İş hayatı, modern toplumun vazgeçilmez bir parçası olsa da, sıklıkla çalışanların ruhsal ve fiziksel sağlığını tehdit eden bir kaynak haline gelebiliyor.

İşe bağlı sıkıntı (job-related distress), uzun zamandır mesleki sağlık biliminin odak noktasında yer alıyor. Bu sıkıntının sağlık üzerindeki yıkıcı etkileri – kalp hastalıkları, bağışıklık sistemi zayıflaması ve hatta intihar riski – iyi belgelenmiş olup, ekonomik maliyeti milyarlarca doları buluyor.

Geleneksel olarak, bu alanda “tükenmişlik” (burnout) kavramı ön planda tutulsa da, son araştırmalar bu kavramın yetersizliğini ve depresyon çerçevesine geçişin gerekliliğini vurguluyor.

Tükenmişlikten “işe bağlı depresyon” kavramına geçişi mesleki sağlık profesyonellerine ve araştırmacılara yeni bir bakış açısı sunmayı amaçlıyorum.

İşe Bağlı Sıkıntının Temelleri: Tükenmişlik ve Depresyon

İş stresi, aşırı iş yükü, düşük kontrol seviyesi ve sosyal destek eksikliği gibi faktörlerle tetiklenir. Bu faktörler, uzun vadede depresif semptomlara yol açar. Prospektif çalışmalar, iş stresinin depresyon riskini %50’ye kadar artırabileceğini gösteriyor. Depresyon, ruh hali düşüklüğü, anhedoni (keyif alamama), yorgunluk ve somatik semptomlarla karakterize bir durumdur. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, depresyon küresel olarak en yaygın ruh sağlığı sorunu olup, işgücü kaybının önemli bir nedenidir.

Tükenmişlik ise, iş stresine bağlı bir semptom kümesi olarak tanımlanır. Maslach ve arkadaşlarının geliştirdiği modelde, üç boyut öne çıkar: duygusal tükenme (emotional exhaustion), duyarsızlaşma (depersonalization/cynicism) ve kişisel başarı azalması (reduced personal accomplishment). Duygusal tükenme, tükenmişliğin çekirdek boyutu olarak kabul edilir ve “işim beni duygusal olarak bitiriyor” gibi ifadelerle ölçülür. Ancak, tükenmişlik kavramı, depresyonla örtüşen semptomları nedeniyle eleştirilmektedir. Araştırmalar, tükenmişlik puanlarının depresyon ölçekleriyle yüksek korelasyon gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu örtüşme, tükenmişliğin depresyonun bir varyasyonu olabileceğini düşündürmektedir.

Tükenmişlik Kavramının Sorunları: Kavramsal ve Ölçüm Eksiklikleri

Tükenmişlik, iş stresine özgü bir durum olarak sunulsa da, ölçüm araçları (örneğin, Maslach Burnout Inventory – MBI) sorunludur. MBI maddeleri, hem semptomu hem de nedeni (iş stresi) içerir, bu da korelasyonları yapay olarak yükseltir. Örneğin, “işim beni yoruyor” maddesi, hem tükenmeyi hem de iş stresini varsayar. Bu, çapraz kesitli çalışmalarda yanıltıcı sonuçlara yol açar.

Depresyon ölçekleri ise “neden-nötr”dür – semptomları ölçer, nedenleri belirtmez. Ancak, iş stresi depresyonun önemli bir nedeni olduğundan, tükenmişlik semptomları depresyonla büyük ölçüde örtüşür. Araştırmalar, tükenmişlik boyutlarının (özellikle duygusal tükenme) depresyonla aynı nörobiyolojik temellere (HPA ekseni disregülasyonu) sahip olduğunu gösterir. Tükenmişlik, depresyonun “işe bağlı” bir alt kümesi olarak görülebilir, ancak ayrı bir tanı olarak kabul edilmemektedir – DSM veya ICD’de yer almaz.

Tükenmişlik araştırmalarındaki bir diğer sorun, prevalans tahminlerindeki tutarsızlıktır. Farklı kesim değerleri kullanıldığında, tükenmişlik oranları %0 ile %80 arasında değişir. Bu, kavramın güvenilirliğini sorgulatır. Ayrıca, tükenmişlik depresyondan farklıymış gibi sunulması, damgalama sorununu artırır – tükenmişlik “yorgunluk” olarak algılanırken, depresyon “zayıflık” olarak görülebilir.

Tükenmişlikten İşe Bağlı Depresyona Geçiş: Yeni Bir Yaklaşım

Son gelişmeler, tükenmişlik kavramının yerine “işe bağlı depresyon” (occupational depression) kavramını öneriyor. Bu yaklaşım, depresyon semptomlarını iş stresiyle doğrudan ilişkilendirerek, ölçümü daha tutarlı kılar. Occupational Depression Inventory (ODI), bu amaçla geliştirilmiş bir araçtır – 9 maddeyle depresif semptomları (yorgunluk, anhedoni, uyku sorunları vb.) iş bağlamında ölçer. ODI, tükenmişlik ölçeklerinden farklı olarak, semptomları doğrudan işe atfeder ve depresyonun dimensional yapısını dikkate alır.

Bu geçiş, tükenmişlik araştırmalarının sorunlarını çözer: Depresyon, nosolojik olarak tanımlı bir durumdur ve tükenmişlik semptomları depresyonla örtüşür. ILO ve WHO gibi kurumlar, iş stresi ve depresyon ilişkisini vurgulayarak bu yaklaşıma destek verir.

Mesleki Sağlıkta Paradigma Değişimi

İş sağlığı araştırmalarında tükenmişlikten işe bağlı depresyona geçiş, daha bilimsel ve etkili bir yaklaşım sunar. Bu, İSG profesyonellerine, iş stresiyle mücadelede depresyon odaklı stratejiler (stres yönetimi programları, ergonomik iyileştirmeler) geliştirme fırsatı verir. ODI gibi araçlar, erken tanı ve müdahaleyi kolaylaştırır. Gelecek çalışmalar, bu kavramı yaygınlaştırarak, çalışanların ruh sağlığını koruma yolunda önemli adımlar atabilir.

Unutmayalım: İşe bağlı sıkıntı, ekonomik bir maliyet değil, insan hayatıdır – depresyon çerçevesine geçiş, bu sorunu daha etkili çözmenin anahtarıdır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Görünmeyen kazaları önlemek, görünmeyen yükler taşımayı gerektirir.
İş Güvenliği Uzmanları, fabrikaların, şantiyelerin, tersanelerin ve ofislerin görünmez nöbetçileri gibidir. Her an bir yangını, düşmeyi, patlamayı, kimyasal teması önceden sezmek zorundadırlar. Ancak çoğu zaman unvanlarının ağırlığı, iş tanımlarının çok ötesinde bir ruhsal ve duygusal yükü de beraberinde taşır: Tükenmişlik sendromu (burnout).

Tükenmişlik Nedir? İş Güvenliği Uzmanında Nasıl Farklı Görünür?

Tükenmişlik sendromu, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından “işle ilişkili kronik stresin başarılı bir şekilde yönetilememesi sonucu ortaya çıkan bir sendrom” olarak tanımlanır. Ancak iş güvenliği uzmanlarında bu süreç, klasik ofis çalışanından daha farklı bir zeminde şekillenir:

• Sürekli “en kötü senaryoyu” düşünme hali,
• İkaz ettiği halde dinlenmeyen risklerin vicdani sorumluluğu,
• İşveren ile çalışan arasında sıkışmışlık,
• Kâğıt üzerinde yasal sorumluluğun İş Güvenliği uzmanı üzerine yıkılması,
• Baskıya dayalı rapor talepleri,
• İş Güvenliği kültürünün yerleşmemiş olduğu sahalarda sürekli psikolojik dirençle mücadele,
  bunların tümü, psikolojik yıpranmayı hızlandırır.

Zorlayıcı Faktörler – Görmezden Gelinen Saha Gerçekleri

Örnek:
Bir otomotiv fabrikasında çalışan B sınıfı bir uzman, üretim hattındaki acil durdurma butonlarının önünün istifleme nedeniyle kapatıldığını rapor ettiğinde, hat yöneticisi tarafından “işi yavaşlatmakla” suçlandı. Yönetim de destek vermedi. Uzman, sonraki raporlarında susmayı tercih etti ve kısa sürede anksiyete bozukluğu gelişti.

Tükenmişliğin Evreleri ve Uzman Örüntüsü

Her iş güvenliği uzmanı aynı hızda tükenmez. Ancak yapılan saha gözlemlerinde, özellikle 3 yıllık çalışmanın ardından aşağıdaki evreler daha sık görülür:

Mevzuatın Yüklediği Sorumluluklar – Ağırlık Nerede?

Ancak bu sorumlulukların çoğu, “tavsiye” düzeyinde etkili olabilirken, oluşacak kaza durumunda uzman, hem idari hem cezai yönden doğrudan sorumlu tutulabilmektedir. Bu dengesizlik, psikolojik baskının temel kaynağıdır.

Kurumsal Destek Yokluğu ve Rol Belirsizliği

Bu pozisyon, duygusal izolasyon ve rol karmaşasına neden olarak tükenmişliği derinleştirir.

Çözüm Önerileri: Görünmeyen Yük Hafifletilebilir

Görünmeyen Yükle Devrilenler

İş güvenliği uzmanları, birçok hayatı kurtaran görünmeyen kahramanlardır. Ancak unutulmamalıdır ki “görünmeyen yükler, bazen en sağlam omuzları çökertir**.”
Kurumsal yapıların bu meslek grubunun karşılaştığı duygusal, sosyal ve hukuki basıncı anlaması; iş güvenliği kültürünün sürdürülebilirliği için temel şarttır. Çünkü tükenmiş bir güvenlik uzmanı, en büyük güvenlik açığıdır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Tükenmişlik Sendromu Bir Ruhsal Bozukluk Olarak mı Kavramsallaştırılmalı? https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8945132/

Stres ve tükenmişlik sendromu ve bunların yoğun bakım hemşirelerinde başa çıkma ve iş tatmini ile ilişkileri: bir literatür taraması https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30946714/

Fizyoterapistler arasında tükenmişliğin yaygınlığı: sistematik bir inceleme ve meta-analiz https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0031940624000208

İş tükenmişliği, işle ilgili kronik stresin fiziksel, zihinsel ve duygusal yıpranmaya yol açması durumudur. Bu durum, kişinin kendisini güçsüz, işe yaramaz, hatta “boş” hissetmesine neden olabilir. Tükenmişlik sendromu sadece bireyi değil, ailesini, iş ortamını ve iş verimliliğini de olumsuz etkileyebilir.

Tükenmişlik Kavramının Kökeni

İş tükenmişliği kavramı ilk kez 1974 yılında psikolog Herbert Freudenberger tarafından tanımlanmıştır. Freudenberger, tükenmişliği, özellikle idealist ve kendini işine adamış bireylerde gözlenen duygusal tükenme hali olarak açıklamıştır. Bu tanım zamanla genişlemiş ve üç temel bileşenle ifade edilir hale gelmiştir:

• Duygusal tükenme
• Duyarsızlaşma (kişilere karşı ilgisizlik)
• Kişisel başarı duygusunda azalma

Maslach, Schaufeli ve Leiter (2001), stresin bu üç boyutunun farklı kombinasyonlarının farklı tükenmişlik profillerine yol açabileceğini vurgulamışlardır.

Tükenmişlik Tıbbi Bir Tanı mıdır?

Tükenmişlik, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tıbbi bir hastalık değil, işle bağlantılı bir sendrom olarak tanımlanmaktadır. Ancak depresyon gibi tıbbi durumlarla ilişkili olabilir. Tükenmişlik, zamanla depresyon riskini artırabilir ama ikisi aynı şey değildir ve farklı yaklaşımlarla ele alınmalıdır.

Tükenmişlik Yaşayıp Yaşamadığınızı Nasıl Anlarsınız?

Bu sorulardan birkaçına “evet” yanıtı verdiyseniz, tükenmişlik riski altında olabilirsiniz. Birçok “evet” cevabı veriyorsanız mutlaka iş yeri hekiminizle veya bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşün.

Tükenmişliğe Yol Açan Temel Etkenler

Tükenmişliğin Sonuçları Neler Olabilir?

Tükenmişlikle Başa Çıkmanın Yolları

İpucu: Eisenhower Matrisi’ni öğrenin. İş ve özel hayat dengenizi bu planlama aracıyla yönetin.

Unutmayın!

Tükenmişlik, çaresiz olduğunuz anlamına gelmez. Belirtileri fark ettiğinizde harekete geçmek, hem kendinizi hem çevrenizi korumanın ilk adımıdır. Sağlıklı ve dengeli bir yaşam için iç sesinize kulak verin.

İş yeri hekiminiz ve psikolojik danışmanlık birimleri size destek olmaya hazır. Gerekli durumlarda lütfen başvurun. Çünkü önce siz değerlisiniz.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Tükenmişlik Araştırması https://www.sciencedirect.com/journal/burnout-research

Tükenmişlik deneyimini anlamak: Son araştırmalar ve psikiyatri açısından etkileri https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4911781/

Sağlayıcı Tükenmişliği https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538330/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538330/

Tükenmişlik olgusu: nörofizyolojik faktörler, klinik özellikler ve yönetim yönleri https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9478693/

Tükenmişliğin biyolojisi: Nedenleri ve sonuçları https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33783308/

Tükenmişlik: Teori ve Ölçümün İncelenmesi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35162802/

Çalışanın fiziksel veya duygusal olarak eksilmeyi yıpranmayı ifade eder. Çalışanların tükenmişliği aynı zamanda işe yaramadığı duygusunu, kendini güçsüz ve boş hissetmesini de kapsamaktadır.

Çalışanların tükenmişlik yaşaması kendisinin ve ailesinin yıkımı ile sonlanabilecek ciddi bir süreçtir. Dolayısı ile iş ortamı ve iş verimliliği bakımından da olumsuz sonuçlara neden olacaktır.

BİLGİ: Bilinen tükenmişlik kavramı, 1974’te ilk olarak psikolog Herbert Freundenberger tarafından kullanılmış. Freudenberger tükenmişliği, insanların aşırı çalışmaları sonucu işlerinin gereklerini yerine getiremediklerinde hissettikleri duygusal tükenme olarak tanımlamış. Daha sonraki yıllarda tanımı daha da detaylandırarak tükenmişliğin etmenlerini duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarı ve beceride azalma olarak sıralamış.

Tükenmişlik bugün için tıbbi bir teşhis değildir.

Tükenmişliğin arka planında depresyon ve benzeri durumların olduğu görüşünde olanlar da vardır. Çalışanlarda tükenmişlik depresyon gelişimi riskini artırabilir. Buna rağmen depresyon ve tükenmişlik birbirlerinden farklı olup ve pek tabi ki farklı tedavilere ihtiyaç duyarlar.

BİLGİ: Stres tepkilerinin üç anahtar boyutu; aşırı yorgunluk, alaycılık hisleri, işten kopma ile etkisizlik ve başarısızlık hisleridir. Bu üç boyuttaki varyasyonların birleşimleri farklı iş deneyim modelleri ve tükenmişlik riskiyle sonuçlanabilir. (Maslach, 2003; Maslach, Schaufeli ve Leiter, 2001).

Belirli kişilik özellikleri tükenmişlik riskini etkileyebilir. Geçmiş iş deneyimleri gibi diğer faktörler de tükenmişlik riskini etkileyebilir. Bu, iki kişi aynı iş sorunlarıyla uğraşıyorsa birinin iş tükenmişliği yaşarken diğerinin yaşamamasının nedenini açıklamaya yardımcı olur.

Sebebi ne olursa olsun, iş tükenmişliği fiziksel ve ruhsal sağlığınızı etkileyebilir. İşte iş tükenmişliğinizin olup olmadığını nasıl anlayacağınıza ve bu konuda neler yapabileceğinize dair bazı ipuçları.

BİLGİ: Freudenberger kendini işe adamış kişiyi şöyle tanımlar: Çok fazla iş yüklenen, haddinden fazla çalışan, iş dışındaki yaşamı tatmin edici olmayan, aynı zamanda işini başka hiçbir kimsenin onun kadar etkili yapamayacağını düşünen ve kuralcı bir çalışan kişidir. (Iacovides, vd., 2003). Tanıdık geldi mi?

Değerli Çalışanlar İş tükenmişliği yaşayıp yaşamadığınızı öğrenmek için şu soruları yanıtlayın:

• Yaptığınız işin değerini sorguluyor musunuz?
• Kendinizi işe sürüklüyor ve başlamakta zorluk mu çekiyorsunuz?
• Kendinizi işinizden ve birlikte çalıştığınız insanlardan uzak mı hissediyorsunuz?
• İş arkadaşlarınıza, müşterilerinize veya danışanlarınıza karşı sabrınız mı tükendi?
• İşinizi iyi yapacak enerjiye sahip değil misiniz?
• İşinize odaklanmakta zorluk mu çekiyorsunuz?
• Yaptığınız işlerden pek tatmin olmuyor musunuz?
• İşinizin sizi hayal kırıklığına uğrattığını mı hissediyorsunuz?
• Yeteneklerinizden ve becerilerinizden şüphe mi ediyorsunuz?
• Kendinizi daha iyi hissetmek veya hislerinizi uyuşturmak için yiyecek, uyuşturucu veya alkol kullanıyor musunuz?
• Uyku alışkanlıklarınız değişti mi?
• Baş ağrınız, mide veya bağırsak problemleriniz veya bilinen bir nedeni olmayan başka fiziksel şikayetleriniz mi var?

Değerli çalışanlar bu sorulardan herhangi birine evet cevabı verdiyseniz, iş tükenmişliği yaşıyor olabilirsiniz. Evet cevabı sayınız arttıkça iş tükenmişliği olma olasılığınız yükselmektedir. Öncelikle İş yeri hekiminizle görüşmeli gerek görmesi durumunda Psikiyatri uzmanına başvurmalısınız. Vereceğiniz evet cevapları aynı zamanda depresyon ve benzeri bir sağlık sorununuz da olabileceğini göstermektedir.

İş tükenmişliğinin farklı nedenlerini sıraladığımızda:

• Kontrol Eksikliği: Çalışanın yaptığı iş konusunda söz sahibi olmaması yada çok kısıtlanmasıdır. Örneğin çalışma programını, iş yükünün zamana yayılmasının planlaması vb gibi kararlarda söz hakkı olmaması yada çok kısıtlı olması iş tükenmişliğine yol açabilir. Bunun yanında çalışanın işin gereğini yerine getirebilmek için ihtiyacı olan desteğe, bilgi akışına, ekipmana vb gibi şeylere sahip olmaması da tükenmişliğe katkıda bulunmaktadır.
• Çalışandan Beklenenler Konusunda Netlik Eksikliği: Çalışan, işvereninin, üst yöneticilerinin talepleri konusunda, hedefleri konusunda emin değilse, tamamladıklarının (yaptıklarının) yeterli olup olmadığından başarılı olup olmadığından emin olamaz. Başarı hissini yaşayamaz. Bu durum zaman içerisinde iş tükenmişliğine yol açar.
• Başkalarıyla Çatışmalar: Çalışanlar bazı işyerlerinde zorba yöneticilerle çalışma durumunda kalırlar. İşyerindeki çalışma arkadaşlarınız farklı sebeplerle aralarına almıyor hatta karşı duruş sergiliyor olabilirler. İşveren yada üst yöneticiler çalışanın işi ile fazlaca ilgileniyor ve stresini arttırıyor olabilirler. Bu durum zaman içinde iş tükenmişliğine yol açar.
• Çok Fazla veya Çok Az Olan Talepler: Çalışanın beceri ve yeteneklerinin çok altında bir iş yaptığı durumlarda odaklanmak için gereğinden fazla enerji harcamaya başlar ya da taleplerin beceri ve yeteneklerini çok aştığı durumlarda enerjisi kısa zamanda biter. Bu iki durum da çalışanın yorgunluğuna ve iş tükenmişliğine yol açabilir.
• Destek Eksikliği: Çalışanlar hem işyerlerinde hem de kişisel yaşamlarında yalnız hissedebilirler. Çalışmaları sırasında gerektiğinde danışma veya onaylanma ihtiyacı duyarlar. ihtiyaç duyduklarında bu desteği bulamamaları durumunda çalışanın stresi artar. Bu durum iş tükenmişliğine yol açar.
• İş-Yaşam Dengesi Sorunları: Çalışanın iş yerinde geçirdiği sürenin uzaması sebebiyle özel hayatından özellikle de ailesiyle geçireceği zamanın daralması yada işyerinde enerjisini tüketmesi sebebiyle zamanı olsa da özel yaşamına ve ailesine enerjisi kalmaması hayatının dengesini bozar. Bu dengenin bozulması iş tükenmişliğine yol açar.
• Duygusal Baskı, Empati ile Gelen Baskı: Çalışan sosyal hizmetler, sağlık vb gibi insanlara destek olmayı gerektiren işlerde çalıştığında acze düşen insanların durumları ile kendini, duygu durumunu eşleştirmesi ve gücünün ötesinde olan maduriyetler karşısında aciz kalması strese yol açar. Bu durum da iş tükenmişliğine yol açar.

İş tükenmişliği durumlarında her hangi bir şey yapmamak kişinin durumunu daha da kötüleştirir.

• Bitkin hissetmek.
• Başa çıkabilecek durumda değilim.
• Uyuyamamak.
• Üzgün, öfkeli, sinirli olun ya da umursamayın.
• Daha fazla alkol veya diğer maddeleri kullanın.
• Kalp hastalığı, yüksek tansiyon veya tip 2 diyabet hastası olabilirsiniz.
• Hastalanma olasılığınız daha yüksek olur.

Çalışanın tükenmişlik sendromu genellikle iş yerinde kontrol edemediği durumları içerir.

Değerli Çalışanlar, stresle nasıl başa çıkacağınızı kontrol etmenin yollarını değerlendirelim.

• Doğru ve Etkili İletişim İle Kendinizi İfade Edin: Sizi endişelendiren hususlar hakkında öncelikle işvereninizle, yetkililerinizle konuşmalısınız. Farkında olmadıkları kasıtlı yapmadıkları hususlarda doğru iletişim ile farkındalık yaratabilir, Hedeflerde ulaşılabilir gerçekçi küçük adımlar belirleyin. Sıraya koyun. Pek tabi ki iş yerinde sizin için sorun olan hususların değişmesi olası değilse, sizin için daha uygun olabilecek bir iş arayabilirsiniz. Eisenhower Matrisini öğrenin iş ve özel hayatınızda uygulayın.
• Destek Arayın:  İş arkadaşlarınızdan, arkadaşlarınızdan veya sevdiklerinizden destek isteyin. Başkalarıyla konuşmak başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Ait olduğunuzu hissetmek tükenmişliğe karşı koruma sağlar. İşiniz bir çalışan yardım programı sunuyorsa, sunulan hizmetlere bakın.
• Beyninizi Dinlendirin: Stresle başa çıkmanıza yardımcı olabilecek aktiviteler arayın. Örnekler hayvan beslemek, çiçek yetiştirmek belki bahçe işleri vb gibi sizi zihnen mutlu edecek ve dinlendirecek ile ilgil alanları bulun. Bunların yanı sıra yoga, meditasyon veya tai chi gibi farklı zihin faaliyetlerini de seçebilirsiniz. Nefes egzersizi öğrenin. Günde birkaç kez derin nefes almak kadar basit bir şey bile gerginliği azaltmaya yardımcı olabilir.
• Bedeninizi Çalıştırın: Düzenli beden egzersizleri stresle başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Ayrıca zihninizi işten uzaklaştırabilir. Örnek olarak Halı saha maçı, yürüyüş, bisiklet vb gibi faaliyetlere katılabilirsiniz.
• Uyku Düzeninize Dikkat Edin: Uyku, bedenin ve zihnin refahı geri kazandırır ve sağlığınızı korumanıza yardımcı olur.
• Farkındalığınızı Arttırın: Farkındalık, yargılamadan veya tepki vermeden içinizde ve çevrenizde olup bitenlerin farkında olmaktır. Bu uygulama, işte olanlarla başa çıkmanıza yardımcı olabilir.

Her zaman aklınıza gelmemiş bir seçeneğiniz daha olabileceğini düşünün ve o seçeneği araştırın. Yardım isteyin. Unutmayın, tükenmişlik çağımızın önemli sorunudur. İş tükenmişliğinizin çözümü sizin elinizde.

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.