Güvenlik Enstrümanlı Sistemler (SIS) – Hayat Kurtaran Sessiz Kahramanlar
Hayatınızda hiç “bir şey olsaydı da sistem otomatik olarak devreye girip tehlikeyi engelleseydi” diye düşündünüz mü?
Endüstride, özellikle petrol, doğalgaz, kimya ve enerji sektörlerinde, işte bu hayali gerçeğe dönüştüren sistemler var. Adı: Güvenlik Enstrümanlı Sistemler (İngilizcesi: Safety Instrumented Systems – kısaca SIS).
🚨 🚨 🚨
SIS Nedir? Ne İşe Yarar?
SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler), bir tehlikeyi önceden algılayıp, makineyi veya süreci otomatik olarak güvenli moda geçiren bir sistemdir.
🧠 Kısaca düşünün:
- Sensör tehlikeyi “hissediyor”,
- Kontrol birimi karar veriyor,
- Aktüatör (vana, kesici vs.) duruma müdahale ediyor.
Bu üçlü mekanizma, bir patlamayı, yangını veya ölümcül bir sızıntıyı önleyebilir. Yani SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler), kaza olmadan önce duran “gizli süper kahraman” gibidir.
🏭 🏭 🏭
Örnekle Anlatırsak…
Bir kimya tesisinde, tankta depolanan kimyasal maddenin sıcaklığı kontrol altında tutulmalıdır. Aşırı ısınırsa patlayabilir.
Normal sistemler arızalanırsa:
- SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) devreye girer:
- Sıcaklık sensörü tehlikeli seviyeyi algılar.
- Kontrol ünitesi, sisteme “Dur!” komutu verir.
- Vana açılır, basınç düşürülür, sistem güvenli moda geçer.
Bu müdahale, bir felaketi önler.
🔧 🔧 🔧
SIS’in (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) Bileşenleri Neler?
Bir SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) sistemi üç temel bileşenden oluşur:
- Sensörler – Basınç, sıcaklık, seviye, debi gibi değerleri sürekli izler.
- Logic Solver (Mantık Çözücü) – Sensörden gelen verileri analiz eder, karar verir.
- Aktüatörler – Tehlikeli durum oluşursa vanayı kapatır, sistemi durdurur.
Bu zincir kusursuz çalışmak zorundadır. Çünkü bir hata, milyonluk kayıp ya da can kaybı anlamına gelebilir.
📊 📊 📊
SIL Ne Anlama Geliyor?
SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) sistemleri, hangi seviyede güvenlik sunduklarına göre SIL (Safety Integrity Level) yani Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi ile sınıflandırılır.
- SIL 1: Düşük riskli yerlerde kullanılır.
- SIL 2-3: Orta-yüksek riskli tesislerde tercih edilir.
- SIL 4: En tehlikeli ortamlarda, örneğin nükleer tesislerde.
Bir SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) sisteminin hangi SIL seviyesine sahip olması gerektiği, olası tehlikenin büyüklüğüne göre belirlenir.
🧠 🧠 🧠
Peki SIS Olmadan Ne Olur?
SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) olmadan, sistemin tamamen operatör gözetimiyle korunması gerekir. Ancak insanlar yorulur, hata yapar, gözden kaçırır.
Oysa SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler):
- 7/24 izler,
- Müdahale eder,
- İnsan hayatını korur.
SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) sistemleri sayesinde kaza olmadan önce müdahale etmek mümkündür. Kazadan sonra önlem almanın maliyeti hem ekonomik hem insani olarak çok daha fazladır.
🧭 🧭 🧭
Nerelerde Kullanılıyor?
SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) sistemleri sadece devasa rafinerilerde değil;
- Enerji santrallerinde,
- İlaç üretim tesislerinde,
- Doğalgaz çevrim santrallerinde,
- Otomotiv üretim hatlarında
yaygın olarak kullanılıyor.
Hatta uçaklarda bile, benzer mantıkta çalışan güvenlik sistemleri mevcut!
🤔 🤔 🤔
Peki Synergi Plant Ne Yapıyor?
Synergi Plant gibi platformlar, işletmelerin SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) düzeylerini analiz etmesine, risk puanlarını belirlemesine ve sistemin doğru çalışıp çalışmadığını gözlemlemesine imkân tanır.
Bu platformlar sayesinde:
- Risk matrisleri çıkarılır,
- Güvenlik fonksiyonlarının SIL düzeyleri kontrol edilir,
- Gerekiyorsa sistemler revize edilir.
Yani SIS’in (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) sadece kurulması yetmez, sürekli izlenmesi ve test edilmesi gerekir.
Sessiz Kahramanları Görün
Güvenlik Enstrümanlı Sistemler (SIS), endüstride sessizce hayat kurtaran, milyarlık zararların önüne geçen, görünmeyen ama vazgeçilmez kahramanlardır.
Unutmayın:
Bir kaza, çoğu zaman bir sinyalin doğru algılanmamasıyla başlar.
SIS (Güvenlik Enstrümanlı Sistemler) ise bu sinyali algılayıp, kararı verir ve müdahaleyi yapar.
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Doğal Yaşayın
Doğal Beslenin
Aklınıza Mukayet Olun
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Sayın okuyucu,
Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.
Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Dr Mustafa KEBAT
Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü