1) Jung’un Freud’dan Ayrılışı
Carl Gustav Jung, kariyerinin başında Freud’un en yakın çalışma arkadaşıydı.
Freud → Psikanalizin kurucusu, tüm ruhsal sorunları cinsellik merkezli açıklıyordu.
Jung → Başta bu yaklaşımı kabul etti, ama zamanla farklı düşünmeye başladı:
- İnsan ruhu sadece bastırılmış cinsellikten ibaret değildi.
- Rüyalar sadece gizli arzuları değil, aynı zamanda evrensel sembolleri de içeriyordu.
- İnsan bilinçdışı yalnızca bireysel yaşantıların deposu değildi, kolektif (ortak) bir boyutu da vardı.
👉 Bu ayrılık Jung’un Freud’dan kopmasına yol açtı. Ve psikolojiye yepyeni bir kavram kazandırdı: Kolektif Bilinçdışı.
2) Bilinçdışının Katmanları
Jung’a göre ruh 3 katmandan oluşur:
- Bilinç (Ego):
- Günlük farkındalık alanı, düşünceler, kararlar, kimlik duygumuz.
- “Ben buyum” dediğimiz yüzey.
- Kişisel Bilinçdışı:
- Bastırdığımız anılar, unutulan deneyimler, kişisel travmalar.
- Freud’un anlattığı “bilinçdışı” büyük ölçüde buraya denk gelir.
- Kolektif Bilinçdışı:
- İnsanlığın ortak hafızası.
- Bütün insanlarda doğuştan var olan arketipler, imgeler, semboller.
- Kişisel deneyimlerden bağımsız.
📌 Kolektif bilinçdışı = İnsan olmanın genetik mirası gibi düşünebilirsin.
Nasıl DNA’mız biyolojik bilgiyi taşıyorsa, kolektif bilinçdışımız da ruhsal bilgiyi taşır.
3) Kolektif Bilinçdışının Kanıtları
Jung bu fikri ortaya attığında çok eleştirildi. Lakin gözlemleri güçlüydü:
- Rüyalar: Farklı kültürlerden insanlar aynı sembolleri görüyordu (yılan, deniz, kahraman, anne).
- Mitoloji: Dünyanın farklı coğrafyalarında aynı kahramanlık hikâyeleri, tufan mitleri, yaratılış efsaneleri vardı.
- Sanat: İlkel kabilelerin maskeleri, Ortaçağ ikonaları, modern sanat eserleri → benzer imgeleri içeriyordu.
- Psikoz vakaları: Akıl hastası birinin hiç bilmediği kültürlerden mitolojik imgeleri sayıklaması.
👉 Jung’a göre bunlar, bilinçaltının yalnızca bireysel değil, evrensel bir boyutu olduğunun kanıtıydı.
4) Arketiplerin Doğuşu
Arketipler, kolektif bilinçdışında bulunan ilksel imgelerdir.
Doğrudan gözle görünmezler ama:
- Rüyalarda,
- Masallarda,
- Mitolojilerde,
- Sanatta,
- Dini sembollerde
karşımıza çıkarlar.
Örnekler:
- Anne Arketipi: Doğa Ana, Meryem Ana, Bereket Tanrıçaları.
- Kahraman Arketipi: Hz. Ali, Dede Korkut, Süperman.
- Gölge Arketipi: Şeytan, canavarlar, ejderhalar.
- Bilge İhtiyar: Hızır, Derviş, Gandalf.
Arketipler evrenseldir ama her kültürde farklı “kıyafetler” giyerler.
5) Türk Kültüründe Kolektif Bilinçdışı
Bizim kültürümüzde de kolektif bilinçdışını yansıtan zengin örnekler var:
- Dede Korkut Hikâyeleri → Kahraman arketipi, bilge arketipi.
- Nasreddin Hoca → Bilge/soytarı arketipi.
- Köroğlu → Kahraman + Adalet arketipi.
- Şaman davulu → Kozmik merkez sembolü.
- Türk halı motifleri → Mandala gibi ruhun düzenini sembolleştirir.
6) Kolektif Bilinçdışının Günlük Hayattaki Yansımaları
- Rüyanda hiç gitmediğin bir tapınakta bulunabilirsin.
- Masallara, süper kahraman filmlerine kapılman kolektif bilinçdışının sana seslenmesidir.
- Reklamlarda sürekli “anne şefkati” ya da “kahramanlık” temalarının işlenmesi, bu arketiplerin evrensel çekiciliğinden kaynaklanır.
👉 Yani, kolektif bilinçdışı hem bireysel psikolojimizi hem de modern kültürü şekillendirir.
7) Jung’un Cesareti
Unutma: Jung’un çağında bu fikirler “mistik saçmalık” gibi görülüyordu.
Ama Jung şunu fark etti:
- İnsan sadece biyolojik bir varlık değil,
- Aynı zamanda mitolojik ve sembolik bir varlıktır.
Bu yüzden Jung’un çalışmaları hem psikolojide hem felsefede hem de sanat dünyasında çığır açtı.
Bu Haftaki Ödeviniz
Önümüzdeki hafta pazara kadar bu haftanın konusunu, önceki haftaları ve aşağıda verdiğim ödevinizi her gün tekrar edin. Bu sayede konuyu içselleştirecek ve hayatınızın akışına adapte etmiş olacaksınız.
A) Rüya Günlüğü
- Bu gece gördüğün rüyaları not et.
- Rüyanda geçen sembolleri Jung’un arketip sistemiyle ilişkilendirmeye çalış.
- Örn: Yılan → Bilgelik & tehlike.
- Ev → İçsel dünya.
- Yol → Hayat yolculuğu.
B) Mitoloji Araştırması
- Dilediğin bir mitoloji seç (Türk, Yunan, Mısır, Hint).
- Bir kahraman hikâyesini özetle.
- Sonra düşün: Bu hikâye ile günümüz süper kahraman filmleri arasında benzerlikler var mı?
C) Gözlem Çalışması
- Bugün izlediğin reklamlara, filmlere ya da haber başlıklarına dikkat et.
- Arketipleri bulmaya çalış.
- “Kurtarıcı” mı var?
- “Anne” mi işleniyor?
- “Gölge” yani kötü karakter nasıl sunulmuş?
Dr. Mustafa KEBAT
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Doğal Yaşayın
Doğal Beslenin
Aklınıza Mukayet Olun
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Sayın okuyucu,
Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.
Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Dr Mustafa KEBAT
Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

