25 Ağustos 2025

İş Güvenliği Açısından Torklama Gereken Kritik Alanlar

Sanayi, inşaat, ulaşım ve enerji gibi pek çok sektörde, her gün binlerce civata ve somun sıkılıyor; ama bu basit gibi görünen işlemin ardında çoğu zaman kritik bir güvenlik detayı gözden kaçıyor: Torklama.

Bir bağlantı elemanının ne kadar sıkıldığı, sadece sağlamlığı değil, aynı zamanda insan hayatını, ekipman ömrünü ve çevre güvenliğini de doğrudan etkileyen bir faktördür. Yetersiz sıkılmış bir bijonun seyir hâlindeki bir aracın tekerleğini yerinden çıkarmasıyla, aşırı tork uygulanmış bir flanşın çatlayarak kimyasal sızdırması arasında tek bir ortak payda vardır: Öngörülebilir ama önlenmeyen bir ihmal.

İş güvenliği açısından torklama işlemi (vida/somunların belirli bir sıkma kuvvetiyle sabitlenmesi) birçok sektörde hayati öneme sahiptir.

İş güvenliği profesyonelleri ve uygulayıcılar, torklamanın neden sadece bir teknik işlem değil, aynı zamanda sistem güvenliğinin mihenk taşlarından biri olduğunu bilmelidirler.

Aşağıda torklama yapılması gereken kritik uygulamaları, neden gerekli olduğunu ve yapılmadığında oluşabilecek uygunsuzlukları kapsamlı bir şekilde listeledim:

🔩 🔩 🔩

TORKLAMA GEREKEN KRİTİK ALANLAR VE İŞ GÜVENLİĞİ AÇISINDAN GEREKÇELERİ

Uygulama Alanı	Torklama Gerekliliği Nedeni	Yapılmadığında Ortaya Çıkabilecek Uygunsuzluklar
Araç Bijonları (tekerlek vidaları)	Tekerleğin yerinden çıkmasını önlemek	Tekerleğin seyir sırasında çıkması → ölümcül trafik kazaları
Kaldırma makineleri (vinç, forklift)	Mekanik parçaların gevşemesini engellemek, yük taşıma güvenliğini sağlamak	Yük düşmesi, mekanik arıza, personel yaralanmaları
Basınçlı kaplar (hidrolik, pnömatik sistemler)	Basınç altında bağlantı noktalarının sızdırmazlığını sağlamak	Patlama, sıvı/gaz sızıntısı, yanma/boğulma riskleri
İnşaat iskele bağlantı cıvataları	Yapısal stabilite sağlamak	İskele devrilmesi, yüksekten düşme kazaları
İş makineleri süspansiyon ve yürür aksamı	Mekanik bütünlüğü ve dengeyi sağlamak	Titreşim artışı, ekipman devrilmesi
Elektrik panosu – bara bağlantı vidaları	Isınmayı ve elektrik arkını engellemek	Yangın riski, elektrik çarpması, sistem arızası
Çelik konstrüksiyonlar (bina bağlantı civataları)	Taşıyıcı sistem bütünlüğünü korumak	Yapısal çökme, devrilme, uzun vadede gevşeyip büyük kazalara yol açma
Merdiven, korkuluk ve platform sabitlemeleri	Kullanıcı güvenliği için sağlamlık sağlamak	Düşme, yaralanma, iş kazası
Basamaklı sabit merdiven montajı (ör. silo, tanklar)	Statik yükün taşınması ve montaj güvenliği	Kullanım sırasında basamak kırılması veya kopması
Makine muhafazaları ve döner parça kapakları	Operatör güvenliğini sağlamak, hareketli parçalara müdahale riskini azaltmak	Kol-bacak sıkışması, ölümcül yaralanmalar
Taşlama makinesi – disk sabitleme civataları	Diskin yerinde sabit kalması ve balans kaybı yaşamaması	Diskin fırlaması, göz/kafa travması, ölümcül kazalar
Yangın merdiveni bağlantı vidaları	Acil tahliyede güvenli kullanımı sağlamak	Merdiven çökmesi, tahliye sırasında yaralanma veya can kaybı
Raylı sistem (vagon, travers civataları)	Dinamik yüklerde gevşeme riskini ortadan kaldırmak	Raydan çıkma, çarpışma, toplu kaza riski
Endüstriyel fan ve pervane bağlantıları	Dönme esnasında balans ve güvenli çalışma sağlamak	Pervanenin fırlaması, kafa ve göz yaralanmaları, ekipman hasarı
Yüksekte asılı aparatların sabitleme noktaları	Düşme önleyici ekipman güvenliği	Halat kopması, düşme sonucu ölüm veya ciddi yaralanma
Tank ve borulama flanş bağlantı cıvataları	Sızıntı önlemek ve basınç dengesini sağlamak	Yanıcı-maddelerin sızması, yangın, patlama
Titreşimli makinelerin montaj bağlantıları	Zamanla gevşemeyi önlemek	Parçaların düşmesi, dengesiz çalışma, personel yaralanması
Pres makinesi, enjeksiyon sistemleri civataları	Operasyon sırasında sabit kalmalarını sağlamak	Civata fırlaması, parça ezilmesi, operatör kazası
Yük taşıma aparatları – zincir/kanca bağlantı noktaları	Çekme sırasında açılmaların engellenmesi	Yük düşmesi, kırılma, iş kazası
Rüzgar türbini bağlantı civataları	Dinamik yükler karşısında çözülmenin önlenmesi	Türbin kanadının kopması, devrilme, çevre güvenliği riski

Örnekleri çoğaltmak mümkün. Teknik dokümanlara ve sahadaki gözlemlerinize göre gerekliliklere karar verebilirsiniz.

🔧 🔧 🔧

Torklama; ne fazla, ne eksik…
Her bağlantı noktası, üreticisinin belirlediği ölçüde sıkılmak zorundadır. Bu sınır aşılırsa ekipman zarar görür, yetersiz kalırsa insan hayatı tehlikeye girer. İşte bu yüzden torklama, yalnızca bir cıvata sıkma işlemi değil; bir sorumluluk, bir hassasiyet ve bir önleyici güvenlik kültürüdür.

İş güvenliğini bütünsel bir yaklaşımla ele alan her işletme, bu küçük gibi görünen ama büyük etkiler yaratan detaylara gereken özeni göstermekle yükümlüdür.
Unutmayalım: Hayatı, çoğu zaman bir civata kadar sıkan ya da gevşeten detaylar belirler.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği25 Ağustos 2025

23 Şubat 2025

Robotiğin Anadoludan Yükselişi

İsmail Ebul-İz Bin Razzaz El Cezeri

Moon (2007), El-Cezerî’nin Arap kökenli olduğunu belirtmektedir.

Yabancı kaynakların içinde sadece Vukobratovic (2009), “Türk mucit” olarak El Cezerî’den söz etmektedir.

Temiz (2012) de tıpkı Akman (1974) gibi, “Türk Bilim Adamı” şeklinde El Cezerî’den söz etmektedir. Ancak yazar devamında, Nature dergisinin 1974 yılının Mart sayısında, bu bilgini konu aldığını belirtirken derginin O’nun Türk olduğunu belirtmediğinden yakınmaktadır. Zira dergi El-Cezerî için “12. Yüzyıl Müslüman Mühendisliğinin doruğuna erişmiş bir kişi” saptamasını yapmaktadır.

El Cezeri‘ nin Müslüman ve Deha olduğu herkesin hem fikir olduğu konulardır.

Sibernetik bilimi olarak da isimlendirilen robotik çalışmalar yaparak ilkeleri bilim dünyasına sunan asıl ve ilk kişidir.

”Kübernetes” (Antik yunancada) sözcüğünden köken alan latince ”Gobarnare” denilen sibernetik ismi 1948 yılında Yahudi kökenli Amerikalı Matematikçi Norbert Wiener tarafından verilmiştir.

Sibernetik geleceğin en önemli bilim dallarından biri olacağı kesin. Belki de bu sebeple sahipleneni çok.

Fransızlar, Descartes ve Pascal’ı

Almanlar, Leibniz’i

İngilizler, Bacon’ı sibernetiğin başlangıcı olduğunu ileri sürseler de, İslam biliminin altın çağı avrupanın ise karanlık çağının hüküm sürdüğü yüzyılların tartışılmaz ismi ve robotiğin babası sibernetiğin başlangıcı El Cezeri dir.

Maalesef İsmail Ebul-İz Bin Razzaz El Cezeri‘ nin hayatı hakkında yeteri bilgiye sahip değiliz.

Doğum ve ölüm tarihlerine ilişkin iki farklı rivayet mevcuttur. Bunlardan birincisi El Cezerî’nin 1136-1206, diğeri ise 1153-1233 (Hicri, 548-630) yıllarlı arasında yaşadığı şeklindedir.

Mezarı, Cizre’deki Nuh Peygamber Camiinin avlusunda bulunmaktadır.

Yazdığı kitabın giriş kısmında yer alan kısa bilgi notu ile yetinmek durumundayız. Şeref ve onur babası anlamında Ebul-İz lakabı verilmiştir.

İsmail Ebul-İz Bin Razzaz El Cezeri, 1181-1206 yılları arasında Âmid’de (Diyarbakır) Artuklu hânedanının himayesinde bulunduğunu söyler.

Emîr Nâsırüddin Mahmud’un isteği üzerine kaleme aldığı ve 1205’te tamamladığı Kitâb fî Maʿrifeti’l-ḥiyeli’l-hendesiyye (el-Câmiʿ beyne’l-ʿilm ve’l-ʿameli’n-nâfiʿ fî ṣınâʿati’l-ḥiyel) adlı ünlü eserinde mekanik ve robotik üzerine yaptığı çalışmaları ve ayrıntılı çizimleri görebiliriz.

Eskişehir Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı tarafından hazırlanmış El Cezeri yi anlatan videoyu izleyelim…

Robotiğin babası diyebileceğimiz İsmail Ebul-İz El Cezeri günümüzde yeterli tanınmamakta ve hak ettiği değer verilmemektedir.

‘Robot’sözcüğü ilk kez Çek yazar Karel Capek’in 1920’de yazdığı ‘Rossum’un Evrensel Robotları’ adlı tiyatro oyununda kullanıldı.

‘İşçi’ anlamıyla Çekçe’ye giren Robot, 9 asır önce, 12’nci yüzyılda ilk kez Cezeri tarafından tasarlamıştı.

15 Şubat-10 Ağustos 2019 tarihleri arasında İstanbul’da adına yapılan sergide gösterilen Haluk Bilginer tarafından seslendirilmiş videoyu izleyerek İsmail Ebul-İz El Cezeri‘ yi tanımaya devam edelim.

“Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri” sergisinin;

Proje Sahibi: Istanbul Cezeri Müzesi

Yaratıcı Yönetmen: Tayfun Kısacık

Metin Yazarı: Volkan Bintepe – M. Ali Çalışkan – Kadir Yılmaz Sanat

Yönetmeni: Bülent Şengül

Prodüksiyon Şirketi: IDA PICTURES

Yönetmen: Kaan Ran Özsoy

CG Supervisor: Kaan Ran Özsoy

Yapımcı: Eda Semiz

Seslendirme: Haluk Bilginer / 1000Volt

“Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri” sergisi, 15 Şubat-10 Ağustos 2019 tarihleri arasında UNIQ Expo’da sergilenmiştir. https://www.cezerimuzesi.com/

Anadolu’nun en büyük mucidi Cezeri’nin 13. yüzyılda yazdığı Kitab-ül Hiyel’deki tarife uygun ve çalışır vaziyette üretilen makinelerini ziyaretçilere sunan sergi, adeta bir bilim tarihi arkeolojisi sayılabilecek yapısıyla dünyada bir ilk olma özelliğini taşımıştır.

Zamanı aşan fikirleri, bakış açısı ve felsefesiyle modern mekaniğin babası kabul edilen; Artuklu Sarayı’nın 26 yıl başmühendisliğini yapan, Anadolu’nun en büyük mucidi Cezeri’nin olağanüstü makineleri, 15 yıllık titiz bir çalışmayla 800 yıl aradan sonra yeniden canlandırılmıştır!

Merkezine Cezeri’yi yerleştirerek mekanik tarihinin görkemli hikayesini ilham verici bir şekilde sunan “Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri Sergisi”, 15 Şubat – 10 Ağustos 2019 tarihleri arasında ziyaretçilere ağırlamıştı. https://www.cezerimuzesi.com/

Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri sergisi, 1500 m2’lik alanda, içerisinde boyutları 4 metreyi bulan dev makinelerle birlikte 66 farklı alete, makineye ve çeşitli düzeneklere yer verdi.

Eserlerin çalışma prensiplerini anlaşılır bir biçimde ortaya koyan sergide, Cezeri’nin şifreli, dört sürgülü kapı kilidi, şifreli kasası, dünyaca ünlü filli su saati, anıt su saati, tarihin ilk insansı robotu olan içecek sunan çocuk otomatı gibi birçok çalışmasının birebir örneklerini görmek mümkündü.

Sergide, seslendirmesi Haluk Bilginer tarafından yapılan yaklaşık 6 dakikalık kısa bir filmle karşılanan ziyaretçiler sırasıyla; Cezeri öncesi mekanik tarihi (Yaşam-Kalım), Cezeri dönemi sanatı ve siyasi kaosunun anlatıldığı bölüm (Kaos ve Düzen), Cezeri’nin kitabına ait görsellerin olduğu Harikalar Kitabı bölümü, Cezeri’nin makinelerinin birebir çalışır örneklerinin ve etkileşimli eğitim düzeneklerinin olduğu sanat bölümü, Cezeri’nin üretim araçlarının olduğu Cezeri’nin Atölyesi bölümü, Cezeri sonrası mekanik tarihinden örneklerin bulunduğu Saldırı bölümü ve gelecek tasvirinin olduğu gelecek bölümüyle tanıştılar.

“Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri Sergisi”nde Cezeri’nin birbirinden ilginç makineleri ve Türk-İslam sanatının estetik ve tarihi unsurları dışında; Antik Çin, Mısır, Yunan ve çağdaş Batı medeniyetlerinin bilim adamları da mekanik tarihinden çeşitli örneklerle karşımıza çıktı.https://www.cezerimuzesi.com/

Bilindiği üzere ”Tarihi Kazanan Yazar” sözü geçmişin gerçeğiydi. Lakin günümüzde teknoloji sayesinde bilgiye ulaşmak kolaylaşmıştır.

Bilim tarihi, Anadolu tarihi ve Dünya tarihi öğretilerinde İsmail Ebul-İz El Cezeri‘ ye hak ettiği yer ve saygı maalesef gösterilmemiştir.

Anadolu topraklarında yetişen büyük bilim insanı İsmail Ebul-İz El Cezeri‘ yi ve eserlerini tanımaya devam edelim.

“Ustaca Mekanik Cihazların Bilgi Kitabı” (Arapça: Kitab fi ma’rifat al-hiyal al-handasiyya) olarak bilinen koleksiyonda, İsmail Ebul-İz El Cezeri eserlerinin iç işleyişini sergileyen ayrıntılı diyagramlar ve çizimler içermektedir.

Kitabından alınan bu sayfada **İsmail Ebul-İz El Cezeri**‘nin Mum Saati çizimi ve yanında açıklamalarını yazdığını görüyoruz.

Kitabının bu sayfasında Filli saatin çizimi ve açıklamaları görülüyor.

Kitabının bir başka sayfasında su gücüyle çalışan flütün şeması görülmektedir.

“**Tavus kuşu çeşmesi**“, **İsmail Ebul-İz El Cezeri**‘nin sabun ve havlu sunan insansı robotların yer aldığı gelişmiş bir el yıkama cihazıydı.

“**Sürekli flüt**” sesi için su gücüyle çalışan mekanizma

Müzik kutusu benzeri bu icadında, bir teknenin içinde eğlence için şarkılar çalan bir arpçı, bir flütçü ve 2 davulcudan oluşan dört müzisyen görülmektedir.
Bu eserinin en çarpıcı özelliği, davulcuların ritimler yaratan mekanizmalarının programlanabilirliğindir.

En önemli icatlarından biri olan “Fil Saati”.
Filli saatte, farklı kültürleri temsil eden hayvan ve mitolojik yaratıklar mevcuttu.
Hint ve Afrika kültürlerinde fil,
Ejderha Çinlileri,
Anka kuşu Persleri,
Su Yunanlıları,
Sarık ise İslam kültürünü temsil ediyordu.
Fil hareket ediyor ve saatin farklı parçaları zamanı gösteriyordu, bunlara sallanan bir sarkaç ve dönen toplar da dahildi.

Filli Saatin Çalışması;

Filin içindeki suyun üzerinde delikli bir tabana sahip bir kase yüzüyordu. Kase belirli bir zaman içerisinde dolduğunda batıyordu.
Kase. batarken filin başındaki kirişe bağlanmış bir ipi çekiyordu.
Bu, önce şarkı söyleyen şahinin kafasına, sonra da yılanın ağzına düşen metal bir bilyenin fırlatılmasıyla gerçekleşiyordu.
Yılan öne doğru eğilip filin içindeki kâseyi ve imparatorun iplerle bağlı elini kaldırıyordu.
Bu sırada top bir vazoya düşüyor ve arabacı davulu çalıyordu.
Kadran ibresi yarım saati veya tam saati gösterecek şekilde dönüyordu.
Yılan sonunda başlangıç pozisyonuna geri dönüyor ve sepette top kaldığı sürece döngü yeniden başlıyordu.

Filin içindeki rezervuarın üst ve alt bölmeleri vardı. Üst rezervuar zaman mekanizmasına bağlıydı, alt rezervuar ise akışın kuvvetini kontrol ediyordu.

Şafakta musluğu açtı, böylece üst bölmedeki su alt rezervuara sızıyordu. Bu doğru basıncı korumaya yardımcı oluyordu.

Bu, saati mevsime bağlı olarak düzensiz gün uzunluğuna ayarlıyordu.

Eşek Gücüyle Çalışan Su Çarkı Tasarımı görülüyor.

Filli saatte yer alan sürücünün çizimi, kolların nasıl takılması gerektiğini göstermektedir.

**İsmail Ebul-İz El Cezeri**‘nin Otomatlarından – Robotlarından bir görünüm.

2016 yılında Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO), İsmail Ebul-İz El Cezeri‘yi geç de olsa “Küresel Hazineler” serisine dahil etti.

Bu sayfada yer alan çizim İçki Partilerinde servis yapması için tasarlanmış robotun çizimi ve açıklamaları görülüyor.

Robotik alanının ilerlemesinde, özellikle programlanabilir otomatların geliştirilmesinde önemli bir rol oynadı. İcatları, modern makine mühendisliği ve otomasyonun temellerini attı.

**İsmail Ebul-İz El Cezeri**‘nin Bodleian Kütüphanesi’ndeki şifreli kilit tasarımı.

İsmail Ebul-İz El Cezeri‘nin çalışmaları kendisinden sonraki nesil mühendisleri ve mucitleri etkilemiş, tasarımları sonraki yüzyıllarda da kopyalanıp geliştirilmiştir.

İsmail Ebul-İz El Cezeri‘nin icatları saatler ve otomatlarla sınırlı değildi. Ayrıca çeşitli yaratıcı su yükseltme makineleri, su pompaları ve hidrolik sistemler de tasarladı.

Su çıkarma makineleri arasında, sulama amaçlı suyu kaldırmak için kullanılan “Saqiya” ve “Arşimet Vidası” da vardı.

Su çekme makinesinin iç işleyişi, gizli dişlilerin, hareketli bir ineği dikey bir şaft etrafında nasıl döndürdüğünü ve bu şaftın suyu çeken mekanizmayı nasıl çalıştırdığını gösteriyor.

Dünyanın ilk musluk çizimini yine kitabında görüyoruz.

Günümüz için çok basit bir kullanım aracı olan musluğun ayrıntılı anlatımını ve çizimini görüyorsunuz

Musluk ve arkasındaki sıvı hazne hakkında bir sayfa daha.

Musluk tasarımı ve işlevi hakkında bilgilendirme

Musluğun bir başka modeli ve ayrıntılı anlatımı

**İsmail Ebul-İz El Cezeri**‘nin bu çiziminde içecek servisi yapan bir robotu tasvir etmiş.
Sağ taraftaki yazıda cihazın nasıl çalıştığı anlatılıyor.

İsmail Ebul-İz El Cezeri‘nin bilinen icatlarından biri, bir sandık veya tabut için ilk dört kadranlı kombinasyon kilidiydi. Kapağında böyle dört kadranlı kombinasyon kilidi bulunan 13. yüzyılın başlarından kalma yalnızca beş tabutun hala var olduğu bilinmektedir.
Bunlardan biri olan şifreli kilit kutusu, tartışmasız en görkemli olanıdır. 13. yüzyılın başlarında, üstadın doğum yeri olan Cezire’de yaratılmış olup, Khalili Koleksiyonları’nda tutulmaktadır.

Khallili Koleksiyonlarında şifreli kilit kutusu üstten görünümü

Gruptaki diğer bilinen örneklerde olduğu gibi, Khalili sandığındaki kombinasyon kilidi, Al Jazeri’nin Bilgi Kitabı’ndaki tasarımını neredeyse birebir yansıtıyor. Kitapta, kapağın dört köşesinde dört kombinasyon kilidi kadranı bulunan bir sandık çiziyor, her biri Arap alfabesinin yirmi sekiz harfinden on altısını kullanıyor ve sayıları, Abjad rakamları olarak bilinen bir sistemde temsil ediyor.

İlginç bir şekilde, İsmail Ebul-İz El Cezeri‘nin kilidinin temel bir özelliği, harflerin bir diyakritik işaret olmadan kullanılmasıdır – bir harfi diğer benzer harflerden ayırmak için eklenen bir nokta veya işaret. Bu, Khalili örneğindeki güzelce korunmuş kadranlarda açıkça görülmektedir.

Khalili sandığı, saray uğraşlarını ve Hristiyan motiflerini tasvir eden gümüş kakmalı sahnelerle süslenmiştir. Bu sandığın dönemi ve konumu göz önüne alındığında – ve zanaatkarlığın karmaşıklığı – İsmail Ebul-İz El Cezeri‘ nin tasarımından sonra zengin bir Hristiyan hami tarafından sipariş edildiğini varsaymak mantıklıdır. Diğer örnekler henüz yayınlanmamış olsa da ve gruptaki diğerleri hakkında yetersiz bilgi mevcut olsa da, Khalili sandığı doğrudan Hristiyanlıkla ilgili süslemeler taşıyan tek sandık olabilir.

Okuyun – Öğrenin – Öğretin – Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Makaleler ve İncelemeleri Okunmak İsteyenler İçin Kaynaklar

⭐️⭐️ El-Cezerî ile ilgili yapılan çalışmaların değerlendirilmesi http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/302720

⭐️⭐️ Akman, T., (1974). Sekiz Yüzyıl Önce Otomatik Makine Yapan Türk Bilgini Eb-Ül-İz. Bilim ve Teknik, 7, 77, 1-6. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://services.tubitak.gov.tr/edergi/yazi.pdf;jsessionid=jT2Y97Din+MkktJhrfXd6W2O?dergiKodu=4&cilt=7&sayi=77&sayfa=1&yaziid=1192

⭐️⭐️Temiz M., (2012). Ön Rönesans Döneminde Fizik ve Fen Bilimleri. Denizli. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/http://www.mtemiz.com/bilim/%C3%96N%20(ERKEN)%20R%C3%96NESANS%20D%C3%96NEM%C4%B0%E2%80%99NDE%20%20F%C4%B0Z%C4%B0K%20VE%20FEN%20B%C4%B0L%C4%B0MLER%C4%B0%20(PDF).pdf

⭐️⭐️ Vukobratovic M., (2009). Robot Environment Dynamic Interaction Survey and Future Trends. Mihailo Pupin Institue, Belgrade, Serbia. https://www.researchgate.net/scientific-contributions/M-Vukobratovic-2037784990

⭐️⭐️ Moon, F.C., (2007). The Machines of Leonardo da Vinci and Franz Reuleaux, Springer. (22 March 1974). Nature, 248, 5446. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=3885047

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Bu makale;

Anadolu topraklarında yetişmiş İsmail Ebul-İz El Cezeri‘ nin bilinirliğine ve hak ettiği saygıyı görmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Daha Fazla

Haberler&Duyurular, Makaleler23 Şubat 2025

6 Kasım 2024

Mekanik Sistemlerde EKED-LOTO Uygulamaları

Görülen Enerjinin En Yanıltıcı ve En Yıkıcı Hali

Mekanik sistemler, sahada en çok “bildiğimizi sandığımız” sistemlerdir.
Çarkı görürüz, kayışı görürüz, zinciri görürüz, yükü görürüz.
Ve tam da bu yüzden hata yaparız.

Biz mekanik enerjiyi, EKED-LOTO disiplininde en çok hafife alınan ama en ağır sonuçları doğuran enerji türü olarak tanımlarız. Çünkü mekanik sistemlerde enerji çoğu zaman hareket etmiyorken bile vardır.

Kazalar, “zaten dönmüyordu” cümlesinden sonra olur.

1. Mekanik Enerjinin Gerçek Tanımı: Hareketten Önce Vardır

Mekanik enerji yalnızca dönen bir mil, çalışan bir bant ya da hareket eden bir piston değildir.
Mekanik enerji;

Gerilmiş bir yayda
Askıda bir yükte
Karşı ağırlıkta
Kilitlenmemiş bir dişli sisteminde
Denge noktasında tutulmuş bir kütlede

potansiyel olarak mevcuttur.

EKED-LOTO’nun mekanik sistemlerdeki temel amacı, bu potansiyeli insan iradesi dışında harekete geçemez hale getirmektir.

2. Mekanik Sistemlerde EKED-LOTO Neden Ayrı Bir Disiplindir?

Mekanik sistemlerdeki temel fark şudur:

Enerji kaynağı kapatılsa bile, hareket hâlâ mümkündür.

Elektrik kesilebilir.
Basınç boşaltılabilir.
Ama mekanik enerji çoğu zaman yerçekimi, denge ve yük ilişkisiyle varlığını sürdürür.

Bu nedenle mekanik EKED-LOTO yalnızca “kilitleme” değil;
hareketin fiziksel olarak imkânsız hale getirilmesi anlamına gelir.

3. En Tehlikeli Yanılgı – “Zaten Duruyor”

Mekanik kazaların başlangıç noktası budur.

Bir bant duruyor olabilir.
Bir pres yukarıda kalmış olabilir.
Bir yük askıda ama sabit duruyor olabilir.

Ama mekanik sistemlerde şu kural değişmez:

Duran bir sistem, güvenli bir sistem değildir.

Denge bozulduğu anda hareket başlar.

4. Mekanik EKED-LOTO’da Temel Yaklaşım

Mekanik sistemlerde EKED-LOTO şu dört temel ilkeye dayanır:

Enerji kaynağını kes
Hareketi kilitle
Potansiyel enerjiyi ortadan kaldır
Fiziksel doğrulama yap

Bu ilkelerden biri eksikse uygulama LOTO değildir.

5. Mekanik Enerji Kaynakları ve Risk Noktaları

Sahada en sık karşılaşılan mekanik enerji kaynakları şunlardır:

Döner miller
Kayış-kasnak sistemleri
Zincir-dişli mekanizmaları
Presler ve kalıplar
Konveyörler
Vinçler ve kaldırma sistemleri
Yaylar ve karşı ağırlıklar

Bu sistemlerin tamamında enerji, hareket durduktan sonra da mevcuttur.

6. Mekanik Sistemlerde EKED-LOTO’nun Doğru Uygulama Adımları

6.1 Enerji Kaynağının İzolasyonu

Elektrik, hidrolik veya pnömatik besleme kesilir
Kilitlenir ve etiketlenir

Ancak bu yalnızca ilk adımdır.

6.2 Hareketin Fiziksel Olarak Engellenmesi

Mekanik EKED-LOTO’nun kalbi burasıdır.

Döner parçalar pimlenir
Bantlar sabitlenir
Presler mekanik takozlarla desteklenir
Karşı ağırlıklar zincirlenir
Askıda yükler yere indirilir veya desteklenir

Kumanda seviyesinde yapılan hiçbir işlem, fiziksel engellemenin yerini tutmaz.

6.3 Potansiyel Enerjinin Ortadan Kaldırılması

Yaylar gevşetilir
Karşı ağırlıklar boşaltılır
Denge noktaları kırılır
Kütleler desteklenir

Bu yapılmadığında sistem, ilk temas anında hareket eder.

6.4 Denetleme – Test Etme

Sistem hareket etmeye zorlanır
Manuel müdahale ile kontrol edilir
Hiçbir eksen, yönde veya noktada hareket olmamalıdır

Hareket varsa, LOTO yoktur.

7. Mekanik Sistemlerde Yapılan En Ölümcül Hatalar

Sahada en sık gördüğüm hatalar şunlardır:

Mekanik takoz kullanmamak
Geçici desteklerle çalışmak
Askıda yük altında bakım yapmak
Yay ve karşı ağırlıkları hesaba katmamak
Kilitlemeyi yalnızca elektrikle sınırlamak

Bu hataların tamamı, ezilme, sıkışma ve kopma ile sonuçlanır.

8. Presler ve Ağır Mekanik Sistemler – Sıfır Tolerans Alanı

Presler, mekanik EKED-LOTO’nun en kritik uygulama alanıdır.

Pres kazalarında ikinci şans yoktur.
Bir milimetre, bir saniye, bir refleks farkı hayatla ölüm arasındaki çizgidir.

Preslerde EKED-LOTO:

Elektrik kesilmeden
Mekanik takoz yerleştirilmeden
Hareket doğrulanmadan

asla tamamlanmış sayılmaz.

9. Grup Çalışmalarında Mekanik EKED-LOTO

Birden fazla kişi çalışıyorsa:

Herkes kendi kilidini kullanır
Mekanik kilitleme noktaları ortak görünür olmalıdır
Kimse diğerinin güvenliğine güvenerek çalışmaz

Mekanik sistemlerde “benim işim bitti” demek, başkası için risk yaratabilir.

10. Mekanik EKED-LOTO Bir Refleks Değil, Disiplindir

Ben mekanik EKED-LOTO’yu şöyle özetlerim:

Gördüğün enerji seni kandırır.
Asıl tehlike, hareketsiz olandır.

Mekanik sistemlerde doğru uygulanmayan EKED-LOTO:

Küçük kazalar üretmez
Kalıcı hasar, uzuv kaybı ve ölüm üretir.

SONUÇ

MEKANİK ENERJİ GÖRÜNÜR, AMA YANILTCIDIR

Mekanik sistemlerde EKED-LOTO:

Bir prosedür değil
Bir kontrol listesi değil
Bir imza süreci değildir

Bu bir hayatta kalma disiplinidir.

Ve şunu açıkça söylüyorum:

Mekanik enerjiyi kilitlemeden makineye dokunan herkes, hayatını şansa bırakıyordur.

EKED – LOTO (Etiketleme – Kilitleme) Eğitimi

✅ Hemen Başvurun

Yurt içi ve Yurt dışı eğitimlerimiz devam etmektedir.

📞 Bilgi ve kayıt için:

📍 Tetkik Eğitim Merkezi : Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR
📞 Eğitim Koordinatörü Telefonu: +90 530 568 42 75

📞 Tetkik Merkez Telefonu: +90 232 265 20 65
🌐 Web sitemiz: https://tetkik.com.tr/
📧 Bilgi: [email protected]

🔔 Unutmayın: Bir enerji kaynağını güvenli hale getirmeden yapılan her müdahale, ciddi kaza riski demektir.
EKED – LOTO, iş güvenliğinde hayati bir kalkandır!

EKED – LOTO hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için bizi arayabilir yada internet sitemizdeki kaynakları okuyabilirsiniz..

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

OSHA 29 CFR 1910.147 Standardı ve EKED Uygulamaları

Kilitleme – Etiketleme (EKED / LOTO) Sistemi Nedir, Nasıl Yapılır?

EKED – LOTO (Etiketleme – Kilitleme) Eğitimi Öncesi Katılımcı Bilgilendirme

Daha Fazla

Genel, İş Güvenliği6 Kasım 2024

Mekanik

İş Güvenliği Açısından Torklama Gereken Kritik Alanlar

🔩 🔩 🔩

TORKLAMA GEREKEN KRİTİK ALANLAR VE İŞ GÜVENLİĞİ AÇISINDAN GEREKÇELERİ

🔧 🔧 🔧

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Dr Mustafa KEBAT

⭐️⭐️

Robotiğin Anadoludan Yükselişi

Makaleler ve İncelemeleri Okunmak İsteyenler İçin Kaynaklar

Mekanik Sistemlerde EKED-LOTO Uygulamaları

Görülen Enerjinin En Yanıltıcı ve En Yıkıcı Hali

1. Mekanik Enerjinin Gerçek Tanımı: Hareketten Önce Vardır

2. Mekanik Sistemlerde EKED-LOTO Neden Ayrı Bir Disiplindir?

3. En Tehlikeli Yanılgı – “Zaten Duruyor”

4. Mekanik EKED-LOTO’da Temel Yaklaşım

5. Mekanik Enerji Kaynakları ve Risk Noktaları

6. Mekanik Sistemlerde EKED-LOTO’nun Doğru Uygulama Adımları

6.1 Enerji Kaynağının İzolasyonu

6.2 Hareketin Fiziksel Olarak Engellenmesi

6.3 Potansiyel Enerjinin Ortadan Kaldırılması

6.4 Denetleme – Test Etme

7. Mekanik Sistemlerde Yapılan En Ölümcül Hatalar

8. Presler ve Ağır Mekanik Sistemler – Sıfır Tolerans Alanı

9. Grup Çalışmalarında Mekanik EKED-LOTO

10. Mekanik EKED-LOTO Bir Refleks Değil, Disiplindir

SONUÇ

MEKANİK ENERJİ GÖRÜNÜR, AMA YANILTCIDIR

✅ Hemen Başvurun

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Ara

İş Sağlığı ve Güvenliği Çözümlerimizle Tanışın