Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi

13 Şubat’ta İzmir Ticaret Odası’nda yapılan KURGAN – Kuruluş Gözetimli Analiz Sistemi bilgilendirme toplantısı, ilk bakışta teknik bir vergi sunumu gibi görünse de aslında Türkiye’de ticari hayatın yönünü değiştirecek bir dönüşümün habercisiydi.
Sizlere, hem o toplantıda anlatılan teknik çerçeveyi hem de sistemin daha derin anlamını bir araya getirerek değerlendirmek istiyorum.

Amacım, bu yeni sistemin:

• Ne olduğu
• Neden kurulduğu
• Ticari hayatı nasıl etkileyeceği
• Ülkemiz için ne ifade ettiği
• Hangi çekinceleri barındırdığı

Her yönü ortaya koymak.

1. KURGAN nedir?

KURGAN, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından geliştirilen, şirketlerin mali ve ticari davranışlarını anlık veri analizi ile izleyen yeni nesil bir risk ve gözetim sistemidir.

Bu sistem:

• e-fatura
• e-defter
• banka hareketleri
• beyannameler
• SGK verileri
• gümrük işlemleri

gibi birçok veriyi birlikte analiz ederek şirketlerin risk profilini çıkarır.

Klasik vergi denetiminden farkı şudur:

Geçmişe bakarak inceleme yapmak yerine, anlık veriyle davranış analizi yapar.

Yani artık denetim sonradan değil, süreç içinde gerçekleşmektedir.

KURGAN’ın Şirketler İçin Gerçek Anlamı

Bu sistem klasik vergi denetimi değildir.

KURGAN = davranışsal mali analiz sistemi

Şunu yapar:
Bir şirketi tek tek değil, davranış modeli olarak izler.

Şirket:

• nasıl fatura kesiyor
• kiminle çalışıyor
• sektör ortalamasına göre marjı
• nakit akışı
• personel gideri
• stok devri
• POS/banka oranı
• kâr/ciro oranı

hepsi birlikte analiz edilir.

Sonuç:
➡️ “Vergi hatası” değil
➡️ “Vergisel davranış riski” ölçülür.

Bu çok farklı bir paradigma.

2026 Sonrası Türkiye’de Yeni Dönem

Çünkü sistem şunu yapıyor:

1. Sektör karşılaştırması

Seni tek başına incelemez.
Sektördeki benzer 500 firma ile karşılaştırır.

Örnek:

• Aynı ciro
• Aynı şehir
• Aynı sektör

Ama senin kâr marjın %2
diğerleri %18

→ sistem: “anomali”

2. Tedarik zinciri analizi

Sadece seni değil:

• senden fatura kesenleri
• senin kestiğin firmaları
• onların da bağlantılarını

inceler.

Eğer zincirde sahte/şüpheli firma varsa:
temiz şirket bile risk puanı alır.

3. Anlık hareket analizi

Eskiden:
5 yıl sonra inceleme

Şimdi:
1–3 ay içinde risk bayrağı

2. Neden böyle Bir Sistem Kuruldu?

Türkiye ekonomisinin uzun yıllardır karşı karşıya olduğu üç temel sorun var:

1. Kayıt dışı ekonomi
2. Sahte belge/fatura zincirleri
3. Düzensiz ve gecikmeli vergi denetimi

Klasik modelde denetim çoğu zaman yıllar sonra yapılıyordu.
Bu da hem devleti hem de dürüst çalışan işletmeleri zor durumda bırakıyordu.

KURGAN ile hedeflenen:

• kayıt dışılığı azaltmak
• sahte belge kullanımını erken yakalamak
• riskli alanları önceden görmek
• dürüst işletmeleri korumak
• vergi sisteminde adalet duygusunu artırmak

olarak özetlenebilir.

3. “Kurgan” İsminin Sembolik Anlamı

Bu sistemin adı tesadüfi değildir.

Türk tarihinde “kurgan”:

• Yükseltilmiş yapı
• Gözetleme noktası
• Koruma ve hâkimiyet merkezi

anlamına gelir.

Bugünkü sistem de ekonomiyi:

yukarıdan ve sürekli izleyen bir gözetim platformu olarak konumlandırmaktadır.

Bu isim, teknik bir yazılım adından ziyade yeni bir yönetim anlayışının sembolüdür.

Nasıl çalışıyor?

Sistem büyük veri + AI mantığında.

Topladığı veri kaynakları:

• e-fatura / e-arşiv
• e-defter
• banka hareketleri
• POS verileri
• gümrük
• SGK
• beyannameler

Hepsi çapraz analiz edilir.

Sonuç:

➡️ Her işletmeye dinamik risk profili
➡️ Olağandışı işlem tespiti
➡️ Sektör karşılaştırması
➡️ Erken uyarı yazıları (ceza değil uyarı)

Klasik vergi denetimi:

3-5 yıl sonra inceleme

Riskli görülen işlem varsa:
➡️ Mükellefe yazı gider
➡️ “Düzelt, kontrol et” uyarısı
➡️ Gerekirse inceleme başlar

4. Türk Ticari Hayatına Getireceği Üstünlükler

Bu sistem yalnızca bir denetim aracı değildir.
Doğru okunduğunda ticari hayat için önemli avantajlar barındırmaktadır.

4.1. Dürüst işletme Avantajı

Kayıt dışı çalışan ile kayıt içinde çalışan arasındaki fark giderek azalacaktır.

Şeffaf ve düzgün çalışan işletmeler:

• Daha az denetim baskısı
• Daha hızlı iade süreçleri
• Daha güvenilir ticari profil

elde edecektir.

Bu, rekabetin daha adil hale gelmesi açısından önemlidir.

4.2. Veri Temelli Ekonomi Kültürü

KURGAN, Türkiye’de ticaretin “defter mantığından” “veri mantığına” geçişini hızlandıracaktır.

Artık:

yalnızca doğru kayıt tutmak değil
tutarlı ve izlenebilir ticari davranış göstermek

önemli hale gelecektir.

Bu durum:

• kurumsallaşmayı hızlandırır
• şirket içi mali disiplini artırır
• finansal şeffaflığı yükseltir

Sistem neden önemli?

Türkiye’de vergi denetimi paradigması değişti.

Artık:

Eski model	Yeni model (KURGAN)
Sonradan denetim	Anlık izleme
Rastgele inceleme	Risk temelli
İnsan denetçi	AI + veri
Dosya inceleme	Veri madenciliği

Bu,
mali şeffaflık çağının başlangıcı sayılıyor.

Şirketler İçin Ana Risk Alanları

Açık konuşuyorum.
Türkiye’de birçok şirket şu alanlarda zorlanacak.

1. Karlılık-Mantık Uyumsuzluğu

Şirket:

• yüksek ciro
• düşük kâr

uzun süre gösteriyorsa
sistem bunu “vergi optimizasyonu” olarak işaretler.

Özellikle:

• inşaat
• sağlık
• üretim
• ithalat
• danışmanlık

2. Nakit ve POS Dengesizliği

Şu oranlar izleniyor:

• POS/ciro
• banka/ciro
• nakit çekim
• ortak cari

Uyumsuzluk = risk.

3. Sahte Fatura Zincirine Bulaşma

Kasıt olmasa bile:

Bir tedarikçin
→ riskli listede ise

sen de
→ ikinci halka riskine girersin.

Bu KURGAN’ın en sert kısmı.

4. SGK – Ciro Uyumsuzluğu

Ciro yüksek
personel az

→ sistem: “kayıt dışı emek?”

Özellikle:

• üretim
• sağlık
• hizmet sektörü

4.3. Güven Skoru ve Finansmana Erişim

Gelecekte şirketlerin:

• Kredi
• Teşvik
• Yatırım
• Ortaklık

süreçlerinde mali risk profilleri daha fazla önem kazanacaktır.

Temiz ve izlenebilir mali geçmişe sahip şirketlerin finansmana erişimi kolaylaşacaktır.

Bu, özellikle üretim ve ihracat hedefleyen işletmeler için önemli bir avantajdır.

4.4. Kayıt Dışı Ekonomi İle Mücadele

Türkiye ekonomisinin kronik sorunlarından biri kayıt dışılıktır.

KURGAN ile:

• Zincirleme sahte fatura
• Hayali ticaret
• Vergi kaybı

daha erken tespit edilecektir.

Bu da kamu gelirlerinin artmasına ve vergi yükünün daha adil dağılmasına katkı sağlayacaktır.

5. Geleceğe Dönük Ülke Menfaatleri

Bu sistem yalnızca vergi toplama aracı olarak görülmemelidir.

Uzun vadede:

1. Ekonomik güven artışı

Şeffaf veri ortamı, yerli ve yabancı yatırımcı için güven oluşturur.

2. Kurumsallaşma kültürü

Küçük ve orta ölçekli işletmeler dahi kurumsal finans disiplini geliştirmek zorunda kalacaktır.

3. Dijital devlet altyapısı

Ekonomik verilerin gerçek zamanlı izlenmesi,
kriz yönetimini ve ekonomik planlamayı güçlendirir.

4. Uluslararası rekabet gücü

Şeffaf ve izlenebilir şirketler, uluslararası ortaklık ve ihracat açısından daha avantajlı hale gelir.

5. Büyük Fırsat Tarafı

Şeffaf ve düzgün şirketler için:

5.1. Denetim baskısı azalacak

Risk puanın düşükse:

• inceleme gelmez
• hızlı iade
• daha az sorgu

olacak.

5.2. Kurumsal Güven Skoru Dönemi Başlıyor

Henüz resmi değil ama konuşuluyor:

Gelecekte:

• kredi
• teşvik
• ihaleler

için
vergi risk skoru kullanılacak.

Bu çok kritik.

5.3. Temiz Şirket Avantajı

Kayıt dışı çalışan rakipler:
yavaş yavaş sistem dışına itilecek.

Bu özellikle:

• sanayi
• sağlık
• üretim
• ihracat

için fırsat.

6. Dile Getirilmesi Gereken Çekinceler

Her yeni sistem gibi KURGAN da bazı çekinceleri beraberinde getirir.
Bunları dile getirmek sağlıklı bir yaklaşım olacaktır.

6.1. Aşırı Bürokratik Algı Riski

İş dünyasında:

“Her adımımız izleniyor” algısı oluşabilir.

Bu algı doğru yönetilmezse girişimci motivasyonunu olumsuz etkileyebilir.

6.2. Veri Yorumlama Hatası Riski

Algoritmik analiz sistemlerinde:

• Sektör farklılıkları
• Geçici finansal dengesizlikler
• Yatırım dönemleri

yanlış yorumlanabilir.

Bu nedenle sistemin rehberlik ve uyarı mantığında çalışması önemlidir.

6.3. Küçük İşletmelerin Uyum Süreci

Dijital mali disiplin:

• küçük esnaf
• mikro işletmeler

için başlangıçta zorlayıcı olabilir.

Bu süreçte bilgilendirme ve eğitim kritik olacaktır.

7. Genel Değerlendirme

KURGAN sistemi, Türk ticari hayatında: denetimden çok dönüşüm. anlamına gelmektedir.

Bu dönüşüm:

• daha şeffaf
• daha kurumsal
• daha izlenebilir
• daha rekabetçi

bir ekonomik yapıya doğru ilerleyişi ifade eder.

Dürüst ve üretim odaklı çalışan işletmeler için bu sistem bir tehdit değil, uzun vadede koruyucu bir çerçeve olacaktır.

Türkiye ekonomisi yeni bir döneme girmektedir.
Bu dönemde başarı: yalnızca üretmekle değil doğru ve şeffaf şekilde üretmekle mümkün olacaktır.

KURGAN sistemi, ilk bakışta sıkı bir gözetim aracı gibi görünse de doğru değerlendirildiğinde:

• Dürüst ticareti koruyan
• Kayıt dışılığı azaltan
• Kurumsallaşmayı teşvik eden

bir dönüşüm mekanizmasıdır.

Bu süreci doğru okuyabilen işletmeler için gelecek daha öngörülebilir ve daha güvenli olacaktır.

Cemil Tanju ANAKLI

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

⭐️⭐️⭐️⭐️