Dalış, insanı bambaşka bir dünyaya açan, hem zihinsel hem de fiziksel disiplin gerektiren benzersiz bir deneyimdir. Ancak suyun büyüleyici maviliğine inmeden önce, çok temel bir gerçeği anlamak gerekir: İnsan vücudu, basınç değişimlerine karşı son derece hassastır. Bu hassasiyetin en kırılgan noktalarından biri ise orta kulaktır.

Orta kulak dengelemesi; basınç farklılıklarının yol açtığı ağrı, hasar ve kalıcı yaralanmaları önleyen temel bir dalış becerisidir. Güvenli bir dalgıç olmanın yolu yalnızca ekipman kalitesinden ya da fiziksel kondisyonundan geçmez — ən az onlar kadar önemli olan, basıncı doğru yönetebilme yeteneğidir.

Orta Kulak – Sert Duvarlar Arasında Hassas Bir Denge

Orta kulak boşluğu, üç küçük kemik (çekiç, örs, üzengi) ve onları çevreleyen hava dolu bir alanla kulak zarının arkasında yer alır. Bu boşluk, neredeyse tamamen sert kemik yapılarla çevrilidir. Yani dış basınç arttığında bu alanın kendi kendine genişleyip küçülmesi mümkün değildir.

İşte burada kritik soru ortaya çıkar:

Ortam basıncı arttığında, orta kulak bu artışa nasıl uyum sağlar?

Cevap: Gaz ekleyerek.

Bu gaz, östaki borusu aracılığıyla burun boşluğundan orta kulağa iletilir. Ancak östaki borusu normalde kapalıdır. Sadece yutkunma, esneme veya özel tekniklerle kısa süreliğine açılır.

Bu mekanizma, su üzerinde fark edilmeyecek kadar küçük bir hareket olsa da, su altında hayat kurtarıcı bir rol oynar.

İniş Sırasında Neler Olur? – Boyle Yasası Sahneye Çıkar

Dalgıç suya indikçe, üzerinde bulunan su sütununun ağırlığı artar ve ortam basıncı yükselir. Bu artış:

• Her 10 metre derinlikte yaklaşık 1 atmosfer (atm) ek basınç
• Yaklaşık her metre başına 0,1 ata / 0,1 bar artış anlamına gelir

Boyle Yasası’na göre:

Sabit sıcaklıkta, bir gazın hacmi basınçla ters orantılıdır.

Yani ortam basıncı arttıkça, orta kulaktaki havanın hacmi azalmak ister. Ancak bu alan genişleyemediği için kulak zarı içe doğru çekilir.

Bu çekilme:

• Önce hafif rahatsızlık
• Sonra ağrı
• Daha sonra sıvı sızıntısı ve kanama (barotravma)
• En sonunda da kulak zarı yırtılması ile sonuçlanabilir

Bazı önemli eşikler:

• 5 psi fark → Bazı bireylerde kulak zarı yırtılabilir
• 10 psi fark → Çoğu kişide yırtılma kaçınılmazdır

Bu zarar sadece ağrılı değil; kalıcı işitme kaybına kadar gidebilen ciddi bir sorundur.

Yükselişte Tehlike Biti mi? Hayır. Sadece Şekil Değiştirir

Yükselme sırasında ortam basıncı azalır, bu kez orta kulaktaki hava genleşmek ister. Eğer bu hava dışarı çıkamazsa, içeride bir aşırı basınç oluşur.

Östaki borusu normalde, basınç dışarıyı geçtiğinde kendiliğinden açılır ve fazla havayı tahliye eder. Ancak bu tahliye her iki kulakta eşit hızda gerçekleşmezse:

Alternobarik vertigo adı verilen baş dönmesi, yön kaybı ve mide bulantısı gelişebilir.

Bu da özellikle su altında büyük bir risk yaratır.

Yaklaşık 66 cm su basıncı farkı bile baş dönmesine neden olabilir. Bu çok küçük bir derinlik farkıdır — sadece 2 fit / 60 cm!

Eşitleme Teknikleri – Dalgıcın Gizli Silahları

Orta kulak sağlığını korumak için geliştirilen birçok farklı teknik vardır. Bunlar doğru şekilde uygulandığında güvenli ve etkilidir.

Asla sert yapma! Aşırı basınç iç kulağa zarar verebilir.

Özellikle yükselişte çok etkilidir.

Daha profesyonel ve kontrollü bir yöntemdir. Serbest dalgıçlar bunu sıklıkla kullanır.

Bu, özellikle östaki borusu dar olan kişilerde oldukça işe yarar.

Doğru Eşitleme İçin Altın Kurallar

Dalışa başlamadan önce:
Kulaklarını birkaç kez dene, açılıp açılmadığını kontrol et

İlk 3–4 metrede çok daha sık eşitle

Ayakların aşağı, başın yukarı olacak şekilde dik dal

İniş hızını kontrol etmek için iniş hattı kullan

Ağrı varsa → DERHAL DUR

Birkaç metre yukarı çık ve tekrar dene

“Zıplayarak inme” yapma

Tıkalı olan kulağı yukarıda bırak

Eşitleme olmazsa → DALIŞI İPTAL ET

Unutma:
Hiçbir dalış, sağlığından daha değerli değildir.

Ne Zaman Asla Dalma?

Şu durumlar varsa dalış kesinlikle önerilmez:

• Üst solunum yolu enfeksiyonu
• Sinüzit
• Alerjik rinit (saman nezlesi)
• Şiddetli burun tıkanıklığı
• Deviasyon (burun kemiği eğriliği)
• Yeni geçirilmiş kulak enfeksiyonu

Bu durumlar östaki borusunun açılmasını zorlaştırır ve barotravma riskini katlar.

İlaçlar Konusunda Dikkat!

Bazı dalgıçlar burun spreyleri veya dekonjestan ilaç kullanır. Ancak burada çok dikkatli olunmalıdır:

• İlacın etkisi dalış sırasında biterse → ters blok oluşur
• Uzun süreli kullanımlarda → geri tepme tıkanıklığı gelişir
• Yan etkiler → Baş dönmesi, çarpıntı, dikkat kaybı

Bu nedenle:

Hekime danışılmadan ve önceden test edilmeden asla dalıştan önce ilaç kullanılmamalıdır.

Eşitleme = Güvenlik + Bilinç + Eğitim

Orta kulak dengelemesi yalnızca teknik bir detay değil; dalgıcın hayatta kalma becerisidir.

Doğru şekilde öğrenildiğinde:

• Kulak sağlığı korunur
• Dalış keyfi artar
• Panik ve korku azalır
• Performans yükselir
• Uzun vadede işitme sağlığı güvence altına alınır

Unutulmaması gereken en önemli cümle ise şudur:

Eşitleme yapmadan yapılan her iniş, bilinçli olarak kulağı riske atmaktır.

Bu nedenle her güvenli dalgıcın ilk eğitimi:
Basıncı anlamak, eşitlemeyi ustalaştırmaktır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Basınç Teorisi & Fizyoloji

Eşitleme Biyomekaniği

Orta kulak hacmi, östaki borusunun açılmasıyla buruna hava aktarılmasını gerektirir. Bu çünkü orta kulak duvarları ve zarı esneklik sınırına ulaşmıştır. Östaki borusu normalde kapalıyken yutkunma/çene hareketi ile kısa süreli açılır.

Eşitleme Teknikleri

Eşitleme Uygulamaları & İpuçları

• İnişe başlamadan önce her teknikle orta kulak ve sinüsleri nazikçe aktive edin.
• Dikey iniş uygulayın: Ayaklar ilk, yüzey normal pozisyonda olsun; hava doğal akış ile yukarı hareket eder.
• İlk 3–4 metrede, her 1–2 metrede bir eşitleme yapın.
• Ağrı karşısında durun! Minimal ağrı bile eşitlemenin yetersiz olduğunu gösterir.
• Eşitleme başarısızsa yavaşça yüzeye çıkın, sonra yeniden deneyin. Ani zıplamalar barotravmayı kötüleştirir.
• Kulak hastalığı, soğuk algınlığı, alerji varsa, mutlaka dalışı iptal edin.
• Dalgıçlar için alarm sinyalleri: Kulakta doluluk/ağrı, işitme değişikliği, baş dönmesi – hemen yüzeye çıkılmalı.

Dekonjestan Kullanımı

• Özellikle soğuk algınlığı veya alerji varsa, doktor önerisiyle oral veya nazal dekonjestan kullanılabilir.
• Burun spreyleri rebound (geri tepme) etkisi yapabilir; uzun süreli kullanım sorun yaratabilir.
• Dalış öncesi test edilmeli ve bireysel tolerans belirlenmeli.

Olası Komplikasyonlar & Müdahaleler

• Orta kulak barotravması – ağrı, kulak zarı peteşisi, işitme kaybı.
• İç kulak yaralanmaları – vertigo, kalıcı işitme kaybı, tinnitus.
• Dekompre- syo hastalığı (ICD), kalorik/vestibüler vertigo değerlendirmesi gerekebilir.
• Semptomlar kalıcıysa doktor/ENT müdahalesi mutlaktır.

Eşitleme Protokolü Bir Rutin Olmalı

Dalgıcın en güçlü ekipmanı: sağlam bilgi + duyarlı eşitleme tekniğidir.

Profesyonel Sualtı adamlarında

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Dalış tıbbı https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/378050/

Çevresel Fizyoloji ve Dalış Tıbbı https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29456518/

Uçuş ve dalışla ilişkili sağlık tehlikeleri. KBB yönleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2210584/

Kulak Burun Boğaz ve spor tüplü dalış. Güncelleme ve yönergeler https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2857546/

KBB tıbbında dalışın sağlık yönleri. Bölüm I: Dalışla ilişkili hastalıklar https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15221085/

Dalış sporlarının kulak burun boğaz yönleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8407383/

Kulak burun boğazda dalışın tıbbi yönleri. I. Barotravma ve dekompresyon hastalığı https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11199465/

SCUBA Dalgıçlarında İç Kulak Rahatsızlıkları: Bir İnceleme https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34100753/

Baroparezi Nasıl Oluşur?

Yüz siniri (yedinci kranial sinirler) kastan beyne giderken orta kulak boşluğunun duvarındaki kanaldan geçer. Gülümsememize, kaşlarımızı çatmamıza, burnumuzu kırıştırmanıza ve kaşlarınızı kaldırmamıza yardımcı olan yüzümüzdeki birkaç kası kontrol eder. Ayrıca duyusal ve parasempatik işlevleri de vardır.

Genel olarak insanların çoğunda kastan beyne giden sinir üzerinde orta kulak boşluktaki basınç değişikliklerinin normalde çok az veya hiç etkisi olmaz.

Lakin bazı kişilerin yüz siniri, kemik duvardaki kanalda olması gerekirken onun yerine orta kulak boşluğundan sadece ince bir zarla ayrılır. Böyle bir kişi orta kulakta kılcal basınca eşit veya daha fazla bir aşırı basınç yaşarsa, yüz sinirine giden kan dolaşımı durur, yüz siniri işlevselliğini kaybeder ve yüz kası felç olur (yüz baroparezi).

Bu basınç değişikliği, uçakta uçuş sırasında veya tüplü dalış yaparken olabilir.

Bu kişilerin şansı tarafı orta kulaktaki basınç maruziyetten kısa bir süre sonra normale döner, sinire giden kan dolaşımı geri normae döner ve canlılığı sağlar.

Yüz baroparezi, uçuşlarda veya ardısıra dalışlarla tekrarlama eğilimi gösterir.

Yüz Baroparezi – Yüz sinir felcinin belirtileri nelerdir?

Yüz baroparezi, yüz siniri felci belirtileri ile hemen hemen aynıdır. Ayrıntıları belirleyen sinirin hangi kısmının etkilendiğidir. Ortaya çıkan belirtiler geçicidir.

Yüzünüzün bir kısmının veya tamamının kaslarında güçsüzlük.
Yüz kaslarında spazmlar.
Kaş ve/veya göz kapağı düşüklüğü .
Gözlerinizi kapatmada veya göz kırpmada zorluk çekme.
Gözyaşı üretiminin azalmasına bağlı kuru göz .
Bir kulakta ses toleransının azalması (hiperakuzi).
Çarpık gülümseme veya yüz ifadesi.
Anlaşılmaz konuşma veya peltek konuşma .
Yeme ve içmede zorluk.
Tat duyusunda azalma ve ağız kuruluğu .

Bu belirtilerin tamamı veya bir kısmı görülebilir.

Yüz Baroparezi Oluştuğunda Ne Yapılmalı?

Yüz Baroparezi Sonrası Ne Zaman Dalış – Uçuş Yapılabilir?

Yüz baroparezi, ortam basıncının normale (Doğal ortam basınncına) dönmesi sonrasında saatler içinde kendi kendini sınırlar ve kendiliğinden düzelir, Lakin dalışın tekrarlanması veya tekrar uçuş yapılması ile tekrarlayabilir.

Yüz baroparezi bulguları tamamen ortadan kalktığında dalışa veya uçuşa devam edilebilir. Lakin bu kararı vermeden önce ortaya çıkan bulgulara yüz barotravmasının sebep olduğu netleştirilmelidir.

Dikkat Baroparezi

Daha önce yüz baroparezi geçirmiş kişilerin scuba dalış ve uçuş öncesi daha dikkatli olmaları gerekir. Yüz baroparezisinin olası tekrarı durumunda doğru müdahale edilebilmesi için budylerine veya uçuş eşlikçilerine sağlık durumları hakkında önceden bilgi vermeleri çok önemlidir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Yüz Siniri https://my.clevelandclinic.org/health/body/22218-facial-nervehttps://my.clevelandclinic.org/health/body/22218-facial-nerve

Uçak yolculuklarında tekrarlayan yüz baroparezisinin endoskopik sinüs cerrahisi ile giderilmesi: Bir olgu sunumu https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23772484.2023.2228484

Tüplü Dalışın Nörolojik Komplikasyonları https://www.aafp.org/pubs/afp/issues/2001/0601/p2211.html

Kulak zarı (Timpanik membran), dış kulak yolu ile orta kulak boşluğunu ayıran ince zar şeklinde elastik bir dokudur.

Kulak zarı (Timpanik membran) yırtılması – delinmesi (perforasyonu), dalış esnasında derine inildikçe orta kulak ile dış ortam basıncının eşitlemesini yapılamaması nedeniyle oluşur.

Kulak zarı (Timpanik membran), orta kulakta bulunan küçük kemiklerden (işitsel ossiküller) oluşan bir zincire bağlıdır.

Kulak zarı (Timpanik membran), orta kulak boşluğunun steril ortamı ile dış kulak yolu arasında mikroorganizmalara ve diğer dış etkenlere karşı engelleyici bir bariyer görevi görür.

Kulak zarı (Timpanik membran) yırtığı, orta kulakta basıncını eşitlemeden dalış derinliğini arttırma, kuvvetli bir Valsalva manevrası yapma, kulağa / kafaya gelen bir darbe, patlama etkisi ile basınca bağlı veya sese bağlı akustik travma sonucu oluşabilir.

Kulak Zarı (Timpanik Membran) Yırtılması Olduğunda

• Dalışta iniş sırasında kulak ağrısının aniden durması
• Kulaktan berrak veya kanlı akıntı
• İşitme kaybı oluşması
• Kulak çınlaması (tinnitus) başlaması
• Dönme hissi (vertigo) başlaması
• Vertigodan kaynaklanabilen mide bulantısı veya kusma başlaması ile belirtiler verir.

Kulak Zarı (Timpanik Membran) Yırtılması İyileşmesi

Kulak zarı (Timpanik membran) yırtılması veya deliği kendiliğinden iyileşmeyebilir, tedaviye ve tedavinin niteliğine hekim kontrolünde karar verilir.

• Kulak Zarı Yaması:  KBB uzmanı tarafından yırtığın kenarlarına zar dokusunun büyümesini sağlamak için kimyasal uygulama ve ardından kulak zarı dokusuna destek sağlamak üzere deliğin üzerine bir kağıt yama yapılmasıdır.

• Ameliyat:  Kulak zarındaki yırtılma veya delik (defekt) büyük olup yama tekniği uygulanamadığı durumlarda, KBB uzmanı kişinin kendi dokusundan küçük bir parça aldığı ve kulak zarındaki deliğin üzerine yerleştirdiği ameliyatla (timpanoplasti) düzeltilebilir.

Ne Zaman Dalabilirsiniz?

Kulak zarı (Timpanik membran) yırtılması veya deliği sonrası tedavi sürecinin sonunda KBB uzmanı tarafından yapılan muayenede, iyileşmenin gerçekleştiği ve östaki borusunda sorun olmadığı tespit edilmesi sonrası yeniden dalışa izin verilir. İyileşme ve dalışa geri dönülebilme süresi birkaç aydır.

Kronik perforasyonlar – iyileşmeyen kulak zarı (Timpanik membran) yırtılması veya deliği dalış için kesin kontrendikasyondur.

Nasıl Önleyebilirsiniz?

Orta Kulak Barotravmada O’Neill Sınıflaması

O’Neill derecelendirme sistemi, orta kulak barotravmasının şiddetini derecelendirmenin yeni bir yoludur. Basitleştirilmiştir ve tedaviyi yönlendirmek için yeterli ayrıntılarla daha tutarlı bir tanı sağlaması beklenmektedir.

0. Derece – Östaki Borusu Disfonksiyonu

• Kulak zarının basınca maruz kalmadan önceki anatomik görünümünü. Yukarıda soldaki (A) fotoğraf.
• Östaki disfonksiyonunda anatomik bir değişiklik görülmüyor (travma yok) semptomlar var. Yukarıda sağdaki (B) fotoğraf.

1. Derece – Barotravma

• Kulak zarı çevresinde damarlarda belirginleşme ve kulak zarında normal görüntüsüne göre kızarıklık (eritem) görülür. Yukarıda soldaki (A) fotoğraf.
• İlerledikçe orta kulak boşluğunda sıvı veya hava tutulması (görünür kabarcık) sebeyle kulak zarı görünümü. Yukarıda sağdaki (B) fotoğraf.

2. Derece – Barotravma

• Timpanik membran veya orta kulak boşluğunda hafif kanama görülür. Yukarıda soldaki (A) fotoğraf.
• Son safhada kulak zarında yırtılma – delik (perforasyon) meydana gelir. Yukarıda sağdaki (B) fotoğraf.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Barotravma https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482348/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482348/

Timpanik membranın değerlendirilmesinde O’Neill derecelendirme sistemi: Klinik hiperbarik hastalar için pratik bir yaklaşım https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26152108/

Orta Kulak Barotravması https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499851/

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Barotravma, çevredeki gaz veya sıvı ile havalandırılmamış vücut boşluğu (örneğin sinüsler, akciğerler) veya bir doku düzlemi arasında giderilmeyen basınç farkından kaynaklanan fiziksel doku hasarıdır.

Hasar, sıkıştırıcı/genişletici kuvvetler ve kesme nedeniyle oluşur ve dokuların aşırı gerilmesine yol açar.

Barotravma genellikle sinüs yaralanmasına veya orta kulak yaralanmasına neden olur, ancak yüz yaralanması, diş yaralanması, gastrointestinal (GI) rüptürü, pnömotoraks, pulmoner hemoraji, mediastinal ve subkutan amfizeme de neden olabilir.

Pulmoner dokudaki yırtıklar gazın dolaşıma girmesine izin verebilir. Bu, uzak bölgelerde dolaşımın emboli şeklinde tıkanmasına neden olur veya normal organ fonksiyonunu engeller.

Orta Kulak Barotravması

Orta kulak barotravması, dalış (scuba) veya uçuş sırasında orta kulaktaki hava boşluğundaki basıncın eşitlenememesi sonucu orta kulakta sıvı ve kan birikmesi veya kulak zarının yırtılmasıdır.

Orta Kulak Barotravması Gelişimi

Timpanik boşluktaki hava basıncı —orta kulaktaki hava dolu boşluk— çevredeki ortamın basıncıyla eşitlenmelidir.

Östaki borusu boğazı timpanik boşluğa bağlar ve basınç eşitlemesi gerektiğinde gaz için geçiş sağlar. Bu eşitleme normalde çok az çabayla veya hiç çaba sarf etmeden gerçekleşir. Yutma veya esneme gibi çeşitli manevralar bu süreci kolaylaştırabilir.

Östaki borusundaki bir tıkanıklık, özellikle basıncın hızla değiştiği iniş sırasında eşitlemenin sağlanamamasına yol açabilir.

Timpanik boşluktaki basınç, çevreleyen dokunun basıncından düşükse, bu dengesizlik orta kulak boşluğunda göreceli bir vakuma neden olur. Dokunun şişmesine, kulak zarının içe doğru şişmesine, sıvı sızmasına ve yırtılmış damarların kanamasına neden olur.

Belirli bir noktada eşitlemeye yönelik aktif bir girişim boşuna olacaktır ve güçlü bir Valsalva manevrası iç kulağa zarar verebilir. Sonunda kulak zarı yırtılabilir; bu, Orta Kulak Barotravması ile ilişkili ağrıyı hafifletebilir, ancak mümkünse kaçınılması gereken bir sonuçtur.

Orta Kulak Barotravması gelişimine katkıda bulunabilecek faktörler arasında soğuk algınlığı, alerjiler veya iltihaplanmalar bulunur — şişmeye neden olabilen ve östaki borularını tıkayabilen durumlar. Kötü dengeleme teknikleri veya çok hızlı iniş de Orta Kulak Barotravması gelişimine katkıda bulunabilir.

İniş sırasında orta kulak basıncını dengeleyemeyen dalgıçlar önce kulaklarında rahatsızlık hissederler (tıkalı kulaklar) iniş devam ettikçe bu şiddetli ağrıya dönüşebilir.

Daha fazla inmek sadece kulak ağrısını şiddetlendirir ve bunu kısa süre sonra orta kulakta seröz sıvı birikmesi ve kanama izler.

Daha fazla inmeyle kulak zarı yırtılabilir ve ağrıyı hafifletebilir; bu yırtılma baş dönmesine, işitme kaybına ve enfeksiyona neden olabilir.

Orta Kulak Barotravması Durumunda

Dalış sırasında:  İniş sırasında kulak rahatsızlığı hissettiğinizde, inmeyi bırakmalı ve eşitlemeyi denemelisiniz. Gerekirse, eşitlemeyi sağlamak için yavaşça birkaç metre yükselin. Eşitleme sağlanamazsa, dalışı güvenli bir şekilde sonlandırmalısınız.

İlk yardım:  Dalıştan sonra kulaklarınızda doluluk hissettiğinizde, daha fazla dalmaktan kaçının. Burun tıkanıklığı giderici sprey veya damla kullanımı burun mukozasının ve östaki borusu mukozasının şişmesini azaltacaktır, bu da östaki borusunun açılmasına ve orta kulaktaki sıvının boşaltılmasına yardımcı olabilir.

Kulağınıza damla damlatmayın.

Tedavi:  Kulak kanalından sıvı veya kan akıntısı varsa veya kulak ağrısı ve doluluk birkaç saatten uzun sürerse bir doktor değerlendirmesi isteyin.

İç kulak barotravmasının bir belirtisi olabilecek vertigo ve baş dönmesi varsa acil bir değerlendirme almalısınız.

Dalıştan sonra şiddetli vertigo ve mide bulantısı acil tıbbi bakım gerektirir.

Orta Kulak Barotravması Sonrası Dalış İçin Uygunluk Muayenesi

Orta kulak baro travma şüphesi olan dalgıcın muayenesi öncesinde dalış yaptığı ve sorun yaşadığı zamana ait ayrıntılı bilgi alınmalıdır.

Aşağıdaki sorular ve yanıtları hem tedavi için hem de dalgıcın tekrar bir orta kulak barotravması geçirmesinin önüne geçmek için önemlidir.

• Ortam sıcaklığı, deniz koşulları, dalışın derinliği ve süresi neydi?
• Dalış profiline göre semptomlar ne zaman başladı (inişte, dipte, çıkışta veya yüzeye çıktıktan sonra)?
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, hemoptizi, baş ağrısı, burun kanaması, kulak çınlaması, baş dönmesi, mide bulantısı, kusma veya yönelim bozukluğu var mıydı?
• Dalgıç kulaklarını ‘temizlemekte’ zorluk çekti mi?
• Valsalva manevrası gerekli miydi?
• Dalgıç çıkışta nefesini tuttuğunu hatırlıyor mu?
• Önceki herhangi bir URI, sinüs enfeksiyonu, burun akıntısı, kulak ağrısı, alerji, astım veya göğüs ağrısı var mıydı?
• Daha önce burun polipi, astım, KOAH, işitme kaybı öyküsü var mıydı?
• Dalgıç burun veya ağız dekonjestanları kullanıyor muydu?
• Dalgıç bronkodilatör veya sistemik steroid kullanıyor muydu? 

Yaralanmanın iyileştiğine ve östaki borusunun çalıştığına hekim karar verirse dalışa geri dönüş düşünülebilir.

Orta Kulak Barotravması, sonrası uçuş ve dalış kısıtlamalarını yönlendirmede yararlı olan modifiye Teed sınıflandırması kullanılarak derecelendirilebilir.

Orta Kulak Barotravması Önleme

• Burun ve boğazınızı etkileyen bir enfeksiyon veya alerjiniz varsa dalış yapmayın.
  • Zorunlu iseniz işyeri hekiminizin yada KBB hekiminizin onayı ile fenilefrin veya oksimetazolin burun damlaları veya burun spreyi gibi bir dekonjestan dalışa başlamadan 60 dakika önce kullanabilirsiniz.
• Sıkışıklık veya soğukta dalış yapmayın.
• Dalışınızda inişinizi yavaş gerçekleştirin. Birkaç denemeden sonra eşitlemeyi başaramazsanız, haftanın geri kalanında dalış yapmanızı engelleyebilecek önemli yaralanmaları önlemek için dalışı güvenli bir şekilde sonlandırın.

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Kulak, dış kulak, orta kulak ve iç kula olarak bölümlere sahiptir.

Dış kulak, kulak kepçesinden başlayarak (pinna) kulak zarına (timpanik membran) kadar olan kulak kanalını içerir. Dış kulağın yüzeyi, kulak kiri üreten bezlerden zengin bir deri ile kaplıdır.

Dış kulağın işlevi, akustik dalgaları timpanik membrana ve dolayısıyla orta kulağa yönlendirmektir.

Orta kulak, kafatası kemikleri arasında yer alan temporal kemikteki bir boşluktur. Dış kulağın sonunda yer alan kulak zarı ile başlar ve iç kulak tarafında oval pencere zarına bağlı zincir gibi dizilmiş üç küçük kemik (işitsel kemikçikler) içerir. Östaki borusu aracılığıyla boğaza bağlanır. Burun ve boğazda bulunan dokuya benzer ince bir doku tabakasıyla kaplıdır.

Dalış yapanlar için oldukça önemli olan orta kulak boşluğu, kişinin bulunduğu ortam basıncındaki hava ile doludur ve ortam basıncı değiştiğinde (dalma veya uçma sırasında olduğu gibi) havanın dış ortam basıncı ile eşitlenmesi gerekir.

Eşitleme, dalıcının (Valsalva, Toynbee, Frenzel, Yawning ve Chewing manevralarından kendine uygun olanı kullanarak) boğazındaki havayı orta kulağa bağlayan östaki borularından içeri veya dışarı hareket ettirmesiyle sağlanır.

İç kulak – labirent, biri diğerinin içinde olmak üzere iki sıvı dolu bölmeye ayrılmıştır. Koklea (işitme organı) ve vestibül – yarım daire kanallarından (denge organları) meydana gelir. Koklea ve vestibül, işitsel ve vestibüler (denge) sinirlerin kaynağıdır.

İki bölmedeki sıvı, her birinin içerdiği tuz türüne göre farklılık gösterir.

Dış veya kemikli bölmedeki sıvı, kandaki tuz bileşimine veya beyinde bulunan sıvılara benzeyen bir sodyum tuzu çözeltisi (perilenf adı verilir) ile doludur.

İç veya zarlı bölme, normalde vücudun hücrelerinin içinde bulunan sıvıya benzeyen bir potasyum tuzu çözeltisi (endolenf) ile doludur.

Zarlı bölmenin bazı kısımlarını kaplayan ve zarlı bölmeye potasyum “pompalayan” özel hücreler, iki bölme arasındaki konsantrasyon farkını korur.

Bu iki sıvının kimyasal bileşimindeki fark, duyusal hücrelerin aktivitelerini güçlendiren kimyasal enerji (bir pil gibi) sağlar.

Bu iş bölümü iç kulağa özgüdür çünkü başlıca hücrelerin işlevi diğer hücreler tarafından sağlanan kimyasal enerjiye dayanır.

Kalp kasları, beyin veya gözün retinası olsun, hemen hemen tüm diğer sistemlerde başlıca hücreler işlevlerini yerine getirmek için kullandıkları enerjiyi üretmek üzere besinleri ve oksijeni birleştirmelidir.

İç kulakta metabolik süreçler, işitme organından yarım milimetre uzakta bulunan stria vaskülaris adı verilen bir organ tarafından gerçekleştirilir.

Stria vaskülaris, esasen elektrik akımının işitmeyi sağladığı bir pildir. Eğer bir gün bu güç kontrol altına alınabilirse işitme cihazları için pil yerine kullanılabilir. O kadar güçlü elektrik üretebilir.

Kulağın Anatomisi

• Dış kulak: Kulağın kepçesiden başlayan,kulak yolundan timpanik membrana kadar olan kısımdır.
• Orta kulak: Esas olarak timpanik membran ile iç kulak arasında bulunan hava dolu bir boşluktur. Üç bileşeni vardır:
  • Orta kulak boşluğunun kendisi
  • Malleus (Çekiç), İncus (Örs) ve Stapes (Üzengi)
  • Mastoid hava hücreleri
• İç kulak: İç kulak bir duyu organıdır, biri diğerinin içinde olmak üzere iki sıvı dolu bölmeye ayrılmıştır. Merkezi Sinir Sisteminin (MSS) bir parçasıdır ve iki işlevi vardır:
  • İşitsel: Salyangoz, ses dalgalarını elektriksel uyarılara dönüştürerek beyne iletir.
  • Denge: Yarım daire kanallarındaki sensörler (silialar) ile dengeyi, pozisyonu ve üç eksenli ivmeyi kontrol etmemize yardımcı olur.

Nasıl İşitiriz

1. Ses kulak kepçesi ve kulak kanalı tarafından yönlendirilir ve kulak zarına çarparak titreşmesine neden olur, bu da orta kulaktaki küçük kemikçiklerin (malleus, incus ve stapes) kemikçiklerin tepki olarak aynı anda hareket etmesine neden olur.
2. Üzengi kemiği kokleadaki oval pencerey titreştirerek kokleanın sıvısında dalgalanmalar yaratır.
3. Bu kapalı bir sistem olduğundan, oval pencere içeri doğru itildiğinde yuvarlak pencere dışarı doğru itilir.
4. Bu dalgalanma, su akıntısının deniz tabanındaki bitkileri hareket ettirmesi gibi, tüy hücrelerinin uçlarındaki stereosilyaları hareket ettirir.
5. Stereosilyaların bu hareketi, işitme sinirinin beyne taşıdığı bir elektrik sinyalini tetikler. Beyin elektrik sinyalini ses olarak algılar.

İşitmenin Silsilesi

Ses dalgaları ile başlar — Kulak kepçesi — Kulak yolu — Kulak zarı — Çekiç — Örs — Üzengi — Oval pencere — Vestibular kanaldaki perilenf sıvısında basınç dalgası — Kohlear kanalı ve temel zarı aşağı doğru iter — Tüy hücreleri hareketlenir — corti organı (mekanoresep-törler) — İşitme sinirleri — Talamus — Beyin kabuğundaki işitme merkezi ile son bulur.

Nasıl Denge Kurarız

Gözler, kas – eklem ve iç kulaktaki duyu reseptörleri yolu ile dış ortamdan ve vücudun kendisinden gelen veriler sinirler yolu ile beyne iletilir. Hem başın hem vücudun durumu ve hareketleri hakkında beyne en değerli verileri (başın hareketlerinde hız ve yön bilgilerini) kulaklar sağlar. Beyin vücudun, uzay – zaman içinde bulunduğu yeri anlık olarak belirlerken eş zamanlı olaraka kas guruplarını harekete geçirerek dengeyi sağlar.

İç kulakta içindeki kapalı alanda bulunan sıvı, başın hareketleriyle uyumlu şekilde hareket eder. Algılanan hareket yarımdaire kanallarının ve utrikül ve sakkül denilen keseciklerin içinde yerleşmiş olan silya adı verilen saç benzeri yapılar sıvının kanallar boyunca hareketini algıladığında uyarılmış olur.

Bu silyaların köklerindeki hücreler denge sinirinin (vestibüler sinirlerin) dalları ile bağlantılıdır.

Kokleanız, iç kulağınızda duymanıza yardımcı olan salyangoz şeklindeki bir organdır. Ses dalgalarına tepki olarak hareket eden sıvı ile doludur ve iki ince zarla üç tüpe ayrılmıştır.

Bu zarlardan biri olan baziler zar, elastik bir duvar gibidir ve üstünde corti organı bulunur.

Corti organı, uçlarında stereosilyalar bulunan minik tüy hücreleri içerir. Stereosilyalar, koklea sıvı hareketine tepki veren hassas, tüy benzeri çıkıntılardır. Hücrelerden elektriksel uyarı olarak verilen denge bilgileri bu sinir dalları ile önce beyin sapındaki denge çekirdeklerine ve daha sonra da buradan beyin içindeki ara merkezlere iletilir.

Denge merkezine gelen uyarılar gözlerden ve derin duyu sisteminden gelen, beyincik ve ara merkezlerin katkıları ile derlenip toparlanan verilerle birlikte işlenerek durum hissi oluşur ve dengenin sağlanması ve korunması için sinirler yolu ile kas ve iskelet sistemine talimatlar yollanır.

Beyinde işitmenin merkezi olmasına rağmen belirli bir denge merkezi yoktur. Kulak, göz ve derin duyu algılayıcılarının beynin kabuğu olarak adlandırılan korteksinde kendilerine ait işlenme yerleri vardır. Kortekste birlikte eş zamanlı çalışan çok sayıda denge bölgesi olduğu gibi anlık motor işlevlerin yürütüldüğü motor korteks adlı bölümü de denge emirlerinin oluşturulmasında görevlidir.

Dalışın Kulaklara Etkisi

Yapılan sporlar ve sair aktivitelerin içerisinde kulakları mekanik olarak en fazla zorlayan dalıştır. Dalış yapanların yüzde 50’sinden fazlası dalış hayatları boyunca en az bir kez orta kulak barotravması geçirmektedir. 

Dalışta yaşanan kulak burun boğaz sorunlarını https://tetkik.com.tr/2024/10/14/su-alti-tuplu-dalis-oncesi-kulak-burun-bogaz-muayenesi/ okuyabiirsiniz.

Hiçbir şey kulaklarımızı ve östaki borularımızı tüplü dalış ve nefes tutma dalışından daha fazla zorlayamaz.

Dalışlarınızı güvenli yapabilmek ve orta kulak yaralanmalarından kaçınmak için Boyle yasasının iyi bilmeniz ve östaki kanalını kullanarak orta kulağınıza havayı aktif olarak alabilmek için manevraları (Valsalva, Toynbee, Frenzel, Yawning ve Chewing) öğrenmeniz çok önemlidir.

Yüzeye geri dönmek için yükseliş sırasında, dalış yapanın çevresinde basınç azalır ve orta kulaktaki havanın boşluğunu terk etmesinin bir yolu yoksa, orta kulakta basınç daha yüksek kalır.

Kulaklarınız derinlik azaldıkça eşitlenmezse ve basınç farkı artarsa eşit olmayan basınca bağlı baş dönmesi (Alternobarik vertigo) meydana gelebilir.

Kulaklarınız ve eşitleme yeteneğiniz, üst solunum yolu enfeksiyonları, saman nezlesi, alerjiler, uyuşturucu çekme, sigara içme veya deviasyonlu burun septumundan, delik kulak zarlarından yüzücü kulağına kadar birçok kulak rahatsızlığı ve yaralanmasından etkilenir.

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.