Hayatlarımızı koruyan görünmez sistemlerin şifresini çözüyoruz.
Düşünün: Bir araba kullanıyorsunuz. Hızınızı gösteren gösterge paneli var, motor hararet yaparsa sizi uyaran sensörler var, emniyet kemeriniz takılı, hava yastığınız yerinde. Bunların hepsi, sizi gizli ama etkili bir güvenlik ağının parçası olarak koruyor.
Peki fabrikalar?
Rafineri, kimya tesisi, boya üretim hattı veya büyük bir enerji santrali… Bu dev sistemlerin emniyet kemerleri neler biliyor musunuz?
👉 İşte orada devreye şu üç güçlü harf giriyor:
SIS – SIF – SIL
🛡️ 🛡️ 🛡️
SIS – Güvenlik Enstrümanlı Sistem (Safety Instrumented System)
SIS, bir tesisin “güvenlik müdahale sistemi”dir.
Tehlikeyi hisseder, alarm vermez, doğrudan müdahale eder!
📌 Ne işe yarar?
Diyelim ki bir tankın içindeki sıcaklık aniden yükseliyor.
SIS devreye girer ve o tankın girişini kapatır ya da sistemi durdurur. Patlamayı engeller.
🚒 Bir itfaiyeci gibi çalışır, ama otomatik, 7/24 ve milisaniyeler içinde harekete geçer.
🧠 🧠 🧠
SIF – Güvenlik Enstrümanlı Fonksiyon (Safety Instrumented Function)
Her SIS içinde birden fazla SIF vardır.
Bunlar, birer koruma senaryosu gibidir.
🧩 Örnek:
- “Basınç belli seviyeyi aşarsa → vana kapanır.”
- “Zehirli gaz algılanırsa → alarm çalar ve havalandırma açılır.”
- “Sıcaklık 120°C’ye ulaşırsa → sistem durur.”
Her bir SIF, tıpkı evinizdeki yangın alarmının dumanı hissedip sireni çalması gibi çalışır.
Sistemler bu senaryolara göre önceden programlanır.
SIL – Güvenlik Bütünlüğü Seviyesi (Safety Integrity Level)
SIS çalışıyor. İçinde SIF’ler var.
Peki her SIF ne kadar güvenilir?
Bunu anlamak için devreye SIL giriyor.
SIL, bir güvenlik senaryosunun ne kadar sağlam ve güvenilir olduğunu gösteren bir puanlama sistemidir.
🪜 1’den 4’e kadar gider:
- SIL 1 → Temel koruma
- SIL 2 → Orta düzey riskli süreçler
- SIL 3 → Yüksek riskli (örneğin kimya tesisleri)
- SIL 4 → Çok nadir, nükleer gibi ultra riskli alanlar
🎯 Ne kadar yüksek SIL, o kadar düşük kaza ihtimali.
🔄 🔄 🔄
Üçlü İlişki: SIS – SIF – SIL Nasıl Birlikte Çalışır?
Bunu bir orkestraya benzetebiliriz:
🎼 SIS: Orkestra – tüm sistemi yöneten yapıdır.
🎷 SIF: Her bir enstrüman – her biri özel görevde.
🎚️ SIL: Performans puanı – o enstrümanın doğru çalma ihtimali.
👉 Eğer bir tehlike durumunda SIF görevini yaparsa, SIS görevini başarmış olur.
👉 SIL ise, bu senaryonun başarı ihtimalini gösterir.
👀 👀 👀
Günlük Hayattan Bir Örnekle Akılda Kalsın
📱 Akıllı telefonunuzda pil ısınırsa sistem otomatik olarak bazı işlemleri durdurur, ekranı kısar, hatta cihazı kapatır.
İşte bu bir SIS’tir.
“Pil 45°C’ye ulaşırsa → kapat” komutu bir SIF’tir.
Bunun %99,9 oranında işe yarayacağını bilmek ise SIL’dir.
🏭 🏭 🏭
Peki Neden Bu Kadar Önemli?
Çünkü fabrikalarda “küçük bir hata”,
- patlamaya,
- yangına,
- zehirli gaz sızmasına,
- can kayıplarına neden olabilir.
SIS – SIF – SIL, bu felaketlerin görünmeden önüne geçen gizli kahramanlardır.
Ve her birinin arkasında, sistemleri kuran mühendisler,
riskleri analiz eden güvenlik uzmanları,
ve her gün bu sistemleri kontrol eden iş güvenliği profesyonelleri vardır.
🔐 🔐 🔐
SIS – SIF – SIL…
Karışık gibi görünüyor ama aslında bir hayat üçgeni.
Her biri, tehlikeye karşı sizin, fabrikanın ve çevrenin koruma kalkanı.
Bir gün bir tesisin yakınından geçerken, dev borular, çelik tanklar, buharlar ve devasa makineler gördüğünüzde şunu hatırlayın:
“O dev sistemler, görünmeyen ama çok iyi çalışan birer emniyet kemeri ile korunuyor.”
Ve bu kemerin adı: SIS – SIF – SIL üçlüsü.
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Doğal Yaşayın
Doğal Beslenin
Aklınıza Mukayet Olun
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Sayın okuyucu,
Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.
Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review
⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️⭐️
Dr Mustafa KEBAT
Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü