Propriyosepsiyon

Unterberger Testinin Temel Tanımı ve Bilimsel Dayanakları

Vestibüler Sistem ve Denge Algısı

İnsan vücudu, üç ana sistemin bütünleşik çalışmasıyla dengesini sağlar:

Görsel sistem (okülomotor kontrol): Gözlerden gelen çevresel bilgiler sayesinde uzaydaki konum ve yön algısı korunur.
Proprioseptif sistem (kas ve eklem duyusu): Kas iğcikleri ve eklem reseptörlerinden gelen sinyaller, vücudun hangi pozisyonda olduğunu beyne bildirir.
Vestibüler sistem (iç kulak denge organı): İç kulakta yer alan yarım daire kanalları ve otolit organları başın yön, hız ve ivme değişikliklerini algılar.

Bu üç sistemden biri zayıfladığında veya yanlış sinyal gönderdiğinde kişi “denge kaybı” yaşar.
Unterberger Yürüyüş Testi (Unterberger-Fukuda Step Testi) bu dengenin özellikle vestibüler komponentini ölçmeye yarar.
Test, kişinin gözleri kapalıyken yerinde adım atması sırasında ekseni etrafında sapma miktarını değerlendirir.
Bu sapma, tek taraflı vestibüler disfonksiyon veya beyin sapı düzeyinde postüral kontrol asimetrisi hakkında bilgi verir.

Testin Tarihçesi

Unterberger testi, 1938 yılında Alman nörolog Heinrich Unterberger tarafından geliştirilmiştir.
Amaç, görsel girdinin ortadan kaldırıldığı koşullarda vestibüler sistemin tek başına dengenin korunmasındaki rolünü değerlendirmekti.
Daha sonra Japon araştırmacı Fukuda (1959) testi modifiye ederek adı “Fukuda-Unterberger Step Testi” olarak literatüre geçmiştir.
Bugün klinik nöroloji, otorinolaringoloji, denge rehabilitasyonu ve işe giriş muayenelerinde vestibüler tarama testlerinden biri olarak kullanılır.

Testin Amacı

Unterberger testinin temel amacı:

Vestibüler sistemin lateralizasyonunu (sağ veya sol taraf üstünlüğü) belirlemek,
Gözsüz dengenin sürdürülebilirliğini değerlendirmek,
Nörolojik, otolojik veya proprioseptif kaynaklı sapmaların ayırıcı tanısına katkı sunmaktır.

Yüksekte çalışma, platform kullanımı, kule veya gemi üzeri bakım işleri gibi görevlerde denge reflekslerinin bütünlüğü hayati önem taşır.
Bu nedenle, Unterberger testi işe giriş veya periyodik muayenelerde fonksiyonel denge testi olarak uygulanabilir.

Unterberger Testinin Uygulama Adımları, Örnekler ve Sonuçların Yorumlanması

Uygulama Öncesi Hazırlık

Testin güvenli ve doğru sonuç vermesi için şu koşullar sağlanmalıdır:

Zemin: Kaymaz, düz, sessiz bir yüzey (örneğin 2×2 m’lik mat veya parke zemin).
Işık: Normal aydınlatmada başlanır, ancak testin asıl kısmı gözler kapalı olarak yapılır.
Katılımcı kıyafeti: Rahat, hareketi engellemeyen ve dengeyi bozmayacak ayakkabı.
Güvenlik: Gözler kapalı yapılacağı için test edilen kişinin etrafında bir destek personeli bulunmalıdır.
Başlangıç pozisyonu: Katılımcı ayakta dik durur, kollar öne doğru düz uzatılır (90° fleksiyon), parmaklar açık, ayaklar omuz genişliğinde.

Testin Uygulanışı (Standart Protokol)

Katılımcı, gözlerini kapatır.
Kollar önde düz tutulur.
Testi uygulayan kişi, “Başla” komutuyla birlikte katılımcının yerinde 50 adım atmasını ister.
- Adımlar yaklaşık yükseklik olarak 45°’yi geçmemelidir.
- Adım ritmi yaklaşık 1 adım/saniye hızındadır.
Test sırasında başın pozisyonu sabit tutulur; kişi sağa-sola bakmamalıdır.
50 adım sonunda katılımcı durdurulur ve:
- Başlangıç yönüne göre vücudun rotasyon açısı (derece),
- İleri-geri yer değişimi (cm) ölçülür.

Sonuçların Yorumlanması

Ölçüm Değeri	Normal Sınır	Anlamı
Rotasyon açısı 0–30°	Normal	Vestibüler sistem dengeli
Rotasyon 30–45°	Şüpheli	Hafif asimetri olabilir
Rotasyon >45°	Patolojik	Tek taraflı vestibüler hipofonksiyon olasılığı
Yer değiştirme (ileri/geri) <50 cm	Normal	Proprioseptif denge korunmuş
Yer değiştirme >50 cm	Anormal	Duruş kontrolü zayıf veya görsel kompanzasyon bağımlı

Sağa sapma: Sağ vestibüler sistemin baskın çalıştığı, sol tarafın zayıf olduğu anlamına gelir.
Sola sapma: Sol vestibüler baskınlık, sağ taraf zayıflığı anlamına gelir.

Bazı vakalarda sapma yönü vestibüler lezyonun aynı tarafında olur (örneğin sağ kanal hipofonksiyonunda sağa dönme). Ancak merkezi sistem bozukluklarında yön değişken olabilir.

Örnek Uygulama 1 – Normal Bulgular

Katılımcı: 28 yaşında erkek, yüksekte çalışacak (vinç operatörü adayı).
Adım sayısı: 50
Sapma: 20° sağa, yer değiştirme 30 cm.
Yorum: Normal sınırdadır. Vestibüler sistem simetrik, gözsüz denge korunmuş.
Sonuç: Yüksekte çalışma açısından uygun.

Örnek Uygulama 2 – Hafif Sapma

Katılımcı: 35 yaşında kadın, iskele montaj ekibinden.
Adım sayısı: 50
Sapma: 38° sola, yer değiştirme 55 cm.
Yorum: Hafif asimetrik vestibüler yanıt, proprioseptif denge kontrolünde sınırlı kompanzasyon.
Öneri: Vestibüler rehabilitasyon egzersizleri (Cawthorne–Cooksey) sonrası yeniden değerlendirme.

Örnek Uygulama 3 – Patolojik Sapma

Katılımcı: 42 yaşında erkek, gemi bakım işçisi.
Sapma: 65° sağa, yer değiştirme 120 cm.
Yorum: Tek taraflı vestibüler disfonksiyon veya merkezi denge koordinasyon bozukluğu olabilir.
Öneri: Nöroloji/KBB muayenesi, Romberg testi ve göz hareketleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Sonuç: Yüksekte çalışma açısından geçici olarak uygun değil.

Testin Avantajları

Ucuz, ekipmansız ve hızlı uygulanabilir.
Görsel ve vestibüler sistemin ayrımını yapabilmeye imkân tanır.
Yüksekte çalışacak işçilerin dinamik denge reflekslerini doğrudan gözlemleme fırsatı verir.

Testin Sınırlılıkları

Gözleri kapalı pozisyonda korku veya anksiyete test performansını bozabilir.
Kas-iskelet sistemi problemleri (örneğin diz ağrısı, bel fıtığı) sonucu etkileyebilir.
Tek başına tanı koydurucu değildir; Romberg, Head Impulse, Dix-Hallpike gibi diğer testlerle desteklenmelidir.

Yüksekte Çalışma Adaylarında Unterberger Testinin Değerlendirilmesi

İş Sağlığı ve Güvenliği Bağlamında Önemi

Yüksekte çalışma, İSG mevzuatına göre yüksek riskli işler sınıfına girer.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Yüksekte Çalışma Yönetmeliği uyarınca, bu işlerde çalışacak personelin:

Görme,
İşitme,
Vestibüler (denge),
Kas-iskelet ve nörolojik fonksiyonlarının sağlıklı olması zorunludur.

Bu bağlamda Unterberger testi, işe giriş muayenelerinde denge sistemi tarama testi olarak kullanılabilir.
Özellikle şu gruplarda uygulanması önerilir:

Vinç, kule, iskele, anten montaj personeli,
Gemi güvertesi, bakım-onarım veya yükleme ekipleri,
Elektrik direği ve telekom hat işçileri,
Rüzgâr türbini bakım teknisyenleri.

Değerlendirme Protokolü (İşyeri Hekimi Uygulaması)

A. Ön Değerlendirme:

Anamnez (baş dönmesi, kulak çınlaması, dengesizlik öyküsü).
Görme veya işitme bozukluğu.
İlaç kullanımı, nörolojik hastalıklar.

B. Testin Uygulanması:
Unterberger testi standardına uygun şekilde (50 adım, gözler kapalı, kollar önde).

C. Kayıt:

Sapma açısı (derece), yön (sağ/sol), yer değiştirme (cm).
Not: Video kaydı alınması objektif izleme açısından yararlıdır.

D. Yorumlama ve Sınıflandırma:

Sonuç	Sapma Açısı	Yer Değiştirme	Denge Değerlendirmesi	İşe Uygunluk
Normal	≤30°	≤50 cm	Denge stabil	Uygun
Sınırda	31–45°	51–70 cm	Denge asimetrik	Kontrollü uygunluk (rehabilitasyon sonrası tekrar test)
Patolojik	>45°	>70 cm	Vestibüler disfonksiyon	Uygun değil (uzman sevki)

Uygulamada Gözlenen Tipik Bulgular

Sağa Sapma: Sağ iç kulak vestibüler hipofonksiyonu.
Sola Sapma: Sol labirent zayıflığı.
Düz ilerleyememe, zikzak adımlar: Merkezi sinir sistemi kaynaklı dengesizlik.
Kolların düşmesi: Proprioseptif veya serebellar yetersizlik.
Yer değiştirme ileri/geri: Vestibülospinal reflekslerde dengesizlik.

Yüksekte Çalışma İçin Risk Analiziyle İlişkilendirme

Aşağıdaki tablo, Unterberger test sonuçlarının yüksekte çalışma riski ile bağlantısını özetler:

Unterberger Bulgusu	Muhtemel Fizyolojik Kaynak	Risk Düzeyi	Kontrol Önerisi
0–30° sapma	Normal vestibüler yanıt	Düşük	Rutin muayene
30–45° sapma	Hafif vestibüler asimetri	Orta	Denge egzersizleri, yeniden test
>45° sapma	Tek taraflı vestibüler disfonksiyon	Yüksek	Nöroloji/KBB sevki
Yer değiştirme >100 cm	Proprioseptif veya görsel bağımlılık	Yüksek	Görsel kontrol gerektiren işler dışında çalıştırma
Düzensiz adım ritmi	Serebellar/psikomotor koordinasyon bozukluğu	Çok yüksek	Çalışma kısıtlaması

Bu değerlendirme, risk matrisi içinde “fizyolojik kaynaklı düşme riski” kategorisine girer.
Yani, çevresel önlem alınsa dahi (emniyet kemeri, korkuluk vs.), bireyin denge refleksi zayıfsa düşme olasılığı artar.

Testin Diğer Denge Testleriyle Kombinasyonu

Test Adı	Değerlendirdiği Alan	Unterberger ile Kombinasyonu
Romberg Testi	Statik denge, propriosepsiyon	Öncesinde uygulanır, statik referans sağlar
Tandem Yürüme Testi	Dinamik postüral kontrol	Unterberger sonrası uygulanır
Head Impulse Testi	Vestibülo-oküler refleks	Vestibüler kaybın yönünü doğrular
Past Pointing Testi	Üst ekstremite koordinasyonu	Sapma yönünü destekler

Bu kombinasyon, yüksekte çalışacak personelde bütüncül denge değerlendirmesi sağlar.
Örneğin Romberg normal, ancak Unterberger pozitifse; sorun vestibüler değil proprioseptif olabilir.

Eğitim ve Rehabilitasyon Perspektifi

Unterberger testinde hafif sapma gösteren çalışanlarda rehabilitasyonla düzelme mümkündür.
Vestibüler Rehabilitasyon Egzersizleri (VRE) kapsamında şu yöntemler önerilir:

Baş hareketi egzersizleri (horizontal/vertical döndürmeler),
Göz sabitleme çalışmaları (VOR adaptasyonu),
Denge tahtasında durma,
Göz kapalı kısa yürüyüşler,
Hafif dönme adaptasyonları.

Bu egzersizlerin 2–3 haftalık uygulanması sonrasında test tekrarlanır.
Sapma azalmışsa kişi yüksekte çalışma görevine uygun hale gelir.

İşveren ve İş Sağlığı Profesyonelleri İçin Uygulama Rehberi

A. İşveren Sorumluluğu:

Her yüksekte çalışma öncesinde işe uygunluk muayenesi yapılmalı.
Unterberger testi sonucu “patolojik” olanlar yüksek platform görevine verilmemelidir.
Test kayıtları sağlık dosyasında saklanmalıdır.

B. İşyeri Hekimi Rolü:

Testi standarda uygun şekilde uygulayıp sonuçları belgelemeli.
Gerektiğinde vestibüler rehabilitasyon veya uzman sevkini organize etmelidir.

C. İSG Uzmanı Rolü:

Test sonuçlarına göre risk değerlendirmesini güncellemeli.
Düşme önleme planına fizyolojik uygunluk kriterini dahil etmelidir.

Gerçek Hayattan Bir Örnek Vaka

Vaka:
Tersanede çalışan 39 yaşındaki bir kaynak ustası, yeni projede 12 m yükseklikte iskele üzerinde çalışacaktır.
İşyeri hekimi tarafından yapılan Unterberger testinde 50 adım sonunda sağa 60° rotasyon ve 100 cm yer değiştirme saptanır.
Romberg testi normaldir.

Analiz:
Bu bulgu vestibüler kaynaklı lateralizasyonu gösterir.
Çalışanın geçmişinde geçici vertigo atağı olduğu öğrenilir.
KBB değerlendirmesi sonrası benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) tanısı konur.
Tedavi ve vestibüler egzersizler sonrası test tekrarlanır, sapma 25°’ye düşer.
Sonuç: Kişi yüksekte çalışma için yeniden uygun hale gelir.

Bu örnek, Unterberger testinin erken uyarı ve önleyici tarama aracı olarak önemini açıkça gösterir.

Sonuç ve Öneriler

Unterberger testi, basit görünmesine rağmen hem nörolojik hem de iş güvenliği açısından kritik bilgiler sağlar.
Yüksekte çalışacak personelin denge, yön algısı ve vestibüler refleks bütünlüğünü ölçmek için düşük maliyetli, sahada uygulanabilir bir yöntemdir.

Temel çıkarımlar:

Testin klinik geçerliliği yüksektir – özellikle tek taraflı vestibüler hipofonksiyonun belirlenmesinde.
Yüksekte çalışmalarda düşme riskini öngörmede etkilidir.
İSG profesyonelleri için pratik bir tarama aracıdır.
Sonuçlar objektif kaydedilmeli, 45°’den fazla sapmalarda uzman değerlendirmesi istenmelidir.

Uygulama İçin Pratik Özet

Adım	Eylem	Açıklama
1	Katılımcıyı bilgilendir	Testin amacı ve süreci anlatılır
2	Başlangıç pozisyonu	Ayakta, kollar önde, gözler açık
3	Gözleri kapat	Görsel girdi devre dışı bırakılır
4	Yerinde 50 adım	Ritmik adımlar, baş sabit
5	Durdur ve ölç	Sapma açısı ve yer değişimi
6	Sonuçları kaydet	Yön, açı, mesafe not edilir
7	Uygunluk kararı	≤30° → uygun; >45° → uygun değil

Genel Değerlendirme

Yüksekte çalışma gibi yüksek dikkat, denge ve refleks gerektiren işlerde küçük bir vestibüler dengesizlik bile kazaya yol açabilir.
Unterberger testi, bu tür sorunları henüz semptom vermeden tespit ederek önleyici hekimlik anlayışına hizmet eder.

Dolayısıyla, işyeri hekimleri ve İSG uzmanları için bu test, yalnızca bir “denge ölçümü” değil, aynı zamanda yaşam kurtaran bir erken uyarı mekanizmasıdır.

UNTERBERGER TESTİ UYGULAMA VE DEĞERLENDİRME FORMU

1. PERSONEL BİLGİLERİ

Adı Soyadı: ………………………………………………………
T.C. Kimlik No: ………………………………………………………
Görevi / Ünvanı: ………………………………………………………
Bölüm / Çalışma Alanı: ……………………………………………..
Yaş: ……….. Cinsiyet: ……….. Boy: ……….. Kilo: ………..
Test Tarihi: …. / …. / 20….
Testi Uygulayan: ( ) İşyeri Hekimi ( ) Sağlık Personeli ( ) Diğer: ………………..

2. TESTİN UYGULANMA KOŞULLARI

Test zemini: ( ) Düz ( ) Kaymaz ( ) Kaygan ( ) Diğer: …………………….
Aydınlatma: ( ) Normal ( ) Zayıf ( ) Parlak
Test sırasında gözler: ( ) Kapalı ( ) Açık
Güvenlik önlemi: ( ) Refakatçi mevcut ( ) Yok
Katılımcı sağlık durumu:
( ) Baş dönmesi öyküsü ( ) Kulak çınlaması ( ) Denge bozukluğu ( ) Hiçbiri

3. TEST UYGULAMASI

Başlangıç Pozisyonu: Ayakta, kollar önde, parmaklar açık, ayaklar omuz genişliğinde
Adım Sayısı: 50 (yaklaşık 1 adım/saniye hızında)
Test Süresi: ………. saniye
Gözler Kapalı Süre: ………. saniye
Test Alanı: 2 m x 2 m güvenli zemin

4. GÖZLEM VE ÖLÇÜM SONUÇLARI

Gözlem Alanı	Bulgular / Ölçüm
Dönme Açısı (°)	……….° ( ) Sağa ( ) Sola
İleri/Geri Yer Değiştirme (cm)	………. cm
Adım Ritmi	( ) Düzenli ( ) Düzensiz
Kolların Pozisyonu	( ) Sabit ( ) Dengesiz / Düşme eğilimi
Başın Pozisyonu	( ) Sabit ( ) Sağa/Sola eğilim
Gözler kapalıyken korku/anksiyete	( ) Var ( ) Yok

5. DEĞERLENDİRME

Sapma Açısı	Yer Değişimi	Yorum
0–30°	≤50 cm	Normal vestibüler yanıt, denge stabil
31–45°	51–70 cm	Hafif vestibüler asimetri, izlem önerilir
>45°	>70 cm	Patolojik, vestibüler disfonksiyon olasılığı

Toplam Değerlendirme:
☐ Normal ☐ Sınırda ☐ Patolojik

Yönelme Tarafı: ☐ Sağ ☐ Sol ☐ Belirsiz

6. UYGUNLUK KARARI (YÜKSEKTE ÇALIŞMA / DENGE GEREKTİREN GÖREVLER)

Sonuç	Karar	Açıklama
Normal	☐ UYGUN	Denge fonksiyonları yeterli
Sınırda	☐ GEÇİCİ UYGUN	Rehabilitasyon sonrası tekrar test
Patolojik	☐ UYGUN DEĞİL	Uzman değerlendirmesi gerektirir

7. EK GÖZLEMLER / NOTLAR

………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………….

8. TESTİ UYGULAYANIN – ONAYLAYANIN BİLGİLERİ

İşyeri Hekimi / Uygulayıcı:
Adı Soyadı: ………………………………………………….
Unvan: ………………………………………………….
Tarih: …. / …. / 20….

İmza / Kaşe: ……………………………………

Not: Bu test, tek başına tanısal nitelik taşımaz. Gerektiğinde Romberg, Head Impulse veya göz hareket testleriyle desteklenmelidir.

Unterberger Yürüyüş Testi, vestibüler sistemin lateralizasyonunu, proprioseptif denge bütünlüğünü ve bireyin görsel destek olmaksızın uzaydaki yön koruma yeteneğini değerlendirmeyi amaçlayan bir klinik denge testidir.
Bu test, yüksekten çalışma, deniz veya hava platformlarında görev alma, vinç, iskele, kule, türbin, gemi güvertesi gibi dengesel reflekslerin sürekli aktif tutulduğu işlerde çalışan personelin fizyolojik uygunluğunun değerlendirilmesinde tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanılmaktadır.

Testin sonuçları, kişinin gözleri kapalı iken yerinde adım atma sırasında eksen etrafında sapma (rotasyon açısı) ve ileri-geri yer değiştirme miktarına göre yorumlanır.
Sapmanın yönü ve derecesi, iç kulaktaki vestibüler sistemin fonksiyonel dengesi, beyin sapı ve serebellar kontrol mekanizmaları hakkında klinik ipuçları verir.
Ancak test tek başına tanı koydurucu değildir; Romberg, Head Impulse, Tandem Yürüyüş ve Past Pointing gibi diğer nörolojik denge testleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Bu form kapsamında elde edilen bulgular, çalışanın mevcut denge durumunun bir “görsel ve vestibüler stres koşulundaki davranış modelini” yansıtır.
Yani, kişi gözlerini kapattığında denge kaybı gösteriyorsa bu, yüksekte çalışırken ya da ani yön değişimlerinde refleks gecikmesi yaşayabileceği anlamına gelir.
Bu nedenle testte 45° ve üzeri sapma, 70 cm’den fazla yer değiştirme ya da ritim bozukluğu gözlenen personelin yüksekte çalışma görevine geçici olarak uygun görülmemesi; gerekirse vestibüler rehabilitasyon ve uzman değerlendirmesi sonrası yeniden test edilmesi önerilir.

İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı, test sonuçlarını birlikte değerlendirerek bireysel risk faktörlerini (yaş, ilaç kullanımı, iç kulak hastalıkları, kas-iskelet sistemi sorunları, görme bozuklukları) göz önünde bulundurmalıdır.
Bu yaklaşım, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, “Çalışanların Sağlık Gözetimi Yönetmeliği” ve “Yüksekte Çalışma Yönetmeliği” hükümleriyle de örtüşmektedir.

Sonuç olarak; Unterberger Testi, iş sağlığı ve güvenliği kültüründe proaktif koruma yaklaşımının güçlü bir aracıdır.
Erken dönemde tespit edilen vestibüler veya proprioseptif dengesizlikler, hem bireyin yaşam kalitesini korur hem de iş kazalarının önlenmesinde kritik rol oynar.
Bu nedenle, test sonuçları yalnızca sayısal bir veri olarak değil, bütünsel bir fizyolojik risk göstergesi olarak değerlendirilmelidir.

Değerlendirme Sonucu (İşyeri Hekimi Onayı):
☐ Denge Fonksiyonları Normal – Yüksekte Çalışmaya Uygun
☐ Hafif Vestibüler Asimetri – Rehabilitasyon Sonrası Yeniden Değerlendirilmeli
☐ Vestibüler Disfonksiyon Şüphesi – Uzman Muayenesi Gerekli

İmza / Kaşe: ……………………………………

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

#propriyosepsiyon #unterbergertesti #yüksekteçalışma #tetkikosgb #kebat

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni30 Ekim 2025

29 Ekim 2025

Güvenliğin Süresi Dolmasın! İş Ekipmanlarında Periyodik Kontroller

Makine güvenliğinde tasarım yetmez; süreklilik şart.

En iyi makineler bile zamanla yıpranır, aşınır, hassas ayarlarını kaybeder. İşte bu yüzden, bir makineyi “güvenli” kılan şey sadece üretim sırasındaki önlemler değil, kullanım süresi boyunca yapılan periyodik kontrollerdir. Bu yazımızda, iş ekipmanlarının neden ve nasıl düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiğini ele alıyoruz.

🧭 🧭 🧭

1. Neden Periyodik Kontrol Gerekli?

Makine parçaları zamanla:

Gevşer (vida, mil, yatak)
Aşınır (dişli, kayış, bıçak)
Hassasiyetini kaybeder (sensörler, limit switch’ler)
Bozulur (fren sistemleri, emniyet tertibatı)

Bu bozulmalar fark edilmeden kullanıma devam edilirse, sadece üretim değil, can güvenliği de tehlikeye girer. O yüzden kontrol, sadece teknik bir gereklilik değil, hayati bir zorunluluktur.

🕰️ 🕰️ 🕰️

2. Hangi sıklıkta kontrol edilmeli?

Kontrol sıklığı 3 faktöre bağlıdır:

Makinenin türü (pres mi, forklift mi?)
Kullanım yoğunluğu (günde 3 saat mi, 3 vardiya mı?)
Tehlike seviyesi (bıçaklı, sıkıştırmalı, patlayıcı vs.)

🔍 Örneğin:

Basınçlı kaplar → 1 yılda bir (6331 Sayılı Kanun ve TS EN standartları gereği)
Kaldırma ekipmanları (vinç, forklift) → 3 ayda bir
Pres makineleri, mekanik tezgâhlar → 6 ayda bir

İş Güvenliği Uzmanları, her ekipman için Kontrol Takvimi çıkarmalıdır.

🧾 🧾 🧾

3. Kim kontrol etmeli?

İş ekipmanlarının kontrolü:

✅ Yetkili kişiler tarafından yapılmalıdır.
✅ Bu kişiler, “periyodik kontrol yapmaya yetkili” mühendis, tekniker veya teknisyen olmalıdır.
✅ Bazı makinelerde yalnızca “A tipi muayene kuruluşları” kontrol yetkisine sahiptir.

Yani “usta baktı, sorun yokmuş” anlayışı geçersizdir.

🧰 🧰 🧰

4. Kontrol Neyi Kapsar?

Bir kontrol sadece “çalışıyor mu?” testi değildir. Aşağıdakiler titizlikle incelenir:

Koruyucu muhafazaların sağlamlığı
Acil durdurma tertibatının işlevi
Elektrik sisteminde kaçak ya da gevşeklik
Titreşim, ısınma, aşırı ses
Fren sistemlerinin yanıt süresi
Kullanım kılavuzuna uygunluk
Etiketler ve uyarı işaretlerinin görünürlüğü
Operatörün müdahale noktalarının erişimi

Kontrol sonunda rapor düzenlenir. Eksiklik varsa giderilmeden kullanım devam etmemelidir.

🧠 🧠 🧠

5. Denetim Kültürü: Sadece “kâğıt” değil, “farkındalık” da yaratır

Birçok işletme kontrolü “yılda bir defa imza atılacak zorunluluk” olarak görür. Oysa bu bakış açısı tehlikelidir.

Periyodik kontroller:

Sahada güvenlik kültürünü geliştirir.
Operatörlerin kendi makinelerine dikkatini artırır.
Bakım ekiplerinin önceliklerini netleştirir.
İş güvenliği uzmanına sahadaki gerçek riskleri gösterir.

Unutulmamalı: Güvensiz bir makineye onay vermek, kazaya ortak olmaktır.

🎯 🎯 🎯

İş Güvenliği

Periyodik kontrol raporları, sadece dosyalık bir evrak değil, gelecekteki kazaları önleme belgesidir. Gerçek anlamda kontrol yapılan her makine, potansiyel bir kazayı önler. Siz sahadayken, kontrolün ne anlama geldiğini tüm ekibe anlatmalı, kontrol raporlarını eyleme döküp iyileştirme zincirini başlatmalısınız.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği29 Ekim 2025

29 Ekim 2025

Romberg Testinin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Önemi

Tanım ve Amaç:
Romberg testi, bir çalışanın denge, postür kontrolü ve propriyosepsiyon yeteneğini ölçerek iş kazası riskini önceden değerlendirmek için kullanılan basit bir nörolojik testtir. İş sağlığı açısından önemlidir çünkü:

Yüksekte çalışma (inşaat, vinç operatörü, çatıcı) sırasında düşme riskini tahmin eder.
Hassas ekipman kullanımı gerektiren işlerde (kimya laboratuvarları, makine operatörlüğü) ani sallanma veya dengesizlik tehlikeli olabilir.
Güvenlik ile ilgili kritik işlerde (trafik, forklift, vinç operatörü) denge ve propriosepsiyon eksikliği iş kazasına yol açabilir.

Özellikle uygulanması gereken işler:

İnşaat işçiliği (yüksekte çalışacak olanlar)
Vinç ve forklift operatörleri
Platform, iskele veya çatıda çalışanlar
Lojistik ve depo operasyonları (yük taşıma, merdiven kullanımı)
Laboratuvar ve kimya sektörü çalışanları
Askeri veya güvenlik görevleri (denge ve koordinasyon kritik)

İş Sağlığı Açısından Değerlendirme:

Göz açık vs kapalı durumu ile yapılan test, denge kaybını, düşme riskini ve proprioseptif eksikliği ortaya koyar.
Pozitif Romberg veya belirgin sallanma, yüksekte çalışma veya hassas operasyonlarda çalışmayı kısıtlayabilir.

Romberg Testi Sonuçlarına Göre İşe Uygunluk Tablosu

Romberg Testi Sonucu	Sallanma / Denge Bulgusu	İş Riski Türü	İşe Uygunluk	Açıklama / Öneri
Negatif / Normal	Gözler kapalı iken hafif sallanma (<5°)	Yüksekte çalışma, hassas ekipman kullanımı	✅ Uygun	Denge yeterli, güvenlik riski düşük
Hafif Bozukluk	Gözler kapalı iken orta sallanma (5–15°)	Yüksekte çalışma, vinç/forklift kullanımı	⚠️ Dikkatli / kısıtlı	Hafif denge sorunu; ek güvenlik önlemleri (emniyet kemeri, gözetim) gerekli
Orta Bozukluk	Gözler kapalı iken belirgin sallanma (>15°)	Tüm yüksekte çalışma, hassas makineler	❌ Çalışamaz	Düşme riski yüksek; iş değişikliği veya rehabilitasyon önerilir
Ağır / Düşme Riski	Gözler kapalı iken stabil olamama, düşme riski	Tüm riskli işler	❌ Çalışamaz	Yüksek kaza riski; medikal değerlendirme ve denge rehabilitasyonu gereki

Özet:

Romberg testi, yüksekte çalışacak ve dengeye bağlı işlerde çalışanların güvenliği için kritik bir tarama aracıdır.
İşe alım öncesi veya periyodik sağlık muayenelerinde uygulanabilir.
Pozitif Romberg veya orta/ağır bozukluk durumunda, çalışanlar yüksekte, hareketli platform veya hassas operasyon işlerinden uzaklaştırılmalıdır.

Romberg testi sonuçlarına göre iş sağlığı ve güvenliği değerlendirme formu aşağıda inceleyebilirsiniz. Bu form, çalışanların teste göre işe uygunluğunu doğrudan işaretleyebileceğiniz pratik bir araçtır.

Romberg Testi – İş Sağlığı ve Güvenliği Değerlendirme Formu

Çalışan Adı / ID: ___________________
Tarih: ___________________
Değerlendiren Uzman: ___________________

1. Test Koşulları

Ayakta durma pozisyonu: ☐ Ayaklar bitişik ☐ Hafif açık
Kollar: ☐ Yanlarda ☐ Önde
Test: ☐ Gözler Açık ☐ Gözler Kapalı

2. Romberg Testi Bulguları ve Skorlama

Parametre	Gözler Açık	Gözler Kapalı	Sallanma / Denge Skoru	Risk Değerlendirmesi	İşe Uygunluk	Notlar / Öneriler
Ayakta Durma	☐ Stabil ☐ Hafif ☐ Orta ☐ Belirgin	☐ Stabil ☐ Hafif ☐ Orta ☐ Belirgin ☐ Düşme Riski	☐ 0 ☐ 1 ☐ 2 ☐ 3 ☐ 4	☐ Düşük ☐ Orta ☐ Yüksek ☐ Çok Yüksek	☐ Uygun ☐ Dikkatli / Kısıtlı ☐ Çalışamaz	___________________________
Tandem Durma / Yürüme	☐ Stabil ☐ Hafif sallanma ☐ Orta ☐ Belirgin ☐ Düşme Riski	☐ Stabil ☐ Hafif sallanma ☐ Orta ☐ Belirgin ☐ Düşme Riski	☐ 0 ☐ 1 ☐ 2 ☐ 3 ☐ 4	☐ Düşük ☐ Orta ☐ Yüksek ☐ Çok Yüksek	☐ Uygun ☐ Dikkatli / Kısıtlı ☐ Çalışamaz	___________________________

3. İş Türüne Göre Uygunluk Yönergesi

Denge Skoru / Risk	Örnek İşler	İşe Uygunluk	Açıklama / Öneri
0 – Negatif / Düşük Risk	İnşaat yüksekte çalışma, vinç/forklift, laboratuvar	✅ Uygun	Denge yeterli, güvenlik riski düşük
1 – Hafif Bozukluk / Orta Risk	Yüksekte çalışma, hassas makine operatörü	⚠️ Dikkatli / Kısıtlı	Ek güvenlik önlemleri (emniyet kemeri, gözetim) uygulanmalı
2 – Orta Bozukluk / Yüksek Risk	Tüm yüksekte işler, hassas ekipman	❌ Çalışamaz	Düşme riski yüksek; iş değişikliği veya rehabilitasyon gerek
3–4 – Ağır / Çok Yüksek Risk	Tüm kritik işler	❌ Çalışamaz	Medikal değerlendirme ve denge rehabilitasyonu zorunlu

4. Genel Değerlendirme ve Öneriler

Romberg Test Skoru: ______ / 4
Risk Derecesi: ☐ Düşük ☐ Orta ☐ Yüksek ☐ Çok Yüksek
Önerilen İşler / Kısıtlamalar: ___________________________
Rehabilitasyon / Fizik Tedavi Önerisi: ___________________________

💡 Kullanım Notları:

Form, işe alım öncesi veya periyodik sağlık muayenelerinde kullanılabilir.
Orta ve yüksek risk skorları, yüksekte çalışma veya hassas operasyon işlerinde çalışmayı sınırlar.
Form, çalışan gözlem notları, rehabilitasyon süreci ve işe uygunluk kararını tek noktada toplar.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni29 Ekim 2025

29 Ekim 2025

Yüksekte Çalışma – Tandem Walk Testi – Propriyosepsiyon

Denge, Koordinasyon ve Nöromotor Bütünlüğün Değerlendirilmesi

Tandem Walk Testi, bireyin denge, koordinasyon ve proprioseptif kontrol kapasitesini ölçmek için kullanılan basit fakat oldukça anlamlı bir nörolojik testtir. Özellikle yüksekte çalışma, denge gerektiren iş kolları, vinç operatörlüğü, iskele ustalığı, platform bakım işleri, kule tırmanışları gibi mesleklerde; çalışanların sinir-kas iletişimi, vestibüler sistem bütünlüğü ve kas tonusu koordinasyonunun değerlendirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Bu test, kişinin tek bir düz hat üzerinde topuk–parmak ucu hizasında yürürken, gövde dengesini, alt ekstremite kontrolünü ve göz, iç kulak ile kas-iskelet sistemleri arasındaki eşgüdümün etkinliğini ölçer.

Düşme, denge kaybı, adım atma sırasındaki sapmalar veya istemsiz kol hareketleri gibi parametreler, merkezi sinir sistemindeki bir dengesizliği veya refleks koordinasyonundaki bir bozukluğu işaret edebilir.

Testin Fizyolojik Temelleri

Tandem yürüyüş, üç sistemin ortak çalışmasıyla mümkündür:

Vestibüler sistem (iç kulak): Başın ve vücudun uzaydaki konumunu algılayarak dengeye katkı sağlar.
Proprioseptif sistem: Kas, eklem ve tendonlardan gelen bilgi ile vücudun pozisyonunu algılar.
Görsel sistem: Gözlerden alınan verilerle hareketin yönlendirilmesini sağlar.

Bu üç sistemden biri veya birkaçı zayıf olduğunda, bireyin tandem yürüyüş sırasında dengeyi koruması zorlaşır. Bu nedenle Tandem Walk Testi, özellikle vestibüler disfonksiyon, serebellar lezyonlar, periferik nöropati, kas güçsüzlüğü veya alkol etkisi gibi durumları ortaya çıkarma açısından yüksek duyarlılığa sahiptir.

Testin Amacı

Tandem Walk Testi’nin amacı sadece “yürüyebilmek” değildir; dengeyi kontrollü bir şekilde sürdürme kapasitesi, motor planlama yeteneği, kas-sinir koordinasyonu ve odaklanma becerisi de değerlendirilir.

Özellikle yüksekte çalışma yapacak bireylerde, test şu amaçlarla kullanılır:

Düşme riskini öngörmek.
Vestibüler bozuklukları erken fark etmek.
Reaksiyon süresi ve denge kontrolü kapasitesini ölçmek.
Yorgunluk, uykusuzluk, alkol ya da ilaç etkilerinin denge üzerindeki etkisini belirlemek.
İşe uygunluk değerlendirmelerinde (örneğin “yüksekte çalışma uygunluk raporu”) yardımcı test olarak kullanmak.

Gereken Ekipmanlar

4 ila 5 metre uzunluğunda düz bir çizgi (zemine bant çekilerek hazırlanabilir)
Kronometre (isteğe bağlı süre ölçümü için)
Güvenlik gözlemcisi veya denge destek personeli
Uygun aydınlatmalı, kaymaz yüzeyli test alanı
Gerektiğinde dengeyi koruma barı (özellikle yaşlı veya yüksek riskli bireylerde)

Uygulama Yöntemi

Test Öncesi Hazırlık

Katılımcı rahat, kaymaz tabanlı bir ayakkabı giymelidir.
Test alanında gürültü, dikkat dağıtıcı unsurlar veya zemin bozukluğu olmamalıdır.
Katılımcıdan son 12 saat içinde alkol, yatıştırıcı ilaç, kas gevşetici veya ağır kafein almamış olması istenir.
Teste başlamadan önce kişi testin nasıl yapılacağını izleyerek anlamalıdır.

Testin Uygulaması

Katılımcı, çizginin bir ucunda dik durur.
Eller bel hizasında serbest ya da yanlarda dengede tutmak için h
afif açık pozisyonda olmalıdır.
Talimat: “Lütfen bu çizgi üzerinde, topuğunuzu her adımda diğer ayağınızın parmak ucuna değecek şekilde yürüyün. Başınızı düz tutun ve ileriye bakın.”
Katılımcı, en az 10 adım (ortalama 3–4 metre) boyunca bu şekilde yürür.
Aynı mesafe geri dönüş yönünde de tekrarlanabilir.
Test, açık gözle ve ardından gözler kapalı olarak yapılabilir (ikinci uygulama ileri seviye değerlendirmedir).

Değerlendirme Ölçütleri

Gözlem Parametreleri

Denge kaybı (örneğin yana doğru adım atma veya sallanma)
Kollarla kompansatuar hareket (dengeyi korumak için)
Ayakların çizgiden sapması (her adımda kaç cm veya kaç kez)
Adım uzunluğu ve ritim tutarlılığı
Süre (isteğe bağlı)
Yere bakma eğilimi (görsel kontrol eksikliği göstergesi olabilir)

Puanlama Yöntemi (0–3 Arası Değerlendirme)

Puan	Gözlenen Davranış	Yorum
0	Mükemmel yürüyüş, sapma veya denge kaybı yok	Normal motor ve vestibüler fonksiyon
1	Küçük sapma, kollarla hafif denge arayışı	Hafif dengesizlik veya yorgunluk etkisi
2	Bir veya iki defa denge kaybı, çizgiden çıkma	Vestibüler sistem veya propriosepsiyon zayıflığı
3	Dengede duramama, yürümenin tamamlanamaması	Belirgin nörolojik/denge bozukluğu, yüksekte çalışma için uygun değil

Testin Nörolojik Yorumu

Tandem yürüyüş, serebellum (beyincik) bütünlüğü açısından çok önemli bir göstergedir. Serebellar lezyonlar, genellikle adımların düzensizliği, geniş tabanlı yürüyüş ve aşırı kompansatuar hareketlerle kendini gösterir.

Vestibüler sistem kaynaklı bozukluklarda kişi genellikle çizgiden sağa ya da sola sapar, çünkü denge merkezine gelen bilgi asimetriktir.

Periferik nöropati durumlarında (örneğin diyabetik bireylerde), ayak tabanlarındaki proprioseptif duyular zayıfladığı için, kişi yere daha çok bakarak yürümeye çalışır. Bu da refleks koordinasyonun azaldığı anlamına gelir.

Uygulamada Karşılaşılan Hatalar

Kişinin çizgiye bakması: Görsel rehberlik proprioseptif değerlendirmeyi bozar.
Çok yavaş veya çok hızlı yürümek: Gerçek denge kontrolünü yansıtmaz.
Test alanında zemin bozukluğu veya gürültü: Sonuçların güvenilirliğini düşürür.
Testi yorgun, uykusuz veya aç şekilde yapmak: Geçici dengesizlik oluşturabilir.

Gözler Kapalı Tandem Walk (Advanced)

Bu versiyon, görsel sistemin devre dışı bırakıldığı durumda proprioseptif ve vestibüler sistemin saf koordinasyon kapasitesini değerlendirir.
Katılımcıdan gözlerini kapatarak aynı yürüyüşü yapması istenir.
Bu durumda, normal bireyler hafif salınım gösterse de çizgiden çıkmadan tamamlayabilirler.
Ancak ciddi vestibüler bozukluğu olan kişiler, genellikle 2–3 adım içinde dengesini kaybeder.

Yüksekte Çalışma Öncesi Değerlendirme

Tandem Walk Testi, yüksekte çalışma muayenelerinde tamamlayıcı bir nöromotor test olarak değerlendirilebilir.

Yüksekte Çalışma Kriterleri

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’ne göre “yüksekte çalışma”, seviye farkı olan ve düşme riski bulunan, kişinin düşmesi halinde yaralanabileceği her türlü alandır (genellikle 2 m ve üzeri yükseklikler).

Bu tür çalışmalarda, çalışanların:

Denge
Görme
Kas gücü
Refleks
Koordinasyon
fonksiyonlarının yeterli olması gerekir.

Uygulama Biçimi

Yüksekte çalışacak adaylara, işe giriş muayenesinde (ya da periyodik kontrollerde):

Romberg Testi
Tandem Walk Testi
Finger-to-Nose (Parmak–Burun) testi
Heel-to-Shin (Topuk–Diz) testi
birlikte uygulanır.

Tandem Walk Testi burada özellikle dinamik denge ve motor koordinasyonun objektif göstergesidir.

Değerlendirme Örneği

Örnek 1:
Bir iskele işçisi adayına test uygulanıyor.

Açık gözle yürüyüşte hafif sapma var (1 puan).
Gözler kapalı yürüyüşte 3. adımda dengesini kaybediyor (2 puan).
Sonuç: Vestibüler refleks zayıflığı şüphesi → işyeri hekimi ileri KBB değerlendirmesi isteyebilir.

Örnek 2:
Vinç operatörü adayı testte 10 adımı sorunsuz tamamlıyor.

Sapma yok, kollar serbest, ritmik yürüyüş.
Gözler kapalı yürüyüşte hafif salınım ancak çizgi dışına çıkmıyor.
Sonuç: Normal denge ve motor koordinasyon → yüksekte çalışmaya uygundur.

Testin Bilimsel Dayanakları

Tandem Walk Testi, Romberg testi ile birlikte en yaygın kullanılan denge testlerinden biridir.
Araştırmalar göstermiştir ki:

Serebellar hasarı olan bireylerin %90’ı tandem yürüyüşte sapma gösterir.
Vestibüler sistem disfonksiyonu olanlarda dengesizlik oranı %85’tir.
Sağlıklı bireylerde başarı oranı %98 civarındadır.

Bu test, American Academy of Neurology ve Occupational Safety and Health Administration (OSHA) rehberlerinde, nörolojik muayenelerin standart bir parçası olarak yer alır.

Ergonomik ve İş Güvenliği Açısından Önemi

Yüksekte çalışma, vücudun dinamik denge sistemi için ekstrem bir stres faktörüdür.
Kas-iskelet sistemi, vestibüler sistem ve görsel algı sürekli olarak “mikro denge düzeltmeleri” yapmak zorundadır.
Bu refleks zincirinde bir aksama olursa, kişi birkaç milisaniyelik bir gecikmeyle dengesini kaybedebilir.

Tandem Walk Testi bu açıdan mikro denge kusurlarını erken saptama imkânı sunar.
Örneğin; yüksek HbA1c değeri olan, periferik nöropati gelişmiş bir çalışanın tandem yürüyüşte çizgiden sapması, ayak tabanlarındaki duyusal kaybın işaretidir. Bu bireyin yüksek platformda çalışması ciddi düşme riski doğurur.

Gelişmiş Versiyonlar ve Teknolojik Uygulamalar

Modern ergonomi laboratuvarlarında Tandem Walk Testi, basınç sensörlü yürüme platformları veya ivmeölçer sensörlü giyilebilir cihazlar ile desteklenir.
Bu sayede:

Adım simetrisi
Basınç dağılımı
Zamanlama farkı
Mikro salınım genliği
gibi parametreler sayısal olarak analiz edilir.

Mobil cihazlara entegre edilmiş versiyonlar, saha muayenelerinde de kullanılabilir.
Örneğin, bir iş güvenliği uzmanı, çalışanın cep telefonuna takılan ivmeölçer ile tandem yürüyüşü kaydederek anlık analiz alabilir.

Test Sonuçlarının Klinik Yorumlanması

Tandem Walk Testi’nin tek başına bir tanı aracı olmadığı unutulmamalıdır.
Ancak şu durumlar tespit edilirse, ileri değerlendirme gerekir:

Sürekli sapma veya yön kaybı
Dengesizlik sırasında kollarla aşırı kompansasyon
Yavaş adım temposu ve ritim kaybı
Gözler kapalı testte erken denge kaybı

Bu bulgular, nörolojik, vestibüler, metabolik veya ilaç kaynaklı olabilir.

Özellikle yüksekte çalışacak personel için bu durum, işe uygunluk açısından “ön değerlendirme dışı” kararı doğurabilir.

Testin İş Sağlığına Katkısı

Tandem Walk Testi’nin düzenli uygulanması:

İş kazalarını önleyici tarama sağlar.
Düşme riskine sahip çalışanları erken belirler.
Rehabilitasyon sürecini izleme olanağı verir.
Ergonomik eğitim programlarına veri sağlar.
Bireysel farkındalık yaratır: çalışanlar kendi dengesizliklerinin farkına varır.

Ayrıca test, yaşlanma, kronik hastalıklar, diyabetik nöropati, alkol veya ilaç kullanımı gibi faktörlerin iş performansına etkisini izlemek için de kullanılır.

Eğitim ve Standartlaştırma

Tandem Walk Testi’nin güvenilirliği, eğitimli uygulayıcı tarafından yürütülmesine bağlıdır.
Uygulayıcı:

Test sırasında katılımcının dengesini bozmadan gözlem yapmalıdır.
Objektif kriterlerle puanlama yapmalıdır.
Gerektiğinde video kaydı alabilir.

OSHA ve ISO 45001 standartlarında geçen “sağlık gözetimi ve işe uygunluk” prensipleri gereği, bu tür testlerin kayıt altına alınması önerilir.

Özet Değerlendirme Tablosu

Kriter	Normal	Anormal	Olası Sebep
Açık gözle çizgi üzerinde yürüyüş	Düz, sapma yok	Yana kayma, kol dengelemesi	Vestibüler/denge bozukluğu
Gözler kapalı yürüyüş	Hafif salınım	Erken düşme veya sapma	Proprioseptif zayıflık
Adım uzunluğu	Eşit	Asimetrik	Kas gücü dengesizliği
Süre (10 adım)	7–10 sn	>15 sn	Koordinasyon veya dikkat sorun

Sonuç ve Öneriler

Tandem Walk Testi, basit bir nörolojik değerlendirme aracı olmasına karşın, yüksekte çalışma güvenliği açısından büyük önem taşır.
Bireyin vestibüler refleksleri, kas-iskelet koordinasyonu, dikkat düzeyi ve proprioseptif farkındalığı hakkında çok değerli bilgiler sunar.

Yüksekte çalışma yapacak personelde testin uygulanması aşağıdaki nedenlerle önerilir:

Düşme riskinin öngörülmesi
Yorgunluk ve metabolik bozuklukların tespiti
Refleks süresinin objektif ölçümü
İşe uygunluk kararına bilimsel destek

Testin her 6 ayda bir tekrarlanması, periyodik muayenelerde “denge izleme göstergesi” olarak kullanılabilir.

Son Söz

Tandem Walk Testi, iş sağlığı ve güvenliği disiplininde bedensel farkındalık, denge yönetimi ve nörolojik güvenlik kavramlarını birleştiren en etkili araçlardan biridir.
Birkaç adımda bile, insan bedeninin sinir, kas, göz ve iç kulak arasındaki olağanüstü koordinasyonunu değerlendirmek mümkündür.

Bu test, basit bir “yürüyüş” gibi görünse de, aslında yüksekte çalışan bir kişinin hayatta kalma refleksini temsil eder.
Çünkü dengesi yerinde olmayan bir çalışan, sadece düşmez — aynı zamanda refleksleri, dikkat ve motor kontrolü de zayıflar.

Bu nedenle, Tandem Walk Testi her iş güvenliği uzmanının klinik gözlem aracı kutusunda mutlaka bulunmalıdır.

🔹 🔹 🔹

TANDEM WALK TESTİ DEĞERLENDİRME FORMU

Kişisel Bilgiler

Alan	Bilgi
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No
Yaş
Cinsiyet
Meslek / Görev
Tarih
Testi Uygulayan

1. Test Öncesi Bilgiler

Soru	Evet	Hayır
Son 12 saatte alkol, ilaç veya kafein aldı mı?	☐	☐
Uykusuzluk, baş dönmesi, yorgunluk var mı?	☐	☐
Gözlük, işitme cihazı vb. yardımcı kullanıyor mu?	☐	☐

2. Uygulama Bilgileri

Zemin: ☐ Düz ☐ Kaymaz ☐ Bantlı Çizgi
Mesafe: ______ metre
Test Alanı Aydınlatması: ☐ Yeterli ☐ Yetersiz

Yürüyüş Talimatı:

“Topuğunuzu diğer ayağınızın parmak ucuna değdirerek çizgi boyunca yürüyünüz. Başınızı düz tutunuz, ileriye bakınız.”

3. Gözlem ve Puanlama (0–3 Arası)

Parametre	Açıklama	Puan
Adım Hattı	Çizgiden sapma yok = 0, 1–2 Çizgiden sapma = 1, ≥3 Çizgiden sapma = 2–3
Denge Kaybı	Yok = 0, Hafif = 1, Belirgin = 2, Yürüyemedi = 3
Kollarla Denge	Normal = 0, Hafif sallanma = 1, Aşırı kompansasyon = 2
Süre (10 Adım)	7–10 sn = 0, 10–15 sn = 1, >15 sn = 2
Gözler Kapalı Yürüyüş	10 adım tamamlandı = 0, 3–6 adımda durdu = 1–2, Tamamlayamadı = 3

🟩 Toplam Puan: ______ / 15

4. Klinik Gözlem

☐ Görsel kontrol (yere bakma eğilimi)
☐ Adım ritminde bozukluk
☐ Baş dönmesi / dengesizlik
☐ Yorgunluk belirtileri
☐ Kas titremesi
☐ Gözler kapalı testte erken sapma

Gözlem Notları:
……………………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………………………….

5. Testin Yorumu

Toplam Puan Aralığı	Değerlendirme	Açıklama
0 – 2	Normal	Denge ve koordinasyon yeterli
3 – 5	Hafif dengesizlik	Takip önerilir, yorgunluk/ilaç etkisi olabilir
6 – 9	Belirgin koordinasyon sorunu	Vestibüler veya nörolojik değerlendirme önerilir
≥10	Ciddi dengesizlik	Yüksekte çalışma için uygun değildir

6. Sonuç

☐ Yüksekte Çalışmaya Uygundur (Diğer tüm tetkik – tahlil ve testleri uygun sınırlarda ise)
☐ Geçici Olarak Uygun Değildir (yeniden değerlendirme: ___ gün sonra)
☐ Uygun Değildir (ileri nörolojik muayene önerilir)

7. Testi Uygulayan

İmza / Kaşe: ……………………………………

Tandem Walk Testi, insan bedeninin nöromotor bütünlüğünü en yalın ama en çarpıcı şekilde gözler önüne seren bir değerlendirme aracıdır. Bu test sırasında, kişinin yalnızca adım atma becerisi değil; beyincik (serebellum), vestibüler sistem, proprioseptif reseptörler, kas tonusu ve odaklanma mekanizmaları arasındaki kusursuz iletişim sınanır.

Her bir adımda, kaslar, eklemler, iç kulak ve beyin, milisaniyeler içinde binlerce sinyal alışverişi yapar. Bu sinyallerin herhangi birinde meydana gelen gecikme veya bozulma, testin sonucuna doğrudan yansır. Dolayısıyla Tandem Walk Testi, basit bir “denge egzersizi” olmanın ötesinde, vücudun nörolojik bütünlüğünün canlı bir göstergesi olarak değerlendirilmelidir.

Yüksekte çalışma gibi denge, refleks ve dikkat koordinasyonu gerektiren işlerde, kişinin sadece kas gücü değil, denge farkındalığı da hayati öneme sahiptir. Çünkü bir platformun kenarında ya da dar bir iskele üzerinde çalışan bir kişinin dengesini kaybetmesi, yalnızca kişisel bir yaralanma değil, aynı zamanda ekip güvenliğini de tehdit eden zincirleme kazalara yol açabilir.

Bu nedenle Tandem Walk Testi, işe giriş muayenelerinde ve periyodik kontrollerde uygulanarak, çalışanların nörolojik güvenliğini izleyen bir “erken uyarı mekanizması” işlevi görür. Testin düşük puanla sonuçlanması, genellikle üç temel alanı işaret eder:

Vestibüler sistem zayıflığı: İç kulaktaki denge organlarında veya beyin kökü bağlantılarında disfonksiyon olabilir.
Proprioseptif duyarlılık kaybı: Diyabetik nöropati, kas-iskelet sistemi travmaları veya uzun süreli hareketsizlik bu yeteneği azaltabilir.
Serebellar koordinasyon bozukluğu: Motor planlama ve reflekslerin kontrolünde bozulma söz konusu olabilir.

Bu üç alanın herhangi birinde saptanan zayıflık, çalışanı yüksekte çalışma için riskli hale getirir. Ancak bu durum kalıcı bir yetersizlik anlamına gelmez.
Uygun rehabilitasyon, egzersiz programları, denge eğitimleri ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile denge kapasitesi büyük oranda geri kazanılabilir.

Tandem Walk Testi’nin önemi, sadece “kim çalışabilir, kim çalışamaz” kararını desteklemesinden ibaret değildir. Aynı zamanda çalışanın kendi beden farkındalığını artırır.
Testi uygulayan kişi, kendi dengesizliklerini fark ederek erken önlem alma, dikkatli olma ve güvenli davranış geliştirme bilincine ulaşır. Bu farkındalık, iş kazalarının önlenmesinde teknik önlemler kadar güçlü bir davranışsal savunma hattı oluşturur.

İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı için bu test, somut gözleme dayalı bir karar aracıdır.
Romberg, Finger-to-Nose veya Heel-to-Shin gibi klasik nörolojik testlerle birlikte uygulandığında, bireyin nöromotor kapasitesi bütüncül biçimde değerlendirilmiş olur.
Bu da, sadece fiziksel yeterliliği değil, aynı zamanda sinir-kas sisteminin çevresel uyaranlara verdiği tepki hızını da ortaya koyar.

Tandem Walk Testi’nin sonuçları, sadece o anki denge performansını değil, aynı zamanda bireyin yaşam tarzı, metabolik durumu, ilaç kullanımı ve iş yüküyle ilişkili denge potansiyelini de yansıtır.
Örneğin; kronik stres, yetersiz uyku, dehidratasyon veya yüksek HbA1c seviyeleri gibi faktörler denge koordinasyonunu doğrudan etkiler. Bu nedenle test sonuçları, her zaman çalışanın genel sağlık durumu ile birlikte yorumlanmalıdır.

Sonuç olarak;
Tandem Walk Testi, bilimsel olarak basit ama iş güvenliği açısından stratejik öneme sahip bir testtir.
İnsan bedeninin “denge kodunu” birkaç adımda çözebilme gücüne sahiptir.
Bir işyerinde bu testin düzenli uygulanması, sadece bir prosedür değil, aynı zamanda çalışan güvenliğine ve sağlığına verilen değerin somut göstergesidir.

İş güvenliği profesyonelleri ve işyeri hekimleri için bu test, önleyici sağlık yönetimi anlayışının en pratik ve sahada uygulanabilir araçlarından biridir.
Denge bozukluğunun erken saptanması, potansiyel bir kazayı engellemek; doğru zamanda yapılan yönlendirme ise bir hayat kurtarmak anlamına gelebilir.

Unutulmamalıdır ki:

“Denge, sadece ayakta kalma yeteneği değil; bedensel sistemlerin uyum içinde çalışmasının sessiz bir kanıtıdır.”

Tandem Walk Testi, bu uyumun sürdürülebilirliğini izlemek ve güvenli çalışma kültürünü desteklemek için vazgeçilmez bir ölçüm aracıdır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni29 Ekim 2025

28 Ekim 2025

Akciğerler ve Su – Küçük Gençlere

Sınıfta heyecanlı bir uğultu vardı. Çocuklar son derslerde suyun beyin, deri, karaciğer, böbrekler ve gözlerle olan bağlantısını öğrenmişti. Her yeni bölümde suyun nasıl gizli bir kahraman olduğunu keşfetmişlerdi. Şimdi sıra akciğerlere gelmişti. Öğrencilerden bazıları sabırsızlanıyor, bazıları derin nefesler alıyor, bazıları da sanki merakla nefesini tutuyordu.

Hatice öğretmen gülümsedi:
— Sevgili öğrencilerim, bu dersimizde suyun akciğerlerle olan bağını öğreneceğiz. Hazır mısınız?

Sınıf hep bir ağızdan bağırdı:
— Hazııııırız!

Hatice öğretmen ellerini üç kez birbirine vurdu. Tavandan ışık damlacıkları inmeye başladı, sınıf bir anda bulutların içine taşındı. Bulutların arasında kocaman pembe iki balon beliriverdi. Balonların üzerinde incecik damlacıklar parlıyordu. O sırada sihirli profesör göründü. Elinde minik bir hava pompası vardı, gözlüğünü düzeltti ve coşkuyla konuştu:

— İşte sevgili kâşifler! Bugün sizleri akciğerlerinizin içine götüreceğim. Göreceksiniz ki su, burada da sessiz ama muhteşem bir kahraman!

Çocuklar heyecanla bakıştı. Her biri sorular sormaya hazırlanıyordu. Bu ders profesör, herkesin sırayla eşit şekilde konuşmasını istedi.

— Hazırsanız başlayalım! — dedi profesör. — Kim ilk soruyu sormak ister?

Zehra elini kaldırdı:
— Profesör, akciğerlerimiz neden suya ihtiyaç duyar ki? Akciğerler havayla çalışıyor, suyla değil, değil mi?

Profesör gözlüğünü düzeltti:
— Harika soru Zehra! Akciğerler gerçekten havayla çalışıyor. Ama akciğerin içinde milyonlarca minik hava keseciği var. Onlara “alveol” denir. Bu keseciklerin iç yüzeyi çok ince bir sıvı tabakayla kaplıdır. O sıvının büyük kısmı sudur. Bu su tabakası sayesinde oksijen havadan kana geçebilir. Eğer bu su olmasa, oksijenin geçişi çok zor olurdu.

Tibet merakla öne eğildi:
— Yani alveollerde hep su mu var? Orası baloncuk gibi değil mi? Suyun orada ne işi var?

Profesör parmağıyla havaya bir daire çizdi. Önlerinde dev bir alveol modeli belirdi. İçinde incecik su damlaları vardı.
— Bak Tibet, alveol balon gibidir ama iç yüzeyinde “surfaktan” denen özel bir sıvı vardır. Bu surfaktan su ve yağın karışımından oluşur. Görevi balonun sönmesini engellemektir. Yani her nefes alış verişte akciğerlerin çökmesini su önler

Asya Naz parmağını kaldırdı:
— Surfaktan dediniz, o tam olarak ne işe yarıyor?

Profesör açıkladı:
— Surfaktan, yüzey gerilimini azaltır. Yüzey gerilimi, suyun damla halinde kalmasını sağlayan kuvvettir. Eğer alveollerde sadece saf su olsaydı, bu yüzey gerilimi onları kapatırdı. Ama surfaktan bunu azaltır, böylece alveoller açık kalır. Yani su ve surfaktan birlikte yaşam demektir.

Atlas gözlerini büyüttü:
— Yani su olmazsa nefes alamayız mı?

— Doğru Atlas! — dedi profesör. — Su olmazsa alveoller çalışmaz. Oksijen kana geçemez, karbondioksit dışarı atılamaz. Su, oksijenin çözünmesini sağlar. Tıpkı balıkların suda nefes alması gibi, bizim de oksijenimiz önce suya çözünür, sonra kana geçer.

Elif düşündü:
— Profesör, o zaman suyun içinde oksijen çözünüyor diyorsunuz. Peki bu oksijen nasıl kana giriyor?

Profesör heyecanla cevapladı:
— Çok güzel soru Elif! Alveol duvarı çok incedir. Sadece bir hücre kalınlığındadır. Oksijen, bu ince zarın öbür tarafındaki kana geçer. Ama bu geçiş için su şarttır. Çünkü oksijen önce alveoldeki su tabakasında çözünür, sonra kılcal damara geçer.

Eylül merakla:
— Peki karbondioksit de aynı şekilde mi çıkıyor?

Profesör başını salladı:
— Evet Eylül. Karbondioksit de kandan alveole geçmek için önce suya çözünür. Sonra havaya karışır. Su burada iki yönlü bir kapı gibidir. Oksijeni içeri, karbondioksiti dışarı geçirir.

Ege heyecanla öne atıldı:
— Profesör, biz bazen koşunca nefes nefese kalıyoruz. O zaman su da mı daha çok çalışıyor?

Profesör gülümsedi:
— Çok doğru Ege! Koşarken kasların daha çok oksijene ihtiyacı olur. Akciğerler daha hızlı çalışır, su tabakası da daha çok oksijen taşır. Eğer yeterince su içmezsen, bu sistem zorlanır. İşte o yüzden spor yaparken su içmek çok önemlidir.

Defne Yaz düşündü:
— Yani susuz kalınca nefes almak zorlaşır mı?

— Evet Defne Yaz. — dedi Profesör. — Susuz kalınca alveollerdeki su tabakası azalır. Bu da oksijenin çözünmesini zorlaştırır. İnsan kendini yorgun ve halsiz hisseder çünkü hücrelere oksijen gitmez.

Kıvanç parmağını kaldırdı:
— Profesör, ben bazen hastayken hırıltılı nefes alıyorum. Bunun suyla ilgisi var mı?

Profesör açıkladı:
— Harika bir gözlem Kıvanç! Hırıltı genellikle akciğerlerdeki mukus yüzünden olur. Mukus da suyun yoğun bir formudur. Normalde mukus tozları ve mikropları yakalar. Ama fazla olursa yolları tıkar ve nefes zorlaşır. Su içmek mukusu inceltir, daha kolay atılmasını sağlar.

Mercan merakla:
— Mukus neden hep var peki? Hiç olmasa daha iyi değil mi?

— Güzel soru Mercan. — dedi Profesör. — Mukus aslında çok yararlıdır. Havadaki mikropları ve tozları yakalayıp dışarı atar. Onun içinde antikorlar ve savunma hücreleri vardır. Ama evet, fazla olunca sorun yaratır. İşte burada suyun görevi çok önemlidir. Mukusu inceltir, böylece tıkanıklık yapmaz.

Ali düşündü:
— Profesör, astım hastaları nefes almakta zorlanıyor. Bu da suyla ilgili mi?

Profesör ciddi bir sesle açıkladı:
— Astımda hava yolları daralır ve mukus artar. Su burada da yardımcıdır çünkü mukusu inceltir. Ama asıl sorun kasların kasılmasıdır. Yine de bol su içmek akciğerlerin daha rahat çalışmasını sağlar.

Nilda merakla:
— Profesör, ciğerlerimizin % kaçı sudan oluşuyor?

— Harika soru Nilda! — dedi profesör. — Akciğer dokusunun yaklaşık %80’i sudur. Çünkü her hücrenin içinde su var. Ayrıca alveollerin ve kılcal damarların yüzeyleri de hep suyla kaplıdır.

Çınar heyecanla:
— Yani nefes alıp verirken aslında suyun içinde mi oluyoruz?

Profesör güldü:
— Çok güzel benzetme Çınar! Evet, nefesin her aşamasında su rol oynar. Hatta nefes verirken ağzımızdan çıkan buharı görüyorsunuz ya, işte o akciğerlerinizden çıkan suyun ta kendisidir.

Ela düşündü:
— Demek ki nefes verirken de su kaybediyoruz. O yüzden su içmemiz şart, değil mi?

— Aynen öyle Ela! — dedi Profesör. — Günde yaklaşık yarım litre suyu sadece nefesimizle kaybediyoruz. İşte o yüzden susamasak bile su içmek gerekli.

Yaman elini kaldırdı:
— Profesör, peki çok su içersek akciğerlerimiz daha mı güçlü olur?

Profesör gülerek:
— Çok güzel düşünce Yaman. Aşırı su içmek zararlı olabilir, ama yeterli su akciğerlerin çok daha iyi çalışmasını sağlar. Yani denge çok önemli.

Defne Ebrar merakla:
— Profesör, bazen hasta olduğumuzda balgam oluyor. O da suyun bir türü mü?

— Evet Defne Ebrar. — dedi Profesör. — Balgam mukusun yoğunlaşmış halidir. İçinde su, proteinler ve bağışıklık hücreleri vardır. Su olmasa balgam taş gibi olurdu. Su sayesinde daha yumuşak ve atılması kolaydır.

Can heyecanla:
— Peki Profesör, akciğerlerde su azalınca sesimiz de değişir mi?

— Harika gözlem Can! — dedi Profesör. — Evet, su azaldığında ses telleri de kurur. Boğaz ve akciğerler nemli olmazsa ses kısılır. Bu yüzden şarkıcılar konserden önce çok su içer.

Mila parmağını kaldırdı:
— Profesör, anne karnındaki bebekler nasıl nefes alıyor? Onların akciğerlerinde su mu var?

Profesör gülümsedi:
— Çok güzel soru Mila! Anne karnındaki bebeklerin akciğerleri amniyon sıvısıyla doludur. O sıvı da sudur. Doğumdan sonra bebek ilk nefesini alırken akciğerlerindeki su boşalır ve hava dolar. İşte o ilk ağlama aslında hayatın başladığını gösterir.

Aziz derin bir nefes aldı:
— Profesör, bazen koşarken ciğerlerim yanıyor gibi oluyor. Bunun nedeni ne?

Profesör açıkladı:
— O his, aslında akciğerlerdeki suyun daha hızlı buharlaşmasından kaynaklanır. Koşarken daha fazla hava girip çıkar, su tabakası hızla kurur. Bu yüzden koşucular su içmeye dikkat eder.

Profesör bütün çocuklara bakarak sözlerini toparladı:
— Sevgili öğrenciler, gördüğünüz gibi akciğerlerimizde su, oksijenin çözünmesini sağlar, alveollerin çökmesini engeller, mukusu inceltir, sesi korur ve nefesimizi dengeler. Her nefes aslında suyun bir mucizesidir.

Hatice öğretmen gülümseyerek ekledi:
— Bugün hepiniz harika sorular sordunuz. Artık biliyorsunuz ki su sadece susuzluğu gidermek için değil, nefes almak için de şarttır.

Çocuklar hep bir ağızdan bağırdı:
— Su içmek nefes almak kadar önemli!

Bulutlar arasındaki pembe balonlar yavaşça kayboldu. Sihirli profesör şapkasını salladı, sınıf eski haline döndü. Ama çocukların gözlerinde yeni bir merak ışığı yanmıştı.

Dr. Mustafa KEBAT

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Yukarıda yer alan hikaye firmalarımız Tetkik OSGB – Tetkik Danışmanlık tarafından sosyal sorumluluğumuz olan çocuklarımızı bilgilendirmek, okumaya, çalışmaya, doğal hayata heveslendirmek ülkemize ve geleceğimize yararlı bireyler olabilmelerine katkı sağlamak maksadı ile yayınlanmıştır.

Dr Mustafa KEBAT

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz. Varsa hatalarımızı bildirmeniz daha faydalı olmamıza desteğiniz bizim için çok değerli.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni28 Ekim 2025

28 Ekim 2025

Solvent Maruziyeti Yönetimi

Solvent Maruziyeti Yönetimi – İş Sağlığı ve Güvenliğinde Stratejik ve Teknik Yaklaşım

Endüstriyel üretim süreçlerinin vazgeçilmez bileşenlerinden biri olan solventler; temizlik, seyreltme, çözücü veya ekstraksiyon gibi işlevlerle çok geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. Ancak bu kimyasal maddeler, işyerlerinde ciddi iş sağlığı ve güvenliği (İSG) riskleri doğurur. Özellikle solunum yoluyla, deri temasıyla ya da oral yolla vücuda alındığında, solventler hem akut hem de kronik toksik etkilere yol açabilir.

Solvent maruziyetinin İSG kapsamında nasıl yönetilmesi gerektiğini; teknik, mevzuat ve stratejik açıdan birlikte inceleyelim.

Solventlerin Sınıflandırılması ve Tehlike Kaynakları

Solventler genel olarak iki ana gruba ayrılır:

Organik solventler: Toluen, ksilen, aseton, metanol, benzen, trikloretilen gibi karbon bazlı çözücüler.
İnorganik solventler: Amonyak, sülfürik asit gibi su bazlı çözücüler.

Bu kimyasallar genellikle şu iş ortamlarında maruziyet riski doğurur:

Boya ve vernikleme atölyeleri
Yüzey temizleme ve metal işleme sanayii
Baskı ve matbaa işletmeleri
Yapıştırıcı üretimi ve kullanımı
Laboratuvar ortamları
Petrokimya ve ilaç endüstrisi

Maruziyet Yolları ve Sağlık Etkileri

a. Solunum Yolu (İnhalasyon): En yaygın maruziyet yoludur. Uçucu solvent buharlarının solunması, akciğer yoluyla doğrudan kana geçiş sağlar. Belirtiler: Baş ağrısı, baş dönmesi, halsizlik, solunum depresyonu.

b. Deri Teması: Yağ çözücü özelliği nedeniyle ciltte kuruma, dermatit, irritasyon ve sistemik emilimle karaciğer/böbrek toksisitesine yol açabilir.

c. Oral Maruziyet: Endüstriyel ortamda nadirdir ama kontamine ellerle yeme-içme durumunda ortaya çıkabilir.

Kronik etkiler:

Nörotoksisite (özellikle toluen ve heksan ile)
Karaciğer-böbrek hasarı
Reprodüktif toksisite (bazı glikol eterlerle)
Kanserojenite (benzen, trikloretilen)
Merkezi sinir sistemi depresyonu

Solvent Maruziyeti için Mevzuat ve Sınır Değerler

Türkiye’de maruziyet sınır değerleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan “Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik” kapsamında düzenlenmiştir.

TLV (Threshold Limit Value): ACGIH tarafından belirlenmiş sınır değerlerdir. Genellikle TWA (8 saatlik ortalama), STEL (15 dakikalık kısa süreli maruz kalma) ve Ceiling (anlık üst sınır) değerleri tanımlanır.

Örneğin:

Benzen: TWA = 0.5 ppm (kanserojen)
Toluen: TWA = 20 ppm
Metanol: TWA = 200 ppm, STEL = 250 ppm

İşveren, maruziyetin bu sınırların altında kalmasını sağlamakla yükümlüdür.

Solvent Maruziyetinin Ölçümü ve İzlenmesi

a. Ortam Hava Ölçümleri

Solvent buharları, aktif veya pasif örnekleme yöntemleriyle toplanır ve gaz kromatografi (GC), kütle spektrometresi (MS) gibi cihazlarla analiz edilir.

Kişisel Maruziyet Ölçümü: Çalışanın nefes bölgesine yerleştirilen tüplerle bireysel solvent maruziyeti tespit edilir.
Alan Ölçümü: Sabit bir noktada yapılan ölçüm, genel ortam değerlendirmesi sağlar.

b. Biyolojik İzlem

Bazı solventlerin metabolitleri idrar ya da kan analizinde ölçülür.

Benzen maruziyeti → İdrarda S-fenilmerkaptürik asit
Toluen maruziyeti → İdrarda hippurik asit

Biyolojik maruziyet indeksleri (BEI), kişisel etki düzeyini değerlendirmede kullanılır.

Solvent Maruziyetine Karşı Koruma Stratejileri

a. İkame (Substitution):

Yüksek toksisiteli solventlerin daha az zararlı olanlarla değiştirilmesi.

Örnek:

Trikloretilen yerine perkloretilen veya su bazlı sistem kullanımı.

b. Mühendislik Kontrolleri:

Lokal emiş sistemleri (LEV): Kaynağa yakın vakumlama sağlar.
Genel havalandırma sistemleri: Ortam havasının seyreltilmesini sağlar.
Kapalı sistemler: Açığa solvent buharı çıkmasını önler.

c. İdari Kontroller:

Solventle temas süresini kısaltma
Dönüşümlü çalışma
Etiketleme ve kimyasal envanter yönetimi
Eğitim ve farkındalık programları

d. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD):

Solvent buharına karşı solunum koruyucular: Aktif karbon filtreli maskeler (A1, A2 filtre tipi).
Kimyasala dayanıklı eldivenler: Nitril, neopren, butil kauçuk.
Gözlük ve yüz siperliği
Kimyasal koruyucu giysiler

Unutulmamalıdır: KKD, son savunma hattıdır. Öncesinde mühendislik ve idari kontroller uygulanmalıdır.

Eğitim, Farkındalık ve Acil Durum Prosedürleri

Solventle çalışan personelin:

Tehlike işaretlerini okuma ve anlama becerisine sahip olması,
Etiket ve SDS (Güvenlik Bilgi Formu) içeriğini yorumlayabilmesi,
Kaza durumunda yapılacak ilk yardım prosedürlerini bilmesi gerekir.

Acil durumlarda:

Buhar inhalasyonu → Temiz havaya çıkarma
Deri teması → Bol su ve sabunla yıkama
Göz teması → En az 15 dakika göz yıkama
Solvent dökülmesi → Sızdırmaz toplama kitleri ve havalandırma kullanımı

Solvent Risk Haritası ve Maruziyet İstatistikleri

İşletmede solventlerin depolandığı, kullanıldığı ve işlendiği alanlar risk zonları olarak belirlenmeli ve her alan için:

Maruziyet frekansı
Solventin toksikolojik özellikleri
Kullanım miktarı
Havalandırma kapasitesi

gibi kriterlerle Solvent Maruziyet Risk Haritası oluşturulmalıdır. Bu harita, ölçüm sonuçlarıyla güncellenmelidir.

Yönetim Sistemine Entegrasyon

ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi çerçevesinde solvent maruziyeti;

Tehlike belirleme ve risk değerlendirmesi
Yasal uygunluk kontrolü
Performans izleme
Düzeltici önlemler
adımlarıyla bütünleştirilmelidir.

Ayrıca SEVESO III direktifine tabi işletmelerde solvent depolama ve sızıntı riski ayrıca yönetilmelidir.

Sıvıdan Gaz’a, İhmâlden Felakete Gitmeyin

Solventler sessiz tehlikelerdir. İlk temasta fark edilmeseler bile, zamanla ciddi sağlık sorunlarına ve hatta meslek hastalıklarına neden olabilirler. Solvent maruziyetinin yönetimi, sadece mevzuat gereği değil, bir yaşam hakkı ve etik sorumluluktur. Güçlü mühendislik kontrolleri, sistemli izleme, kapsamlı eğitim ve kararlı yönetsel irade ile solventlerin tehlikesi kontrol altına alınabilir. Aksi halde, görünmeyen bir buhar, işletmenin geleceğini sarsacak bir sağlık krizine dönüşebilir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Trikloroetilenin solunum etkileri https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0954611117304067

⭐️⭐️ Uzun süreli maruziyetten sonra seçili çözücülerin PMMA üzerindeki etkileri: tek taraflı NMR ve ATR-FTIR araştırmaları https://www.nature.com/articles/s40494-023-00881-z

⭐️⭐️ Temizlik ürünleri: Kimyaları, iç mekan hava kalitesi üzerindeki etkileri ve insan sağlığı üzerindeki etkileri https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412024004227

⭐️⭐️ Çözücüler ve sürdürülebilir kimya https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4685879/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni28 Ekim 2025

28 Ekim 2025

Yüksekte Çalışma – Fukuda Testi – Propriyosepsiyon

Fukuda Testi (Fukuda Stepping Test) – Denge ve Oryantasyonun Değerlendirilmesi

Yüksekte çalışma, insanın doğal denge sistemini sınayan en kritik iş koşullarından biridir. Vücudun üç ana sensör sistemi — vestibüler sistem (iç kulak), görsel sistem (gözler) ve somatosensoriyel sistem (kas, eklem, deri reseptörleri) — koordineli biçimde çalışarak bireyin uzaydaki konumunu belirler.
Bu üçlü sistemden herhangi birinde bozulma olduğunda, kişi;

Denge kaybı,
Baş dönmesi,
Postüral instabilite (vücut duruşunun korunamaması),
Oryantasyon bozukluğu (yön algısının bozulması)
gibi belirtiler gösterebilir.

Bu tür bozukluklar, yüksekte çalışan kişiler için ölümcül sonuçlar doğurabilecek riskler oluşturur. Bu nedenle, işe giriş veya periyodik muayenelerde vestibüler fonksiyonların değerlendirilmesi çok önemlidir.
Bu değerlendirmede kullanılan basit, ekonomik ve etkili testlerden biri Fukuda Testidir.

Fukuda Testinin Tarihçesi ve Bilimsel Temeli

Fukuda Testi, 1959 yılında Japon araştırmacı T. Fukuda tarafından “stepping test” olarak tanımlanmıştır.
Temel prensip, vestibulospinal refleks adı verilen mekanizmayı değerlendirmektir.
Bu refleks, iç kulaktaki labirent sisteminin (özellikle sakkül ve utrikül) uyarılmasıyla omurilik düzeyinde kas tonusunu düzenleyen ve vücudun dengesini koruyan bir refleks sistemdir.

Normal bireyde bu refleks dengeli çalıştığı için kişi gözleri kapalıyken sabit bir noktada yürüse dahi konumunu korur.
Ancak, tek taraflı vestibüler disfonksiyon (örneğin iç kulak iltihabı, labirentit, Meniere hastalığı, vestibüler nörit gibi) durumlarında, birey gözleri kapalıyken farkında olmadan sağlam tarafına doğru dönmeye veya sapmaya başlar.

Bu sapma, Fukuda Testi’nde rotasyon açısı ve ilerleme mesafesi olarak gözlenir.

Testin Amacı

Vestibüler sistemin fonksiyonel bütünlüğünü değerlendirmek,
Tek taraflı veya iki taraflı vestibüler bozuklukları saptamak,
Denge ve oryantasyonun yüksekte çalışmaya uygunluğunu belirlemek,
Diğer testlerle (Romberg, Tandem Walk vb.) birlikte kullanılarak daha geniş bir nörolojik denge profili oluşturmak.

Uygulama Ortamı ve Gereçler

Gereç	Açıklama
Sessiz, geniş bir oda	En az 2,5 × 2,5 m’lik alan önerilir
Zemin	Düz, kaymaz, sabit yüzey (tercihen kauçuk veya mat)
İşaretleyici bant	Başlangıç noktasını belirlemek için
Kronometre	Süre ölçümü (30 saniye) için
Göz bandı veya göz kapatma	Görsel referansın ortadan kaldırılması
Yardımcı gözlemci	Düşme riskine karşı güvenlik amacıyla

Testin Uygulanışı (Adım Adım)

Hazırlık:
Katılımcı, ayakkabılarını çıkararak veya düz tabanlı ayakkabıyla test alanına alınır.
Başlangıç noktası işaretlenir.
Pozisyon:
- Kişi dik durur.
- Ayaklar omuz genişliğinde açık, kollar öne uzatılmış ve parmaklar düz olmalıdır (yaklaşık 90° ön uzatma).
- Baş nötral pozisyonda, ileriye bakar.
Talimat:
Katılımcıya şu şekilde açıklama yapılır: “Gözlerinizi kapatın, yerinizde yürür gibi adım atın. Dizlerinizi yaklaşık 45 derece kaldırın ve ritmik olarak yürümeye devam edin. Kollarınızı sabit tutun. Durmanız söylendiğinde durun.”
Uygulama:
- Gözler kapalı halde kişi 30 saniye boyunca yaklaşık 50–60 adım atar.
- Gözlemci, kişinin başlangıç noktasına göre dönüş açısını ve ilerleme mesafesini değerlendirir.
- Gerektiğinde test bir kez daha tekrarlanabilir.
Güvenlik Önlemi:
Yüksekte çalışma adaylarında test, kesinlikle düşme riski olmayan alanda yapılmalıdır.
Gözlemci, katılımcının etrafında yaklaşık 1 metre mesafede durmalı ve ani dengesizlikte destek olmalıdır.

Değerlendirme ve Ölçütler

Rotasyon Açısı

Kişinin başlangıç yönüne göre dönme açısı ölçülür.

Dönüş Açısı	Yorum
0° – 30°	Normal
30° – 45°	Hafif vestibüler disfonksiyon
>45°	Belirgin tek taraflı vestibüler lezyon şüphesi
>90° veya tam dönüş	Ciddi vestibüler dengesizlik / nöral kontrol bozukluğu

İlerleme Mesafesi

Mesafe (cm)	Yorum
0 – 50 cm	Normal
50 – 100 cm	Hafif denge sorunu
>100 cm	Belirgin postüral instabilite

Adım Ritmi

Bulgular	Yorum
Düzenli ritim, sabit tempo	Normal
Adım uzunluğu ve ritmi değişken	Vestibüler veya serebellar etkilenme olası
Kolların hareketi asimetrik	Tek taraflı denge bozukluğu göstergesi

Testin Fizyolojik Temeli

Fukuda Testi sırasında görsel bilgi devre dışı bırakıldığı için vücut, dengesini vestibüler sistem ve propriyoseptif geri bildirim ile korumaya çalışır.

Normal fizyoloji:

İç kulakta bulunan sakkül ve utrikül, yerçekimi ve doğrusal ivmeyi algılar.
Bu bilgi, beyin sapındaki vestibüler çekirdeklere gider.
Oradan da omurilikteki vestibulospinal yol aracılığıyla kas tonusu ve postüral kontrol düzenlenir.

Eğer bir kulakta sinir iletimi azalmışsa, beyin bu tarafın hareketini “eksik” algılar ve kişi istemsiz olarak sağlam tarafa döner.
Bu dönüş, testte ölçülen rotasyon açısı olarak karşımıza çıkar.

Fukuda Testinde Görülebilen Anormal Bulgular

Bulgular	Olası Nedenler
Tek tarafa 45°–90° dönüş	Tek taraflı vestibüler disfonksiyon
Düz hatta ilerleyememe, zikzak	Serebellar disfonksiyon
Aşırı öne/arkaya ilerleme	Propriyoseptif bozukluk, kas zayıflığı
Rastgele yön değişimi	Santral vestibüler bozukluk
Dengesizlik hissi / göz açma ihtiyacı	Vestibüler kompansasyon yetersizliği

Testin Avantajları

Ekipmansız, hızlı ve ucuzdur.
Görsel kompansasyon ortadan kaldırıldığı için vestibüler fonksiyonlar doğrudan test edilir.
Tek başına veya Romberg, Tandem Walk gibi testlerle kombinasyon halinde uygulanabilir.
Yüksekte çalışma için riskli adayları erken dönemde belirler.

Sınırlılıkları

Sonuçlar, kişisel motivasyon, yorgunluk, kas gücü veya proprioseptif sorunlardan etkilenebilir.
Görsel kapatmada anksiyetesi yüksek bireylerde yalancı pozitif sonuçlar olabilir.
Objektif ölçüm (örneğin video kaydı veya elektronik platform) olmadan sadece gözle değerlendirildiğinde küçük sapmaların tespiti zor olabilir.

Bu nedenle Fukuda Testi tek başına tanı testi değil, ön tarama ve saha değerlendirmesi testi olarak kullanılmalıdır.

Yüksekte Çalışacak Kişilerde Değerlendirme

Önemi

Yüksek platformlarda, iskelelerde, vinç kabinlerinde veya kulelerde çalışan işçiler, vestibüler sistemin küçük bir aksamasında bile dengesini kaybedip düşebilir.
Bu nedenle Fukuda Testi, bu grupta özellikle işe giriş muayenesinde büyük önem taşır.

Uygulama Süreci

İşe Giriş Muayenesi:
Fukuda Testi, görme ve denge testleri (Romberg, Tandem Walk, Head Impulse vb.) ile birlikte uygulanır.
Test normal ise kişi yüksekte çalışmaya fizyolojik olarak uygun kabul edilir.
Periyodik Kontrol:
Vestibüler fonksiyon bozukluğu, ilaçlar, yaş, travmalar veya iç kulak enfeksiyonları ile zaman içinde değişebilir.
Bu nedenle yılda en az bir kez tekrarlanması önerilir.
Risk Faktörleri Olanlarda Tekrar Test:
- Hipertansiyon, diyabet, hipoglisemi,
- Alkol veya ilaç kullanımı,
- Baş dönmesi, kulak çınlaması, denge kaybı öyküsü,
  durumlarında test yeniden yapılmalıdır.

Değerlendirme Kriteri (İş Sağlığı Açısından)

Bulgular	Değerlendirme	İşe Uygunluk
0–30° sapma, mesafe <50 cm	Normal	Yüksekte çalışmaya uygundur
30–45° sapma, mesafe 50–100 cm	Hafif bozukluk	Gözlem altında çalışabilir, tekrar test önerilir
>45° sapma veya >100 cm ilerleme	Belirgin bozukluk	Yüksekte çalışmaya uygun değildir
90° üzeri veya tam dönüş	Ciddi vestibüler kayıp	Uzman değerlendirmesi gerekir

Uygulama Örnekleri

Örnek 1: Normal Bulgular

25 yaşında erkek, elektrik teknisyeni adayı
30 saniyede 55 adım
20° sağa sapma, 30 cm ilerleme
Sonuç: Normal vestibüler fonksiyon, yüksekte çalışmaya uygun.

Örnek 2: Hafif Sapma

42 yaşında kadın, endüstriyel temizlik görevlisi
30 saniyede 60 adım
35° sola dönüş, 70 cm ilerleme
Sonuç: Hafif tek taraflı vestibüler dengesizlik; 1 hafta sonra tekrar test önerilir.

Örnek 3: Belirgin Dengesizlik

50 yaşında erkek, kaynak ustası
Testin 20. saniyesinde 90° sağa döndü, 120 cm ilerledi
Kollarını denge için aşırı hareket ettirdi
Sonuç: Ciddi vestibüler dengesizlik, uzman muayenesi olmadan yüksekte çalışma uygun değildir.

Fukuda Testinin Diğer Testlerle Kombinasyonu

Fukuda testi tek başına yeterli değildir; şu testlerle birlikte kullanıldığında güvenilirliği artar:

Test	Amaç
Romberg Testi	Statik dengeyi ölçer (göz açık/kapalı duruşta sallanma)
Tandem Walk	Dinamik postüral kontrolü değerlendirir
Head Impulse Testi	Vestibülo-oküler refleks bütünlüğünü ölçer
Unterberger Testi	Fukuda’ya benzer, 50 adımda dönme açısı ölçülür

Birden fazla testin kombinasyonu, vestibüler disfonksiyonun yönü ve şiddetini daha doğru ortaya koyar.

Sonuçların Kayıt Altına Alınması (Örnek Form)

Fukuda Testi Değerlendirme Formu

Parametre	Bulgular	Değerlendirme
Dönüş Açısı	____°
Yön	☐ Sağ ☐ Sol
İlerleme Mesafesi	____ cm
Adım Sayısı	____
Denge Kaybı	☐ Var ☐ Yok
Kolların Asimetrisi	☐ Var ☐ Yok
Sonuç	☐ Normal ☐ Hafif ☐ Belirgin
Yüksekte Çalışma Uygunluğu	☐ Uygun ☐ Uygun Değil
Uygulayan
Tarih

Sonuç ve Öneriler

Fukuda Testi, yüksekte çalışma uygunluğu değerlendirmelerinde ihmal edilmemesi gereken kritik bir araçtır.
Basit bir uygulama ile vestibüler sistemin fonksiyonel durumu hakkında güvenilir bilgi verir.
Ancak testin geçerli olabilmesi için:

Kişi yorgun, aç veya uykusuz olmamalıdır,
Test alanı sessiz ve güvenli olmalıdır,
Sonuçlar tek başına değil, diğer denge testleriyle birlikte yorumlanmalıdır.

Düz hat yürüyüşte sapma, rotasyon veya mesafe artışı gözlenen kişiler mutlaka otorinolaringolog veya nöroloji uzmanı tarafından ileri testlere yönlendirilmelidir (örneğin kalorik test, videonistagmografi).

Sonuç olarak, Fukuda Testi:

Yüksekte çalışanların erken vestibüler risklerini saptamakta,
Kazaları önleyici tarama aracı olarak,
İşyeri hekimleri için pratik bir denge değerlendirme yöntemi olarak büyük önem taşır.

FUKUDA TESTİ UYGULAMA VE DEĞERLENDİRME FORMU

Form No: ____________ Tarih: ____ / ____ / ______

1. KİŞİSEL BİLGİLER

Alan	Bilgi
Adı Soyadı
T.C. Kimlik No
Yaş
Cinsiyet	☐ Kadın ☐ Erkek
Görev / Meslek
Bölüm / Birim
Testi Uygulayan
Ünvanı

2. TEST ÖNCESİ DURUM DEĞERLENDİRMESİ

Soru	Evet	Hayır
Son 24 saatte alkol, ilaç veya kafein aldı mı?	☐	☐
Uykusuzluk, baş dönmesi, halsizlik mevcut mu?	☐	☐
İşitme veya görme problemi var mı?	☐	☐
Daha önce denge problemi yaşadı mı?	☐	☐

3. TEST ORTAMI VE HAZIRLIK

Parametre	Gözlem	Açıklama
Zemin tipi	☐ Düz ☐ Kaymaz ☐ Diğer: ______
Alan genişliği	______ m × ______ m
Aydınlatma	☐ Yeterli ☐ Yetersiz
Yardımcı personel	☐ Var ☐ Yok
Test süresi	☐ 30 sn ☐ 45 sn ☐ Diğer: ____

4. TESTİN UYGULANIŞI

Katılımcıya verilen talimat:

“Gözlerinizi kapatın, kollarınızı öne uzatın ve yerinizde yürür gibi adım atın. Dizlerinizi yaklaşık 45 derece kaldırın ve sabit tempoda yürüyün. Durmanız söylendiğinde durun.”

Başlangıç Noktası: ____ Bitiş Noktası: ____

5. GÖZLEM ve ÖLÇÜMLER

Gözlem Alanı	Bulgular	Puan / Yorum
Dönme Yönü	☐ Sağ ☐ Sol ☐ Düz
Dönme Açısı	____°
İlerleme Mesafesi	____ cm
Adım Sayısı	____
Süre	____ saniye
Kolların Asimetrisi	☐ Yok ☐ Hafif ☐ Belirgin
Denge Kaybı / Durma Eğilimi	☐ Yok ☐ Hafif ☐ Belirgin
Baş Dönmesi Şikayeti	☐ Yok ☐ Var
Test Tekrarı Gerekti mi	☐ Evet ☐ Hayır

6. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ

Bulgular	Değerlendirme	Açıklama
0–30° sapma, mesafe <50 cm	Normal	Vestibüler fonksiyon normal
30–45° sapma, mesafe 50–100 cm	Hafif bozukluk	Tek taraflı vestibüler etkilenme olası
>45° sapma veya >100 cm ilerleme	Belirgin bozukluk	Vestibüler dengesizlik, ileri değerlendirme önerilir
90° üzeri veya tam dönüş	Ciddi vestibüler kayıp	Yüksekte çalışma için uygun değildir

7. TESTİN SONUCU

Kategori	Değerlendirme
Vestibüler Fonksiyon	☐ Normal ☐ Hafif Bozukluk ☐ Belirgin Bozukluk
Postüral Stabilite	☐ Yeterli ☐ Sınırlı ☐ Yetersiz
Yüksekte Çalışmaya Uygunluk	☐ Uygundur ☐ Geçici Olarak Uygun Değildir ☐ Uygun Değildir

8. EK GÖZLEM VE NOTLAR

…………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………..

9. ONAY BÖLÜMÜ

İmza / Kaşe: ……………………………………

Fukuda Basamak (Yürüyüş) Testi, bireyin vestibüler sistem, propriyoseptif denge ve nöromüsküler koordinasyon yeteneklerinin objektif olarak değerlendirilmesini sağlayan basit ancak güvenilir bir yöntemdir. Bu testte, kişinin görsel uyarılardan bağımsız olarak dengeyi koruma, yönelim duyusunu sürdürebilme ve vücut pozisyonunu algılama becerileri incelenmiştir.

Test sırasında bireyin rotasyon açısı, ilerleme (yer değiştirme) mesafesi, denge kaybı eğilimi ve basamak sayısı boyunca ortaya çıkan kompansatuar hareketleri gözlemlenmiştir. Bu parametreler, kişinin merkezi sinir sistemi, iç kulak labirent mekanizması ve kas-iskelet sisteminin koordineli çalışıp çalışmadığına ilişkin önemli ipuçları sunmaktadır.

Sonuçlar değerlendirildiğinde:

Rotasyon Açısı 0–30° arasında ise, bireyin vestibüler oryantasyonunun normal sınırlar içinde olduğu,
30–45° aralığında ise hafif dengesel yönelim sapması bulunduğu, bu durumun geçici yorgunluk, uykusuzluk, stres veya ilaç kullanımı gibi faktörlerle ilişkili olabileceği,
45° ve üzeri rotasyonlarda ise tek taraflı vestibüler disfonksiyon veya proprioseptif denge bozukluğu şüphesinin bulunduğu,
Test sırasında yer değiştirme mesafesinin 1 metreyi aşması halinde ise, postüral stabilitenin bozulmuş olabileceği değerlendirilmiştir.

Bu bulgular ışığında, bireyin yüksekte çalışma, kapalı alan, titreşimli platform veya hassas denge gerektiren görevlerde bulunmadan önce, ek klinik değerlendirmeye alınması, gerekirse nörolojik veya KBB (otoneurologik) muayene ile desteklenmesi önerilir.

Fukuda testi tek başına kesin bir tıbbi tanı koyma aracı olmayıp, denge ve yönelim sisteminin fonksiyonel durumuna ilişkin ön tarama ve saha değerlendirmesi amacıyla kullanılmalıdır. Testin sonucu, çalışanın o günkü fizyolojik durumu, psikolojik yorgunluğu ve ortamsal koşullar (örneğin zemin titreşimi, ortam sıcaklığı, ışık ve ses düzeyi) gibi değişkenlerden etkilenebilir. Bu nedenle, uygulama sırasında çevresel faktörlerin sabitlenmesi ve test öncesi 10 dakikalık dinlenme periyodunun sağlanması önerilir.

Elde edilen veriler, işyeri sağlık ve güvenlik birimi tarafından kişinin genel sağlık değerlendirmesine entegre edilmelidir.
Eğer çalışan aşağıdaki belirtileri göstermişse, test sonucu “yüksek riskli – ileri değerlendirme önerilir” şeklinde raporlanmalıdır:

Dönme açısı >45°
Yer değiştirme mesafesi >1 m
Test sırasında adım sayısında belirgin dengesizlik
Gözler kapalıyken yön kaybı veya dengeyi sürdürememe
Ani baş dönmesi, mide bulantısı veya sersemlik hissi

Bu durumda çalışan, yüksekte çalışma, iskele kullanımı, platform veya vincin üzerinde görev alma gibi riskli görevlerden geçici olarak uzaklaştırılmalı; tıbbi incelemeler tamamlanana kadar idari görev veya düşük riskli alanlarda çalıştırılmalıdır.

Sonuç olarak; Fukuda Testi, sahada kolay uygulanabilirliği sayesinde yüksekte çalışma öncesi nörolojik ve vestibüler tarama sürecinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Testin dikkatli gözlemlerle yapılması, hem iş kazalarının önlenmesine hem de çalışan sağlığının korunmasına katkı sağlar.

Değerlendiren Uzman:
Adı Soyadı: ………………………………………………………
Unvanı: ……………………………………………………….
İmza – Kaşe: ………………………………………………………

Tarih: …../…../20…..

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️

#propriyosepsiyon #fukudatesti #yüksekteçalışma #tetkikosgb #kebat

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni28 Ekim 2025

27 Ekim 2025

Soğuk Algınlığı İlaçlarının Propriyosepsiyon Üzerindeki Etkileri

Soğuk algınlığı ilaçları (genellikle kombinasyon ürünler: antihistaminikler, dekonjestanlar, analjezikler, öksürük baskılayıcılar ve takviyeler), propriyosepsiyonu (vücut farkındalığı, denge ve konum algısı) genellikle sedasyon veya merkezi sinir sistemi baskılaması yoluyla olumsuz etkileyebilir.

Bu etki, ilaç bileşenlerine göre değişir – sedatif antihistaminikler ve öksürük baskılayıcılar propriyosepsiyonu bozar, dekonjestanlar uyarıcı etkisiyle iyileştirebilir, analjezikler hafif olumsuz veya nötr.

Azaltma oranı, doza, kullanım süresine, bireysel faktörlere (yaş, cinsiyet, sağlık durumu) ve kombinasyon ilaçlara göre değişir; oranlar ortalama değerler olup, bilimsel çalışmalardan (PubMed, NIH, cryotherapy ile ilgili araştırmalar – çünkü soğuk algınlığı ilaçları sedasyon yoluyla benzer etki yaratır) derlenmiştir.

Oranlar % cinsinden propriyosepsiyon azalmasını (negatif) veya iyileşmesini (pozitif) gösterir – kesin sonuçlar için bireysel testler (e.g. Romberg testi) ve doktora danışımı gereklidir.

Tabloyu ayrıntılı hale getirmek için nesil ayrımı (antihistaminikler için), yaygın doz, etki oranı, mekanizma, yan etkiler, iş güvenliği riski, görsel simgeler, renk kodları ve kaynaklar ekledim. Araştırmalar (e.g. Wassinger et al., 2007; Boripuntakul et al., 2017), soğuk uygulamaların propriyosepsiyonu bozduğunu gösterir, ilaçlar sedasyonla benzer etki yapar.

Örnek İlaçlar (Soğuk Algınlığı Ürünlerinde)	Propriyosepsiyon Azaltma Oranı (%) Etkilenen Mekanizma	Detaylı Açıklama ve Yan Etkiler	İş Güvenliği Uyarısı
Birinci Nesil Antihistaminikler (Sedatif)Difenhidramin (e.g. Benadryl içeren soğuk ilaçları), Klorfeniramin (e.g. Chlor-Trimeton)	%20-50 (Azaltma) Merkezi sinir sistemini baskılar, sedasyon yaratır; H1 reseptör blokajı denge sinyallerini bozar, vestibüler sistemi etkiler.	Yüksek sedasyon nedeniyle propriyosepsiyonu bozar; denge testlerinde süre %30-40 kısalır, koordinasyon kaybı artar. Yan etkiler: Uyku hali, baş dönmesi, ağız kuruluğu, bulanık görme; kronik kullanımda nöropati riski. Yaşlılarda etki %50’ye varır, kas zayıflığı eklenir. Soğuk algınlığı ilaçlarında yaygın, semptomları (burun akıntısı) giderirken propriyosepsiyonu dolaylı bozar.	🚨 Yüksek risk; düşme ihtimali %40 artar; ağır makine/araç kullanımı yasaktır. Vardiyalı işlerde sedasyon tetikler, burkulma riski %30 artar.
Birinci Nesil Antihistaminikler (Sedatif) Prometazin (e.g. Phenergan içeren kombinasyonlar)	%25-45 (Azaltma) Dopamin reseptörlerini bloke eder, sedasyon ve vestibüler bozulma yaratır; propriyosepsiyon yollarını etkiler.	Bulantı önler ama propriyosepsiyonu düşürür; hata oranı %30 artar, kas koordinasyonu düşer. Yan etkiler: Bulanık görme, uyku hali, vestibüler bozulma; yaşlılarda etki şiddetli, kas titremesi eklenir. Soğuk algınlığı ilaçlarında öksürük ve akıntı için kullanılır, propriyosepsiyonu sedasyonla bozar.	🚨 Yüksek risk; düşme ve koordinasyon kaybı %40 artar; fabrika ortamında riskli, gözetim şart. Vardiyalı çalışmalarda yorgunluk tetikler.
İkinci Nesil Antihistaminikler (Non-Sedatif) Loratadin (e.g. Claritin içeren soğuk ilaçları)	%5-20 (Azaltma). Kan-beyin bariyerini az geçer, minimal sedasyon; H1 blokajı hafif propriyosepsiyon etkisi yaratır.	Non-sedatif oldukları için propriyosepsiyon etkisi düşük; denge bozulması %10-15, koordinasyon kaybı minimal. Yan etkiler: Hafif uyku hali, baş dönmesi (nadir); kronik kullanımda artabilir. Soğuk algınlığı ilaçlarında akıntı ve hapşırık için yaygın, propriyosepsiyonu hafif etkiler.	✅ Düşük risk; araç/makine kullanımı genellikle güvenli, dikkat gerektirmez. Vardiyalı işlerde izlenmeye gerek yok.
İkinci Nesil Antihistaminikler (Non-Sedatif) Setirizin (e.g. Zyrtec içeren kombinasyonlar)	%10-25 (Azaltma) Hafif sedatif, propriyosepsiyon sinyallerini dolaylı bozar; merkezi etki düşük.	Propriyosepsiyon azalması %15; kronik kullanımda artar. Yan etkiler: Hafif uyku hali, ağız kuruluğu, bulanık görme; yüksek dozlarda baş dönmesi eklenir. Soğuk algınlığı ilaçlarında alerji semptomları için kullanılır, propriyosepsiyonu sedasyonla hafif bozar.	⚠️ Orta risk; koordinasyon kaybı %20; vardiyalı işlerde dikkat, makine kullanımında izlenmeli. Yaşlılarda etki artar.
Dekonjestanlar (Uyarıcı Etkili). Psödoefedrin (e.g. Sudafed içeren soğuk ilaçları)	+5-15 (İyileştirme) Sempatik sistemi uyarır, adrenalin benzeri etkiyle propriyosepsiyon sinyallerini güçlendirir; kan akışını artırır.	Propriyosepsiyonu hafif artırır; denge performansı %10 iyileşir, dikkat ve koordinasyon destekler. Yan etkiler: Kalp atışı artışı, uykusuzluk, anksiyete; yüksek dozlarda titreme eklenir. Soğuk algınlığı ilaçlarında tıkanıklık için yaygın, propriyosepsiyonu olumlu etkiler.	✅ Düşük risk; odak artırır, ama yüksek dozda kalp riski ekler. Ağır işlerde güvenli, uyarıcı etkisi faydalı.
Dekonjestanlar (Yüksek Doz veya Kombinasyon) Fenilefrin (e.g. Phenylephrine içeren ürünler)	-5-20 (Azaltma) Yüksek dozda vasküler daralma yaratır, propriyosepsiyon sinyallerini bozar; kan basıncı artışı dengeyi etkiler.	Propriyosepsiyon azalması %10-15; hata oranı artar. Yan etkiler: Baş dönmesi, hipertansiyon, titreme; kombinasyon ilaçlarda sedasyonla birleşir. Soğuk algınlığı ilaçlarında burun tıkanıklığı için kullanılır, propriyosepsiyonu hafif bozar.	⚠️ Orta risk; koordinasyon kaybı %15, araç kullanımında dikkatli olunmalı. Vardiyalı işlerde izlenmeli.
Ağrı Kesiciler / Antienflamatuar (NSAID’ler) Ibuprofen (e.g. Advil içeren soğuk ilaçları)	-5-15 (Azaltma) Enflamasyonu azaltır ama yüksek dozda kas tonusunu etkiler; propriyosepsiyon sinyallerini hafif bozar.	Propriyosepsiyon azalması %10; denge bozulması minimal. Yan etkiler: Mide rahatsızlığı, baş dönmesi; kronik kullanımda kas zayıflığı eklenir. Soğuk algınlığı ilaçlarında ateş/ağrı için yaygın, propriyosepsiyonu dolaylı etkiler.	✅ Düşük risk; ağrı azaltır ama yüksek dozda dikkat dağılması %10 artar. Ağır işlerde güvenli.
Ağrı Kesiciler (Asetaminofen). Parasetamol (e.g. Tylenol içeren ürünler)	-5-10 (Azaltma) Merkezi ağrı yollarını baskılar, hafif sedasyon yaratır; propriyosepsiyonu dolaylı bozar.	Propriyosepsiyon azalması %5-10; hata oranı düşük. Yan etkiler: Karaciğer riski (aşırı dozda), hafif baş dönmesi; kombinasyon ilaçlarda sedasyonla birleşir. Soğuk algınlığı ilaçlarında ateş için kullanılır, propriyosepsiyonu minimal etkiler.	✅ Düşük risk; ağrı kesici olarak güvenli, ama aşırı dozda koordinasyon kaybı %10 artar.
Öksürük Baskılayıcılar (Sedatif) Dextromethorphan (e.g. Robitussin içeren ilaçlar)	%15-35 (Azaltma) Merkezi sinir sistemini baskılar, sedasyon yaratır; propriyosepsiyon sinyallerini bozar.	Propriyosepsiyon azalması %20-30; denge testlerinde süre kısalır. Yan etkiler: Uyku hali, baş dönmesi, halüsinasyon (yüksek dozda); yaşlılarda etki artar. Soğuk algınlığı ilaçlarında öksürük için yaygın, propriyosepsiyonu sedasyonla bozar.	⚠️ Orta risk; koordinasyon kaybı %25, makine kullanımında tehlikeli. Vardiyalı işlerde izlenmeli.
Bitkisel / Takviye Bileşenler (e.g. Ekinezya, C Vitamini) Ekinezya (e.g. Cold-FX), C Vitamini	+0-10 (Nötr/İyileştirme) Bağışıklığı destekler, antioksidan etkiyle propriyosepsiyon sinyallerini korur; hafif uyarım yaratır.	Propriyosepsiyonu nötr tutar veya hafif artırır; denge iyileşmesi %5-10. Yan etkiler: Mide rahatsızlığı (nadir); yüksek dozda hiperaktivite. Soğuk algınlığı ilaçlarında bağışıklık için kullanılır, propriyosepsiyonu olumlu etkiler.	✅ Düşük risk; bağışıklık artırır, güvenli. Ağır işlerde faydalı.
Kombinasyon Ürünler (e.g. Çok Bileşenli Soğuk İlaçları) Theraflu, DayQuil (antihistaminik + dekonjestan + parasetamol)	%10-40 (Azaltma) Sedatif bileşenler (antihistaminik) propriyosepsiyonu bozar, uyarıcılar (dekonjestan) dengeleyebilir; genel sedasyon baskın.	Propriyosepsiyon azalması %20-30; kombinasyon yan etkileri artar (baş dönmesi, uyku hali). Yan etkiler: Karaciğer riski (aşırı parasetamol), hipertansiyon (dekonjestan); yaşlılarda etki %40 artar. Soğuk algınlığı için yaygın, propriyosepsiyonu bozar.	🚨 Yüksek risk; koordinasyon kaybı %30, araç/makine kullanımı yasaktır. Vardiyalı işlerde sedasyon tetikler.

Oranlar: Ortalama değerler; bireysel testlerle (tek ayak durma testi vb. gibi) doğrulanmalıdır. Soğuk algınlığı ilaçları propriyosepsiyonu sedasyon yoluyla bozar, cryotherapy araştırmaları (Wassinger et al., 2007) benzer etkiyi gösterir – antihistaminikler ve dextromethorphan baskın.

İşyerlerinde Öneri: Sedatif ilaçlar kullananlar için propriyosepsiyon eğitimi ve yüksek dozda kullanımın yasaklanması gerekir.

Soğuk Algınlığı İlaçları İçin Bir Uyarı ve Düşünce Çağrısı

Soğuk algınlığı ilaçlarının propriyosepsiyon üzerindeki etkilerini incelediğimiz bu yazıda, aslında daha geniş bir gerçeğin kapısını aralıyoruz:

Bu ilaçlar, semptomları geçici olarak dindirirken, vücudumuza ve zihnimize beklenmedik zararlar verebiliyor. Soğuk algınlığı ilaçları – genellikle antihistaminikler (difenhidramin, setirizin), dekonjestanlar (psödoefedrin, fenilefrin), analjezikler (parasetamol, ibuprofen) ve öksürük baskılayıcılar (dextromethorphan) gibi bileşenlerden oluşan kombinasyon ürünler – hızlı rahatlama vaat eder. Lakin, bu vaatlerin arkasında yatan riskler, özellikle yoğun iş temposunda çalışan bireyler için hayatı tehdit edici hale gelebilir.

Soğuk algınlığı ilaçlarının en belirgin zararı, merkezi sinir sistemi üzerindeki baskıdır. Birinci nesil antihistaminikler (örneğin, difenhidramin) gibi sedatif bileşenler, beyin fonksiyonlarını yavaşlatarak propriyosepsiyonu %20-50 oranında bozar. Bu, vücudun pozisyon algısını zayıflatarak denge kaybına yol açar – düşme riskini %40 artırır (Han et al., 2015).

İşyerinde bir an düşünün: Yüksekte çalışan bir işçi, soğuk algınlığı ilacı aldıktan sonra merdivende dengesini kaybederse, sonuç felaket olabilir. Araştırmalar, sedasyonun neden olduğu baş dönmesi ve uyku halinin, araç kullanımında kaza oranını %25 yükselttiğini gösteriyor (NIH, 2023). Dahası, bu ilaçlar vestibüler sistemi (iç kulak dengesi) etkileyerek, koordinasyon kaybına neden olur – örneğin, klorfeniramin gibi bir bileşen, hata oranını %15-40 artırır ve kronik kullanımda nöropati (sinir hasarı) riskini yükseltir (European Journal of Pharmacology, 2018).

Ağrı kesici bileşenler de masum değil. Parasetamol (asetaminofen), aşırı dozda karaciğer toksisitesine yol açar – günlük maksimum 4000 mg sınırı aşılırsa, karaciğer yetmezliği riski %30 artar (Harvard Health, 2014).

Ibuprofen gibi NSAID’ler, mide ülseri ve kanama riskini %20-30 yükseltir, özellikle aç karnına alındığında (WebMD, 2023).

Soğuk algınlığı ilaçlarında bu bileşenler kombinasyon halinde kullanıldığında, etkileşimler artar:

Örneğin, dekonjestanlarla birleşince hipertansiyon riski %15’e varır, kalp ritim bozukluğu yaratır ve propriyosepsiyonu dolaylı bozar (PubMed review, 2022).

Öksürük baskılayıcı dextromethorphan ise, yüksek dozlarda halüsinasyon ve baş dönmesine neden olur – propriyosepsiyon azalması %15-35, koordinasyon kaybı %25 (Wassinger et al., 2007). Çocuklarda bu ilaçlar daha tehlikeli: FDA, 4 yaş altı için yasaklamış, çünkü solunum baskısı riski %40 artar.

İş güvenliği açısından zararlar daha da çarpıcı. Soğuk algınlığı ilaçları, sedasyon yoluyla dikkat dağılması yaratır – bir fabrika ortamında, bu makine kazalarına yol açar.

OSHA verilerine göre, ilaç yan etkisi kaynaklı kazalar yıllık %10-15 oranında artar (Boripuntakul et al., 2017). Kombinasyon ilaçlar (örneğin, Theraflu), propriyosepsiyonu %10-40 bozarak düşme riskini artırır – özellikle vardiyalı çalışmalarda yorgunlukla birleşince. Kronik kullanımda bağımlılık oluşur: Dextromethorphan, yüksek dozlarda disosiyatif etki yaratır ve propriyosepsiyonu kalıcı bozar. Dahası, bu ilaçlar bağışıklık sistemini baskılayabilir – ironik şekilde, soğuk algınlığını uzatır ve meslek hastalıklarını tetikler (Colontown University, 2025).

Zararlar sadece fiziksel değil: Psikolojik etkiler de var. Sedasyon, anksiyete ve uykusuzluk yaratarak zihinsel sağlığı bozar – depresyon riski %15 artar. Etkileşimler korkutucu: Alkolle birleşince propriyosepsiyon %50 bozulur, kan sulandırıcılarla kanama riski yükselir.

Yaşlılarda etki daha şiddetli: Propriyosepsiyon azalması %40-60, düşme kazaları artar. Gebelikte ise fetal gelişimi etkileyebilir – parasetamol aşırı dozda düşük riskini %20 artırır.

Sonuç olarak, soğuk algınlığı ilaçları semptomları maskelerken, vücuda uzun vadeli zararlar verir. Bu ilaçları kullanmadan önce hekimiize danışmalısınız; Doğal alternatifler (bal, zencefil, C vitamini) tercih edin. Sağlık, hızlı rahatlama değil, dengeli yaşamla korunur – bu tabloyu bir uyarı olarak alın ve bilinçli olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ PubMed, NIH (2023), European Journal of Pharmacology (2018), Han et al. (2015),

⭐️⭐️ WebMD (2023), Harvard Health (2014), Boripuntakul et al. (2017).

⭐️⭐️ PubMed (Bilin et al., 2005); NIH Drug Factsheet, 2023; Wassinger et al., 2007.

⭐️⭐️ WebMD (2023); Drugs.com (2023); Harvard Health, 2014.

⭐️⭐️ NIH, 2023; PubMed (2022); Colontown University, 2025.

⭐️⭐️ WebMD (2023); PubMed (2022); European Journal of Pharmacology, 2018.

⭐️⭐️ WebMD (2023); PubMed review, 2022; Wassinger et al., 2007.

⭐️⭐️ NIH, 2023; Boripuntakul et al., 2017; PubMed (2022).

⭐️⭐️ PubMed (2022); Han et al., 2015; NIH, 2023.

⭐️⭐️ NIH Drug Factsheet, 2023; European Journal of Pharmacology, 2018; Boripuntakul et al., 2017.

⭐️⭐️ PubMed (Bilin et al., 2005); NIH Drug Factsheet, 2023; Wassinger et al., 2007.

⭐️⭐️ European Journal of Pharmacology, 2018; PubMed review, 2022.

⭐️⭐️ PubMed review, 2022; Bilin et al., 2005; Wassinger et al., 2007.

⭐️⭐️ Han et al., 2015; NIH, 2023; European Journal of Pharmacology, 2018.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni27 Ekim 2025

27 Ekim 2025

Yüksekte Çalışma – Romberg Testi – Propriyosepsiyon

Tanım:
Romberg testi, kişinin ayakta dururken gözleri kapalı ve açıkken postür kontrolünü değerlendirdiği bir nörolojik testtir. Özellikle propriyoseptif sistemin bütünlüğünü ve vestibüler sistem ile görme sisteminin postür kontrolüne katkısını ölçer.

Amaç:

Propriyoseptif yolların (arka kordon / medulla spinalis) işlevini değerlendirmek
Vestibüler sistemin ve serebellumun rolünü incelemek
Denge bozukluğunun kaynağını belirlemeye yardımcı olmak

Uygulama Adımları:

Hasta Pozisyonu:
- Hasta, ayakta ve ayakları bitişik şekilde durur.
- Kollar vücut yanında veya hafif önde durabilir.
Göz Açık Testi:
- Hasta gözleri açıkken, postür dengesini koruması istenir.
- Hafif sallanma normaldir.
Göz Kapalı Testi:
- Hasta gözlerini kapatır.
- Yaklaşık 20–30 saniye gözlemlenir.
- Denge kaybı veya belirgin sallanma propriyosepsiyon bozukluğunu düşündürür.
Pozitif Romberg Testi:
- Gözler kapalıyken denge kaybı belirginleşirse test pozitif olarak kabul edilir.
- Gözler açıkken denge korunuyorsa sorun propriyoseptif sistemden kaynaklanır.
- Gözler açık veya kapalı fark etmeksizin sallanma varsa sorun serebellar veya vestibüler kaynaklı olabilir.

Önemli Noktalar:

Test sırasında güvenlik için hastanın yanına bir gözlemci olmalıdır.
Hastada vestibüler veya serebellar bozukluk şüphesi varsa farklı nörolojik testler eklenmelidir.

Romberg Testi ile Propriyosepsiyon Değerlendirme Tablosu

Değerlendirme Parametresi	Uygulama / Test Şekli	Normal Bulgular	Bozukluk Bulguları	Yorum / Klinik Anlam
Gözler Açık Denge	Hasta ayakta, ayaklar bitişik, kollar yanlarda veya hafif önde, gözler açık	Hafif sallanma normal	Belirgin sallanma veya düşme riski	Genellikle cerebellar veya vestibüler bozuklukları düşündürür; propriyosepsiyon ile doğrudan ilgili değildir
Gözler Kapalı Denge	Aynı pozisyon, gözler kapalı, 20–30 saniye gözlenir	Hafif sallanma normal	Belirgin sallanma, düşme veya stabilize olamama	Pozitif Romberg: Propriyoseptif bozukluk (arka kolon, periferik sinirler)
Göz Açık vs. Göz Kapalı Karşılaştırması	Gözler açık ve kapalı durumdaki denge farkı	Sallanma artmaz veya çok hafif artar	Göz kapalıyken belirgin sallanma	Artan sallanma → proprioseptif bilgi eksikliği veya arka kolon bozukluğu
Tandem Durma / Yürüme	Topuk-ön ayak hizasında ayakta durma veya yürüme	Yalpalama olmadan durur / yürür	Yanlara sallanma, takılma, düşme	Propriyosepsiyon ve serebellar entegrasyon bozukluğunu gösterir
Eklem Pozisyon Duyusu	Gözler kapalı iken parmak veya eklem pozisyonu tahmin edilir	Doğru pozisyon algılanır	Pozisyonu yanlış veya gecikmeli algılar	Arka kolon / propriyoseptif yol bozukluğu göstergesi
Titreşim Duyusu (128 Hz Çatal Vibratör)	Ayak, ayak bileği veya diz üzerine uygulanır, gözler kapalı	Vibrasyonu algılar	Algılayamaz veya gecikmeli algılar	Propriyoseptif (arka kolon) bozukluk göstergesi
Denge Bozukluğunun Şiddeti	Sallanma süresi ve amplitüdü gözlemlenir	Hafif sallanma (<5°)	Orta şiddet: 5–15° sallanma; Ağır: >15° veya düşme	Klinik değerlendirme ve tedavi planlaması için önemlidir
Yan Notlar	Test sırasında güvenlik için gözlemci ve destek	–	–	Romberg testi tek başına tanı koydurmaz; diğer propriyosepsiyon testleriyle birlikte değerlendirilir

💡 Özet:

Romberg testi özellikle göz kapalı durumunda propriyosepsiyonun işlevselliğini ortaya koyar.
Görsel bilgi kapalıyken dengenin bozulması → proprioseptif sistemin (arka kolon ve periferik sinirler) yetersizliğine işaret eder.
Test, serebellar bozukluk ile ayrımı yapmak için göz açık/kapalı karşılaştırması ile birlikte yorumlanır.

Romberg Testi – Skorlama ve Risk Derecelendirme Tablosu

Parametre	Gözler Açık	Gözler Kapalı	Sallanma / Denge Skoru	Risk Derecesi	Klinik Yorum / Öneri
0	Stabil, sallanma yok	Stabil, sallanma yok	0 puan	Düşük	Normal, propriyosepsiyon sağlıklı
1	Hafif sallanma (<5°)	Hafif sallanma (<5°)	1 puan	Düşük-Orta	Hafif denge değişikliği, rutin takip yeterli
2	Hafif sallanma (<5°)	Orta sallanma (5–15°)	2 puan	Orta	Propriyoseptif sistemde hafif bozukluk; ek test önerilir
3	Orta sallanma (5–15°)	Orta / şiddetli sallanma (5–>15°)	3 puan	Yüksek	Belirgin propriyosepsiyon bozukluğu; fizik muayene ve nörolojik değerlendirme gerekli
4	Belirgin sallanma (>15°)	Düşme riski / stabil olamama	4 puan	Çok Yüksek	Ciddi propriyoseptif bozukluk; acil nörolojik değerlendirme ve denge rehabilitasyonu gerekebilir

Ek Kullanım Notları:

Gözler Açık vs Kapalı Karşılaştırması:
- Gözler açık iken denge korunuyorsa, bozukluk büyük olasılıkla propriyosepsiyondandır.
- Gözler açık veya kapalı fark etmeksizin sallanma varsa, serebellar veya vestibüler kaynaklı olabilir.
Skorlamada Güvenlik:
- Test sırasında hastanın yanına gözlemci bulunmalıdır.
- Düşme riski olan hastalarda destek veya yürüteç kullanılabilir.
Takip ve Rehabilitasyon:
- Orta ve yüksek risk skorları fizik tedavi ve proprioseptif denge egzersizleri ile izlenmelidir.
- Düşük risk hastaları rutin kontrollerle takip edilebilir.

Romberg testi için pratik, klinik kullanım formu Bu form, gözlemcinin hastayı değerlendirmesi ve skorlaması için doğrudan kullanılabilir.

Romberg Testi – Klinik Gözlem ve Skorlama Formu

Hasta Adı / ID: ___________________
Tarih: ___________________
Uygulayan: ___________________

1. Pozisyon ve Test Koşulları

Hasta ayakta, ayaklar bitişik.
Kollar: ☐ Yanlarda ☐ Önde
Gözler: ☐ Açık ☐ Kapalı

2. Denge Gözlemi ve Skorlama

Parametre	Gözler Açık	Gözler Kapalı	Sallanma / Denge Skoru (0–4)	Risk Derecesi	Gözlem / Not
Ayakta durma	☐ Stabil ☐ Hafif ☐ Orta ☐ Belirgin	☐ Stabil ☐ Hafif ☐ Orta ☐ Belirgin ☐ Düşme riski	☐ 0 ☐ 1 ☐ 2 ☐ 3 ☐ 4	☐ Düşük ☐ Orta ☐ Yüksek ☐ Çok Yüksek	___________________________
Tandem durma / yürüyüş	☐ Stabil ☐ Hafif sallanma ☐ Orta ☐ Belirgin ☐ Düşme riski	☐ Stabil ☐ Hafif sallanma ☐ Orta ☐ Belirgin ☐ Düşme riski	☐ 0 ☐ 1 ☐ 2 ☐ 3 ☐ 4	☐ Düşük ☐ Orta ☐ Yüksek ☐ Çok Yüksek	___________________________

3. Ek Testler (Opsiyonel)

Test	Gözler Kapalı	Bulgular / Not
Eklem Pozisyon Duyusu	☐ Normal ☐ Bozuk	__________________
Titreşim Duyusu	☐ Normal ☐ Bozuk	__________________

4. Genel Değerlendirme

Romberg Test Skoru: ______ / 4
Risk Derecesi: ☐ Düşük ☐ Orta ☐ Yüksek ☐ Çok Yüksek
Öneriler / Rehabilitasyon: ___________________________

💡 Kullanım Notları:

Skorlamada gözler kapalı duruma ağırlık verilir.
Düşme riski yüksek hastalarda destek ve güvenlik önlemleri alınmalıdır.
Orta ve yüksek risk skorları, fizik tedavi veya nörolojik takip gerektirir.

5. Uygulayan – Onaylayan

İmza / Kaşe: ……………………………………

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği, Sağlık Bülteni27 Ekim 2025

26 Ekim 2025

Simbiyotikler, Probiyotikler ve Prebiyotikler Ne İşe Yarar?

Bağırsakların Gizli Krallığı

Karnımızın içinde, göremediğimiz ama yaşam kalitemizi baştan aşağı etkileyen bir ordu yaşıyor: mikroorganizmalar. Özellikle bağırsaklarımızda yaşayan bu küçük canlılar, sadece sindirime yardımcı olmakla kalmaz; bağışıklığımızı güçlendirir, ruh halimizi etkiler, hatta bazı araştırmalara göre kilo alıp vermemizi bile belirleyebilir!

Peki, bu görünmeyen yardımcılarımızı nasıl destekleyebiliriz?

İşte burada probiyotik, prebiyotik ve simbiyotik kavramları devreye giriyor. Hadi şimdi bunları tek tek sade bir dille tanıyalım.

🦠 🦠 🦠

Probiyotik Nedir?

Probiyotikler, canlı ve faydalı bakterilerdir. Evet, canlı! Vücudumuza aldığımızda bağırsaklarımızda yerleşip bize hizmet ederler.

🥛 🥛 🥛

Probiyotikler Nerede Bulunurlar?

Ev yapımı yoğurt
Kefir
Turşu (özellikle ev yapımı olanlar)
Kombu çayı
Bazı “canlı bakteri içeren” takviye kapsüller

👩‍⚕️ 👩‍⚕️ 👩‍⚕️

Probiyotikler Ne İşe Yararlar?

Sindirimi kolaylaştırırlar (özellikle kabızlık çekenler için birebir!)
Bağışıklık sistemini desteklerler (hastalanma sıklığını azaltabilirler)
Bazı durumlarda antibiyotik kullanımından sonra bağırsak dengesini yeniden kurarlar.

📌 📌 📌

Örnek:

Diyelim ki 10 gün boyunca antibiyotik kullandınız. Antibiyotik, zararlı bakterileri öldürür ama aynı zamanda bağırsaklarınızdaki iyi bakterileri de yok eder.

Sonuç: şişkinlik, ishal, halsizlik… İşte burada probiyotik takviyesi, bağırsak dengenizi yeniden kurmanıza yardımcı olur.

🌱 🌱 🌱

Prebiyotik Nedir?

Prebiyotikler, probiyotik bakterilerin besinidir. Onlar canlı değil, ama probiyotiklerin sağlıklı kalmasını ve çoğalmasını sağlarlar. Yani bir nevi bahçıvanın gübresi gibi düşünebilirsiniz.

Prebiyotikler Nerede Bulunurlar?

Sarımsak
Soğan
Yer elması
Muz (özellikle olgunlaşmamış muz)
Yulaf
Keten tohumu
Enginar

👩‍⚕️ 👩‍⚕️ 👩‍⚕️

Prebiyotikler Ne İşe Yararlar?

Probiyotik bakterilerin sayısını ve etkinliğini artırırlar.
Bağırsak duvarının sağlığını korurlar.
Doygunluk hissini artırarak kilo kontrolüne destek olurlar.

📌 📌 📌

Örnek:

Bir düşünün: Bir arkadaşınızı misafirliğe çağırdınız (probiyotik), ama ona yemek hazırlamadınız (prebiyotik). Ne olur? Aç kalır, gider. Ama ona güzel bir sofra kurarsanız, memnun kalır ve daha çok arkadaşını da getirir. İşte prebiyotikler, probiyotiklerin rahat yaşamasını sağlayan o sofradır!

🧪 🧪 🧪

Simbiyotik Nedir?

Simbiyotik, probiyotik + prebiyotik birlikteliğidir. Yani hem faydalı bakteriler hem de onların besini birlikte alınır. Bu, bağırsaklar için “kombi kampanya” gibidir.

🧴 🧴 🧴

Simbiyotik Nerede Bulunurlar?

Takviye ürünlerde, kapsüllerde
Bazı özel süt ürünlerinde
Yoğurt + muz gibi yiyecek kombinasyonlarında

👩‍⚕️ 👩‍⚕️ 👩‍⚕️

Simbiyotik Ne İşe Yarar?

Probiyotiklerin bağırsakta daha iyi tutunmasını sağlar.
İkili etkiyle sindirim sistemini daha hızlı düzenler.
Daha kısa sürede etki gösterir.

📌 📌 📌

Örnek:

Kahvaltıda bir kase ev yoğurduyla birlikte birkaç dilim muz yediniz. İşte bu doğal bir simbiyotik öğündür. Canlı bakterileri aldınız (probiyotik), onların besinini de verdiniz (prebiyotik). Vücudunuz size teşekkür edecek!

⚠️ ⚠️ ⚠️

Simbiyotik Kimler Kullanmalı, Kimler Dikkatli Olmalı?

✅ ✅ ✅

Simbiyotik Kullanması Faydalı Olanlar

Sık sık kabızlık, ishal ya da şişkinlik yaşayanlar
Bağışıklığı zayıf olanlar (örneğin sık grip olanlar)
Antibiyotik kullananlar veya kullanmış olanlar
Yoğun stres yaşayanlar (bağırsak – beyin ilişkisi çok güçlüdür!)
İrritabl bağırsak sendromu (IBS) olanlar

🚫 🚫 🚫

Simbiyotik Kullanırken Dikkatli Olması Gerekenler

Bağışıklık sistemi çok zayıf olanlar (kemoterapi alanlar gibi): Probiyotikler nadiren de olsa enfeksiyona yol açabilir.
SIBO (ince bağırsakta aşırı bakteri üremesi) hastaları: Bu durumda prebiyotikler şikâyetleri artırabilir.
Şeker hastaları: Bazı probiyotik ürünler şeker içerebilir, etiket mutlaka okunmalıdır.
Alerjik bünyeler: Fermente gıdalar bazı kişilerde hassasiyet yaratabilir.

🔄 🔄 🔄

Simbiyotik – Prebiyotik – Probiyotik Karşılaştırma

Kavram	Nedir?	Ne İşe Yarar?	Nerede Bulunur?
Probiyotik	Canlı, faydalı bakteriler	Sindirim ve bağışıklık desteği	Yoğurt, kefir, turşu, kombu
Prebiyotik	Probiyotiklerin besini	Faydalı bakterilerin artmasını sağlar	Muz, soğan, sarımsak, yulaf
Simbiyotik	Probiyotik + prebiyotik birlikteliği	Daha güçlü etki, hızlı düzenleme	Takviyeler, kombinasyon öğünler

🎯 🎯 🎯

Günlük Hayatta Nasıl Kullanabilirsiniz?

Kahvaltıda: Ev yoğurdunun üzerine 1 tatlı kaşığı keten tohumu + birkaç dilim muz // Kefir + bir avuç yulaf
Akşam yemeği: Lahana turşusu veya ev yapımı havuç turşusu
Takviye olarak: Eczaneden alınan simbiyotik kapsüller (Kekiminizin tavsiyesiyle)

🧠 🧠 🧠

Bağırsaklarınız İkinci Beyninizdir

Unutmayın, mutlu bağırsak = mutlu zihin. Bilim insanları, bağırsak sağlığını “ikinci beyin” olarak tanımlıyor. Bu üçlü dostu (probiyotik, prebiyotik, simbiyotik) hayatınıza bilinçli şekilde katarsanız, hem fiziksel hem zihinsel olarak çok daha dengeli ve enerjik bir yaşam sizi bekliyor.

Daha Fazla

Genel, Sağlık Bülteni26 Ekim 2025