2. Su Altında Fizyolojik Maruziyetler ve Termal Riskler
2.1. Su Altı Ortamının İnsan Fizyolojisine Temel Etkileri
Su altı, insan organizması için doğal olmayan ve zorlayıcı bir çalışma ortamıdır. İSG açısından değerlendirdiğimizde dalgıç; aynı anda termal, hidrostatik, solunumsal ve dolaşımsal stres altındadır.
Temel fark:
- Hava ortamında: Isı kaybı sınırlıdır
- Su ortamında: Isı kaybı çok hızlıdır
Su, havaya kıyasla yaklaşık 25 kat daha fazla ısı iletkenliğine sahiptir.
Bu tek başına dalış elbisesini hayati bir KKD haline getirir.
2.2. Vücut Isı Dengesinin (Termoregülasyon) Temelleri
İnsan vücudu çekirdek ısısını 36,5–37,5 °C aralığında tutmaya çalışır.
Isı dengesi şu mekanizmalarla sağlanır:
- Metabolik ısı üretimi
- Deri damarlarının vazodilatasyonu / vazokonstriksiyonu
- Terleme (suda etkisizdir)
- Kas aktivitesi (titreme)
⚠️ Su altında terleme ve hava ile temas yoktur, bu nedenle ısı kaybı telafi edilemez.
2.3. Su Altında Isı Kaybı Mekanizmaları
2.3.1. İletim (Conduction)
- Soğuk su, vücuttan ısıyı doğrudan çeker
- Elbise yoksa veya yetersizse → çok hızlı hipotermi
Dalış elbisesi:
- Su ile cilt arasına yalıtkan tabaka koyar
- Isı transferini yavaşlatır
2.3.2. Konveksiyon
- Elbise içine giren suyun hareketi ısı kaybını artırır
- Geniş veya bol elbise → sürekli su sirkülasyonu
⚠️ İSG açısından:
“Bol elbise = daha rahat” algısı yanlıştır.
2.3.3. Radyasyon (İkincil Etki)
- Su altında sınırlıdır ancak uzun dalışlarda etkisi birikir
2.3.4. Solunum Yoluyla Isı Kaybı
- Soğuk ve kuru gaz solunması
- Regülatör ile ısı kaybı
- Uzun dalışlarda çekirdek ısıyı anlamlı düşürür
2.4. Hipotermi: Tanım, Evreler ve Klinik Önemi
2.4.1. Tanım
Hipotermi:
Çekirdek vücut ısısının 35 °C altına düşmesi
Dalışta çoğu zaman:
- Hafif ama sinsi seyreder
- Dalgıç fark etmeden performans kaybı yaşar
2.4.2. Hipoterminin Evreleri
| Evre | Isı (°C) | Klinik Bulgular |
|---|---|---|
| Hafif | 35–32 | Titreme, refleks yavaşlama |
| Orta | 32–28 | Koordinasyon bozukluğu |
| Ağır | <28 | Bilinç kaybı, aritmi |
⚠️ Hafif hipotermi, iş kazaları açısından en tehlikeli evredir çünkü dalgıç dalışa devam eder.
2.5. Soğuğun Dolaşım Sistemi Üzerine Etkileri
2.5.1. Periferik Vazokonstriksiyon
- El, ayak ve yüzde damarlar daralır
- Kan çekirdeğe yönlendirilir
Sonuç:
- El becerisi azalır
- Ekipman kullanımı zorlaşır
İSG açısından:
Acil durumda müdahale süresi uzar.
2.5.2. Kardiyovasküler Yük
Soğuk maruziyeti:
- Kalp hızını artırır
- Kan basıncını yükseltir
Riskli gruplar:
- Hipertansiyon
- Koroner arter hastalığı öyküsü olanlar
2.6. Soğuğun Kas-İskelet Sistemi Üzerine Etkileri
- Kas sertliği
- Kuvvet azalması
- İnce motor beceri kaybı
Bu durum:
- Regülatör değişimi
- Acil durum prosedürleri
- İniş-çıkış kontrolü
gibi kritik görevleri etkiler.
2.7. Soğuğun Sinir Sistemi ve Bilişsel Fonksiyonlara Etkisi
Hafif hipotermide bile:
- Dikkat azalır
- Karar verme yavaşlar
- Risk algısı bozulur
İSG açısından bu durum:
“Gizli performans düşüşü” olarak tanımlanır.
2.8. Termal Stres ve İş Kazası İlişkisi
Araştırmalar göstermektedir ki:
- Soğuk maruziyet süresi arttıkça
- Hata yapma oranı yükselir
Dalış elbisesi bu zincirde:
- Birincil önleyici faktördür
2.9. İşyeri Hekimi Açısından Değerlendirme Kriterleri
Bir dalgıç için şu sorular sorulmalıdır:
- Planlanan su sıcaklığı nedir?
- Dalış süresi kaç dakikadır?
- Tek mi çoklu dalış mı?
- Fiziksel efor düzeyi nedir?
- Dalgıcın yağ oranı / vücut kitle indeksi?
Bu parametreler elbise kalınlığını ve tipini belirler.
2.10. Termal Risklerin Önlenmesinde Dalış Elbisesinin Rolü
Dalış elbisesi:
- Isı kaybını yavaşlatır
- Dalgıcın emniyetli çalışma süresini uzatır
- Yorgunluk ve hata riskini azaltır
İşyeri hekimi açısından:
Doğru elbise seçimi = doğrudan iş kazası önleme
2.11. Bölüm 2 de Vermek İstediğim Ana Mesajım
- Su altı termal açıdan agresif bir ortamdır
- Hipotermi sadece “üşüme” değildir
- Performans, güvenlik ve sağlık sorunudur
- Dalış elbisesi tıbbi öneme sahip KKD’dir
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Doğal Yaşayın
Doğal Beslenin
Aklınıza Mukayet Olun
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Sayın okuyucu,
Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.
Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75
Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

