TSH yüksek.
T3 düşük.

Ve çoğu zaman daha detaylı değerlendirme yapılmadan hemen
tiroid ilacı (levotiroksin) başlanmış oluyor.

Oysa her TSH yüksekliği gerçek hipotiroidi anlamına gelmez.

Önce Tiroid Nasıl Çalışır Onu Anlayalım

Tiroid bezimiz boynumuzda küçük bir organdır ama tüm metabolizmayı yönetir.

Bu bez kandan iyot alır ve iki temel hormon üretir:

• %80 oranında T4
• %20 oranında T3

Burada önemli nokta şudur:
Asıl aktif hormon T3’tür.

T3 hücrelere girer ve:

• Enerji üretimini
• Metabolizma hızını
• Isı üretimini
• Kalp hızını
• Beyin fonksiyonlarını

yönetir.

T4 ise depo hormon gibidir.
Gerektiğinde vücutta T3’e çevrilir.

T4 → T3 Dönüşümü: Asıl Kritik Nokta

Vücutta T4’ü alıp T3’e çeviren özel enzimler vardır.
Bunlara 5-deiyodinaz enzimleri diyoruz.

Bu enzimlerin tipleri:

• D1
• D2

Görevleri:
T4 al → T3 üret → hücreye ver

Bu sistem çalıştığında metabolizma hızlanır.

Ama Vücut Her Zaman Hızlanmak İstemez

Vücut son derece akıllı bir sistemdir.
Her zaman “hızlan” demez.
Bazen de “yavaşla ve enerji koru” der.

Özellikle şu durumlarda:

• Enfeksiyon (virüs, bakteri, mantar)
• Yoğun inflamasyon
• Otoimmün hastalıklar
• Ağır stres
• Ameliyat sonrası dönem
• Kronik hastalıklar

vücut metabolizmayı bilinçli şekilde yavaşlatabilir.

İnflamasyon Varsa Ne Olur?

Vücutta enfeksiyon veya inflamasyon olduğunda bağışıklık sistemi aktifleşir.

Sitokin dediğimiz maddeler artar:

• IL-6
• TNF-alfa
• İnflamatuar proteinler

Bu maddeler sadece enfeksiyonla savaşmaz.
Aynı zamanda metabolizmayı da düzenler.

Ve çok kritik bir etki yaparlar:

T4 → T3 dönüşümünü yapan D1 ve D2 enzimlerini baskılarlar.

Sonuç ne olur?

T3 düşer.
Metabolizma yavaşlar.
Enerji tüketimi azalır.
Oksidatif stres azalır.

Yani vücut adeta frene basar.

Bu Bir Hastalık mı, Yoksa Savunma Mekanizması mı?

Çoğu zaman bu bir hastalık değil,
vücudun koruma mekanizmasıdır.

Vücut şunu der:

“Şu anda enfeksiyon var.
Enerjiyi bağışıklığa ayır.
Metabolizmayı yavaşlat.”

Bu durum tıpta şu isimle bilinir:
Non-tiroidal illness sendromu
ya da
Euthyroid sick syndrome

Yani:
Tiroid hasta değil
ama hormon dengesi geçici değişmiş.

Laboratuvarda Ne Görürüz?

Bu durumda tahlilde:

• T3 düşük
• TSH hafif yüksek
  veya normal

görülebilir.

İşte en çok hata burada yapılır.

Sadece sonuca bakılır:
“TSH yüksek → hipotiroidi → ilaç başla”

Oysa bu gerçek hipotiroidi olmayabilir.

Gerçek Hipotiroidi Nasıl Anlaşılır?

Gerçek tiroid yetmezliğinde:

• TSH yüksek
• T4 düşük
• Anti-TPO yüksek
• Anti-TG yüksek

olur.

Özellikle Hashimoto tiroiditi varsa bu değerler belirginleşir.

Bu durumda ilaç gerekir.
Ama her TSH yüksekliği Hashimoto değildir.

Otoimmün Hastalıklarda da Aynı Mekanizma

Şu hastalıklarda inflamasyon sürekli yüksektir:

• Romatoid artrit
• Lupus
• Ankilozan spondilit
• Ülseratif kolit
• Sedef hastalığı

Bu hastalarda sitokinler sürekli yüksek olduğu için
T4 → T3 dönüşümü baskılanabilir.

T3 düşer.
TSH yükselir.

Ama bu gerçek tiroid yetmezliği değildir.
Sistem yine frendedir.

Selenyum – Herkese Verilmeli mi?

Selenyum çok önemli bir mineraldir.
Çünkü T4’ü T3’e çeviren deiyodinaz enzimlerinin kofaktörüdür.

Ama burada kritik bir nokta var:

Eğer vücut bilinçli olarak frene basmışsa
selenium verip bu sistemi zorlamak doğru olmayabilir.

Özellikle:

• Aktif enfeksiyon
• Yoğun inflamasyon
• Otoimmün alevlenme

varsa önce neden bulunmalıdır.

Selenyum en çok şu durumda faydalıdır:
Hashimoto tiroiditi ve otoimmün tiroid hastalığında.

Hemen İlaç Başlamak Neden Yanlış Olabilir?

Gerçek hipotiroidi yoksa ve
sadece inflamasyona bağlı T3 düşüklüğü varsa:

Erken levotiroksin başlanması:

• Gereksiz ilaç kullanımı
• Çarpıntı
• Kaygı artışı
• Kalp ritim sorunları
• Uzun süre gereksiz ilaç bağımlılığı

oluşturabilir.

Hastalarıma Nasıl Yaklaşıyorum?

TSH yüksek gördüğümde hemen ilaç yazmam.

Şunlara bakarım:

• T3
• T4
• Anti-TPO
• Anti-TG
• CRP
• Sedimentasyon
• Ferritin
• B12
• D vitamini

Eğer inflamasyon varsa önce nedeni araştırırım.

Çünkü bazen sorun tiroid değil,
vücudun başka bir yerindeki gizli enfeksiyon veya inflamasyondur.

SONUÇ

Her TSH yüksekliği hipotiroidi değildir.
Her T3 düşüklüğü ilaç gerektirmez.
Her durumda selenyum kullanılmaz.

Önce şunu anlamak gerekir:

Vücut gerçekten tiroid yetmezliği mi yaşıyor
yoksa bilinçli olarak metabolik frene mi basıyor?

Doğru tedavi ancak doğru yorumla mümkündür.

Tahlil kağıdı değil,
vücudun verdiği mesaj okunmalıdır.

Dr. Mustafa Kebat

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Peki bu hormonlar nasıl oluşur?

Tiroid Hormonu Simülasyonu

1. Beyindeki hipotalamus, TRH diye bir mesaj yollar.
2. Bu mesaj hipofizi uyarır, o da TSH hormonunu üretir.
3. TSHtiroidi uyarır, o da hormon üretir: T4 & T3.
4. Denge bozulursa ortaya çıkar: Diyelim az üretim → hipotiroidi/Haşimato; çok üretim → hipertiroidi/Graves.

İyot Ne İşe Yarar?

İyot, T4 ve T3’ün yapı taşıdır. Kanımızda dolaşır, tiroid bezine girer. Ama işte öyle bir şey var ki: İyot fazla olduğunda bile bu süreç durabilir.

• Lugol iyot: İlave iyot.
  Ama fazla alınca tiroit “dur!” diye sinyal verir, hormon üretimi düşer, TSH yükselir → hipotiroidi benzeri tablo görülebilir.

Haşimato’da İyot Kullanılır mı?

Haşimato, tiroitin yavaş çalışmasıdır ve bu durumda genelde iyottan kaçınılmalıdır. İlave iyot almak, hormon üretimini engelleyip TSH’ı daha da yükseltebilir. Özellikle Haşimato hastaları için Lugol iyot kesinlikle önerilmez.

Gluten, Anti-TPO ve Tiroid İlişkisi

TiroidGluten:

• Gluten, içinde bulunan gliadin ile tiroiddeki tiroit peroksidaz (TPO) enzimine benzeyebilir.
• Vücudumuz bazen TPO için saldırgan davranıp Anti‑TPO antikoru üretir ve bu da tiroid hasarına yol açar.

Guatrojenik Besinler Dikkat Edilmesi Gerekenler

Guatrojenik demek: Tiroid hormon üretimini yavaşlatma etkisi olan besinler demek.
Öne çıkanlar: lahana, ıspanak, soya, keten tohumu, turp, çilek, şeftali, armut, gibi.

• Haşimato → Bu besinlerden uzakta durun.
• Hayden: Hipertiroidi durumunda bu gribi besinler, tiroidi yavaşlatmada faydalıdır.

Selenyum’un Rolü: T4’ü T3’e Çeviren Destekçi

T4 inaktif hormondur, vücutta aktif hale dönüşürken T3’e dönüşür. Bu dönüşümü sağlayan 5’-deyodinaz enziminin çalışması için Selenyum gerekiyor.

• Selenyum eksikse: T4 → T3 dönüşümü zayıf olur, metabolizma yavaşlar, kilo verme zorlaşır.
• Özellikle Haşimato/hipotiroidi durumunda selenyum takviyesi destek olabilir.

Uygulamalı Sonuçlar

1. İyot, sihirli bir enerji verici değil, hormon üretim düzenleyicisidir. Rastgele iyot almak TSH’ı yükseltip metabolizmayı da yavaşlatabilir.
2. Haşimato hastaları kişiye özel planla iyot ilavesinden uzak durmalı.
3. Hipotiroidi varsa, selenyum desteği T4 → T3 dönüşümü için kritik rol oynar.
4. Gluten ve guatrojenik gıdaları sınırlamak, tiroid dostu bir beslenme demektir.

Vücudunuza En İyi Reçeteyi Hekim Yazar

Bu yazının amacı, merakınızı bilimsel bilgilerle desteklemek. Lakin unutmayın ki her türlü takviye, hekim gözetimiyle kullanılmalıdır.

• Lugol iyot almak “iyi gelir” demeyin,
• Herkesin kullanacağı doz ihtiyacına göredir,
• Haşimato ile iyot tuzuna dikkat etmek gerek,
• Ölçüm yoksa uygunsuz selenyum alımı da sorun yaratır.

Yıllık kontrollerle TSH, T4, T3, Anti‑TPO, Anti‑TG, selenium düzeyi ölçümlerinize dikkat,
Böylece “iyot enerjik yapar” klişisinden öte, tiroidinizin karmaşık dengesine akılcı yaklaşmış olursunuz.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Tiroid endokrin bir bezimizdir. vücudumuzdaki yeri; alt, ön boyundadır. İnsan vücudunda tiroid hormonlarının oluşumu ve salgılanmasının yanı sıra iyot homeostazından sorumludur.

Hipotalamus, Küçük nukleuslardan oluşur ve en önemli görevlerinden birisi hipofiz aracılığı ile beyin ve endokrin sistem arasındaki bağlantıyı sağlamaktır.

Tüm omurgalılarda bulunur. İnsanda, kabaca bir badem şeklindedir. Memelilerde beyin merkezleri arasında ilinti sağlar. Hipofiz, alt uç kısmında küçük bir yuvarlak durumundadır. Hipofiz arka lobunun salgıladığı antidiüretik hormon ile oksitosin denen madde hipotalamusta yapılıp hipofize aktarılmaktadır.

• Vücut sıcaklığı mekanizmasını denetler.
• Sempatik sinir sistemini ve hipofizin çalışmasını denetler.
• Susama, acıkma hislerinin merkezi olup vücut ısısını ve kan basıncını ayarlar.
• Ürettiği RF maddesi ile hipofizi uyarır.
• İç denge (homeostas) hipotalamus ile korunur.
• Karbonhidrat-yağ-protein metabolizmasını dengeler.
• Duyguların fiziksel temeli de hipotalamus tarafından oluşturulmaktadır.

HİPOTALAMUS‘tan salgılanan TRH isimli bir hormon gidip Hipofiz Bezini uyarır ve buradan da TSH salgılanır.

Soğuk, stres ve egzersiz TRH salınımını artırır.

Tirotropin Salgılatıcı Hormon (TRH Tiroid Releasing Hormon), hipotalamustaki nöronlar tarafından üretilen ve ön hipofizden tiroid uyarıcı hormon (TSH) ve prolaktin salınımını uyaran hipofizyotropik bir hormondur .

TSH ise kanda ilerliyor ve Tiroit Bezi uyarıyor ve T4+T3 hormonları üretiliyor.

Tiroid hormonları lipofiliktir ve taşıyıcı proteinlere bağlı olarak dolaşır.

Tiroit Uyarıcı Hormon (tirotropin, tirotropik hormon veya kısaltılmış TSH olarak da bilinir), tiroit bezini tiroksin (T4) ve ardından vücuttaki hemen hemen her dokunun metabolizmasını uyaran triiyodotironin (T3) üretmesi için uyaran bir hipofiz hormonudur.

Hipotalamus TRH Hipofiz Bezi TSH Tiroit Bezi T4+T3

Vücutta kontrol mekanizması genelikle geri bildirim (Feedback) sistemi yolu ile işler.

Burada geri bildirim T4 yolu ile olur.

Kanda T4 Referans değer aralığı 0.90 -1.70 ng/dl arasıdır.

Yukarıda yazdığı gibi sistem çalıştı ve Tiroid Bezinde T4 üretildi ve kan seviyesi 1.20 ng/dl oldu. Normal aralıkta ve halen üst sınıra dayanmadığı için üretim devam eder.

1.70 ng/dl seviyesine ulaştığında artık sınır değere gelir.

Kanda yükselenT4 gidip hem hipofiz hem hipotalamus’u etkiler ve yeter artık TRH ve TSH üretme der.

T4 Hipotalamus

T4 Hipofiz Bezi

Eğer kanda T4 seviyesi 0.90 ‘a yaklaşırsa, kanda eksikliği gören Hipotalamus ve Hipofiz Bezi harekete geciyor TRH – TSH üretip yine tiroit bezini çalıştırarak kanda T4 seviyesinin tekrar yükselmesini sağlar.

T4+T3 seviyesinin nasıl dengelendiğini öğrendik. Lakin bunları nasıl yani ne ile üreteceğiz?

T4+T3 üretiminin ana maddesi İYOT

İYOT kan içerisinde sahipsiz bir şekilde dolaşır.

İlk olarakKan’ daki İYOT, taşıyıcı protein Sodyum-İyot Simporter (NIS) sayesinde Tiroit Bezinin içine girmesi sağlanır.

Taşıyıcı protein Sodyum-İyot Simporter (NIS) bildiğimiz yük taşıyan TIR gibi düşünebiliriz. Yükü de İYOT dur.

Akla gelen ilk soru sanırım şu olur. Tiroid Bezi’ne İYOT devamlı mı taşınıyor? T4+T3 hiç durmadan mı üretiliyor? Hipertiroidi olmaz mı? TIR nasıl duruyor? Nasıl fren yapıyor?

TIR’ ımızın fren sistemini kitleyen ve taşımayı durduran İYOT ‘ dur. Yani kanda İYOT belirli bir seviyenin üzerine çıktığında; Taşıyıcı protein Sodyum-İyot Simporter (NIS) bildiğimiz yük taşıyan TIR otomatik olarak fren yapar ve durur.

İşte burada soru şu: İYOT Tiroit Bezi ‘ne girdiğinde nasıl T4+T3 üretiliyor?

Eveeetttt….T4 ve T3 hormonunu kana verdik.

Her zaman olduğu gibi enzimin çalışmasını başlatacak (katalizör) gerekir. Burada SELENYUM dur.

Tiroid Bezi çalışmasının basit bir anlatımla ana mekanizması bu şekildedir.

Ayrıca; Herhangi bir tiroid anormalliğini taramak için tercih edilen ilk testler TSH ve serbest tiroksin (serbest T4) testidir.

Bunlar anormalliğin merkezi olarak tiroid bezinden (birincil), periferik olarak hipofizden (ikincil) veya hipotalamustan (üçüncül) kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirler.

Birincil hipotiroidizmden şüpheleniliyorsa, tiroid bezi yeterli tiroid hormonu salgılamıyordur. Bu nedenle, TSH seviyeleri uygun şekilde yükselecek, serbest T4 seviyeleri ise daha düşük olacaktır.

Birincil hipertiroidizmde, serbest T4 seviyeleri anormal şekilde artacaktır ve TSH seviyeleri uygun şekilde düşecektir.

TSH reseptör antikorları veya tiroid peroksidaz antikorları gibi diğer laboratuvar testleri sırasıyla Graves hastalığı veya Hashimoto tiroiditinin teşhisine yardımcı olabilir

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Tiroid hormonu, insan vücudundaki hemen hemen tüm çekirdekli hücreler üzerinde etki göstererek, genel olarak hücrelerin fonksiyonlarını ve metabolizmalarını artırır.

• Pozitif kronotropik ve inotropik etkilerle kardiyak çıktı, atım hacmi ve dinlenme kalp hızı artar. Aktif tiroid hormonu, kasılma kuvvetini ve hızını artırmak için miyokardiyal hücre içi kalsiyumu artırır. Eş zamanlı olarak, cilt, kas ve kalpteki damarlar genişler ve bunun sonucunda periferik vasküler direnç azalırken, renin-anjiyotensin-aldosteron sisteminin aktivasyonu yoluyla kan hacmi artar.

• Bazal metabolizma hızı (BMR), ısı üretimi ve oksijen tüketimi, mitokondriyal ayrıştırma proteinlerinin tiroid hormonu aktivasyonu yoluyla yükselir. Glikoz ve yağ asidi alımı ve oksidasyonu da artar, bu da artan termojenezle sonuçlanır ve artan ısı dağılımını gerektirir. Hipertiroidizmdeki ısı intoleransı, termojenezdeki bu artışa atfedilebilir. Artan termojenezin telafisi, kan akışındaki, terlemedeki ve ventilasyondaki artışlar yoluyla tiroid hormonu tarafından da aracılık edilir.

• Dinlenme solunum hızı ve dakika ventilasyonu, artan oksidasyon oranlarına karşı arteriyel oksijen konsantrasyonunu normalleştirmek için aktif tiroid hormonu, triiyodotironin (T3) tarafından uyarılır. T3 ayrıca eritropoietin ve hemoglobin üretimini uyararak ve gastrointestinal sistem yoluyla folat ve kobalamin emilimini destekleyerek dokulara oksijen iletimini destekler.

• T3, fetal büyüme merkezlerinin ve doğrusal kemik büyümesinin, endokondral ossifikasyonun ve doğumdan sonra epifiz kemik merkezi olgunlaşmasının gelişiminden sorumludur. Ek olarak, T3 yetişkin kemik yeniden şekillenmesini ve hücre dışı bağ dokusunda mukopolisakkaritlerin ve fibronektinin bozunmasını simüle eder.

• T3 sinir sistemini uyarır ve bunun sonucunda uyanıklık, tetikte olma ve dış uyaranlara karşı duyarlılık artar. Tiroid hormonu ayrıca periferik sinir sistemini uyarır ve bunun sonucunda periferik refleksler ve gastrointestinal ton ve hareketlilik artar.

• Tiroid hormonu ayrıca üreme sağlığı ve diğer endokrin organ fonksiyonlarında da rol oynar. Hem yumurtlama döngüsünü hem de spermatogenezi düzenleyerek hem erkeklerde hem de kadınlarda normal üreme fonksiyonunun düzenlenmesini sağlar. Tiroid hormonu ayrıca hipofiz fonksiyonunu düzenler; büyüme hormonu üretimi ve salınımı tiroid hormonu tarafından uyarılırken prolaktin üretimi ve salınımı inhibe edilir. Ek olarak, bazı ilaçlar da dahil olmak üzere birçok maddenin renal klerensi, aktive edilmiş tiroid hormonunun böbrek kan akışını ve glomerüler filtrasyon hızını uyarması nedeniyle artırılabilir.

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.