Etiketleme – Kilitleme Prosedür Değildir
EKED-LOTO – Bir Prosedür Değil, Yaşam ile Ölüm Arasındaki İnce Çizginin Mühendisliğidir
Biz EKED-LOTO’yu bir “iş güvenliği prosedürü” olarak görmüyoruz.
Bizim için EKED-LOTO, bir talimatlar dizisi değil; enerjinin insan üzerindeki mutlak tahakkümüne karşı geliştirilen en rafine savunma sistemidir.
Bugüne kadar sahada, fabrikada, bakım atölyesinde, enerji merkezlerinde ve üretim hatlarında gördüğümüz her ağır kazanın ortak bir noktası vardı:
“Enerjinin kontrol altında olduğu varsayılmış ama gerçekte kimse enerjinin nerede, ne zaman ve hangi biçimde serbest kalacağını tam olarak bilmiyordu.”
EKED-LOTO tam olarak bu varsayımı yok etmek için vardır.
EKED-LOTO’nun Gerçek Tanımı – Enerji İzolasyonu Değil, Enerji Hakimiyeti
EKED (Etiketle-Kilitle-Emniyete Al-Denetle) ya da uluslararası adıyla LOTO (Lock Out – Tag Out), literatürde genellikle “tehlikeli enerjilerin izole edilmesi” olarak tanımlanır. Bu tanım yetersizdir.
Doğru tanım şudur:
EKED-LOTO, potansiyel veya artık enerjinin insan iradesi dışında harekete geçme ihtimalini sıfırlamaya yönelik sistematik ve çok katmanlı bir mühendislik kontrolüdür.
Burada anahtar kelime **“potansiyel ve artık enerji”**dir. Çünkü kazaların büyük bölümü aktif enerjiden değil, unutulan, varsayılan ya da görünmez enerjiden kaynaklanır.
Enerji Türleri – Çoğu LOTO Eğitimi Burada Sınıfta Kalır
Sahada karşılaştığımız en büyük hata, EKED-LOTO’nun yalnızca elektrik ile ilişkilendirilmesidir. Bu, ölümcül bir dar görüşlülüktür.
EKED-LOTO aşağıdaki enerji türlerinin tamamını kapsar:
- Elektriksel enerji (AC / DC, kapasitif yükler)
- Mekanik enerji (yaylar, karşı ağırlıklar, döner kütleler)
- Hidrolik enerji (basınçlı akışkan, akümülatörler)
- Pnömatik enerji (sıkıştırılmış hava, gaz)
- Termal enerji (yüksek sıcaklık, buhar, kızgın yağ)
- Kimyasal enerji (reaktif maddeler, patlayıcı ortamlar)
- Yerçekimi enerjisi (askıda yükler)
- Artık enerji (residual energy)
Şunu net söylüyoruz:
Bir makine “kapalı” olabilir lakin güvenli değildir.
“Kapatmak” ile “İzole Etmek” Arasındaki Ölümcül Fark
Birçok bakım kazası şu cümleyle başlar:
“Makine zaten kapalıydı.”
Hayır.
Makine kapalı değildi.
Makine kontrolsüzdü.
Kapatmak, yalnızca kumanda seviyesinde yapılan bir eylemdir. İzolasyon ise enerji kaynağı seviyesinde yapılan bir müdahaledir.
EKED-LOTO’nun temel felsefesi şudur:
Enerji, yalnızca onu kilitleyen kişinin iradesiyle tekrar serbest kalabilir.
Bu nedenle kilit kişiseldir, devredilemezdir ve semboliktir. Kilit, “ben buradayım ve bu makineye dokunuyorum” demektir.
Kilit (Lock) Kavramı – Mekanik Bir Parça Değil, Hukuki ve Etik Bir Sınır
Bir EKED kilidi yalnızca metal bir obje değildir.
O kilit:
- Hukuki bir beyan,
- Teknik bir bariyer,
- Etik bir taahhüttür.
Bir başkasının kilidini izinsiz açmak, teknik olarak:
- Yetkisiz enerji serbest bırakma,
- Hukuken taksirle yaralama/öldürme,
- Etik olarak ise mesleki ihanettir.
Bu yüzden gelişmiş EKED sistemlerinde:
- Kilitler kişiye özeldir
- Anahtarlar çoğaltılamaz
- Anahtar saklama yasaktır
Etiket (Tag) – Uyarı Değil, İletişimdir
Etiketleme çoğu zaman hafife alınır. Oysa etiket, EKED-LOTO’nun iletişim katmanıdır.
Bir etiket şu sorulara net cevap vermelidir:
- Kim kilitledi?
- Ne zaman kilitledi?
- Neden kilitledi?
- Ne yapılmadan açılamaz?
Etiket olmayan bir kilit, sessiz bir tehdittir.
Okunmayan, standart dışı, eksik etiketler ise sahada kaosa neden olur.
Artık Enerji – En Sessiz Katil
İstatistikler şunu gösterir:
EKED kazalarının önemli bir bölümü, enerji kesildikten sonra meydana gelir.
Sebep: Artık enerji.
- Kondansatörlerde kalan elektrik
- Hidrolik sistemlerde sıkışmış basınç
- Yaylarda depolanmış mekanik enerji
- Sıcak yüzeylerdeki termal enerji
Gerçek EKED uygulaması, yalnızca kilitlemez; enerjiyi boşaltır, sıfırlar ve doğrular.
“Denetle” Aşaması – En Çok Atlanan, En Hayati Adım
EKED’in son harfi çoğu zaman kağıt üzerinde kalır: Denetle.
Denetleme şudur:
- Enerjinin gerçekten kesildiğinin test edilmesi
- Makinenin çalıştırılmaya zorlanması
- Basıncın sıfırlandığının ölçülmesi
- Hareketin fiziksel olarak engellendiğinin görülmesi
Denetlenmeyen izolasyon, varsayımdır.
Varsayımlar ise iş güvenliğinde öldürür.
Grup LOTO ve Çoklu Enerji Kaynakları
Modern tesislerde tek kişilik LOTO neredeyse yoktur.
Grup LOTO, ayrı bir disiplin gerektirir:
- Kilit kutuları (lock box)
- Grup kilitleme panoları
- Enerji izolasyon listeleri
- Yetkilendirilmiş personel matrisleri
Burada yapılan en küçük hata, zincirleme ölüm riskidir.
EKED-LOTO Kültürü – Prosedür Yazmak Yetmez
Benim sahada gördüğüm gerçek şu:
Kazalar prosedür eksikliğinden değil, kültür eksikliğinden olur.
- “Bir kereden bir şey olmaz”
- “Hemen yapıp çıkacağım”
- “Zaten yıllardır böyle yapıyoruz”
EKED-LOTO, taviz kabul etmez.
Ya uygulanır ya da hiç yoktur.
EKED-LOTO Bir Hayatta Kalma Disiplinidir
Biz EKED-LOTO’yu anlattığımızda şunu söylüyoruz:
“Bu kilidi makine için değil, kendin için takıyorsun.”
EKED-LOTO, üretimi yavaşlatmaz.
Kazayı yavaşlatmaz.
Kazayı tamamen ortadan kaldırır.
Ve şunu çok net ifade ediyoruz:
EKED-LOTO’suz bakım yapan bir tesis, yalnızca zaman kazanıyordur — ta ki bir gün her şeyi kaybedene kadar.
✅ Hemen Başvurun
Türkiye ve Yurt dışı eğitimlerimiz devam etmektedir.
📞 Bilgi ve kayıt için:
📍 Tetkik Eğitim Merkezi : Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR
📞 Eğitim Koordinatörü Telefonu: +90 530 568 42 75
📞 Tetkik Merkez Telefonu: +90 232 265 20 65
🌐 Web sitemiz: https://tetkik.com.tr/
📧 Bilgi: [email protected]
🔔 Unutmayın: Bir enerji kaynağını güvenli hale getirmeden yapılan her müdahale, ciddi kaza riski demektir.
EKED – LOTO, iş güvenliğinde hayati bir kalkandır!
EKED – LOTO hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için bizi arayabilir yada internet sitemizdeki kaynakları okuyabilirsiniz..
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Doğal Yaşayın
Doğal Beslenin
Aklınıza Mukayet Olun
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Sayın okuyucu,
Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.
Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Dr Mustafa KEBAT
0 530 568 42 75
Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü