Diyabet, Otoimmün Hastalıklar Ve Kilo Kaybı Açısından Sıcak–Soğuk Nişasta Mekanizması
Beslenme tartışmalarının en büyük yanılgısı şudur:
Aynı besinin, herkes için aynı etkiyi yaratacağı sanılır.
Oysa metabolizma tek tip değildir.
Aynı pirinç, patates veya makarna:
- Diyabetli bir bedende hormonal stres yaratabilir
- Otoimmün zeminde inflamasyonu artırabilir ya da azaltabilir
- Kilo vermek isteyen bir bedende yağ yakımını durdurabilir ya da başlatabilir
Bu farkı yaratan şey:
➡️ Nişastanın moleküler formu
➡️ Bağırsak–insülin–mitokondri ekseninin hangi yönde uyarıldığı
Şimdi aynı mekanizmayı üç farklı klinik başlık altında derinleştirelim.
Diyabet Ve İnsülin Direnci Açısından Mekanizma
Sorun nerede başlıyor?
Tip 2 diyabet ve insülin direnci:
- Şeker hastalığı değildir
- İnsülin sinyal bozukluğudur
Sorun:
- Hücrelerin glikoza erişememesi
- İnsülinin sürekli yüksek kalması
- Metabolik stresin kronikleşmesi
Sıcak nişasta (pirinç/patates/makarna) ne yapar?
- Hızla glikoza dönüşür
- Kan şekeri hızla yükselir
- Pankreas yüksek insülin salgılar
- Hücreler bu sinyale giderek duyarsızlaşır
Bu durum:
➡️ İnsülin direncini derinleştirir
➡️ Reaktif hipoglisemiye yol açar
➡️ Açlık–tokluk döngüsünü bozar
Soğutulmuş nişasta (RS3) neyi değiştirir?
RS3:
- İnce bağırsakta sindirilmez
- Glikoza dönüşmez
- Kan şekerini minimal etkiler
Ama asıl etki burada değildir.
Bağırsak üzerinden dolaylı etki
RS3 → Kalın bağırsak → Butirat ↑
Butirat:
- GLP-1 salgısını artırır
- İnsülin duyarlılığını yükseltir
- Pankreas üzerindeki baskıyı azaltır
Yani:
Diyabette asıl iyileştirici etki,
kan şekerini zorla düşürmek değil,
insülin ihtiyacını azaltmaktır.
Soğuk nişasta tam olarak bunu yapar.
Otoimmün Hastalıklar Açısından Mekanizma
(Otoimmün tiroid, romatizmal hastalıklar, bağırsak hastalıkları, cilt hastalıkları vb.)
Otoimmünitenin ortak zemini
Farklı isimler, farklı organlar…
Ama ortak üç mekanizma vardır:
- Bağırsak bariyerinin bozulması
- Kronik düşük düzeyli inflamasyon
- Bağışıklık sisteminin yanlış hedeflenmesi
Burada kritik kavram:
➡️ Bağırsak geçirgenliği (leaky gut)
Sıcak nişasta bu zeminde ne yapar?
- Kan şekerini yükseltir
- İnsülini artırır
- mTORC1 yolunu aktive eder
mTORC1:
- Bağışıklık hücrelerini “saldırı moduna” sokar
- İnflamatuvar sitokinleri artırır (IL-6, TNF-α)
Bu durum:
➡️ Otoimmün alevlenme riskini yükseltir
➡️ İmmün sistemi sürekli uyarır
Soğuk nişasta (RS3) otoimmün zeminde ne yapar?
RS3 → Butirat ↑
Butiratın otoimmün etkileri:
- Bağırsak mukozasını onarır
- Zonulin düzeylerini düşürür
- Antijen geçişini azaltır
- T-reg hücrelerini destekler (bağışıklık dengeleyici hücreler)
Bu ne demektir?
Bağışıklık sistemi daha az “yanlış alarm” verir.
Önemli bir nokta:
- Soğuk nişasta otoimmün hastalığı tedavi etmez
- Ama otoimmünitenin beslendiği biyolojik zemini kurutur
Bu fark kritiktir.
Kilo Kaybı Açısından Mekanizma
Kilo problemi kalori problemi değildir
Kilo kaybı:
- Matematik problemi değil
- Hormon–enerji yönetimi problemidir
Asıl soru:
➡️ Vücut enerji harcamaya mı, depolamaya mı yönlendiriliyor?
Sıcak nişasta kilo kaybını neden zorlaştırır?
- Kan şekeri yükselir
- İnsülin artar
- İnsülin yağ yakımını baskılar
İnsülin yüksekken:
- Yağ hücresinden yağ çıkamaz
- Mitokondri yağ yakamaz
- Açlık sinyali erken gelir
Sonuç:
- Daha sık yeme
- Daha az yağ yakımı
- Daha zor kilo kaybı
Soğuk nişasta kilo kaybını nasıl destekler?
- İnsülin daha az yükselir
- GLP-1 artar → iştah azalır
- AMPK aktive olur
AMPK:
- Hücrenin “enerji açığı” sensörüdür
- Aktif olduğunda:
- Yağ yakımı artar
- Enerji üretimi hızlanır
- Depolama baskılanır
Yani:
Soğuk nişasta,
vücudu “kıtlık paniğine” sokmadan
yağ yakımına yönlendirir.
Bu yüzden:
- Soğuk pirinç / patates / makarna
➡️ Kalori saymadan kilo kontrolünü kolaylaştırabilir
Ortak Nokta – Üç Hastalıkta da Ana Merkez Aynı
Diyabet
Otoimmün hastalıklar
Kilo problemi
Üçünde de ortak merkez:
➡️ Bağırsak – insülin – mitokondri ekseni
Ve bu ekseni:
- Sıcak nişasta zorlar
- Soğuk (dirençli) nişasta rahatlatır
Özet
| Amaç | Tercih |
|---|---|
| Diyabet / insülin direnci | Soğuk nişasta (RS3) |
| Otoimmün zemin | Soğuk nişasta |
| Kilo kaybı | Soğuk nişasta |
| Yoğun antrenman sonrası | Sıcak nişasta |
Besinler iyi ya da kötü değildir.
Besinler sinyal üretir.
Aynı nişasta:
- Isı ile → depo sinyali
- Soğuk ile → onarım sinyali
Bu nedenle asıl soru artık şudur:
“Ne yemeliyim?” değil
“Vücuduma hangi biyolojik mesajı göndermek istiyorum?”
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Doğal Yaşayın
Doğal Beslenin
Aklınıza Mukayet Olun
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Sayın okuyucu,
Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.
Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75
Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü