IEC 61511

Modern Endüstride Fonksiyonel Güvenlik İhtiyacı

Endüstriyel otomasyon sistemlerinin gelişmesiyle birlikte, proses güvenliği artık yalnızca fiziksel engellerle değil, dijital ve programlanabilir kontrol sistemleriyle sağlanmaktadır. Özellikle petrol, kimya, ilaç ve enerji gibi yüksek riskli sektörlerde; insan hatası, sistem arızası ya da süreç dışı sapmalara karşı otonom güvenlik fonksiyonları gereklilik haline gelmiştir.

Bu kapsamda, güvenlik sistemlerinin işlevselliğini ve güvenilirliğini ölçmek için SIL (Safety Integrity Level – Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi) kavramı geliştirilmiştir.

SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi), bir Güvenlik Enstrümanlı Fonksiyonun (SIF), belirli bir risk düzeyini hangi başarı oranıyla azaltabileceğini kantitatif olarak belirlemeye yarar.

Standart Altyapısı – IEC 61508 ve IEC 61511

IEC 61508 – Temel Fonksiyonel Güvenlik Standardı

IEC 61508 – TS EN 61508-1 – (2010): elektrik/elektronik/programlanabilir elektronik sistemlerdeki güvenlikle ilgili fonksiyonlar için genel bir çerçeve sunar. Yedi bölümden oluşan bu standart, güvenlik yaşam döngüsünü (safety lifecycle) ve riskin kabul edilebilir seviyeye indirgenmesini hedefler.

Yaşam döngüsü yaklaşımlı bu yapı sayesinde; sistem tasarımından devreye almaya, işletmeden emekliliğe kadar tüm aşamalar için güvenlik kriterleri belirlenmiştir.

IEC 61511 – Proses Endüstrisi Özel Uygulama

IEC 61511 – TS EN 61511-1 – (2018), IEC 61508 – TS EN 61508-1 – (2010)‘ın proses sektörüne özgü uyarlamasıdır. Saha enstrümantasyonu, kontrol sistemleri ve işletme süreçleriyle doğrudan ilişkilidir. Rafineri, petrokimya tesisleri, gaz işleme üniteleri gibi tesislerde güvenlik enstrümanlı sistemlerin (SIS) tasarımı ve uygulamasında referans alınır.

Temel Kavramlar ve Tanımlar

Güvenlik Enstrümanlı Fonksiyon (SIF)

Belirli bir proses tehlikesine karşı, sistemin güvenli duruma geçirilmesi veya güvenli durumda tutulması için devreye giren otomatik güvenlik fonksiyonudur.

SIF, tipik olarak şu üçlü yapıyla kurulur:

• Algılama Katmanı (Sensörler)
• Karar Katmanı (Mantık birimi – PLC/DCS/SIS)
• Eylem Katmanı (Aktüatör – vana, motor kesici vs.)

Güvenlik Enstrümanlı Sistem (SIS)

Bir veya daha fazla SIF’ten oluşan, bağımsız çalışacak şekilde tasarlanmış otomasyon sistemidir. Temel kontrol sisteminden (BPCS) ayrıştırılarak tasarlanır.

Güvenlik Bütünlüğü (Safety Integrity)

Belirli koşullar altında ve belirli süre içinde, bir SIF’in doğru zamanda doğru tepkiyi verme olasılığıdır.

SIL Nedir?

SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi), bir güvenlik fonksiyonunun, arıza durumunda sistemi güvenli moda geçirme olasılığını kantitatif olarak ölçen seviyedir.

Her bir seviyeye karşılık gelen arıza olasılıkları (PFDavg) aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi) Seviyesi	Talep Modu için PFDavg	Sürekli Mod için Arıza Frekansı (PFH)
SIL 1	≥10⁻² – <10⁻¹	≥10⁻⁶ – <10⁻⁵ arızalar/saat
SIL 2	≥10⁻³ – <10⁻²	≥10⁻⁷ – <10⁻⁶
SIL 3	≥10⁻⁴ – <10⁻³	≥10⁻⁸ – <10⁻⁷
SIL 4	≥10⁻⁵ – <10⁻⁴	≥10⁻⁹ – <10⁻⁸

Not: SIL 4 genellikle nükleer tesisler gibi ultra kritik sistemlerde kullanılır. Endüstride en yaygın uygulamalar SIL 1–SIL 3 arasıdır.

SIL Seviyesi Nasıl Belirlenir?

Donanım ve Sistematik Güvenlik

SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi), yalnızca fiziksel arızalara değil, tasarım ve insan kaynaklı hatalara karşı da sistemin dayanıklılığını temsil eder. Bu bağlamda iki bileşene ayrılır:

SIL Uygulamalarının İş Güvenliği Boyutu

İş güvenliği uzmanları için SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi) analizleri, sadece otomasyonun değil, tüm tehlike senaryolarının risk azaltma stratejilerinin bel kemiğidir.

IEC 61508 – TS EN 61508-1 – (2010) – TS EN 61511-1 – (2018) – Terminoloji Farklılıkları

Kavram	IEC 61508 TS EN 61508-1 – (2010)	IEC 61511 TS EN 61511-1 – (2018)
Temel kullanıcı	Sistem geliştirici	Tesis işletmecisi
Kapsam	Genel E/E/PE sistemleri	Proses sektörüne özel
Yaşam döngüsü	Tasarım odaklı	İşletme ve bakım odaklı
SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi) tahsisi	Performans kriteri	Risk bazlı değerlendirme

“Durması Gereken Yerde Duran Sistem” Güvencesi

SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi) analizi, bir kontrol sisteminin yalnızca işlevsel değil, hayati derecede güvenilir olduğunu belgeleyen kritik bir güvenlik göstergesidir.

Unutmayın: SIL (Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi) bir sayı değil, bir taahhüttür.
O da sistemin, gereken anda hayati bir kararı güvenle almasıdır.

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️

⭐️⭐️⭐️⭐️