Bu bağlamda, proaktif bir yaklaşımla geliştirilen “Kritik Risk Yönetimi Programı”, sadece mevzuata uyum sağlamakla kalmaz; aynı zamanda çalışanların hayatını korumak ve operasyonel devamlılığı sürdürülebilir kılmak açısından da yaşamsal bir rol oynar.

Elinizdeki bu örneklem çalışma; sahada sık karşılaşılan ancak gerçekleştiğinde ölümcül veya kalıcı hasar yaratabilecek olaylara odaklanarak, inşaat sektörüne özel, gerçek saha verileri ve uluslararası en iyi uygulamalar göz önünde bulundurularak hazırlanmış 50 adet kritik risk maddesini, her biri için olası ölümcül sonuçları, kontrol önlemleri, sorumlu kişiler, doğrulama yöntemleri ve uygulama sıklıkları ile birlikte sunmaktadır.

Faydalı olmasını temenni ediyorum…

İnşaat Sektöründen Örneklenmiş 50 Kritik Risk Matrisi Tablosu

Açıklayıcı Notlar

• Kritik Risk: Sektöre özgü en tehlikeli durumlardan 50 tanesi örneklem olarak seçilmiştir.
• Kritik Kontroller: Mühendislik, idari ve bireysel kontrol önlemleri birlikte verilmiştir.
• Sorumlu Kişiler: Önleme ve doğrulamada aktif rol alması gereken tüm unvanlar belirtilmiştir.
• Doğrulama Yöntemi: Belgeli, izlenebilir ve gözlemlenebilir yöntemlere odaklanılmıştır.
• Uygulama Sıklığı: Proaktif kültür için mümkün olan en sık denetim aralığı önerilmiştir.

İnşaat projelerinde güvenlik kültürünün sürdürülebilir şekilde gelişmesi, yalnızca prosedürlerin değil, saha uygulamalarının ve liderlik anlayışının da değişimiyle mümkündür. Kritik risklerin sistematik şekilde analiz edilmesi, ölümcül kazaların önlenmesinde istatistiksel değil, yaşamsal bir fark yaratır.

Bu çalışma, şantiyelerde sıkça karşılaşılan tehlikelerin ötesine geçerek, “ne olabilir?” sorusunu bilimsel, davranışsal ve operasyonel verilerle yanıtlamayı hedeflemiştir. 50 kritik riskin tanımlandığı bu tablo, yalnızca mevcut tehlikeleri listelemekle kalmayıp; her bir riskin kim tarafından, ne zaman, nasıl ve hangi sıklıkla kontrol edilmesi gerektiğini detaylıca ortaya koymaktadır.

Unutulmamalıdır ki, kritik riskleri belirlemek bilgi; yönetmek ise irade ister.
Bu irade, yalnızca mevzuata uyum değil, aynı zamanda her çalışanın sağ salim evine dönmesini ilke edinmiş bir yönetim anlayışı ile mümkündür.

Güvenli bir inşaat, sadece projeyi değil; insan hayatını da inşa eder.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Psödoefedrin ihtiva eden ilaçlar, soğuk algınlığı ve grip, sinüzit, astım ve bronşit semptomlarının tedavisinde yardımcıdır.

Merkezi sinir sistemi (CNS) uyarıcı özellikleri ve amfetamine yapısal benzerliği nedeniyle tıbbi olmayan amaçlar için de kullanılır.

Psödoefedrin, iştah azaltıcı, uyuşukluk ve yorgunluğu gideren bir ajan, konsantrasyonu artırmak için ve doping maddesi olarak alınır.

Daha kolay bulunabilmesi nedeniyle bazen amfetamin veya metamfetamin yerine kullanılır.

Aslında bu konu ABD nin gündemine daha önceki yıllarda da gelmiş 2005 yılında Metanfetamin (Sentetik Uyuşturucu Bir Madde) ile mücadele için çıkarılan yasaya psödoefedrin hakkındaki kısıtlamalar da sonradan ilave edilmişti.

Niçin bu kısıtlamalar kontrol mekanizmaları kurma çabası ile araştırma kararı verdiler?

RCVS – Geri Dönüşümlü Serebral Vazokonstriksiyon Sendromu

PRES – Posterior Geri Dönüşümlü Ensefalopati Sendromu

Sebebi kesin olarak tespit edilememiş de olsa yüksek tansiyon, eklampsi, şiddetli enfeksiyon, böbrek hastalığı ve bazı otoimmün hastalıklarla bağlantılı olabileceği gib bağışıklığı baskılayan ilaçlarla ve kanser ilaçlarının riski arttırabileceği düşünülmektedir.

Ülkemizde Psödoefedrin Bulunan İlaç Var mı?

Ülkemizde de psödoefedrin bulunan ilaçlar yaygın olarak kullanılıyor. Bu ilaçları öğrenmek isteyenlerin inceleyebilecekleri yer Türk İlaç Rehberidir. https://www.ilacrehberi.com/s/pseudoephedrine_hcl/2/

Ne Yapıyor Bu Psödoefedrin

Psödoefedrin ve bu gruptan ilaçların ajitasyon, uykusuzluk, çarpıntı, baş ağrısı, tansiyon yüksekliği, halsizlik, ateş, titreme, vücut ağrıları, deri döküntüsü gibi birçok ciddi yan etkileri var.

Tansiyon yükselmesine bağlı gelişen inme ve ölüm riski mevcuttur.

Psödoefedrin, kan damarlarının daralmasına sebep olan noradrenalini serbest bırakmak için sinir uçlarını uyararak etki eder. Damarlardan salınan sıvı miktarı azalır ve burun daha az şişer ve mukus üretimi azalır.

Psödoefedrin bulunan ilaçlar, burun tıkanıklığı olan kişilerde baş ağrısı, ateş ve ağrı veya nezle gibi soğuk algınlığı ve grip semptomlarını tedavi etmek için tek başına veya başka kimyasallarla kombine edilerek kullanılır.

Psödoefedrin, özellikle burun ve paranazal sinüslerde (oral uygulamadan sonra) üst solunum yolu mukozasının tıkanıklığını azaltır, bu da şişliği, salgı miktarını azaltır ve burnu temizler.

Psödoefedrinin sempatomimetik etkisi ayrıca östaki borusunun açıklığını iyileştirebilir ve dalış veya uçakla uçarken atmosfer basıncındaki değişiklikler sırasında orta kulaktaki basıncı eşitleyebilir.

Bir yetişkine uçuştan en az 30 dakika önce 120 mg psödoefedrin verilmesi kulak ağrısını azaltabilir.

Psödoefedrin ve Doping İçin Kullanım

Psödoefedrin, kas kasılmasının artması, iskelet kaslarına kan akışının artması, glikojenezin uyarılması, bronkodilatasyon, kardiyak tropizmlerin artması, merkezi sinir sisteminin aktivasyonu, iştahın bastırılması gibi özellikleri nedeniyle zayıflama maddesi olarak ve sporda ergojenik madde olarak, yani verimliliği artırarak daha hızlı rejenerasyon ve daha iyi performans sağlayarak kullanılır. 

Yarışmalar sırasında sporcular tarafından kullanılması yasak olan maddeler listesinde yer almaktadır.

Yaygın olarak bulunabilmesi nedeniyle, idrardaki konsantrasyonu 150 μg/mL’yi aştığında anti-doping kural ihlali olarak kabul edilir. Bu liste zorunlu bir uluslararası standarttır ve Dünya Anti-Doping Programı’nın bir parçası olan Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) tarafından her yıl güncellenir.

Psödoefedrin İzin Verilen Maksimum Günlük Doz

Psödoefedrin ve Ben

Şahsi tercihim doğal yollardan iyileşmek mümkün olan bir hastalıkta sadece psödoefedrin içerenleri değil soğuk algınlığı, grip ve benzeri kapsamda yer alan tüm ilaçları kendim de kullanmıyorum birinci derece yakınlarıma da kullandırmıyorum.

Lakin Hekim olarak her ne kadar gerek görmesem ve tavsiye etmesem de hastaların ısrarcı taleplerine karşı durabilmek her zaman pek mümkün olmuyor.

Vücut Sizin Tercih Sizin

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Türk İlaç Rehberi https://www.ilacrehberi.com/s/pseudoephedrine_hcl/2/

Psödoefedrin—Faydaları ve Riskleri https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8152226/

Psödoefedrin, Efedrin ve Fenilpropanolamin İçeren İlaç Ürünlerinin Satışı ve Satın Alınması İçin Yasal Gereklilikler https://www.fda.gov/drugs/information-drug-class/legal-requirements-sale-and-purchase-drug-products-containing-pseudoephedrine-ephedrine-and

PRAC, pseudoefedrin içeren ilaçların güvenlik incelemesine başlıyor https://www.ema.europa.eu/en/news/prac-starts-safety-review-pseudoephedrine-containing-medicines

2023 Şubat – Milyonlarca kişi tarafından kullanılan soğuk algınlığı ve grip ilaçlarının raflardan kaldırılmasına veya yalnızca reçeteli hale getirilmesine yol açabilecek Sudafed güvenlik incelemesinin ardındaki ölümcül koşullar https://www.dailymail.co.uk/health/article-11784223/The-deadly-conditions-Sudafed-safety-review-flu-remedies-pulled-shelves.html

2023 Şubat – Nadir görülen beyin riski nedeniyle psödoefedrin güvenliği incelemesi https://www.bbc.com/news/health-64742221

Nazal dekonjestan olarak efedrin ve psödoefedrinin faydaları, sınırları ve tehlikeleri https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1879729614001665

2023 Şubat – Popüler soğuk algınlığı ve grip ilaçları ‘beyin bozukluklarıyla bağlantıları’ nedeniyle yasaklanabilir https://www.dailyrecord.co.uk/lifestyle/popular-cold-flu-medicines-could-29293360

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Bu nedenle olay sadece işvereni değil; tam zamanlı ya da yarı zamanlı fark etmeksizin iş güvenliği uzmanını da doğrudan ilgilendirir. Çünkü iş güvenliği uzmanı artık yalnızca “evrak düzenleyen” bir teknik personel değildir. Hukuken; riskleri gören, bildiren, yazan ve gerekirse durduran kişidir.

Sizlere, bir çalışanın işyerinde kalp krizi geçirerek ölmesi halinde tam zamanlı ve yarı zamanlı iş güvenliği uzmanının hangi durumlarda suçlu bulunabileceğini, hangi kanun ve maddeleri ihlal etmiş sayılacağını ve hangi cezalarla karşılaşabileceğini aşağıda ayrı ayrı değerlendireceğim.

1. OLAYIN HUKUKİ ÇERÇEVESİ: KALP KRİZİ VE İŞ KAZASI

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
Madde 13 açık:

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen ve ölümle sonuçlanan olay iş kazasıdır.

Dolayısıyla işyerinde geçirilen kalp krizi, çoğu durumda iş kazasıdır.

Bu tespitten sonra soru şudur:
“Bu ölümde kim kusurlu?”

İşte burada iş güvenliği uzmanının yaptığı ya da yapmadığı her şey masaya yatırılır.

BÖLÜM 1

Tam Zamanlı İş Güvenliği Uzmanının Sorumluluğu

Tam zamanlı iş güvenliği uzmanı, işyerinde sürekli bulunan, iş organizasyonunu bilen, süreçlere hâkim olan kişidir. Bu nedenle sorumluluk alanı çok daha geniştir.

Tam Zamanlı Uzmanın Temel Hukuki Dayanağı

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
Madde 8

İş güvenliği uzmanı:

• Risk değerlendirmesine katılmak
• Tehlikeleri belirlemek
• Önlem önerilerini yazılı sunmak
• Uygulanıp uygulanmadığını izlemek
• Hayati tehlike varsa bildirim yapmak

zorundadır.

Risk Değerlendirmesi Kusuru (Tam Zamanlı)

Kalp krizine yol açabilecek riskler:

• Aşırı sıcak ortam
• Ağır fiziksel efor
• Uzun mesai
• Gece vardiyası
• Psikososyal stres
• Gürültü
• Kimyasal maruziyet

Eğer risk değerlendirmesinde:

• “Kardiyovasküler riskler” yoksa
• Vardiya ve mesai etkisi değerlendirilmemişse
• Psikososyal riskler yazılmamışsa

tam zamanlı uzman doğrudan kusurludur.

İhlal edilen mevzuat:

• 6331 Md.10
• Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Md.6

Yazılı Uyarı Yapmamak (En Kritik Kusur)

Benim gördüğüm davalarda en yıkıcı soru şudur:

“Uzman bu riski yazılı olarak bildirdi mi?”

Eğer tam zamanlı uzman:

• Aşırı çalışmayı biliyor
• Ağır iş yükünü görüyor
• Sağlık risklerini fark ediyor
  ama yazılı bildirim yapmıyorsa, artık “ihmal” değil kusur vardır.

İhlal:

• 6331 Md.8
• İş Güvenliği Uzmanlarının Görev Yetki Yönetmeliği

Çalışmayı Durdurma Sürecini İşletmemek

6331 sayılı Kanun
Madde 13

Hayati tehlike varsa çalışma durdurulur.

Kalp krizi riski:

• Bilinen kalp hastası
• Aşırı sıcak + ağır iş
• Uzun vardiya

birlikteyse hayati tehlikedir.

Buna rağmen tam zamanlı uzman susmuşsa:

→ Ağır kusur oluşur.

Tam Zamanlı Uzman İçin Ceza Senaryoları

Senaryo 1

Riskler yazılmamış, ölüm gerçekleşmiş

• TCK 85 – Taksirle ölüme neden olma
• 2–6 yıl hapis

Senaryo 2

Risk biliniyor, yazılı bildirim yok

• TCK 22 – Bilinçli taksir
• Ceza %50 artırılır
• 3–9 yıl hapis

Senaryo 3

Birden fazla ihmal

• TCK 85/2
• 2–15 yıl hapis

BÖLÜM 2

Yarı Zamanlı İş Güvenliği Uzmanının Sorumluluğu

Şimdi çok kritik bir noktaya geliyorum.

Yarı zamanlı iş güvenliği uzmanları arasında çok yaygın bir yanlış inanış var:

“Ben ayda birkaç saat geliyorum, sorumluluğum sınırlı.”

Bu hukuken doğru değildir.

Yarı Zamanlı Uzmanın Hukuki Statüsü

Mevzuat, tam zamanlı–yarı zamanlı ayrımı yapmaz.
Sorumluluk görev alanı ve yapılan iş üzerinden değerlendirilir.

Yani:

• Risk değerlendirmesine imza attıysan
• Deftere yazdıysan
• Tespit–öneri sunduysan

sorumlusun.

Yarı Zamanlı Uzmanın En Büyük Riski: İmza

Yarı zamanlı uzman genellikle:

• Risk değerlendirmesine imza atar
• Yıllık planları onaylar

Ama sahayı yeterince görmez.

Eğer imza attığı risk analizinde:

• Kardiyak risk yoksa
• Vardiya etkisi yoksa

ölüm halinde uzman doğrudan sorumlu olur.

“Görmedim” Savunması Neden Çöküyor?

Mahkemelerin yaklaşımı nettir:

“İmza attıysan, gördün sayılırsın.”

Yarı zamanlı uzmanın:

• İşyerine az gelmesi
• İşverene bağımlı olması

mazeret sayılmaz.

Yarı Zamanlı Uzman İçin Ceza Senaryoları

Senaryo 1

Eksik risk analizi + ölüm

• TCK 85
• 2–6 yıl hapis

Senaryo 2

Risk biliniyor, yazılı uyarı yok

• Bilinçli taksir
• 3–9 yıl hapis

Senaryo 3

Sahaya hiç girmeden imza

• Ağır kusur
• Belge iptali + hapis

Belge ve Meslek Sonuçları (Her İki Uzman İçin)

• Yetki askıya alma
• Belge iptali
• OSGB sözleşme feshi
• Mesleki itibar kaybı

Bunlar çoğu zaman hapis cezasından daha yıkıcı olur.

İş güvenliği uzmanı, “Ben söyledim ama dinlemediler” deme lüksüne sahip değildir.
Bunu yazılı hale getirmediyse, hukuken söylememiş sayılır.

Tam zamanlı ya da yarı zamanlı fark etmez.
İmza atan, sorumludur.

Bir çalışanın işyerinde kalp krizi geçirerek ölmesi halinde mahkeme şu soruyu sorar:

“Bu risk öngörülebilir miydi?”

Cevap “evet” ise, dosya kapanmaz.
Cevap “evet ama uzman yazmadıysa”, artık bu bir meslek sorumluluğu değil, ceza dosyasıdır.

Benim için en çarpıcı gerçek şudur:

İş güvenliği uzmanlığı artık teknik bir görev değil, yüksek cezai sorumluluk taşıyan bir meslektir.
Ve bu sorumluluk, sahaya girildiği gün değil; imza atıldığı an başlar.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun