16 Şubat 2026

Kaçak Akım Rölesini Kontrol Edebilir misiniz?

⚡ ⚡ ⚡
Nedir Bu Kaçak Akım Rölesi?

Kaçak Akım Rölesi (RCD – Residual Current Device), bir elektrik tesisatında canlı iletkenler (faz, nötr) ile toprak arasında fark oluştuğunda, yani kaçak akım oluştuğunda devreyi milisaniyeler içinde kesen bir koruma cihazıdır.

Temel görevi elektrik çarpması, yangın ve ekipman hasarını önlemektir.

Kaçak akım, 30 mA ve üzeri değerlere ulaştığında insan hayatı için ölümcül olabilir. Kaçak Akım Rölesi genellikle 30 mA (hayat koruma) ve 300 mA (yangın koruma) hassasiyetle seçilir.

🛠️ 🛠️ 🛠️
Teknik Kontrol Yöntemleri

İş güvenliği uzmanı, teknik personelle birlikte veya gerektiğinde doğrudan aşağıdaki yöntemlerle kontrol sürecine katılmalıdır:

a) Test Butonu ile Fonksiyon Kontrolü
  • Her kaçak akım rölesinde (RCD) bir TEST (T) butonu bulunur.
  • Bu buton ayda bir basılarak cihazın mekanik açma işlevi test edilir.
  • Bu, cihazın tüm iç devrelerinin değil, anahtarlama mekanizmasının çalıştığını gösterir.

Dikkat Edilecekler:

  • Cihazın anında “tık” sesiyle devreyi kesmesi gerekir.
  • Röle tekrar kapanabiliyor mu kontrol edilir.
  • Test sırasında bağlı cihazların ani kapanmasına bağlı riskler değerlendirilmelidir (örneğin üretim hatlarında planlı yapılmalıdır).

b) Kaçak Akım Simülasyon Testi (Profesyonel Ölçüm Cihazıyla)

İş güvenliği uzmanı, ölçüm yetkili bir teknik personelle birlikte aşağıdaki cihazları kullanarak test ettirmelidir:

  • Kaçak akım test cihazı (RCD tester / Loop Impedance Tester)
  • Cihaz, belirli mA seviyelerinde (5 – 15 – 30 – 300 mA) akım uygulayarak rölenin kaç milisaniyede attığını ölçer.
🔧 🔧 🔧

Beklenen Değerler

RCD TipiKaçak Akım EşiğiMaksimum Açma Süresi
30 mAİnsan koruma≤ 300 ms
300 mAYangın koruma≤ 1 saniye (1000 ms)

Testler şunları kapsamalıdır:

  • 0° ve 180° faz testleri (AC sinyalin iki yönlü tetiklenme kontrolü)
  • Tip A mı, AC mi, B mi olduğuna göre test rejimi seçimi
  • Voltaj düşüm kontrolü

c) Termal ve Görsel Denetim
  • Kaçak akım rölesi çevresinde ısınma, koku, renk değişimi, deformasyon var mı?
  • Bağlantı terminalleri gevşek mi? Kablo sıkmaları sağlam mı?
  • Tesisattaki topraklama direnci uygun mu? (TS HD 60364 -1 ’e göre topraklama <10Ω önerilir)

Dokümantasyon ve Periyodik Kontrol Yükümlülüğü
⚖️ ⚖️ ⚖️
Mevzuat Dayanakları

🔹 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu – Md. 4 ve 10:
İşveren; çalışanların sağlığı ve güvenliğini sağlamak, riskleri değerlendirmek ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Kaçak akım riskinin kontrolü de bu kapsam içindedir.

🔹 İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

Madde 7: “İş ekipmanlarının periyodik kontrolleri yapılmalı, standartlara uygunluğu belgelenmelidir.”

🔹 Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği

Madde 10 ve Ek-P: Tüm elektrik tesisatlarında koruma amaçlı kaçak akım cihazları varsa periyodik kontrol ve ölçüm şarttır.

🔹 TS EN 61008-1 – 2013 / TS EN 61009-1 – 2013

Kaçak Akım Röle’lerin üretim ve test standartlarıdır. İş güvenliği uzmanı, kullanılan cihazların bu standarda uygun olduğunu kontrol etmelidir.

Kontrol Periyodu ve Kayıt Zorunluluğu
Kontrol TürüSüre / AralıkKimin Yapması Gerekir
Test Butonu BasımıAylık (kullanıcı)İlgili sorumlu kişi
Ölçüm Cihazı ile TestYılda 1 kez (min)Elektrik mühendisi / teknisyeni
Görsel-Kontrol3 ayda birİSG Uzmanı veya Teknik Ekip
RaporlamaHer test sonrasıYetkili kişi tarafından imzalı

✅ Tüm testlerin tarihli olarak kayda alınması,
✅ Kontrol defteri veya dijital sistemlerde saklanması gerekir.

🧠 🧠 🧠
İş Güvenliği Uzmanının Dikkat Etmesi Gereken Özel Durumlar
  • Kaçak Akım Rölesi yüksek hassasiyetli cihazlara (bilgisayar, CNC vb.) bağlıysa, test anında data kaybı olabilir. Planlama gerekir.
  • Topraklama yoksa, Kaçak Akım Rölesi testleri yanıltıcı pozitif sonuç verebilir.
  • Kaçak akım rölesi çalışıyor olsa bile, topraklama kötü ise koruma eksik kalabilir.
  • Aynı panoda birden fazla kaçak akım rölesi varsa, test sırasında koordinasyon (seçici açma sırası) kontrol edilmelidir (tip S cihazlar).
✅ ✅ ✅
Kaçak Akım Rölesi Varlığıyla Değil İşlevselliğiyle Güvenlidir

İş Güvenliği Uzmanının görevi sadece “cihaz var mı” sorusunu sormak değildir.
Cihazın:

  • Doğru yerde olup olmadığı,
  • Uygun kapasitede seçilip seçilmediği,
  • Bakımının yapılıp yapılmadığı,
  • Testlerinin düzenli yapılıp belgelenip belgelenmediği

konularını kontrol etmesi/ettirmesi, gerekirse işverene yazılı olarak bildirmesi gerekir.

Bir Kaçak Akım Rölesi test edilmediyse, orada koruma yoktur.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Standartları Okumaya Devam Edebilirsiniz

⭐️⭐️ TS HD 60364 -1 Alçak gerilim elektrik tesisleri – Bölüm 1: Ana prensipler, genel karakteristiklerin değerlendirilmesi ve tarifler

⭐️⭐️ TS HD 60364-4-41 Alçak gerilim elektrik tesisleri – bölüm 4 – 41: Güvenlik için koruma – Elektrik çarpmasına karşı koruma

⭐️⭐️ TS HD 60364-5-53 Alçak gerilim elektrik tesisatları – Bölüm 5-53: Elektrikli donanımın seçilmesi ve kurulumu – Anahtarlama düzeni ve kontrol düzeni

⭐️⭐️ TS HD 60364-6 Alçak gerilim elektrik tesisleri – Bölüm 6: Doğrulama

⭐️⭐️ TS EN 61008-1 – 2013 Artık akımla çalışan devre kesiciler – Ayrılmaz bir bütün hâlinde aşırı akım koruması bulunmayan- Ev ve benzeri yerlerde kullanılan (RCCB) – Bölüm 1: Genel kurallar

⭐️⭐️ TS EN 61009-1 – 2013 Artık akımla çalışan devre kesiciler – Ayrılmaz bir bütün hâlinde aşırı akım koruması bulunan – Evlerde ve benzeri yerlerde kullanılan (rcbo) – Bölüm 1: Genel kurallar

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, İş Güvenliği16 Şubat 2026
15 Şubat 2026

Türk Ticari Hayatında Yeni Gözetim Dönemi – KURGAN

13 Şubat’ta İzmir Ticaret Odası’nda yapılan KURGAN – Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi bilgilendirme toplantısı, ilk bakışta teknik bir vergi sunumu gibi görünse de aslında Türkiye’de ticari hayatın yönünü değiştirecek bir dönüşümün habercisiydi.
Sizlere, hem o toplantıda anlatılan teknik çerçeveyi hem de sistemin daha derin anlamını bir araya getirerek değerlendirmek istiyorum.

Amacım, bu yeni sistemin:

  • Ne olduğu
  • Neden kurulduğu
  • Ticari hayatı nasıl etkileyeceği
  • Ülkemiz için ne ifade ettiği
  • Hangi çekinceleri barındırdığı

Her yönü ortaya koymak.

1. KURGAN nedir?

KURGAN, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geliştirilen, şirketlerin mali ve ticari davranışlarını anlık veri analizi ile izleyen yeni nesil bir risk ve gözetim sistemidir.

Bu sistem:

  • e-fatura
  • e-defter
  • banka hareketleri
  • beyannameler
  • SGK verileri
  • gümrük işlemleri

gibi birçok veriyi birlikte analiz ederek şirketlerin risk profilini çıkarır.

Klasik vergi denetiminden farkı şudur:

Geçmişe bakarak inceleme yapmak yerine, anlık veriyle davranış analizi yapar.

Yani artık denetim sonradan değil, süreç içinde gerçekleşmektedir.

KURGAN’ın Şirketler İçin Gerçek Anlamı

Bu sistem klasik vergi denetimi değildir.

KURGAN = davranışsal mali analiz sistemi

Şunu yapar:
Bir şirketi tek tek değil, davranış modeli olarak izler.

Şirket:

  • nasıl fatura kesiyor
  • kiminle çalışıyor
  • sektör ortalamasına göre marjı
  • nakit akışı
  • personel gideri
  • stok devri
  • POS/banka oranı
  • kâr/ciro oranı

hepsi birlikte analiz edilir.

Sonuç:
➡️ “Vergi hatası” değil
➡️ “Vergisel davranış riski” ölçülür.

Bu çok farklı bir paradigma.

2026 Sonrası Türkiye’de Yeni Dönem

Artık:

Defter doğru tutmak yetmeyecek.
Davranışın da tutarlı olacak.

Çünkü sistem şunu yapıyor:

1. Sektör karşılaştırması

Seni tek başına incelemez.
Sektördeki benzer 500 firma ile karşılaştırır.

Örnek:

  • Aynı ciro
  • Aynı şehir
  • Aynı sektör

Ama senin kâr marjın %2
diğerleri %18

→ sistem: “anomali”

2. Tedarik zinciri analizi

Sadece seni değil:

  • senden fatura kesenleri
  • senin kestiğin firmaları
  • onların da bağlantılarını

inceler.

Eğer zincirde sahte/şüpheli firma varsa:
temiz şirket bile risk puanı alır.

3. Anlık hareket analizi

Eskiden:
5 yıl sonra inceleme

Şimdi:
1–3 ay içinde risk bayrağı

2. Neden böyle Bir Sistem Kuruldu?

Türkiye ekonomisinin uzun yıllardır karşı karşıya olduğu üç temel sorun var:

  1. Kayıt dışı ekonomi
  2. Sahte belge/fatura zincirleri
  3. Düzensiz ve gecikmeli vergi denetimi

Klasik modelde denetim çoğu zaman yıllar sonra yapılıyordu.
Bu da hem devleti hem de dürüst çalışan işletmeleri zor durumda bırakıyordu.

KURGAN ile hedeflenen:

  • kayıt dışılığı azaltmak
  • sahte belge kullanımını erken yakalamak
  • riskli alanları önceden görmek
  • dürüst işletmeleri korumak
  • vergi sisteminde adalet duygusunu artırmak

olarak özetlenebilir.

3. “Kurgan” İsminin Sembolik Anlamı

Bu sistemin adı tesadüfi değildir.

Türk tarihinde “kurgan”:

  • Yükseltilmiş yapı
  • Gözetleme noktası
  • Koruma ve hâkimiyet merkezi

anlamına gelir.

Bugünkü sistem de ekonomiyi:

yukarıdan ve sürekli izleyen bir gözetim platformu olarak konumlandırmaktadır.

Bu isim, teknik bir yazılım adından ziyade yeni bir yönetim anlayışının sembolüdür.

Nasıl çalışıyor?

Sistem büyük veri + AI mantığında.

Topladığı veri kaynakları:

  • e-fatura / e-arşiv
  • e-defter
  • banka hareketleri
  • POS verileri
  • gümrük
  • SGK
  • beyannameler

Hepsi çapraz analiz edilir.

Sonuç:

➡️ Her işletmeye dinamik risk profili
➡️ Olağandışı işlem tespiti
➡️ Sektör karşılaştırması
➡️ Erken uyarı yazıları (ceza değil uyarı)

Klasik vergi denetimi:

3-5 yıl sonra inceleme

KURGAN:

İşlem olur olmaz analiz

Riskli görülen işlem varsa:
➡️ Mükellefe yazı gider
➡️ “Düzelt, kontrol et” uyarısı
➡️ Gerekirse inceleme başlar

4. Türk Ticari Hayatına Getireceği Üstünlükler

Bu sistem yalnızca bir denetim aracı değildir.
Doğru okunduğunda ticari hayat için önemli avantajlar barındırmaktadır.

4.1. Dürüst işletme Avantajı

Kayıt dışı çalışan ile kayıt içinde çalışan arasındaki fark giderek azalacaktır.

Şeffaf ve düzgün çalışan işletmeler:

  • Daha az denetim baskısı
  • Daha hızlı iade süreçleri
  • Daha güvenilir ticari profil

elde edecektir.

Bu, rekabetin daha adil hale gelmesi açısından önemlidir.

4.2. Veri Temelli Ekonomi Kültürü

KURGAN, Türkiye’de ticaretin “defter mantığından” “veri mantığına” geçişini hızlandıracaktır.

Artık:

yalnızca doğru kayıt tutmak değil
tutarlı ve izlenebilir ticari davranış göstermek

önemli hale gelecektir.

Bu durum:

  • kurumsallaşmayı hızlandırır
  • şirket içi mali disiplini artırır
  • finansal şeffaflığı yükseltir
Sistem neden önemli?

Türkiye’de vergi denetimi paradigması değişti.

Artık:

Eski modelYeni model (KURGAN)
Sonradan denetimAnlık izleme
Rastgele incelemeRisk temelli
İnsan denetçiAI + veri
Dosya incelemeVeri madenciliği

Bu,
mali şeffaflık çağının başlangıcı sayılıyor.

Şirketler İçin Ana Risk Alanları

Açık konuşuyorum.
Türkiye’de birçok şirket şu alanlarda zorlanacak.

1. Karlılık-Mantık Uyumsuzluğu

Şirket:

  • yüksek ciro
  • düşük kâr

uzun süre gösteriyorsa
sistem bunu “vergi optimizasyonu” olarak işaretler.

Özellikle:

  • inşaat
  • sağlık
  • üretim
  • ithalat
  • danışmanlık
2. Nakit ve POS Dengesizliği

Şu oranlar izleniyor:

  • POS/ciro
  • banka/ciro
  • nakit çekim
  • ortak cari

Uyumsuzluk = risk.

3. Sahte Fatura Zincirine Bulaşma

Kasıt olmasa bile:

Bir tedarikçin
→ riskli listede ise

sen de
→ ikinci halka riskine girersin.

Bu KURGAN’ın en sert kısmı.

4. SGK – Ciro Uyumsuzluğu

Ciro yüksek
personel az

→ sistem: “kayıt dışı emek?”

Özellikle:

  • üretim
  • sağlık
  • hizmet sektörü

4.3. Güven Skoru ve Finansmana Erişim

Gelecekte şirketlerin:

  • Kredi
  • Teşvik
  • Yatırım
  • Ortaklık

süreçlerinde mali risk profilleri daha fazla önem kazanacaktır.

Temiz ve izlenebilir mali geçmişe sahip şirketlerin finansmana erişimi kolaylaşacaktır.

Bu, özellikle üretim ve ihracat hedefleyen işletmeler için önemli bir avantajdır.

4.4. Kayıt Dışı Ekonomi İle Mücadele

Türkiye ekonomisinin kronik sorunlarından biri kayıt dışılıktır.

KURGAN ile:

  • Zincirleme sahte fatura
  • Hayali ticaret
  • Vergi kaybı

daha erken tespit edilecektir.

Bu da kamu gelirlerinin artmasına ve vergi yükünün daha adil dağılmasına katkı sağlayacaktır.

5. Geleceğe Dönük Ülke Menfaatleri

Bu sistem yalnızca vergi toplama aracı olarak görülmemelidir.

Uzun vadede:

1. Ekonomik güven artışı

Şeffaf veri ortamı, yerli ve yabancı yatırımcı için güven oluşturur.

2. Kurumsallaşma kültürü

Küçük ve orta ölçekli işletmeler dahi kurumsal finans disiplini geliştirmek zorunda kalacaktır.

3. Dijital devlet altyapısı

Ekonomik verilerin gerçek zamanlı izlenmesi,
kriz yönetimini ve ekonomik planlamayı güçlendirir.

4. Uluslararası rekabet gücü

Şeffaf ve izlenebilir şirketler, uluslararası ortaklık ve ihracat açısından daha avantajlı hale gelir.

5. Büyük Fırsat Tarafı

Şeffaf ve düzgün şirketler için:

5.1. Denetim baskısı azalacak

Risk puanın düşükse:

  • inceleme gelmez
  • hızlı iade
  • daha az sorgu

olacak.

5.2. Kurumsal Güven Skoru Dönemi Başlıyor

Henüz resmi değil ama konuşuluyor:

Gelecekte:

  • kredi
  • teşvik
  • ihaleler

için
vergi risk skoru kullanılacak.

Bu çok kritik.

5.3. Temiz Şirket Avantajı

Kayıt dışı çalışan rakipler:
yavaş yavaş sistem dışına itilecek.

Bu özellikle:

  • sanayi
  • sağlık
  • üretim
  • ihracat

için fırsat.

6. Dile Getirilmesi Gereken Çekinceler

Her yeni sistem gibi KURGAN da bazı çekinceleri beraberinde getirir.
Bunları dile getirmek sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.

6.1. Aşırı Bürokratik Algı Riski

İş dünyasında:

“Her adımımız izleniyor” algısı oluşabilir.

Bu algı doğru yönetilmezse girişimci motivasyonunu olumsuz etkileyebilir.

6.2. Veri Yorumlama Hatası Riski

Algoritmik analiz sistemlerinde:

  • Sektör farklılıkları
  • Geçici finansal dengesizlikler
  • Yatırım dönemleri

yanlış yorumlanabilir.

Bu nedenle sistemin rehberlik ve uyarı mantığında çalışması önemlidir.

6.3. Küçük İşletmelerin Uyum Süreci

Dijital mali disiplin:

  • küçük esnaf
  • mikro işletmeler

için başlangıçta zorlayıcı olabilir.

Bu süreçte bilgilendirme ve eğitim kritik olacaktır.

7. Genel Değerlendirme

KURGAN sistemi, Türk ticari hayatında: denetimden çok dönüşüm. anlamına gelmektedir.

Bu dönüşüm:

  • daha şeffaf
  • daha kurumsal
  • daha izlenebilir
  • daha rekabetçi

bir ekonomik yapıya doğru ilerleyişi ifade eder.

Dürüst ve üretim odaklı çalışan işletmeler için bu sistem bir tehdit değil, uzun vadede koruyucu bir çerçeve olacaktır.

Türkiye ekonomisi yeni bir döneme girmektedir.
Bu dönemde başarı: yalnızca üretmekle değil doğru ve şeffaf şekilde üretmekle mümkün olacaktır.

KURGAN sistemi, ilk bakışta sıkı bir gözetim aracı gibi görünse de doğru değerlendirildiğinde:

  • Dürüst ticareti koruyan
  • Kayıt dışılığı azaltan
  • Kurumsallaşmayı teşvik eden

bir dönüşüm mekanizmasıdır.

Bu süreci doğru okuyabilen işletmeler için gelecek daha öngörülebilir ve daha güvenli olacaktır.

Cemil Tanju ANAKLI

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Makaleler15 Şubat 2026
15 Şubat 2026

Yeni Yangın Yönetmeliği Taslağı Üzerine Bir Değerlendirme

(Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Revizyon Taslağı)

Son dönemde kamuoyuna ve meslek çevrelerine yansıyan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY) yeni taslak revizyonu, sadece teknik bir güncelleme değil; Türkiye’de yangın güvenliği kültürünün yeniden tanımlanmasına yönelik ciddi bir paradigma değişimi niteliği taşımaktadır.

Taslağı, doğrudan kendi tecrübelerim ve mesleki bakış açımdan değerlendirmek istiyorum.

Amacım; maddeleri tekrarlamak değil, bu taslağın sahaya ne getireceğini, uygulanabilirliğini ve oluşturacağı yeni sorumluluk alanlarını tartışmaktır.

Yönetmeliğin Felsefesi Değişiyor: Reaktif Sistemden Proaktif Sisteme

Taslak metnin daha ilk maddesinde amaç çok net tanımlanmış durumda:
Yangınların en aza indirilmesi ve çıkabilecek yangınlarda can ve mal kaybının minimize edilmesi için tasarım, yapım, işletme ve bakım süreçlerinin tamamını kapsayan bir sistem öngörülüyor.

Bu ifade bize şunu söylüyor:
Artık yangın güvenliği sadece söndürme değil, tasarım aşamasında başlayan bütüncül bir risk yönetimi sürecidir.

Benim mesleki görüşüm şu:
Bu yaklaşım geç kalmış ama son derece doğru bir yaklaşımdır.
Türkiye’de yangın güvenliği uzun yıllar “yangın çıkarsa söndürürüz” mantığıyla yürütüldü.
Yeni taslak ise “yangın çıkmadan riskleri tasarımda yok et” diyor.

Bu çok önemli bir zihniyet değişimidir.

Sorumluluk Zinciri Artık Çok Daha Sert

Taslakta en dikkat çekici bölümlerden biri sorumluluk tanımlarıdır.

Yönetmelik açıkça söylüyor:
Yangın güvenliği eksikliğinden doğacak zararlardan;

  • Yapı sahibi
  • İşveren
  • Proje müellifi
  • Mimar ve mühendis
  • Müteahhit
  • Yapı denetim
  • İşletmeci
  • Yangın uzmanı
    kusuru oranında sorumludur.

Bu madde sahada devrim niteliğindedir.

Çünkü artık:
“Ben projeyi çizdim, sorumluluk bitti”
veya
“Ben binayı yaptım, işletmeci düşünsün”

dönemi kapanıyor.


Bu düzenleme yürürlüğe girdiğinde yangın güvenliği artık sadece teknik değil hukuki risk yönetimi konusu olacaktır.

Özellikle proje müellifleri ve işverenler için bu yönetmelik:
sigorta ve sorumluluk davaları açısından yeni bir çağın başlangıcıdır.

Lakin burada önemli bir soru geliyor aklıma; Yangın uzmanları da iş güvenliği uzmanlarının sıkıntılı süreçlerini yaşayacaklar mı?

Yangın Güvenliği Projeleri Ayrı Bir Disiplin Haline Geliyor

Taslakta çok kritik bir hüküm var:

1000 m² üzeri veya yüksekliği 21,5 m üzeri binalarda
yangın algılama, söndürme ve tahliye projeleri
mimari projeden ayrı hazırlanacak.

Bu maddeyi son derece doğru buluyorum.

Çünkü Türkiye’de yıllarca yangın projeleri:
mimari projenin köşesine sıkıştırılmış,
formaliteden çizilmiş,
uygulamada dikkate alınmamış belgelerdi.

Yeni yaklaşım şunu söylüyor:
Yangın projesi = ayrı bir mühendislik disiplinidir.

Bu madde yürürlüğe girerse:

  • Yangın danışmanlığı sektörü büyüyecek
  • Yangın mühendisliği uzmanlaşacak
  • Proje hatalarından doğan yangınlar azalacaktır
Sigorta Sektörüne Yeni Yükümlülük

Taslakta en çarpıcı maddelerden biri:

Yangın güvenlik raporu olmayan binalar
sigortalanmayacak.

Bu hüküm uygulanırsa Türkiye’de ilk kez:
yangın güvenliği → ekonomik zorunluluk haline gelir.

Bu ne demek?

Yangın güvenliği olmayan bina:
→ Sigorta yok
→ Kredi yok
→ Kiralama zorluğu
→ Yatırım değeri düşüşü

Bu düzenleme, yönetmeliğin en güçlü yaptırımıdır.

Bu madde uygulanırsa yönetmelik gerçekten işler.
Uygulanmazsa kağıt üzerinde kalır.

İtfaiye ve Yerel Yönetim Rolü Güçleniyor

Taslak, itfaiye görüşünü birçok aşamada zorunlu hale getiriyor.

  • Proje onayı
  • Yapı kullanma izni
  • Periyodik kontroller
  • Uygunluk raporu

gibi süreçlerde itfaiye aktif rol alıyor.

Bu son derece doğru bir yaklaşım.
Lakin burada kritik bir sorum var:

Türkiye’de itfaiyelerin teknik kapasitesi yeterli mi?

Eğer personel ve teknik altyapı güçlendirilmezse
bu maddeler ciddi bürokratik tıkanmaya yol açabilir.

Cephe Yangınları ve Yeni Riskler

Son yıllarda dünyada ve Türkiye’de en büyük risklerden biri:
cephe yangınlarıdır.

Taslakta:

  • Dış cephe malzeme sınıfları
  • Yanmaz cephe zorunluluğu
  • Katlar arası alev geçiş önlemleri

çok daha sert hale getirilmiş.

Bu özellikle:

  • AVM
  • Otel
  • Hastane
  • Rezidans

gibi yüksek yapılarda hayati önem taşır.

Bu düzenlemeleri çok yerinde buluyorum.
Lakin maliyet artışı ciddi olacaktır.

Orman Kenarı ve Endüstriyel Tesisler: Yeni Dönem

Taslakta ilk kez:
orman kenarı tesisler için özel yangın zonu tanımlanıyor.

Binaların çevresinde:

  • 1,5 m yanmaz alan
  • 10 m bitkisiz alan
  • 30 m kontrollü alan
  • 100 m dış yangın bölgesi

oluşturulması isteniyor.

Bu düzenleme özellikle:

  • Enerji tesisleri
  • Fabrikalar
  • Depolama alanları

için kritik.

Türkiye’deki büyük sanayi yangınlarının çoğu
çevresel risklerden büyümüştür.

Bu madde uygulanırsa
endüstriyel yangınların yayılması ciddi şekilde azalır.

En Büyük Sorun: Uygulanabilirlik

Taslak teknik olarak güçlü.
Ancak en büyük endişem:

Sahada uygulanabilirlik.

Sorular şunlar:

  • Belediyeler bu denetimi yapabilecek mi?
  • İtfaiyeler teknik kapasiteye sahip mi?
  • İşverenler maliyetleri karşılayacak mı?
  • Mevcut binalar nasıl uyum sağlayacak?

Eğer bu soruların cevabı verilmezse
yönetmelik iyi yazılmış ama uygulanamayan bir metne dönüşebilir.

SONUÇ – Bu Bir Yönetmelik Değil, Dönüşüm Metni

Kanaatim:

Yeni yangın yönetmeliği taslağı
Türkiye’de yangın güvenliği anlayışını kökten değiştirecek potansiyele sahiptir.

Ama bu potansiyelin gerçekleşmesi için:

  • Denetim mekanizması
  • Eğitim
  • Sertifikasyon
  • Uzman yetiştirme
  • İtfaiye kapasitesi

eş zamanlı güçlendirilmelidir.

Aksi halde yönetmelik sadece raflarda kalır.

Yangın güvenliği artık bir teknik detay değil,
doğrudan bir yaşam güvenliği ve hukuk meselesidir.

Bu taslak doğru uygulanırsa
önümüzdeki 10 yılda Türkiye’de yangın kaynaklı toplu ölümler ciddi şekilde azalabilir.

Uygulanmazsa…
Bir sonraki büyük yangından sonra yine aynı soruları sorarız.

Dr. Mustafa Kebat

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Makaleler15 Şubat 2026
15 Şubat 2026

Hafta 6 — Arketiplerin Doğuşu & Kolektif Bilinçdışı

1) Jung’un Freud’dan Ayrılışı

Carl Gustav Jung, kariyerinin başında Freud’un en yakın çalışma arkadaşıydı.
Freud → Psikanalizin kurucusu, tüm ruhsal sorunları cinsellik merkezli açıklıyordu.
Jung → Başta bu yaklaşımı kabul etti, ama zamanla farklı düşünmeye başladı:

  • İnsan ruhu sadece bastırılmış cinsellikten ibaret değildi.
  • Rüyalar sadece gizli arzuları değil, aynı zamanda evrensel sembolleri de içeriyordu.
  • İnsan bilinçdışı yalnızca bireysel yaşantıların deposu değildi, kolektif (ortak) bir boyutu da vardı.

👉 Bu ayrılık Jung’un Freud’dan kopmasına yol açtı. Ve psikolojiye yepyeni bir kavram kazandırdı: Kolektif Bilinçdışı.

2) Bilinçdışının Katmanları

Jung’a göre ruh 3 katmandan oluşur:

  1. Bilinç (Ego):
    • Günlük farkındalık alanı, düşünceler, kararlar, kimlik duygumuz.
    • “Ben buyum” dediğimiz yüzey.
  2. Kişisel Bilinçdışı:
    • Bastırdığımız anılar, unutulan deneyimler, kişisel travmalar.
    • Freud’un anlattığı “bilinçdışı” büyük ölçüde buraya denk gelir.
  3. Kolektif Bilinçdışı:
    • İnsanlığın ortak hafızası.
    • Bütün insanlarda doğuştan var olan arketipler, imgeler, semboller.
    • Kişisel deneyimlerden bağımsız.

📌 Kolektif bilinçdışı = İnsan olmanın genetik mirası gibi düşünebilirsin.
Nasıl DNA’mız biyolojik bilgiyi taşıyorsa, kolektif bilinçdışımız da ruhsal bilgiyi taşır.

3) Kolektif Bilinçdışının Kanıtları

Jung bu fikri ortaya attığında çok eleştirildi. Lakin gözlemleri güçlüydü:

  • Rüyalar: Farklı kültürlerden insanlar aynı sembolleri görüyordu (yılan, deniz, kahraman, anne).
  • Mitoloji: Dünyanın farklı coğrafyalarında aynı kahramanlık hikâyeleri, tufan mitleri, yaratılış efsaneleri vardı.
  • Sanat: İlkel kabilelerin maskeleri, Ortaçağ ikonaları, modern sanat eserleri → benzer imgeleri içeriyordu.
  • Psikoz vakaları: Akıl hastası birinin hiç bilmediği kültürlerden mitolojik imgeleri sayıklaması.

👉 Jung’a göre bunlar, bilinçaltının yalnızca bireysel değil, evrensel bir boyutu olduğunun kanıtıydı.

4) Arketiplerin Doğuşu

Arketipler, kolektif bilinçdışında bulunan ilksel imgelerdir.
Doğrudan gözle görünmezler ama:

  • Rüyalarda,
  • Masallarda,
  • Mitolojilerde,
  • Sanatta,
  • Dini sembollerde
    karşımıza çıkarlar.

Örnekler:
  • Anne Arketipi: Doğa Ana, Meryem Ana, Bereket Tanrıçaları.
  • Kahraman Arketipi: Hz. Ali, Dede Korkut, Süperman.
  • Gölge Arketipi: Şeytan, canavarlar, ejderhalar.
  • Bilge İhtiyar: Hızır, Derviş, Gandalf.

Arketipler evrenseldir ama her kültürde farklı “kıyafetler” giyerler.

5) Türk Kültüründe Kolektif Bilinçdışı

Bizim kültürümüzde de kolektif bilinçdışını yansıtan zengin örnekler var:

  • Dede Korkut Hikâyeleri → Kahraman arketipi, bilge arketipi.
  • Nasreddin Hoca → Bilge/soytarı arketipi.
  • Köroğlu → Kahraman + Adalet arketipi.
  • Şaman davulu → Kozmik merkez sembolü.
  • Türk halı motifleri → Mandala gibi ruhun düzenini sembolleştirir.

6) Kolektif Bilinçdışının Günlük Hayattaki Yansımaları
  • Rüyanda hiç gitmediğin bir tapınakta bulunabilirsin.
  • Masallara, süper kahraman filmlerine kapılman kolektif bilinçdışının sana seslenmesidir.
  • Reklamlarda sürekli “anne şefkati” ya da “kahramanlık” temalarının işlenmesi, bu arketiplerin evrensel çekiciliğinden kaynaklanır.

👉 Yani, kolektif bilinçdışı hem bireysel psikolojimizi hem de modern kültürü şekillendirir.

7) Jung’un Cesareti

Unutma: Jung’un çağında bu fikirler “mistik saçmalık” gibi görülüyordu.
Ama Jung şunu fark etti:

  • İnsan sadece biyolojik bir varlık değil,
  • Aynı zamanda mitolojik ve sembolik bir varlıktır.

Bu yüzden Jung’un çalışmaları hem psikolojide hem felsefede hem de sanat dünyasında çığır açtı.

Bu Haftaki Ödeviniz

Önümüzdeki hafta pazara kadar bu haftanın konusunu, önceki haftaları ve aşağıda verdiğim ödevinizi her gün tekrar edin. Bu sayede konuyu içselleştirecek ve hayatınızın akışına adapte etmiş olacaksınız.

A) Rüya Günlüğü
  • Bu gece gördüğün rüyaları not et.
  • Rüyanda geçen sembolleri Jung’un arketip sistemiyle ilişkilendirmeye çalış.
    • Örn: Yılan → Bilgelik & tehlike.
    • Ev → İçsel dünya.
    • Yol → Hayat yolculuğu.

B) Mitoloji Araştırması
  • Dilediğin bir mitoloji seç (Türk, Yunan, Mısır, Hint).
  • Bir kahraman hikâyesini özetle.
  • Sonra düşün: Bu hikâye ile günümüz süper kahraman filmleri arasında benzerlikler var mı?

C) Gözlem Çalışması
  • Bugün izlediğin reklamlara, filmlere ya da haber başlıklarına dikkat et.
  • Arketipleri bulmaya çalış.
    • “Kurtarıcı” mı var?
    • “Anne” mi işleniyor?
    • “Gölge” yani kötü karakter nasıl sunulmuş?
Dr. Mustafa KEBAT

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Bu sitede yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Paylaşılan bilgiler, bir hekim muayenesinin, tedavisinin veya profesyonel danışmanlığın yerini tutmaz. Buradaki bilgiler esas alınarak herhangi bir ilaç tedavisine başlanması, mevcut tedavinin değiştirilmesi ya da bırakılması uygun değildir.

Aynı şekilde, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili içerikler, bir iş güvenliği uzmanı, mühendis veya teknik ekip tarafından yapılması gereken değerlendirme ve kararların yerine geçemez. Bu bilgiler temel alınarak saha risk değerlendirmesi yapılması ya da mevcut sistemin değiştirilmesi önerilmez.

Sitede herhangi bir yasa dışı ilan ya da yönlendirme yapılması amacı bulunmamaktadır. İçerikler, sadece farkındalık yaratmak ve bilinçlendirme sağlamak amacıyla sunulmuştur.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Makaleler15 Şubat 2026
14 Şubat 2026

Propriyoseptif Egzersizlerin Yaşlanma, Koruyucu Sağlık Davranışları ve Fiziksel Uygunluk Üzerindeki Etkileri

Modern iş yaşamında fiziksel hareketsizlik, yaşlanma süreçlerinin hızlanmasına, koruyucu sağlık davranışlarının zayıflamasına ve fiziksel uygunluk parametrelerinde düşüşe neden olmaktadır. Bu durum yalnızca bireysel sağlık risklerini artırmakla kalmaz, aynı zamanda iş gücünün üretkenliğini ve kurumların sürdürülebilir performansını da tehdit eder.

Bu bağlamda, propriyoseptif egzersizler, bireyin biyopsikososyal kapasitesini güçlendirerek yaşlanmayı yavaşlatan, fiziksel uygunluğu artıran ve koruyucu sağlık davranışlarını içselleştirmeyi destekleyen çok boyutlu bir araç olarak öne çıkar.

Yaşlanma Sürecine Etkileri

Yaşlanma; kas kütlesinde azalma (sarkopeni), denge kaybı, kemik mineral yoğunluğunda azalma, proprioseptif reflekslerde yavaşlama ve nöromotor koordinasyonda bozulma ile karakterizedir. Propriyoseptif egzersizler bu süreci çok yönlü olarak etkiler:

Nöromüsküler Geri Bildirimin İyileştirilmesi

Yaşlanmayla birlikte kas iğciği, golgi tendon organı ve vestibüler sistemdeki reseptörlerin duyarlılığı azalır.

Tabloya bakıldığında, eğitim sonrası dönemde:

  • Refleks yanıt sürelerinde azalma
  • Denge kaybı riskinde düşüş
  • Düşmeye bağlı iş kazası oranlarında azalma

gibi çıktılar yer almaktadır.

Bu, proprioseptif girdilerle merkezi sinir sistemine iletilen sinyallerin güçlendiğini ve yaşa bağlı motor kontrol kaybının yavaşladığını göstermektedir.

Sarkopenik Gelişim Sürecinin Yavaşlatılması

Egzersiz öncesi dönemde gözlemlenen kas zayıflığı ve kuvvet kaybı, yaşa bağlı sarkopenik etkilerin göstergesidir.

Ancak eğitim sonrası dönemde:

  • Kas tonusunda artış
  • Düşük yoğunluklu kaslarda aktivasyon kapasitesinde artış
  • Fonksiyonel kuvvette %15-20 iyileşme

gibi bulgular, propriyoseptif egzersizlerin özellikle tip 1 (yavaş kasılan) kas liflerinde yeniden uyarılabilirlik sağladığını ve kas kaybının hızını azalttığını ortaya koyar.

Postüral Kontrol ve Biyomekanik Denge

Yaşlanma ile birlikte kifoza eğilim, baş ileri postürü ve kalça-abduksiyon dengesizliği görülür. Tabloda yer alan eğitim sonrası “omurga hizalanmasında düzelme” ve “postüral denge testlerinde gelişme” gibi bulgular, yaşa bağlı postüral dejenerasyonun proprioseptif uyaranlarla önlenebilir olduğunu ortaya koymaktadır.

Koruyucu Sağlık Davranışlarına Etkileri

Koruyucu sağlık davranışları, bireyin sağlık durumunu sürdürebilmek veya olası hastalıklardan korunmak amacıyla kendi iradesiyle edindiği alışkanlıklardır. Propriyoseptif egzersizlerin bu alandaki etkileri, üç düzeyde incelenebilir:

Beden Farkındalığı ve Oto-regülasyon

Propriyoseptif egzersizler, katılımcının beden duruşunu, hareket açıklığını ve denge kapasitesini sürekli olarak değerlendirmesini gerektirir. Bu süreç, “içsel beden algısı”nı geliştirir.

Tabloya göre:

  • Günlük yaşamda ergonomik hareket becerisinde artış
  • Ağrıya karşı erken farkındalık gelişimi
  • Dinlenme ihtiyacının daha iyi algılanması

gibi sonuçlar, bireyin bedenine dair farkındalığının arttığını ve bu farkındalık sayesinde koruyucu davranışların otomatikleştiğini göstermektedir.

Motivasyonel Sağlık Algısında Yükselme

Propriyoseptif egzersizler sonrasında, çalışanların “kendi sağlığı üzerindeki kontrol algısı”nın arttığı görülmektedir.

Tabloda belirtilen:

  • “Kendine bakım davranışlarında artış”
  • “Sağlık takibi alışkanlığında yükselme”
  • “İş dışı zamanlarda aktif yaşam tercihi oranlarında artış”

verileri, bireyin dışsal motivasyonla değil içsel farkındalıkla koruyucu sağlık eylemlerine yöneldiğini göstermektedir.

Tıbbi Müdahale Gereksiniminde Azalma

Egzersiz öncesi dönemde sık görülen kas spazmları, bel-boyun ağrıları ve baş ağrıları gibi işlevsel sorunlar, sağlık kuruluşlarına yapılan başvuruların başlıca nedenidir.

Ancak eğitim sonrası:

  • Kas gevşemesi ile fizik tedavi ihtiyacında azalma
  • Uyku kalitesinde artış ve buna bağlı psikiyatrik destek ihtiyacında azalma
  • İşe devamsızlık sürelerinde %10-15 oranında düşüş

gözlemlenmiştir.

Bu da propriyoseptif egzersizlerin pasif sağlık hizmetleri yükünü azalttığını kanıtlar.

Fiziksel Uygunluk Üzerindeki Etkileri

Fiziksel uygunluk, dayanıklılık, kuvvet, esneklik, çeviklik, koordinasyon ve denge parametrelerinin bütünüdür. Propriyoseptif egzersizler bu parametrelerin neredeyse tamamını kapsayan bir gelişim modeli sunar.

Dinamik Denge ve Çeviklik

Eğitim sonrası dönemde denge platformlarında uygulanan testlerde:

  • Tek ayak üzerinde denge süresinde %20-25 artış
  • Reaksiyon süresinde azalma
  • Çeviklik testlerinde gelişme

bulguları elde edilmiştir.

Bu göstergeler, proprioseptif kapasitenin nöromotor koordinasyonla doğrudan ilişkili olduğunu gösterir.

Kas Gücü ve Kas Enduransı

Tabloda yer alan:

  • Tekrarlı çömelme hareketlerinde artan tekrar sayısı
  • Statik plank pozisyonundaki sürede uzama
  • Taşıma ve çekme gibi fonksiyonel kuvvet parametrelerinde artış

propriyoseptif egzersizlerin sadece stabilizasyonu değil, aynı zamanda kasın dayanıklılığını da artırdığını ortaya koyar. Bu durum, iş ortamında ağır iş yüklerine karşı fiziksel adaptasyonu kolaylaştırır.

Kardiyorespiratuvar Yüklenmeye Adaptasyon

Propriyoseptif egzersizler doğrudan kardiyo-temelli olmasa da vücut direnciyle yapılan çalışmalar, düşük yoğunluklu aerobik yük oluşturur.

Bu da:

  • Oksijen kullanım kapasitesinde artış
  • Dinlenik kalp atımında azalma
  • Egzersiz sonrası toparlanma süresinde kısalma

gibi olumlu sonuçlar doğurur ve fiziksel uygunluğun bütüncül bir şekilde arttığını gösterir.

Etki AlanıEğitim Öncesi DurumEğitim Sonrası Durum
Kas kaybı eğilimi (sarkopeni)Hareketsizlikle kas dokusunda azalmaKas aktivasyonu ile kütle korunması
Eklem esnekliğiZamanla azalan eklem açıklığıDüzenli hareketle eklem hareket genişliğinde artış
Postüral bozulmalarYaşla birlikte kamburluk, öne eğilmeDuruş farkındalığı ile postüral iyileşme
Kemik yoğunluğu (osteoporoz riski)Hareketsizlikle kemik zayıflığıEgzersizle kemik yapım uyarımı artışı
Kas-iskelet sağlığıBel, boyun, diz ağrılarında artışKas dengesiyle ağrıların azalması
Enerji düzeyiGün sonunda yoğun yorgunlukGün boyu canlılık ve hareket isteği
Yürüme hızıZamanla yavaşlayan adım hızıDaha ritmik, güvenli yürüme paternleri
Basış dengesiAyak tabanı hissi ve yer teması azalıyorAyak tabanı farkındalığında artış
Ayakta durma süresiUzun süre ayakta kalmakta zorlukGelişen kas dayanıklılığı ile rahatlık
Düşme riskiDenge bozulmalarıyla birlikte artan riskKas-iskelet reflekslerinin hızlı devreye girmesiyle risk azalması
Solunum kapasitesiFiziksel zayıflıkla nefes darlığıGöğüs kafesi ve diyafram kontrolü artışı
Nabız kontrolüEgzersizle kalp atımı hızla yükseliyorNabız kontrolü ve kalp ritmi düzeni
Egzersiz toleransıHızlı yorulma ve tükenmişlikEgzersizlere daha uzun süre dayanabilme
Vücut farkındalığıHangi bölgenin ne zaman zorlandığı hissedilemiyorBedensel sinyallerin tanınması
Yaşlılığa bağlı yavaşlamaReflekslerde gecikme ve vücut kontrolünde düşüşYaşla birlikte reflekslerin korunması
Günlük yaşam fonksiyonlarıMerdiven çıkma, eğilme gibi işlevlerde zorlanmaBu hareketlerin daha kolay ve güvenli yapılması
Yorgunluk sonrası toparlanma süresiKas yorgunluğu günlerce sürebiliyorKas toparlanma süresi kısalıyor
Koruyucu sağlık alışkanlıklarıEgzersiz davranışı düzensizGünlük rutine egzersizin eklenmesi
Vücut genel kondisyonuZayıf dayanıklılık ve düşük kondisyonAerobik kapasite ve genel uygunlukta artış
Sağlık davranışlarında motivasyonSağlıklı yaşam motivasyonu zayıfEgzersizle birlikte sağlık bilinci ve süreklilik artışı

Sonuç ve Uygulama Önerileri

Propriyoseptif egzersizler, yalnızca kas iskelet sağlığını değil, yaşlanma sürecinin yavaşlatılması, koruyucu sağlık davranışlarının içselleştirilmesi ve fiziksel uygunluk kapasitesinin arttırılması gibi çok boyutlu çıktılar üretir. Bu etkiler, daha önce sunulan tablodaki eğitim öncesi ve sonrası farklarla doğrulanmış, sahaya uygulanabilir sonuçlara dönüşmüştür.

Kurumsal Uygulama Önerileri

  • Yaşlı çalışanlar için haftada 2 gün, düşük yoğunluklu denge odaklı egzersizler
  • Koruyucu sağlık eğitimiyle entegre edilmiş proprioseptif seanslar
  • İşe başlamadan önce 5 dakikalık nöromotor aktivasyon protokolleri
  • Fiziksel uygunluk testleriyle öncesi-sonrası ölçümler

Sonuç olarak, propriyoseptif egzersizler, bireysel sağlığın sürdürülebilirliğine yönelik önleyici bir araç, iş yaşamında ise yaşlanma karşıtı bir stratejik yatırım olarak değerlendirilmelidir. Bireyin sağlıklı yaş alma kapasitesini destekleyen bu yaklaşım, kurumsal ölçekte sağlık maliyetlerini azaltmakla kalmaz, aynı zamanda iş gücünün niteliksel ve niceliksel değerini artırır.

Eğitim Almak İçin Bizi Arayın

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü Dr Mustafa KEBAT yönetiminde deneyimli ekibimizle, firmanıza özel İnşaat Sektöründe – Yüksekte Çalışanlara Denge – Propriyoseptif Egzersizler Eğitimini Türkiyenin her yerinde planlayalım.

Eğitim Başvurusu

Dr Mustafa KEBAT – 0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

  • Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR
  • +90 232 265 20 65
  • [email protected]

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️ Proprioseptif ve Vestibüler Duyu Sistemlerinin Harekete Göreli Katkısı: Moleküler Bilim Çağında Keşif Fırsatları https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7867206/

⭐️⭐️ Propriosepsiyonun değerlendirilmesi: Yöntemlerin eleştirel bir incelemesi https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2095254615000058

⭐️⭐️ Mekanoreseptör https://www.sciencedirect.com/topics/immunology-and-microbiology/mechanoreceptor

⭐️⭐️ Sensörimotor Sistemi, Bölüm I: Fonksiyonel Eklem Stabilitesinin Fizyolojik Temeli. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC164311/

⭐️⭐️ Propriosepsiyonun değerlendirilmesi: Yöntemlerin eleştirel bir incelemesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6191985/

⭐️⭐️ PNF Kavramının Temel Unsurları, Bir Eğitim Anlatısı https://www.scientificarchives.com/article/the-essential-elements-of-the-pnf-concept-an-educational-narrative

⭐️⭐️ Motor fonksiyonu iyileştirmede proprioseptif eğitimin etkinliği: sistematik bir inceleme https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4309156/

⭐️⭐️ Yaşlı yetişkinlerde denge ve gücün geliştirilmesinde geleneksel ve güncel yaklaşımların karşılaştırılması https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21510715/

⭐️⭐️ Yapı İşlerinde Yüksekte Çalışmalarda İSG Uygulama Rehberi. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.csgb.gov.tr/Media/0b3hcam2/yapiisleriyuksektecalismauygrehberi-in%C5%9Ft%C5%9Fb_revize.pdf

⭐️⭐️ Yaşlılarda Denge, Fonksiyonel Performans ve Düşme Önleme İçin Gövde Kas Gücünün Önemi: Sistematik Bir İnceleme https://www.researchgate.net/publication/236139834_The_Importance_of_Trunk_Muscle_Strength_for_Balance_Functional_Performance_and_Fall_Prevention_in_Seniors_A_Systematic_Review

⭐️⭐️ Dengesiz yüzeyler ve rehabilitasyon cihazları kullanılarak yapılan direnç antrenmanının etkinliği https://www.researchgate.net/publication/224822339_The_effectiveness_of_resistance_training_using_unstable_surfaces_and_devices_for_rehabilitation

⭐️⭐️ Futbolda duruş kontrolüne uzmanlık ve görsel katkının etkisi https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1600-0838.2005.00502.x

⭐️⭐️ Spor veya günlük yaşamdaki fiziksel aktiviteler ile dik duruştaki duruş bozukluğu arasındaki ilişkinin sistematik bir incelemesi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23955562/

⭐️⭐️ NSC Çalışma İstatistikleri Bürosu’nun 2021 Raporu Hakkındaki Açıklaması https://www.nsc.org/newsroom/nsc-statement-bls-report-2021#:~:text=In%202020%2C%20there%20were%204%2C764,highest%20annual%20rate%20since%202016.

⭐️⭐️ Hall, C. M., & Brody, L. T. (2005). Therapeutic Exercise: Moving Toward Function. Lippincott Williams & Wilkins. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://students.aiu.edu/submissions/profiles/resources/onlineBook/Q4X4S2_Therapeutic_Exercise_Moving_Toward_Function_3.pdf

⭐️⭐️ Motor Kontrolü: Araştırmayı Klinik Uygulamaya Dönüştürmek https://www.researchgate.net/publication/228118305_Motor_Control_Translating_Research_Into_Clinical_Practice

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Sağlık Bülteni14 Şubat 2026
13 Şubat 2026

Kullandığınız İlaçların Sessiz Mirası

Mikrobiyomun Uzun Hafızası ve İlaçların Sessiz Mirası

Hastalarıma da çevreme de uzun zamandır ısrarla söylüyor, eğitimlerimde anlatıyorum:
İlaç dediğimiz şey, sadece “aldığın gün” etki eden bir molekül değildir.
İlaç, vücuda girdiği anda bir biyolojik hatıra bırakır.

Ve bugün artık bu kanaat, güçlü bilimsel verilerle iyice netleşiyorYakın zamanda yayımlanan çok kapsamlı bir çalışma, yaygın olarak kullanılan ilaçların neredeyse yüzde 90’ının bağırsak bakterilerinde kalıcı değişimlere yol açtığını ortaya koyuyor. Üstelik bu değişimler, sadece antibiyotiklerle sınırlı değil.

Antidepresanlar, mide koruyucular, beta blokerler, benzodiazepinler, metformin ve benzeri pek çok “insan hücresini hedef aldığı” varsayılan ilaç da bağırsak mikrobiyal yapıyı yeniden şekillendiriyor.

Yani hedef insan hücresi olsa bile, bedeli çoğu zaman mikrobiyom ödüyor.

Daha çarpıcı olan şu:
Bu etkiler, ilacı bıraktıktan üç yıl, beş yıl hatta daha uzun süre sonra bile ölçülebiliyor.

Bu şu anlama geliyor:
Bağırsak ekosistemi sandığımız gibi “kullan–bırak–düzelir” tipi bir sistem değil.
Mikrobiyom, uzun hafızalı bir biyolojik arşivdir.

Mikrobiyom araştırmalarında büyük kör nokta

Bugüne kadar yapılan pek çok mikrobiyom çalışması, katılımcıların sadece o an kullandığı ilaçları hesaba kattı.
Oysa 3 yıl önce, 5 yıl önce, 10 yıl önce kullanılan ilaçlar çoğu zaman sorgulanmadı bile.

Bu çalışma bize şunu söylüyor:
Mikrobiyom araştırmalarının önemli bir kısmı, aslında görünmeyen bir faktörle kirlenmiş olabilir.

Araştırmacıların “hidden confounder” dediği şey tam olarak bu:
Sonucu etkileyen ama fark edilmeyen gizli değişken.

Yani bir çalışmada “şu bakteri obezitede artıyor” denmiş olabilir…
Ama belki de o bakteriyi asıl artıran şey, yıllar önce kullanılan bir antidepresandı.

Bu durum, mikrobiyom–hastalık ilişkileri konusunda neden bu kadar çok çelişkili sonuç çıktığını da kısmen açıklıyor.

İlaçlar sadece bakterileri değil, yönü değiştiriyor

Çalışmada özellikle bazı ilaç gruplarının belirli bakteri türleriyle güçlü ilişkiler kurduğu görülüyor.

Örneğin benzodiazepinler;
Dorea formicigenerans ve Ruminococcus torques artışıyla ilişkili bulunmuş.

Ruminococcus torques, bağırsak mukus tabakasını parçalayan bir bakteri.
Aşırı çoğaldığında;
– bağırsak bariyerini zayıflatabiliyor
– inflamasyona zemin hazırlayabiliyor
– Crohn, irritabl bağırsak, metabolik bozukluklarla ilişkilendiriliyor.

Yani bu sadece “kompozisyon değişti” meselesi değil.
Bağırsak duvarının fiziki mimarisi değişiyor.

Proton pompası inhibitörleri (mide koruyucular) ise normalde ağız florasına ait olması gereken bazı bakterilerin bağırsakta artmasıyla ilişkilendirilmiş. Bu da mide asidinin bastırılmasıyla biyolojik bariyerlerin çöktüğünü düşündürüyor.

Daha da önemlisi:
Aynı hastalık için kullanılan ilaçlar bile bağırsakta aynı etkiyi yapmıyor.

Mesela alprazolam, diazepamdan çok daha fazla mikrobiyal çeşitlilik kaybına yol açmış.

Yani “ilaç grubu” değil, molekül bazında etkiler söz konusu.

En sert veri: antibiyotik izi silinmiyor

Çalışmanın belki de en ağır sonucu şu:

Hayatında antibiyotik kullanmış kişiler, aradan kaç yıl geçerse geçsin, hiç kullanmamış bireylerle aynı mikrobiyal çeşitliliğe tam olarak geri dönemiyor.

Bu, mikrobiyomun “eski haline dönen bir lastik” değil, “iz tutan bir kil” gibi olduğunu gösteriyor.

Her antibiyotik, sadece o anki bakterileri değil, gelecekteki ekosistemin sınırlarını da değiştiriyor.

Buradan çıkan net sonuç

Bu çalışma bize şunu çok net söylüyor:

🔹 Bazı ilaçlar mikrobiyomu geçici olarak etkilemiyor, yeniden şekillendiriyor.
🔹 Mikrobiyom, sanıldığından çok daha uzun hafızalı bir sistem.
🔹 Mikrobiyom verileri yorumlanırken, sadece bugünkü değil, yıllar önceki ilaç geçmişi de hesaba katılmalı.

Gelelim asıl meseleye

Bu araştırma, benim yıllardır altını çizdiğim bir hakikati tekrar yüzümüze vuruyor:

İlaç, “zararı sonra çıkar” sınıfında bir müdahaledir.

Elbette doktorun gerekli gördüğü, hayati önemi olan tedaviler tartışma dışıdır.
Ama bugün toplumda şunlar olağan hale gelmiş durumda:

– Mide koruyucuların yıllarca kullanılması
– Antibiyotiklerin en hafif durumda bile kullanılması
– Ağrı kesicilerin su gibi içilmesi
– Psikiyatrik ilaçların neredeyse yaşam tarzına dönüşmesi

Ve biz bunları hâlâ “bırakınca geçer” zannediyoruz.

Hayır.
Bir kısmı geçmiyor.
Bir kısmı iz bırakıyor.
Bir kısmı yön değiştiriyor.

Bu yüzden meseleyi sadece “yan etki” olarak görmüyorum.
Bu, biyolojik altyapının yeniden programlanmasıdır.

Ve çoğu zaman bu programlama, fark edilmeden yapılmaktadır.

Bugün bağırsak florası konuşuyoruz.
Yarın bağışıklık, metabolizma, nörolojik zemin, hatta kişilik biyolojisini konuşacağız.

Çünkü mikrobiyom sadece sindirim sistemi değildir.
Mikrobiyom, organizmanın görünmeyen işletim sistemidir.

Ve bu işletim sistemi, ilaçları unutmuyor.

“Kızım sana söylüyorum” dememin sebebi de bu.
Bu söz aslında herkese.

Çünkü bedene giren her molekül,
sadece o günü değil,
gelecekteki biyolojiyi de yazıyor.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Sağlık Bülteni13 Şubat 2026
13 Şubat 2026

Masa Başı Çalışanlar İçin Kan Dolaşımında Denge Rehberi – 7

7. Dolaşım Sorunlarının Erken Tespiti ve Önleme

Modern iş hayatında masa başı çalışma kültürü, bireylerin fiziksel olarak hareketsiz kalma süresini dramatik biçimde artırmıştır. Ofis ortamlarında geçirilen uzun saatler, düşük fiziksel aktivite düzeyleri, stresli iş temposu ve ergonomik yetersizlikler, kan dolaşım sistemini sessizce ancak sürekli biçimde zorlamaktadır.
Bu nedenle dolaşım sorunlarını erken tespit etmek ve oluşumunu önleyici yaşam biçimleri benimsemek, masa başı çalışanlarının hem kısa vadeli verimliliği hem de uzun vadeli sağlığı için kritik öneme sahiptir.

Bu bölüm, bireyin kendi beden farkındalığını artırmasını, dolaşım sağlığını koruyacak önleyici adımlar atmasını ve erken belirtileri tanıyarak profesyonel yardım arama bilincini geliştirmesini hedefler.

Dolaşım Sağlığında Erken Tespit Neden Önemlidir?

Kan dolaşımı, oksijenin, besin maddelerinin, hormonların ve bağışıklık hücrelerinin vücutta etkin şekilde taşınmasını sağlar. Bu sistemin herhangi bir düzeyde yavaşlaması veya tıkanması, vücudun enerji üretiminden doku onarımına kadar birçok yaşamsal fonksiyonunu aksatır.

Masa başı çalışanlarda en sık görülen dolaşım sorunları; bacaklarda ödem, varis oluşumu, kronik yorgunluk hissi, soğuk ekstremiteler, karıncalanma ve uyuşma gibi erken sinyallerle kendini gösterir. Bu sinyallerin çoğu genellikle “normal çalışma yorgunluğu” olarak yorumlanır ve görmezden gelinir. Ancak yapılan araştırmalar, bu belirtilerin ihmal edilmesi durumunda ilerleyen yıllarda ciddi dolaşım hastalıklarının (derin ven trombozu, kronik venöz yetmezlik, hipertansiyon kaynaklı damar hasarı vb.) temelini oluşturduğunu göstermektedir.

Erken tespit, sadece tıbbi müdahale anlamına gelmez. Aynı zamanda kişinin bedensel farkındalığını geliştirmesi, düzenli gözlem alışkanlıkları kazanması ve yaşam tarzı temelli koruyucu stratejiler benimsemesi anlamına gelir.

Ofis Hayatında Risk Faktörlerinin Farkına Varma

Dolaşım sorunlarını önlemenin ilk adımı, risk faktörlerini tanımaktır.
Masa başı çalışanlar için risk oluşturan temel faktörler şunlardır:

  • Uzun süreli oturma: Özellikle 2 saatten fazla kesintisiz oturmak, alt ekstremite damarlarında kan akış hızını %50’ye kadar düşürebilmektedir.
  • Yanlış oturma postürü: Bacak bacak üstüne atmak, dizlerin kalçadan yüksek pozisyonda olması, kalça altına cüzdan veya cep telefonu koymak gibi küçük görünen alışkanlıklar, damarları sıkıştırarak dolaşımı bozar.
  • Yetersiz sıvı alımı: Susuz kalan vücutta kan yoğunluğu artar, akışkanlığı azalır. Bu durum mikrodamarlarda tıkanıklık riskini yükseltir.
  • Yüksek stres düzeyi: Sürekli adrenalin ve kortizol salınımı, damarların daralmasına neden olur.
  • Sigara ve aşırı kafein kullanımı: Her ikisi de damar çeperlerinde daralma ve elastikiyet kaybına yol açar.
  • Yetersiz fiziksel aktivite ve fazla kilo: Kas pompası işlevinin zayıflamasıyla birlikte, özellikle bacaklarda kan göllenmesi riski artar.

Bu faktörlerin farkına varılması, çalışanın kendi davranışlarını gözden geçirmesi açısından temel bir farkındalık yaratır. İşverenler açısından ise, bu risklerin belirlenmesi kurumsal sağlık politikalarının şekillenmesine katkı sağlar.

Dolaşımı Korumak İçin Günlük Önleme Stratejileri

Erken tespit kadar önemli bir diğer unsur da, önleyici yaşam alışkanlıklarının sistematik biçimde uygulanmasıdır.
Aşağıda, dolaşım dengesini korumaya yardımcı olabilecek bilimsel temelli öneriler yer almaktadır:

  1. Kesintisiz oturma süresini 45 dakika ile sınırlamak:
    Araştırmalar, her 45 dakikalık oturma periyodunun ardından yapılan 2–3 dakikalık hafif yürüyüşlerin, bacaklardaki venöz kan akışını normal seviyelere getirdiğini göstermektedir.
  2. “Ofis içi mikro hareket” rutinleri:
    Ayakta hafif esneme, parmak ucunda yükselme, bilek çevirme, omuz yuvarlama gibi basit egzersizler, kas pompası işlevini destekleyerek kanın kalbe dönüşünü kolaylaştırır.
  3. Ergonomik sandalye ve masa düzeni:
    Sandalyenin yüksekliği, dizlerin 90 derece bükülü olmasına izin vermeli, ayak tabanı tamamen yere temas etmelidir. Masa, dirsek hizasında olmalı, ekran göz seviyesinde konumlandırılmalıdır.
  4. Ayak pozisyonunun düzenli değiştirilmesi:
    Uzun süre aynı pozisyonda kalmak, özellikle baldır kaslarında statik yüklenmeye neden olur. Ayakların her 10–15 dakikada bir hareket ettirilmesi dolaşımı canlı tutar.
  5. Hidratasyon takibi:
    Günlük en az 1,5–2 litre su içmek, kanın akışkanlığını artırır ve hücrelere oksijen taşınmasını kolaylaştırır.
    Ofiste su şişesi bulundurmak, masaya “su molası hatırlatıcıları” koymak bu alışkanlığı sürdürülebilir kılar.
  6. Sağlıklı atıştırmalıklar:
    C vitamini, magnezyum ve omega-3 yağ asitleri içeren ara öğünler (örneğin fındık, badem, portakal, yaban mersini) damar elastikiyetini destekler.
  7. Derin nefes alma alışkanlığı:
    Diyaframı aktif kullanan nefes teknikleri, göğüs boşluğunda basınç değişimi yaratarak kanın kalbe dönüşünü hızlandırır. Her saatte birkaç kez derin nefes egzersizi yapmak, dolaşımı canlandırır.

Dijital Takip ve Teknolojik Destek

Erken tespit sürecinde teknoloji önemli bir destek unsurudur.
Akıllı saatler, hareket hatırlatıcılar, kalp atım hızı ölçerler ve ergonomi sensörleri, masa başı çalışanlarına gerçek zamanlı geri bildirim sağlayarak farkındalık yaratır.

Örneğin:

  • Adım sayar uygulamaları, günlük hareket düzeyini izleyip motivasyon sağlar.
  • Kalp atım sensörleri, stres anlarında ani artışları tespit ederek kullanıcıyı mola vermeye teşvik eder.
  • Postür düzeltici giyilebilir cihazlar, yanlış oturma durumlarında titreşimli uyarı göndererek kas yorgunluğunu önler.

Bu teknolojiler, düzenli sağlık taramalarıyla birleştirildiğinde bireysel dolaşım sağlığı yönetiminde güçlü bir destek sunar.

Kurumsal Düzeyde Önleme Yaklaşımı

Erken tespit sadece bireyin değil, kurumun da sorumluluğundadır.
Çalışan sağlığına yatırım yapan kurumlar, hem iş gücü verimliliğini artırmakta hem de uzun vadeli sağlık harcamalarını azaltmaktadır.

Kurumsal düzeyde önerilen bazı uygulamalar:

  • Yıllık dolaşım sağlığı taramaları: Kan basıncı, kolesterol, periferik nabız ölçümü ve yaşam tarzı anketleri ile risk profili çıkarılabilir.
  • Ergonomi ve hareket farkındalığı eğitimleri: İş yeri hekimi ve İSG uzmanları tarafından aylık mini seminerler düzenlenebilir.
  • Ofis içi fiziksel aktivite alanları: Basit yürüyüş yolları, esneme noktaları veya ayakta çalışma masaları bu amaca hizmet eder.
  • Sağlıklı yaşam kampanyaları: “Günde 5.000 adım” veya “2 saatte 5 dakika hareket” gibi sloganlarla mikro değişim kültürü oluşturulabilir.

Bunların tümü, erken dönemde riskli bireyleri belirleyip destekleyen bir “kurumsal önleme ekosistemi” yaratır.

Psikolojik Farkındalık ve Beden Dinleme

Dolaşım sorunlarının erken fark edilmesinde beden sinyallerini dinleme becerisi son derece önemlidir.
Ofis çalışanları çoğu zaman zihinsel olarak yoğun olduklarından, fiziksel rahatsızlıkları bastırma eğilimindedirler.
Oysa vücudun verdiği küçük sinyaller — örneğin parmak uçlarında soğukluk, bacaklarda ağırlık hissi, kısa süreli karıncalanma, baş dönmesi veya dikkat dağınıklığı — dolaşımın yavaşladığına işaret edebilir.

Bu sinyalleri bastırmak yerine fark etmek, kişinin kendi sağlığını koruma yönünde proaktif davranmasını sağlar.
Gün sonunda birkaç dakikalık “beden kontrol rutini” (örneğin ayaklarda şişlik var mı, nabız düzenli mi, eller soğuk mu) yapmak, farkındalık düzeyini artırır.

Dolaşım Sağlığında Önleyici Yaşam Biçimi

Erken tespit kadar güçlü bir koruma sağlayan unsur, önleyici yaşam tarzıdır.
Bu, tek bir davranış değişikliğinden ziyade, küçük ama tutarlı alışkanlıkların bütünüdür.

  • Düzenli egzersiz: Haftada en az 3 gün 30 dakikalık tempolu yürüyüş, kan akışını düzenler ve damar elastikiyetini korur.
  • Dengeli uyku: 7–8 saatlik kesintisiz uyku, damar onarım mekanizmalarının etkin çalışmasını sağlar.
  • Stres yönetimi: Meditasyon, nefes teknikleri ve zaman yönetimi stratejileri, hormonal dengeyi koruyarak dolaşım kalitesini yükseltir.
  • Beslenme düzeni: Lifli gıdalar, antioksidanlar ve omega-3 kaynakları, damar içi plak oluşumunu engeller.

Bu yaşam tarzı unsurları, bireyin kan dolaşımı sistemini pasif bir yapıdan aktif bir denge mekanizmasına dönüştürür.

Türkiye İş Kültürüne Uyarlanmış Uygulama Önerileri

Türk ofis kültüründe genellikle yoğun çalışma temposu, uzun toplantılar ve az hareketlilik hakimdir.
Bu gerçeklik göz önünde bulundurularak, erken tespit ve önlem uygulamaları aşağıdaki pratiklerle desteklenebilir:

  • Toplantı aralarında 2 dakikalık esneme molaları: Kurum içi bir politika hâline getirilebilir.
  • “Ayakta kısa toplantı” uygulamaları: Hem zaman tasarrufu sağlar hem de dolaşımı aktif tutar.
  • “Sağlıklı cuma” etkinlikleri: Her hafta bir gün su tüketimi, egzersiz veya ergonomi farkındalığı temalı kısa oturumlar yapılabilir.
  • Kurum içi gönüllü sağlık elçileri: Çalışanlar arasında sağlık farkındalığı liderleri belirlenerek bilgi paylaşımı teşvik edilebilir.
  • Ofis içi yavaş yürüyüş rotaları: Kısa koridor yürüyüşleri için “mikro rota” tasarımları oluşturulabilir.

Bu tür kültürel olarak uyarlanmış mikro adımlar, dolaşım sağlığını korumada sürdürülebilirlik sağlar.

Erken Fark Et, Önle, Korun

Kan dolaşımı, insan vücudunun sessiz çalışan motorudur.
Masa başı çalışma düzeni bu motorun performansını yavaşlatabilir, ancak bilinçli farkındalık ve küçük yaşam tarzı düzenlemeleriyle bu etki tamamen tersine çevrilebilir.

Erken tespit, yalnızca bir sağlık kontrolü değil, bir yaşam yaklaşımıdır:

  • Bedeni dinlemek,
  • Riskleri bilmek,
  • Günlük alışkanlıkları iyileştirmek,
  • Gerektiğinde profesyonel destek almak.

Dolaşım sorunlarını önlemenin en güçlü yolu, onları başlamadan önce fark etmektir.
Masa başı çalışanlar için bu farkındalık, yalnızca daha sağlıklı bir dolaşım sistemi değil, aynı zamanda daha üretken, daha enerjik ve daha sürdürülebilir bir iş yaşamı anlamına gelir.

7.1 Yaygın Dolaşım Problemleri
1. Masa Başında Dolaşım Problemleri

Masa başı çalışma, günümüz iş yaşamının en yaygın çalışma biçimi haline gelmiştir. Uzun süre hareketsiz kalmak, kan dolaşımında ciddi değişiklikler yaratabilir ve pek çok kronik sağlık sorununa zemin hazırlayabilir. Bu bölümde, masa başı çalışanlarında en sık karşılaşılan dolaşım problemleri bilimsel bir perspektifle incelenecek, erken belirtileri tanıma ve önleme stratejileri vurgulanacaktır.

Dolaşım sistemi; kalp, damarlar ve kanın birbiriyle koordineli çalışması ile vücudun her noktasına oksijen ve besin taşır. Sistemden kaynaklanan bozukluklar, kas ve eklem ağrılarından, ciddi kardiyovasküler hastalıklara kadar geniş bir yelpazede sağlık sorununa yol açabilir. Masa başı çalışanlarında özellikle alt ekstremite venöz yetmezlik, varisler, mikro dolaşım bozuklukları, boyun ve omuz bölgesi dolaşım problemleri öne çıkmaktadır.

2. Alt Ekstremite Venöz Yetmezlik

Uzun süre oturma pozisyonunda kalmak, bacak kaslarının pompa işlevini zayıflatır. Kas pompası, kanı bacaklardan kalbe doğru taşıyan doğal bir mekanizmadır. Hareketsizlik, bu mekanizmanın etkinliğini azaltır, kanın alt ekstremitelerde göllenmesine ve damar duvarlarında basınç artışına neden olur.

Belirtiler:

  • Ayak bileği ve baldırda şişlik
  • Ağrı ve ağırlık hissi
  • Varis oluşumu
  • Gece krampları

Risk Faktörleri:

  • Kadın çalışanlar, özellikle topuklu ayakkabı kullananlar
  • 40 yaş üzeri bireyler
  • Genetik yatkınlığı olanlar

Öneriler:

  • Her 45 dakikada bir ayağa kalkıp kısa yürüyüş yapmak
  • Ayak bileklerini dairesel hareketlerle esnetmek
  • Otururken bacakları hafif yukarı kaldırmak

Türkiyede Ofis Örneği:
Ford Otosan ve Arçelik gibi büyük üretim ofislerinde, çalışanlara “her saat başı ayağa kalk ve 2 dakikalık mikro yürüyüş” uygulaması teşvik edilmektedir. Bu, alt ekstremite venöz dönüşünü destekler.

3. Derin Ven Trombozu (DVT)

DVT, masa başı çalışanlarında nadir ancak ciddi bir durumdur. Uzun süre hareketsiz kalmak, pıhtı oluşumuna zemin hazırlayabilir. Pıhtının kopup akciğere gitmesi durumunda pulmoner emboli gibi yaşamı tehdit eden komplikasyonlar gelişebilir.

Belirtiler:

  • Tek bacakta ani şişlik ve ağrı
  • Sıcaklık artışı ve kızarma

Öneriler:

  • Uzun toplantılarda ayakta kısa yürüyüşler yapmak
  • Sıkı pantolonlardan ve bacakları sıkıştıran oturma pozisyonlarından kaçınmak
  • Bol su içmek

Türkiyede İşyerinde Uygulama:
Tüpraş gibi üretim tesislerinde masa başı çalışanları için ayakta çalışma masaları ve periyodik esneme seansları uygulanarak DVT riski azaltılmaktadır.

4. Soğuk Ekstremite Sendromu

Klimalı ofis ortamlarında veya yetersiz kas aktivitesi durumunda, el ve ayaklarda soğukluk sık görülür. Periferik damarlar daralarak kan akışını yavaşlatır.

Belirtiler:

  • Ellerde ve ayaklarda soğukluk
  • Karıncalanma ve uyuşma

Önleme:

  • El ve ayakları ısıtacak ince yün çoraplar
  • Parmak ve ayak egzersizleri
  • 1–2 saatte bir ayağa kalkıp dolaşımı canlandırmak

5. Boyun ve Omuz Bölgesi Dolaşım Bozukluğu

Uzun süre öne eğik pozisyon, boyun ve omuz kaslarında kronik gerilmeye yol açar. Bu da mikrosirkülasyonun azalmasına neden olur.

Belirtiler:

  • Boyun sertliği
  • Omuzlarda ağırlık hissi
  • Baş ağrısı ve yorgunluk

Önleme:

  • Monitörü göz hizasında konumlandırmak
  • Omuzları geriye ve dairesel hareketlerle esnetmek
  • 10 dakikada bir kısa boyun egzersizleri yapmak

Ofis Örneği:
Arçelik, çalışanlarına günde 3 kez 5 dakikalık boyun ve omuz esnemeleri uygulamasını hatırlatıcılarla teşvik etmektedir.

6. Göz Mikrosirkülasyon Bozukluğu

Uzun süreli bilgisayar kullanımı, göz çevresi damarlarının dolaşımını yavaşlatır ve göz kaslarını yorar.

Belirtiler:

  • Göz kuruluğu
  • Odaklanma güçlüğü
  • Hafif baş dönmesi

Önleme:

  • 20-20-20 kuralı: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca 6 metre uzağa bakmak
  • Düzenli göz kırpma ve ekran parlaklığı ayarı

7. Kardiyak Dolaşım Yetersizliği

Stres, hareketsizlik ve kötü beslenme kalp-damar sağlığını olumsuz etkiler.

Belirtiler:

  • Göğüs baskısı
  • Erken yorgunluk
  • Düşük nabız değişkenliği

Önleme:

  • Nefes egzersizleri ve kısa meditasyonlar
  • Düzenli kardiyovasküler egzersiz
  • Dengeli beslenme

8. Kurumsal Uygulama Önerileri
  1. Yıllık Dolaşım Sağlığı Tarama Programı: Kan basıncı, kolesterol ve periferik nabız ölçümleri
  2. Ergonomi Eğitimleri: Monitör, sandalye ve masa düzenlemeleri
  3. Ofis İçi Mikro Hareket Alanları: Yürüyüş koridorları, esneme noktaları
  4. Sağlıklı Yaşam Kampanyaları: Günlük adım ve hareket hedefleri

Masa başı çalışma, dolaşım sistemi üzerinde sessiz ama sürekli bir baskı oluşturur. Alt ekstremite venöz yetmezlik, DVT, soğuk ekstremite, boyun ve omuz dolaşım bozukluğu, göz ve kardiyak dolaşım sorunları en yaygın problemlerdir.

Erken farkındalık ve küçük yaşam tarzı değişiklikleri, bu sorunların önlenmesinde kritik rol oynar. Kurumsal uygulamalar, çalışanların günlük alışkanlıklarını destekleyerek uzun vadeli sağlık risklerini azaltabilir.

7.2 Evde ve Ofiste Basit Kontroller
1. Giriş

Masa başı çalışanlarında dolaşım problemleri çoğunlukla sessiz seyreder ve erken belirtiler çoğu zaman fark edilmez. Bu nedenle basit gözlem ve öz-değerlendirme yöntemleri, hem bireylerin hem de kurumların sağlığını korumak açısından kritik öneme sahiptir.

Evde veya ofiste uygulanabilecek basit kontroller, çalışanların kendi dolaşım sistemini izlemesine ve küçük müdahalelerle sorunların ilerlemesini önlemesine yardımcı olur. Bu kontroller; nabız, kan akışı, bacak ve ayak ödemi, ekstremite sıcaklığı ve renk değişimleri gibi temel göstergeleri içerir.

2. Nabız ve Kalp Ritmi Kontrolleri

Nabız ölçümü, dolaşım sisteminin temel göstergelerinden biridir. Masa başı çalışanları için düzenli nabız kontrolü, kalp atış hızını ve ritmini takip etmenin en basit yöntemidir.

Evde ve Ofiste Uygulama:

  • Bilekten ölçüm: Baş parmak dışındaki üç parmak bileğin iç kısmına yerleştirilir. Dakikada 60–90 arası normal kabul edilir.
  • Boyundan ölçüm: Baş ve boynu hafif yana çevirerek karotis arterine üç parmak yerleştirilir.
  • Düzensizlik gözlemi: Kalp atımında düzensizlik hissi veya ani hızlanmalar varsa not alınmalıdır.
  • Sıklık: Haftada 1–2 kez sabah dinlenmiş halde ölçüm önerilir.

Türk İş Ortamı Örneği:
Arçelik’in ofis çalışanları, akıllı bileklikleriyle haftalık nabız takibi yapmaktadır. Nabızda olağandışı değişiklikler gözlemlendiğinde, İSG departmanı uyarı gönderir ve gerekirse işyeri hekimi ile görüşme yapılır.

3. Deri Rengi ve Ekstremite Sıcaklığı Kontrolleri

Periferik dolaşımın bir göstergesi de el ve ayaklardaki sıcaklık ve renk değişimidir. Uzun süre hareketsiz kalan çalışanlarda damarlar daralabilir ve ekstremitelerde renk solukluğu veya morarma görülebilir.

Kontrol Yöntemleri:

  • Eller ve ayaklar gözle incelenir.
  • Beyaz, mavi veya mor renk değişimleri not edilir.
  • Isı farkı hissediliyorsa kısa süreli dolaşım egzersizleri uygulanır (parmakları açıp kapama, ayak bileğini dairesel döndürme).

Ofiste Öneri:
Tüpraş ve Ford Otosan gibi büyük üretim ofislerinde, çalışanlar öğle arası 5 dakikalık “ekstremite ısısı kontrolü” yaparak kendi farkındalıklarını artırır.

4. Ödem Kontrolü

Ödem, dolaşım yavaşlamasının ve venöz yetmezliğin erken göstergesidir.

Ev ve Ofiste Basit Kontrol:

  • Ayak bileği ve baldır çevresi sabah ve akşam ölçülür.
  • Başparmakla bastırıldığında iz kalıp kalmadığı kontrol edilir.
  • Derin iz 2–3 saniyeden uzun sürüyorsa, venöz dönüşte yavaşlama olabilir.

Uygulama Önerisi:

  • 2 saatte bir ayağa kalkıp kısa yürüyüşler yapmak
  • Otururken bacakları hafif yukarı kaldırmak
  • Hafif esneme ve ayak parmakları egzersizleri yapmak

Türk Ofis Örneği:
Eti Gıda, üretim ve ofis çalışanları için “ayak sağlığı molası” uygulaması başlatmıştır. Her 2 saatte bir, 3 dakikalık yürüyüş veya ayak esneme rutinleri zorunlu hâle getirilmiştir.

5. Kapiller Dolum Testi

Kapiller dolum testi, parmak uçlarının mikrosirkülasyonunu değerlendiren basit bir yöntemdir.

Yöntem:

  1. Parmak ucuna hafif baskı uygulanır; tırnak beyazlaşır.
  2. Baskı kaldırılır ve rengin pembeleşme süresi gözlemlenir.
  • 2 saniye içinde pembeleşme normal kabul edilir.
  • Daha uzun sürüyorsa mikro dolaşımda yavaşlama olabilir.

Ofis Uygulaması:
Büyük bankalarda, çalışanların hafta içi kendi kapiller dolum testlerini kaydetmesi için “ofis sağlık kartları” kullanılır. Böylece erken uyarı sistemi oluşturulur.

6. “5 Dakikalık Ofis Testi”

Türk ofis ortamına uyarlanmış basit bir testtir. Günlük olarak uygulanabilir.

  1. Ayakta parmak ucunda yükselip inme: Balır kaslarını aktive eder.
  2. Ayak tabanlarının yere tam basması: Ayak ısısını kontrol eder.
  3. Eller kalp hizasında sıkıp bırakma: Parmaklarda karıncalanma olup olmadığını gözlemler.
  4. Omuz ve boyun esnemeleri: Boyun dolaşımını destekler.

Her adımdan sonra 1–2 dakika gözlem yapılır ve fark edilen değişiklikler not edilir.

7. Dijital Araçlar ve Teknolojik Destek

Teknoloji, ev ve ofiste dolaşımın izlenmesinde önemli bir rol oynar:

  • Akıllı saatler ve bileklikler: Nabız, kalp atım değişkenliği, adım sayısı ve uyku düzeni takibi sağlar.
  • Mobil uygulamalar: Günlük su tüketimi ve hareket hatırlatmaları ile kullanıcıyı aktif tutar.
  • Postür düzeltici cihazlar: Yanlış oturma pozisyonlarında titreşim ile uyarı gönderir.

Örnek Türk Uygulaması:
Ford Otosan, üretim ofislerinde çalışanlarına giyilebilir cihazlar dağıtarak hem aktivite takibi hem de postür farkındalığı sağlamaktadır.

8. Günlük Gözlem ve İzleme Formları

Bireysel farkındalığı artırmak için basit bir “Günlük Dolaşım Kontrol Kartı” kullanılabilir:

Kontrol MaddesiGünlük Durum (✓/✗)Notlar
Su tüketimi yeterli mi?
2 saatte bir ayağa kalktım mı?
Ayak bileği ve baldırda ödem var mı?
Eller ve ayaklarda soğukluk var mı?
Nabız düzenli mi?

Bu tablo, çalışanların dolaşım durumunu günlük olarak takip etmelerine ve gerektiğinde profesyonel yardım almalarına yardımcı olur.

9. Kurumsal Farkındalık ve Eğitim

Basit kontrollerin etkinliği, kurumsal destek ile artar. Öneriler:

  1. Haftalık hatırlatıcı e-postalar: Nabız, ödem ve esneme hatırlatmaları
  2. Mini eğitim seansları: Ofis içinde 10 dakikalık dolaşım farkındalık egzersizleri
  3. Mikro-molalar: Her saat başı 2–3 dakikalık yürüyüş ve esneme
  4. Kurum içi dijital takip sistemi: Basit mobil uygulama veya Excel tablosu ile sonuçların kaydedilmesi

Bu tür uygulamalar, bireysel farkındalıkla birlikte kurumsal sağlığı da artırır.

Evde ve ofiste uygulanabilecek basit kontroller:

  • Nabız ve kalp ritmi ölçümü
  • Ekstremite sıcaklığı ve renk gözlemi
  • Ödem ve kapiller dolum testleri
  • Mikro hareket ve esneme rutinleri
  • Dijital takip ve gözlem formları

Bu yöntemler, çalışanların dolaşım sorunlarını erken fark etmesini ve basit önlemlerle ilerlemesini önlemesini sağlar. Kurumsal uygulamalarla desteklendiğinde, uzun vadede hem sağlık hem de iş verimliliği açısından ciddi kazanımlar elde edilir.

7.3 Profesyonel Destek Gerektiren Durumlar
1. Giriş

Masa başı çalışanlarında dolaşım bozuklukları çoğunlukla hafif ve yönetilebilir düzeydedir. Ancak bazı durumlar, yalnızca evde yapılan kontroller ve basit önlemlerle çözülemez ve profesyonel destek gerektirir.

Profesyonel müdahale gerektiren durumlar şunlardır:

  • Kalıcı veya ani gelişen ödem, renk değişikliği
  • Tek taraflı bacak veya ayak ağrısı ve şişlik
  • Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı
  • Kronik yorgunluk ve halsizlik
  • Varis veya damar şişliklerinin ilerlemesi
  • Uyku sırasında sık tekrar eden el veya ayak uyuşması

Bu tür belirtiler, alt ekstremite venöz yetmezliği, derin ven trombozu (DVT), periferik arter hastalığı, kardiyovasküler sorunlar veya nörolojik problemleri işaret edebilir.

2. Alt Ekstremite Sorunları ve Profesyonel Müdahale
2.1 Derin Ven Trombozu (DVT)

DVT, bacaklardaki derin damarlarda pıhtı oluşmasıdır ve acil müdahale gerektirir.

Belirtiler:

  • Tek taraflı şişlik ve ağrı
  • Ciltte kızarma veya sıcaklık artışı

Profesyonel Müdahale:

  • Hemen işyeri hekimi veya acil sağlık servisiyle iletişime geçmek
  • Doppler ultrason ile damar tıkanıklığı kontrolü
  • Antikoagülan (pıhtı önleyici) tedavi ve takip

Vaka Örneği – Türk İş Ortamı:
Tüpraş İzmir şubesinde bir masa başı çalışanı, tek bacakta şiddetli ağrı ve şişlik şikayeti ile acile başvurmuştur. Doppler ultrason sonucu DVT tespit edilmiş ve tedavi süreci başlatılmıştır. Olay sonrası, tüm ofis çalışanları için ayak sağlığı farkındalık eğitimi ve haftalık mikro yürüyüş uygulaması başlatılmıştır.

2.2 Varis ve Kronik Venöz Yetmezlik

Varis, damar kapakçıklarının yetersiz çalışması sonucu kanın bacaklarda göllenmesiyle oluşur. Kronik venöz yetmezlik ilerleyebilir ve ülser riski yaratabilir.

Belirtiler:

  • Bacaklarda ağrı, dolgunluk hissi
  • Mor veya mavi renkte damarlar
  • Ödem ve cilt değişiklikleri

Profesyonel Müdahale:

  • Damar cerrahisi muayenesi
  • Doppler ultrason veya venografi
  • Elastik kompresyon çorapları veya cerrahi müdahale

Vaka Örneği – Türk İş Ortamı:
Ford Otosan’ın masa başı çalışanlarından birinde ilerleyen varis tespit edilmiştir. İSG departmanı, çalışanı damar cerrahisine yönlendirmiş ve ofis içinde bacak kası egzersizleri ve mikro molalar uygulanmaya başlanmıştır

3. Kardiyovasküler Uyarı İşaretleri

Masa başı çalışma ve stres, kalp-damar sağlığını olumsuz etkileyebilir. Bazı durumlar, acil profesyonel müdahale gerektirir.

Belirtiler:

  • Göğüs ağrısı veya baskı
  • Nefes darlığı ve çarpıntı
  • Ani yorgunluk ve halsizlik
  • Ellerde soğuk terleme

Profesyonel Müdahale:

  • Kardiyoloji muayenesi
  • EKG, ekokardiyografi ve laboratuvar testleri
  • Riskli durumlarda acil tedavi ve takip

Vaka Örneği – Türk İş Ortamı:
Arçelik ofis çalışanlarından birinde öğle sonrası göğüs ağrısı ve nefes darlığı oluşmuştur. İşyeri acil müdahalesi ile hastane sevki sağlanmış ve erken kardiyak tetkik ile stabil angina tanısı konmuştur. Sonuç olarak, ofiste kısa kardiyo egzersizleri ve nefes egzersizleri rutin hâle getirilmiştir.

4. Nörolojik ve Periferik Uyuşma

Periferik dolaşım yetersizliği veya sinir sıkışması, ellerde ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma ile kendini gösterir.

Belirtiler:

  • Tekrarlayan el veya ayak uyuşması
  • Parmaklarda soğukluk ve renk değişimi
  • Gece boyunca devam eden karıncalanma

Profesyonel Müdahale:

  • Fizyoterapi veya nöroloji muayenesi
  • Sinir ve damar görüntüleme (EMG, Doppler)
  • Postür ve ergonomi düzenlemesi

Türk İş Ortamı Örneği:
BİRleşik Metal İş Sendikası’na bağlı bir üretim ofisinde, çalışanların %10’unda el uyuşması şikayeti rapor edilmiştir. İSG departmanı, fizik tedavi uzmanı ve ergonomi danışmanı ile ortak bir müdahale planı hazırlamıştır.

5. Kurumsal Sağlık İzleme ve Müdahale Algoritması

Profesyonel destek gerektiren durumları yönetmek için kurumsal seviyede bir algoritma oluşturmak faydalıdır:

  1. İlk Belirti Gözlemi: Ödem, renk değişimi, ağrı, uyuşma
  2. Öz-değerlendirme ve Basit Kontroller: Nabız, kapiller dolum, mikro egzersiz
  3. Risk Tespiti: Belirtiler devam ediyorsa işyeri hekimi veya İSG uzmanına başvuru
  4. Profesyonel Müdahale: Damar cerrahisi, kardiyoloji veya nöroloji yönlendirmesi
  5. Takip ve Önleme: Kurum içi egzersiz, postür ve beslenme programları

Örnek Türk İş Uygulaması:

  • Ford Otosan ve Arçelik, çalışan sağlık takip sistemlerine bu algoritmayı entegre etmiştir.
  • Aylık raporlamalar ve elektronik gözlem formları sayesinde erken uyarı kültürü oluşturulmuştur.

6. Kurumsal Önlemler ve Eğitim Programları

Profesyonel müdahaleyi desteklemek için kurumlar şunları uygulayabilir:

  • Periyodik sağlık taramaları: Yıllık EKG, kan basıncı ve damar ultrasonu
  • Ergonomi ve mikro hareket eğitimleri: Günlük 5–10 dakikalık egzersizler
  • Farkındalık kampanyaları: “Ayakta durma molası”, su içme hatırlatmaları
  • İşyeri hekimi ile işbirliği: Tüm dolaşım sorunlarının erken tespiti ve yönlendirme

Vaka Örneği – Uygulamalı Eğitim:
Tüpraş, çalışanlarına “Dolaşım Sağlığı Farkındalık Haftası” düzenlemiş; seminerler, kısa egzersiz seansları ve bireysel taramalarla, profesyonel müdahale gerektiren vakaların sayısı %15 azaltılmıştır.

Masa başı çalışanlarında dolaşım bozuklukları bazen ciddi ve acil müdahale gerektiren durumlara dönüşebilir. Bu nedenle:

  1. Belirtileri fark etmek ve basit kontrollerle gözlem yapmak
  2. Profesyonel yardımı zamanında almak
  3. Kurumsal izleme ve eğitim programlarına katılmak

sağlıklı bir iş yaşamının temel taşlarıdır. Türk işyerlerinde uygulanan vaka örnekleri, erken müdahale kültürünün hem çalışan sağlığı hem de üretkenlik açısından ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Masa Başı Çalışanlar İçin Kan Dolaşımında Denge Rehberi yazı dizisinin tamamının Ana Başlıklar ve Ara Başlıkları aşağıdaki sıra ile yayınlanmıştır

1. Giriş – 02.01.2026
  • 1.1 Rehberin Amacı
  • 1.2 Hedef Kitle
  • 1.3 Kan Dolaşımı ve Masa Başı Çalışmanın Önemi

2. Kan Dolaşımı ve Masa Başı Çalışmanın Etkileri – 09.01.2026
  • 2.1 Kan Dolaşımının Temel İşlevleri
  • 2.2 Uzun Süreli Oturmanın Fizyolojik Etkileri
  • 2.3 Dolaşım Bozukluklarının Belirtileri

3. Günlük Alışkanlıklar ile Dolaşımı Destekleme – 16.01.2026
  • 3.1 Düzenli Molalar ve Hareket
  • 3.2 Ofis İçi Egzersizler
  • 3.3 Doğru Oturma ve Postür

4. Masada Kan Dolaşımını İyileştiren Uygulamalar – 23.01.2026
  • 4.1 Ayak ve Bacak Pozisyonları
  • 4.2 Masa ve Sandalye Yüksekliğinin Optimizasyonu
  • 4.3 Bilgisayar ve Monitör Düzeni

5. Beslenme ve Sıvı Alımı – 30.01.2026
  • 5.1 Dolaşımı Destekleyen Besinler
  • 5.2 Su Tüketimi ve Hidratasyon
  • 5.3 Kafein ve Alkolün Etkileri

6. Stres Yönetimi ve Dolaşım – 06.02.2026
  • 6.1 Stresin Kan Dolaşımına Etkisi
  • 6.2 Nefes Egzersizleri
  • 6.3 Kısa Meditasyon ve Rahatlama Teknikleri

7. Dolaşım Sorunlarının Erken Tespiti ve Önleme – 13.02.2026
  • 7.1 Yaygın Dolaşım Problemleri
  • 7.2 Evde ve Ofiste Basit Kontroller
  • 7.3 Profesyonel Destek Gerektiren Durumlar

8. Özet ve Pratik Öneriler – 20.02.2026
  • 8.1 Günlük Uygulama Planı
  • 8.2 Hatırlatıcı ve Motivasyon Önerileri
  • 8.3 Kaynaklar ve Ek Okuma

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️

#masabaşı #denge #kandolaşımı #tetkikosgb #kebat

Daha Fazla
Genel, Sağlık Bülteni13 Şubat 2026
12 Şubat 2026

Psilosibin Ne Biliyor musunuz?

Psilosibin, Psilocybe türü mantarlarda doğal olarak bulunan bir triptamin alkaloididir. Vücuda alındığında hızla psilosin’e dönüşür; psilosin merkezi sinir sisteminde psikodelik (halüsinojenik) etki gösterir. Geleneksel şamanik/törensel kullanımı binlerce yıl geriye gider; modern bilimsel ilgi 1950–60’lardan sonra artmış, 2000’lerin sonlarından itibaren kontrollü klinik araştırmalarla yeniden canlanmıştır.

Psilosibin Aslında “Ön İlaçtır”

Vücuda giren psilosibin psilosin’e dönüşmeden aktif değildir. Etkiyi yapan molekül psilosindir.
👉 Yani psilosibin farmakolojik olarak bir “taşıyıcı formdur”.

Farmakoloji — Nasıl Etki Eder?

Psilosibin (aktif formu psilosin) beyinde özellikle 5-HT2A serotonin reseptörünü güçlü şekilde agonist olarak uyarır. Bu reseptör aktivasyonu kortikal ağlar arasında bağlantı profilini değiştirir — ör. varsayılan mod ağ (default mode network) üzerinde etkiler, algı, benlik deneyimi ve bilişsel esneklikte değişikliklerle ilişkilidir. Ayrıca başka serotonin reseptörleri ve nöroplastisiteyi etkileyen yollar (BDNF, sinaptik yeniden yapılanma) aracılığıyla daha uzun süreli ruh sağlığı etkilerine katkıda bulunabilir. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0031699725074678?utm_source=chatgpt.com

Beyinde “Ağ Mimarisini” Geçici Olarak Yeniden Düzenler

fMRI çalışmalarında psilosibin sonrası:

  • Normalde birbirinden kopuk çalışan beyin ağları birbirleriyle konuşmaya başlar
  • Varsayılan Mod Ağı (ego/benlik ağı) geçici olarak baskılanır

Bu yüzden insanlar:

  • “Benlik çözülmesi”
  • “Bütünlük hissi”
  • “Farklı perspektiften kendine bakma”
    deneyimlerini yaşar.

👉 Bu durum bazen “geçici nörolojik reset” olarak tanımlanır.

Klinik Kullanım Alanları

Son yıllarda psilosibin en çok majör depresif bozukluk (MDD) ve tedaviye dirençli depresyon (TRD) için yapılan kontrollü çalışmalarda incelendi; çalışmalar genelde tek doz veya birkaç seansa eşlik eden psikoterapi ile birlikte tasarlandı.

Çok merkezli/iyi dizaynlı faz-2 çalışmalarda (ör. tek doz 25 mg karşılaştırmaları) 3–12 haftalık dönemde depresyon puanlarında anlamlı azalma raporlandı; ancak örneklem büyüklüğü, uzun dönem veri ve karşılaştırmalı (SSRI, ketamin vb.) çalışmalar hâlâ sınırlı.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36322843/

Multiblind RCT’lerde kısa vadede anksiyete ve depresyonda hızlı düzelme gösteren sonuçlar bildirildi; etkinliğin süresi, tekrar dozlama stratejileri ve psikoterapi bileşeninin rolü hâlâ çalışılıyor. https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2808950?utm_source=chatgpt.com

Özet kanıt değerlendirmesi: mevcut veriler umut verici; özellikle psikoterapi ile eşlik eden, kontrollü klinik ortamda uygulanan psilosibin kürleri kısa-orta vadede anlamlı etki gösteriyor. Ancak geniş faz-3 çalışmalar, uzun dönem güvenlik/verimlilik verileri ve tedaviye göre karşılaştırmalar gereklidir. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36322843/

1–2 Doz, Haftalarca Süren Psikolojik Etki Oluşturabilir

Klasik antidepresanlar her gün kullanılır.
Psilosibin çalışmalarında ise:

  • 1 veya 2 seans
  • 3–6 hafta hatta bazı çalışmalarda aylarca süren etki bildirilmiştir.

👉 Bu, modern psikofarmakolojide çok sıra dışı bir özelliktir.

Güvenlik Profili — Yan Etkiler, Riskler

Kontrollü denemelerde bildirilen en sık kısa dönem yan etkiler: anksiyete/çarpıntı ve yükselmiş kan basıncı seans sırasında, bulantı, baş ağrısı, uyku hali; seans sonrası baş ağrısı ve yorgunluk görülebilir. Ciddi advers olaylar (psikotik epizod, uzun süreli işlev kaybı) nadir fakat özellikle kişisel veya aile öyküsünde psikoz/şizofreni riski varsa daha yüksek risk söz konusudur. Klinik protokoller hasta seçimi, hazırlık (preparation), seans sırasında gözetim ve entegrasyon (sonrası psikoterapi) ile riskleri azaltmayı hedefler. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00048674241289024?int.sj-full-text.similar-articles.7=&utm

Ayrıca intihar riski yüksek bireylerde veri dikkatle yorumlanmalı; bazı analizler psilosibin tedavisinin intihar düşüncesini azaltabileceğini gösterirken (erken veriler), geniş ve uzun döneme yayılan güvenlik bariyerleri üzerinde anlaşma yoktur. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12417673/?utm

Kişilik Özelliklerinde Ölçülebilir Değişim Yapabilen Nadir Maddelerdendir

Araştırmalarda psilosibin sonrası:

  • “Deneyime açıklık” (openness) puanı artıyor
  • Bu artış aylar sonra bile kalabiliyor

👉 Yani geçici bir hal değil, bazen kalıcı kişilik boyutu değişimi oluşabiliyor.

Etki Mekanizmasıyle İlgili Önemli Bulgular

Beyin görüntüleme çalışmaları, psilosibin sonrası ağ dinamiklerinde (ör. DMN ile hipokampus arasındaki bağlantı) hem akut hem de bazı bölgelerde haftalar süren değişiklikler olduğunu gösterdi; bu nöroplastisite değişiklikleri terapötik etkiye katkıda bulunuyor olabilir. (örnek çalışmalardan raporlar 2024–2025 döneminde yayımlandı).

Moleküler düzeyde, 5-HT2A selektif mekanizmalar kadar reseptör sinyal etkinliği ve fonksiyonel seçicilik (“signaling efficacy”) üzerine çalışmalar yeni farmakolojik adaylar (psikodelik olmayan 5-HT2A agonistleri veya PAM’lar) geliştirme yönünde ilerliyor. Bu, halüsinasyon oluşturmayıp benzer terapötik fayda sağlayabilecek yeni ilaç hedefleri anlamına geliyor. https://bpspubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bph.70109?utm

Ölüm Korkusu Üzerinde Güçlü Etkisi Var

Özellikle kanser hastalarıyla yapılan çalışmalarda:

  • Ölüm anksiyetesi düşüyor
  • “Anlam”, “kabul”, “bağlantı” hissi artıyor

İlginç olan: Etkinin gücü, görülen halüsinasyonlardan çok
👉 “mistik/varoluşsal deneyimin derinliği” ile korele çıkıyor.

Yasal Durum

Psilosibin ülkeler/eyaletler arasında değişen şekilde kontrollü madde statüsünde. Bazı yerlerde klinik araştırmalar ve denetimli terapi programları izin alırken (ABD, Kanada, bazı Avrupa merkezleri), birçok ülkede kullanım/dağıtım yasaktır. Klinik uygulama ve onay süreçleri (ör. FDA) açısından kararlar halihazırda devam eden faz-2/3 programlarına bağlıdır. (Yerel yasal durum için ülke bazlı kontrol gereklidir.)

Beyin “Daha Genç” Bir Bağlantı Profiline Yaklaşıyor

Bazı nörogörüntüleme analizlerinde psilosibin sonrası beyin:

  • Daha esnek
  • Daha entropik
  • Daha çocuk beyni benzeri bir ağ organizasyonu gösteriyor.

👉 Bu yüzden bazı nörobilimciler psilosibini “geçici gelişimsel geri açılma” (developmental reopening) modeliyle açıklıyor.

Devam Eden Büyük Denemeler ve Takip Edilmesi Gereken Çalışmalar

Büyük, randomize çok merkezli çalışmalar devam ediyor; ör. çeşitli NCT kayıtları TRD ve MDD için psilosibin kürlerini değerlendiriyor (ClinicalTrials.gov kayıtları).

Faz-2/3 karşılaştırmalı çalışmalar ve güvenlik sistematik incelemeleri (adverse-event reporting) 2024–2025’te arttı; bunların sonuçları uygulama protokollerini şekillendirecektir. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0278584625002957?utm

Görsel Sistem, Gerçeklikten Çok “Tahmin Motoru” Gibi Çalışmaya Başlar

Psilosibin altında beyin:

  • Dış veriden çok iç model üretimine ağırlık verir.
  • Bu yüzden geometrik şekiller, fraktaller, sembolik imgeler sık görülür.

👉 Bu durum “beyin bir halüsinasyon makinesidir” hipotezlerini güçlendirmiştir.

Bağımlılık Potansiyeli En Düşük Psikoaktif Maddelerden Biridir

Farmakolojik olarak:

  • Dopamin ödül sistemini klasik bağımlılık maddeleri gibi uyarmaz
  • Tolerans çok hızlı gelişir (arka arkaya alındığında etkisi düşer)

👉 Bu yüzden epidemiyolojik verilerde psilosibin bağımlılık yapıcı maddeler sınıfında yer almaz.

Pratik Çıkarımlar & Öneriler

Klinik uygulama için — eğer yerel düzenleme izin veriyorsa — hasta seçimi (psikotik bozukluk hikâyesi, aile öyküsü, stabil medikal durum), uygun psikoterapötik hazırlık ve entegrasyon programı, kardiyo-vasküler değerlendirme ve kontrollü ortam şarttır. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00048674241289024?int.sj-full-text.similar-articles.7=&utm

Araştırmacılar için en önemli açık sorular: uzun dönem etkinlik; tekrarlayan dozlama rejimleri; karşılaştırmalı etkinlik (SSRI, ketamin vb.); güvenlik alt-grupları (gençler, psikotik yatkınlığı olanlar); ve “psikodelik olmayan” etkiyi taklit eden moleküllerin değeri. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12490253/?utm

Etkisi “Madde”den Çok “Bağlam”a Duyarlıdır

Psilosibin için meşhur bir kavram vardır:

“Set and setting”
(zihinsel durum + çevresel bağlam)

Aynı doz:

  • Klinik ortamda → terapötik içgörü
  • Kaotik ortamda → yoğun anksiyete yaratabilir.

👉 Modern çalışmalarda asıl “ilaç” paketinin yarısı psikoterapi protokolüdür.

Yeni Nesil “Halüsinojen Olmayan Psilosibin Benzerleri” Geliştiriliyor

Güncel farmasötik araştırmalarda hedef:

  • 5-HT2A üzerinden nöroplastisite etkisi
  • Ama algı bozucu deneyim olmadan

👉 Yani gelecekte psilosibinden ilham alan ama “trip” oluşturmayan psikiyatrik ilaçlar gelebilir.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

⭐️⭐️Büyük/aktif klinik dene kayıtları (ClinicalTrials.gov) — devam eden faz-2/3 çalışmalar örnekleri (TRD, MDD).https://clinicaltrials.gov/study/NCT06308653?utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️Sistematik güvenlik incelemeleri / advers olay raporlaması — psilosibin terapilerinin güvenlik profili üzerine özetler (2024–2025).https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/00048674241289024?int.sj-full-text.similar-articles.7=&utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️Derinlemesine 5-HT2A reseptör ve farmakoloji incelemeleri — reseptör düzeyinde mekanizmalar.https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0031699725074678?utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️Raison et al., Single-Dose Psilocybin Treatment for Major Depressive Disorder, JAMA (randomize, multiblind RCT tasarım ve sonuçlar).https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2808950?utm_source=chatgpt.com

⭐️⭐️Goodwin et al., Single-Dose Psilocybin for a Treatment-Resistant Episode of Major Depression, NEJM (faz-2 çalışması özet/sonuçları).https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36322843/

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Sağlık Bülteni12 Şubat 2026
12 Şubat 2026

Gözlere Işık, Cilde Can Beta-Karotenin Renkli Dünyası

Turuncu bir havuç, sarı bir mango ya da kırmızımsı bir tatlı patates gördüğünüzde aklınıza ne gelir? Lezzet mi, sağlık mı, yoksa sadece renk mi? Aslında bu canlı renklerin ardında gizli bir kahraman var: Beta-karoten.

Beta-karoten, doğanın bize sunduğu en güçlü antioksidanlardan biridir. Hem göz sağlığından cilt korumasına, hem bağışıklık sisteminden solunum yollarına kadar birçok alanda vücudumuza destek olur. Ama bu mucizevi maddeyi tanımak, doğru kullanmak ve gerektiğinde dikkatli olmak da bir o kadar önemlidir.

Bu yazıda beta-karotenin ne olduğunu, nasıl çalıştığını, hangi besinlerde bulunduğunu ve neden hayatımızda yer alması gerektiğini birlikte keşfedeceğiz.

Beta-Karoten Nedir?

Beta-karoten, bitkilerde bulunan doğal bir pigmenttir. Özellikle sarı, turuncu ve kırmızı renkli meyve ve sebzelerde bolca bulunur. 1831 yılında Alman bilim insanı H. Wackenroder tarafından havuçtan kristalize edilerek keşfedilmiştir. İsmini de Latince havuç anlamına gelen “daucus carota”dan alır.

Vücuda alındığında beta-karoten, A vitaminine dönüşür. Bu dönüşüm sayesinde görme, cilt sağlığı, bağışıklık sistemi ve sinir fonksiyonları gibi birçok hayati süreç desteklenir.

A vitamini iki şekilde alınabilir:

  • Aktif A vitamini (retinol): Hayvansal gıdalarda bulunur ve doğrudan vücut tarafından kullanılır.
  • Pro-vitamin A (beta-karoten): Bitkisel kaynaklıdır ve vücut tarafından önce retinole dönüştürülmesi gerekir.

Bu dönüşüm sayesinde beta-karoten, hem doğal hem de güvenli bir A vitamini kaynağı olarak öne çıkar.

Beta-Karotenin Faydaları
1. Güçlü Bir Antioksidan

Beta-karoten, serbest radikallerle savaşan güçlü bir antioksidandır. Serbest radikaller, hücrelere zarar vererek yaşlanma, iltihaplanma ve bazı kronik hastalıklara yol açabilir. Beta-karoten bu zararlı molekülleri etkisiz hale getirerek vücudu korur.

Yapılan araştırmalar, beta-karotenin bazı kanser türlerinin riskini azaltabileceğini göstermiştir. Ancak bu etki, doğal besinlerden alındığında geçerlidir. Yüksek dozda takviye kullanımı, özellikle sigara içen bireylerde olumsuz sonuçlar doğurabilir.

2. Sağlıklı Gebelik İçin Destek

Hamilelik ve emzirme döneminde A vitamini ihtiyacı artar. Beta-karoten, bu ihtiyacı karşılamada güvenli bir yoldur. Fetüsün akciğer gelişimi, bağışıklık sistemi ve genel büyüme süreci için A vitamini kritik öneme sahiptir.

Uzmanlar, hamile kadınların A vitamini alımını %40, emziren kadınların ise %90 artırması gerektiğini belirtir. Bu nedenle sarı ve turuncu sebzeler hamilelikte sofralardan eksik edilmemelidir.

3. Cilt Koruması

Beta-karoten, cilt hücrelerinde de aktif rol oynar. Güneşin zararlı UV ışınlarına karşı cildi koruyabilir, kızarıklık ve tahrişi azaltabilir. Güneş koruyucu kadar etkili olmasa da, cildin doğal savunma sistemini güçlendirir.

Ayrıca ciltteki hücre yenilenmesini destekleyerek daha sağlıklı ve canlı bir görünüm sağlar.

4. Göz Sağlığını Destekler

Beta-karoten, göz sağlığı için vazgeçilmezdir. Özellikle yaşa bağlı makula dejenerasyonu gibi görme bozukluklarının ilerlemesini yavaşlatabilir. Retina hücrelerini koruyarak körlük riskini azaltır.

Çinko, C vitamini ve E vitamini ile birlikte alındığında etkisi daha da artar. Bu kombinasyon, göz sağlığını korumada bilimsel olarak kanıtlanmış bir formüldür.

5. Ağız Sağlığında Koruyucu Rol

Oral lökoplaki, ağız içinde beyaz lekelerle kendini gösteren bir durumdur. Bazı vakalarda bu lekeler kanserin öncüsü olabilir. Yapılan araştırmalar, beta-karotenin bu lekelerin tedavisinde etkili olduğunu göstermiştir.

Günde 30–60 mg beta-karoten alan hastaların büyük kısmı olumlu yanıt vermiştir. Bu nedenle beta-karoten, ağız sağlığında da koruyucu bir ajan olarak değerlendirilmektedir.

6. Solunum Fonksiyonlarını İyileştirir

Beta-karotenli meyveler, solunum yollarını rahatlatabilir. Mango, papaya, kavun gibi meyveler, balgam üretimini azaltır, nefes darlığını hafifletir ve hışıltıyı önleyebilir.

Düzenli meyve tüketimi, akciğer fonksiyonlarını destekleyerek daha rahat bir solunum sağlar.

Hangi Besinlerde Bulunur?

Beta-karoten açısından zengin besinler şunlardır:

  • Havuç
  • Tatlı patates
  • Kabak
  • Mango
  • Papaya
  • Kavun
  • Ispanak
  • Pazı
  • Brokoli
  • Kırmızı biber

Bu besinleri çiğ, haşlanmış ya da buharda pişmiş olarak tüketmek, beta-karotenin emilimini artırır. Ayrıca az miktarda sağlıklı yağ (zeytinyağı gibi) ile birlikte tüketildiğinde vücut tarafından daha iyi kullanılır.

Takviye Kullanımı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Beta-karoten takviyeleri, bazı durumlarda faydalı olabilir. Ancak yüksek dozda ve kontrolsüz kullanımı risklidir.

Yan etkiler arasında şunlar sayılabilir:

  • Ciltte sararma
  • Baş ağrısı
  • Geğirme
  • Gevşek dışkılama
  • Eklem ağrısı
  • Morarma

Özellikle sigara içen bireylerde yüksek doz beta-karoten takviyesi, akciğer kanseri riskini artırabilir. Aynı şekilde asbeste maruz kalan kişilerde de karaciğer ve kalp hastalığı riski yükselir.

Beta-karoten takviyesi kullanmadan önce mutlaka doktora danışılmalıdır.

Ayrıca bazı ilaçlarla etkileşime girebilir:

  • Kolesterol düşürücüler
  • Antibiyotikler
  • Mide ilaçları (proton pompası inhibitörleri)
  • Orlistat
  • Kan sulandırıcılar

Bu ilaçlarla birlikte kullanıldığında kanama riski artabilir. Bu nedenle doktor gözetimi şarttır.

Renkli Beslen, Sağlıklı Yaşa

Beta-karoten, doğanın bize sunduğu renkli bir armağandır. Gözlerimizi korur, cildimizi besler, bağışıklığımızı güçlendirir. Ama en önemlisi, onu doğru kaynaklardan ve dengeli miktarda almak gerekir.

Sarı ve turuncu meyve-sebzeler soframızda ne kadar çok yer alırsa, sağlığımız da o kadar renklenir. Takviye yerine doğal besinleri tercih etmek, hem güvenli hem de lezzetli bir yoldur.

Unutmayın: Sağlık, tabağınızda başlar. Ve bazen bir havuç, bir mango ya da bir dilim kavun, sandığınızdan çok daha fazlasını sunar.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Daha Fazla
Genel, Sağlık Bülteni12 Şubat 2026
11 Şubat 2026

Fisetin Nedir Biliyor musunuz?

Fisetin ile ilgili ayrıntılı bilimsel ve klinik bilgiler vermeden önce çok net bir güvenlik çerçevesi çizmem gerekiyor.

Fisetin:

  • İnsanlarda standart günlük ihtiyaç miktarı belirlenmiş bir vitamin/mineral değildir
  • Resmi otoriteler (EFSA, FDA vb.) tarafından belirlenmiş zorunlu günlük alım dozu yoktur
  • Uzun dönem yüksek doz güvenlik verileri henüz sınırlıdır

Bu nedenle aşağıdaki bilgileri bilimsel veri + klinik gözlem + literatür çerçevesinde aktarıyorum.

1. FİSETİN NEDİR?

Fisetin bir flavonoid polifenol bileşiğidir.
Doğada bitkilerde bulunur.

Bilimsel özellikleri:

  • Senolitik potansiyel (yaşlanmış hücre temizleme)
  • Antioksidan
  • Anti-inflamatuar
  • Nöroprotektif
  • AMPK aktivatörü

Ancak şunu net söyleyeyim:

📌 İnsanlarda uzun dönem “senolitik ilaç” olarak onaylanmış değildir
📌 Hâlen klinik araştırma düzeyindedir

2. EN YÜKSEK FİSETİN İÇEREN BESİNLER

Aşağıdaki değerler ortalamadır (mg/kg):

🥇 Çilek (en zengin kaynak)

100 g çilek ≈ 0.5 – 1.5 mg fisetin

🥈 Elma

100 g elma ≈ 0.1 – 0.3 mg

🥉 Trabzon hurması

100 g ≈ 0.2 – 0.6 mg

🍇 Üzüm

100 g ≈ 0.1 mg

🥒 Salatalık

100 g ≈ 0.1 mg

🧅 Soğan

100 g ≈ 0.1 mg

🥝 Kivi

100 g ≈ 0.1–0.2 mg

🍑 Şeftali

100 g ≈ 0.1–0.3 mg

3. BESLENMEYLE ALINABİLEN GÜNLÜK FİSETİN

Normal beslenmede günlük fisetin alımı:

👉 0.5 – 2 mg/gün civarıdır

Yani:
Takviye dozları ile karşılaştırıldığında
beslenme ile alınan miktar oldukça düşüktür.

4. TAKVİYE FORMU: BİLİMSEL ÇALIŞMALARDA KULLANILAN DOZLAR

Önemli:
Resmi öneri yoktur, ancak klinik çalışmalar var.

Mayo Clinic senolitik protokoller

Hayvan ve erken insan çalışmaları:

20 mg/kg/gün
(2 gün üst üste – pulse)

70 kg birey:
≈ 1200–1500 mg/gün (kısa süreli)

Klinik Destekleyici Kullanım

Literatür ve klinik gözlem:

200–500 mg/gün
(uzun süreli destek)

veya

500–1000 mg/gün
(pulse kullanım)

5. PULSE KULLANIM NEDEN ÖNERİLİR?

Senolitik teoride:

Sürekli kullanım
→ hücresel adaptasyon
→ etkinlik azalması

Bu nedenle:

✔ 60–90 gün kullanım
✔ 30 gün ara

veya

✔ Ayda 2–3 gün yüksek doz
✔ Sonra ara

protokolleri kullanılır.

Kesin standart henüz yoktur.

6. EMİLİM NASIL ARTAR?

Fisetin lipofilik bir moleküldür.

Yağla alınırsa emilim artar:

✔ Zeytinyağı
✔ Avokado
✔ Omega-3
✔ Yağlı yemek

ile alınması önerilir.

7. SİNERJİK ETKİLER

Bilimsel olarak birlikte çalıştığı düşünülenler:

  • Quercetin
  • Resveratrol
  • Urolithin-A
  • Butirat
  • Kurkumin
  • Omega-3
8. HANGİ DURUMLARDA ARAŞTIRILIYOR?

Henüz tedavi değil, araştırma aşaması:

  • Hücresel yaşlanma
  • Nöroinflamasyon
  • Metabolik sendrom
  • İnsülin direnci
  • Nörodejeneratif hastalıklar
  • Otoimmün süreçler
  • Fibrozis
9. YAN ETKİ VE TOKSİSİTE

İnsan çalışmaları sınırlı.

Şu ana kadar:

500–1500 mg/gün kısa süre
→ genelde iyi tolere edilmiş

Olası yan etkiler:

  • Hafif mide rahatsızlığı
  • Baş ağrısı
  • Nadiren ishal
10. YÜKSEK DOZ RİSKİ

Hayvan çalışmalarında:

2000 mg/kg üzeri
karaciğer stres bulguları

İnsan için net toksik doz bilinmiyor.
Ama teorik olarak:

👉 2000 mg/gün üzeri uzun süre
önerilmez.

11. KİMLER DİKKATLİ OLMALI?
Kullanılmaması Önerilen Durumlar
  • Gebelik
  • Emzirme
  • Kemoterapi alanlar
  • Organ nakli hastaları
  • Ağır karaciğer hastalığı
  • Antikoagülan kullananlar
Hekim Kontrolü Şart
  • Kanser öyküsü
  • Otoimmün hastalık
  • Çoklu ilaç kullanımı
12. GERÇEKÇİ BİLİMSEL SONUÇ

Fisetin:

✔ Çok güçlü bir flavonoid
✔ Senolitik potansiyeli yüksek
✔ Anti-inflamatuar
✔ Nöroprotektif

Ama:

❗ Hâlen araştırma aşamasında
❗ Standart doz yok
❗ Uzun dönem güvenlik tam bilinmiyor

13. ÖNERİM DOĞAL BESLENME

Günlük hayata dahil edilmesi gerekenler:

✔ Çilek (en önemlisi)
✔ Elma
✔ Üzüm
✔ Soğan
✔ Salatalık
✔ Hurma
✔ Kivi

Bunlar düzenli tüketildiğinde
düşük doz fizyolojik fisetin sağlar.

14. TIBBİ GÖRÜŞÜM

Fisetin:

Basit bir vitamin değildir
Lakin mucize de değildir.

Doğru kullanım:
→ doğru hasta
→ doğru zaman
→ doğru doz

ile anlamlıdır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Daha Fazla
Genel, Sağlık Bülteni11 Şubat 2026
İş Sağlığı ve Güvenliği Çözümlerimizle Tanışın
Bilgi almak için Hizmet Talep Formumuzu doldurun, size ulaşalım.
Teklif Al