MSDS (Material Safety Data Sheet)

• 1970’lerden itibaren kimyasal güvenlik iletişimi için kullanılan eski belgedir.
• Formatı ve içerik yapısı standardize edilmemiş, üretici/tedarikçi bazlı farklılıklar göstermiştir.

SDS (Safety Data Sheet)

• MSDS’in yerini alan, Birleşmiş Milletler Küresel Uyumlaştırılmış Sistem (GHS) standardına uygun 16 bölümlük standardize bilgi formudur.
• GHS (Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals), uluslararası düzeyde sınıflandırma ve etiketleme ile SDS formatını zorunlu kılar.
• OSHA (ABD Çalışma Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi) tarafından HCS (Hazard Communication Standard) kapsamında SDS gereklidir ve MSDS terimi kaldırılmıştır.

GBF (Güvenlik Bilgi Formu)

• Türkiye mevzuatında SDS’nin resmi karşılığıdır.
• KKDİK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması) Yönetmeliği’nde bu belge GBF olarak adlandırılır ve Ek-2 formatına uygun hazırlanması zorunludur.

Sonuç:

• MSDS artık yürürlükte olmayan, tarihsel bir terimdir.
• SDS ve GBF aynı teknik belgeyi ifade eder; GBF, SDS’in Türkiye iç mevzuatındaki adıdır.

2. Uluslararası ve ABD OSHA Gereklilikleri -Teknik Perspektif

2.1 OSHA HCS (Hazard Communication Standard – 29 CFR 1910.1200)

OSHA Standardı SDS gerekliliklerini şöyle tanımlar:

• Kimyasal üreticileri ve ithalatçılar, her zararlı kimyasal için SDS oluşturmak zorundadır; işverenler de her kullanılan zararlı kimyasal için SDS’ye sahip olmak zorundadır.
• SDS, en azından 16 başlık içermelidir:
  1. Tanımlama
  2. Tehlike tanımı
  3. Bileşim / içerik
  4. İlk yardım önlemleri
  5. Yangınla mücadele
  6. Kazara yayılma önlemleri
  7. Elleçleme ve depolama
  8. Maruziyet kontrolleri / kişisel korunma
  9. Fiziksel ve kimyasal özellikler
  10. Kararlılık ve tepkime
  11. Toksikolojik bilgiler
  12. Ekolojik bilgiler
  13. Bertaraf bilgileri
  14. Taşımacılık bilgileri
  15. Mevzuat bilgileri
  16. Diğer bilgiler (tarih/revizyon)
• Bölüm 12–15 GHS gereği zorunlu başlıklardır, ancak OSHA bu bölümlerdeki içerikler üzerine kendi yetkisini uygulamaz (çevresel ve taşıma bilgileri diğer otoritelerin yetkisindedir).
• SDS’ler çalışanların erişebileceği şekilde tutulmalıdır (çalışma saatleri içinde kolay erişim).

2.2 OSHA SDS’in Güncellenmesi

• Kimyasal üreticisi/ithalatçı, yeni tehlike bilgisi edinildiğinde SDS’i üç ay içinde güncellemek zorundadır.

3. Türkiye’de Mevzuat: KKDİK (30105, 23.06.2017)

3.1 GBF Hazırlama Zorunluluğu

KKDİK Madde 27’e göre;

• Zararlı olarak sınıflandırılan maddeler ve karışımlar için GBF hazırlanması yasal zorunluluktur.
• GBF, ücretsiz sağlanmalıdır.
• GBF, KKDİK Ek-2’ye uygun olarak hazırlanmalıdır (16 standart bölüm).

3.2 GBF’nin Teknik İçeriği

KKDİK Ek-2, GHS’e uyumlu 16 bölümden oluşan SDS formatını esas alır:

1. Maddenin/Karışımın ve Şirketin Tanıtımı
2. Zararlılık Tanımlanması
3. Bileşimi/İçindekiler Hakkında Bilgi
4. İlk Yardım Önlemleri
5. Yangınla Mücadele Önlemleri
6. Kaza Sonucu Yayılmaya Karşı Önlemler
7. Elleçleme ve Depolama
8. Maruziyet Kontrolleri/Kişisel Korunma
9. Fiziksel ve Kimyasal Özellikler
10. Kararlılık ve Tepkime
11. Toksikolojik Bilgiler
12. Ekolojik Bilgiler
13. Bertaraf Bilgileri
14. Taşımacılık Bilgileri
15. Mevzuat Bilgileri
16. Diğer Bilgiler
    (Detay format KKDİK Ek-2’de açıkça tanımlanmıştır.)

3.3 Ek Gereklilikler

• GBF Türkçe hazırlanmalıdır.
• GBF, yıllık olarak tutulmalı ve yeni bilgiye göre güncellenmelidir (KKDİK güncelleme hükümleri).
• 2024 itibarıyla GBF/SDS sadece KKDİK formatında ve KDU (Kimyasal Değerlendirme Uzmanı) tarafından hazırlanan belgeler geçerli kabul edilir.

4. SDS ve İş Güvenliği Felsefesi

4.1 Teknik Risk İletişimi

GBF/SDS, sadece yasal bir belge değildir; kimyasal riskleri çalışanlara ve yöneticilere etkin biçimde iletmek için tasarlanmıştır. Her bölüm, risklerin bilimsel değerlendirmesine ve kontrolü sağlamak üzere gereklidir:

• Tanımlama ve tehlike sınıflandırması, çalışanların ürünün potansiyel tehlikesini anlayabilmesini sağlar.
• Maruziyet kontrolleri ve kişisel korunma, işyeri risk değerlendirmesinin temel girdisidir.
• Acil müdahale bilgileri, kazalar durumunda hızlı ve doğru müdahaleyi mümkün kılar.

Bu anlayış, iş güvenliği felsefesi içinde önleme, eğitim ve kontrol önlemleri üçlüsünü destekler.

5. OSHA & GHS ile KKDİK Arasındaki Uyum

• OSHA HCS (ABD) ve Birleşmiş Milletler GHS, SDS formatında 16 bölüm zorunluluğunu getirir; Türkiye’de de KKDİK bu standartı aynen kabul eder.
• SDS bilgileri uluslararası ticarette uyum sağlayacak şekilde aynı teknik çerçevede olmalıdır (örneğin bir üreticinin Türkiye ve ABD pazarında aynı temel bilgi setini kullanabilmesi).

Farklılıklar:

• OSHA, bölümler 12–15’in içeriğini kendi bünyesinde düzenlemez (çevre/taşıma alanları başka yasaların konusudur).
• KKDİK, SDS’in tüm başlıklarını yasal olarak bağlayıcı kabul eder ve Türkçe içerik ile uzman onayını zorunlu kılar.

6. Faydalı Resmî Bağlantılar – Kanun & Kaynak

Türkiye Mevzuatı:

• KKDİK Yönetmeliği (30105) — Güvenlik Bilgi Formu ve Ek-2 SDS Formatı
  (Resmi Gazete: 23.06.2017)
  Mevzuat için: https://www.resmigazete.gov.tr/

Uluslararası / OSHA:

• OSHA Hazard Communication Standard (29 CFR 1910.1200) SDS gereklilikleri
  https://www.osha.gov/laws-regs/regulations/standardnumber/1910/1910.1200
• OSHA SDS 16-section format açıklama
  https://www.osha.gov/hazcom/side-by-side

7. Teknik & Mevzuat Odaklı Kısa Özet

• MSDS artık yürürlükte olmayan, teknik olarak eski formatı ifade eden terimdir.
• SDS/GBF aynı belgedir; GHS uyarınca 16 bölümden oluşur ve en güncel uluslararası standarttır.
• Türkiye’de GBF, KKDİK Ek-2 formatına uygun şekilde hazırlanmalıdır; Türkçe ve uzman onaylı olması zorunludur.
• OSHA HCS standartları ile GHS SDS yapısı global uyum sağlar, ancak içerik uygulamalarında ülke mevzuatına göre farklı düzenlemeler olabilir.

MSDS – SDS – GBF KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

(Türkiye – GHS – OSHA perspektifi)

TABLONUN TEKNİK OKUMASI

• MSDS, modern iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımında artık referans alınamaz.
• SDS, GHS kapsamında küresel risk iletişimi aracıdır.
• GBF, SDS’nin Türkiye’de hukuken bağlayıcı karşılığıdır.
• Teknik olarak SDS ≡ GBF, ancak hukuki sorumluluk alanı ülkeye göre değişir.
• Denetimlerde “MSDS var” savunması geçersizdir; KKDİK uyumlu GBF aranır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sağlığın riske girmesine neden olan kimyasalların hepsi hakkında bilgi sahibi olabilmemiz mümkün değil. Bu durumda kullandığımız – maruz kaldığımız kimyasallar hakkında bilgi sahibi olabileceğimiz bir yol olmalı.

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC hakkında ayrıntılara girmeden önce kimyasalların üretimi ile birlikte ilk hazırlanan bilgi formundan bahsedelim.

Tabiki Uluslararası ve ulusal kanunlar yolu ile yapılan düzenlemeler ile kimyasalların üreticilerine, ​MSDS (Material Safety Data Sheet), Türkçede Malzeme Güvenlik Bilgi Formu (GBF) olarak bilinen ve kimyasal maddelerin güvenli kullanımı, depolanması, taşınması ve bertarafı başta olmak üzere kimyasal hakkında kapsamlı bilgiler sunan formların hazırlanmasını zorunlu kılmıştır.

Türkiye’de, MSDS’lerin hazırlanması ve sunulması, “Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik” kapsamında zorunludur. Bu belgeler, sertifikalı kimyasal değerlendirme uzmanları tarafından hazırlanmalıdır.

Peki… Malzeme Güvenlik Bilgi Formu – MSDS içeriğinde olmazsa olmaz bilgiler nelerdir? İnceleyelim.

Malzeme Güvenlik Bilgi Formu – MSDS Genel İçeriği

• Kimyasalın Tanımı: Ürün adı, CAS Kayıt Numarası ve formül bilgileri.
• Tehlike Tanımları: Kimyasalın potansiyel sağlık ve güvenlik riskleri.
• İlk Yardım Önlemleri: Maruziyet durumunda uygulanacak ilk yardım prosedürleri.
• Yangınla Mücadele: Yangın durumunda alınması gereken önlemler ve uygun söndürücüler.
• Kazara Yayılma Önlemleri: Dökülme veya sızıntı durumunda alınacak önlemler.
• Elleçleme ve Depolama: Kimyasalın güvenli elleçlenmesi ve depolanması için öneriler.
• Maruz Kalma Kontrolleri ve Kişisel Korunma: Kişisel koruyucu ekipman kullanımı ve maruziyet sınırları.
• Fiziksel ve Kimyasal Özellikler: Kimyasalın temel fiziksel ve kimyasal özellikleri.
• Kararlılık ve Tepkime: Kimyasalın kararlılığı ve tepkimeye girebileceği maddeler.
• Toksikolojik Bilgiler: Kimyasalın sağlık üzerindeki etkileri.
• Ekolojik Bilgiler: Kimyasalın çevre üzerindeki etkileri.
• Bertaraf Etme Bilgileri: Atık yönetimi ve bertaraf yöntemleri.
• Taşımacılık Bilgileri: Kimyasalın taşınmasıyla ilgili bilgiler.
• Mevzuat Bilgileri: İlgili yasal düzenlemeler ve mevzuat.
• Diğer Bilgiler: Ek bilgiler ve referanslar.

CAS Kayıt Numarası, kimyasal bileşikler, moleküler formüller, kimyasal yapılar, genel, sistematik, genel ve ticari adlar dahil olmak üzere maddeler hakkında tüm mevcut verileri birbirine bağlayan net bir tanımlayıcıdır. CAS Kayıt Numarası verilerine bu linkten ulaşabilirsiniz — https://www.cas.org/cas-data/cas-registry

Malzeme Güvenlik Bilgi Formu – MSDS, tabi ki İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanları çalışma alanına göre farklı sebep ve durumlarda da kullanılabilir.

Malzeme Güvenlik Bilgi Formu – MSDS haricinde bir de Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) tarafından Avrupa Komisyonu’nun iş birliğiyle geliştirilen bir proje ile oluşturulan Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC mevcuttur.

Malzeme Güvenlik Bilgi Formu – MSDS ve Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC içerikleri benzer de olsa birbirlerinden ayrı bilgi formlarıdır.

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC Nedir?

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC , işyerlerinde kimyasal maddelerin güvenli kullanımını teşvik etmek amacıyla oluşturulmuş standartlaştırılmış bilgi formlarıdır. Bu kartlar, işçilerin ve iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin kimyasallar hakkında hızlı ve anlaşılır bilgilere erişimini sağlar. Yani İşyeri Hekimi ve İş güvenliği Uzmanları için önemli bir yardımcıdır.

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC ‘ler, kimyasal güvenliğin sağlanmasında kritik bir rol oynar. İşyerlerinde bu kartların etkin kullanımı, hem çalışanların sağlığını korur hem de olası kazaların önlenmesine katkı sağlar.

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC‘lerin İş Sağlığı ve Güvenliğindeki Önemi

1. Standartlaştırılmış Bilgi Sunumu: ICSC‘ler, kimyasal maddelerle ilgili sağlık ve güvenlik bilgilerini açık ve anlaşılır bir biçimde sunar. Bu sayede, işçiler ve iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri, kimyasalların potansiyel tehlikeleri hakkında hızlıca bilgi edinebilir.
2. Eğitim ve Bilinçlendirme: ICSC‘ler, çalışanların kimyasal maddelerin güvenli kullanımı konusunda eğitilmesinde etkili bir araçtır. Bu kartlar, işyerlerinde kimyasal güvenlik kültürünün oluşturulmasına katkı sağlar.
3. Risk Değerlendirmesi ve Önleyici Tedbirler: ICSC‘ler, kimyasal maddelerin risk değerlendirmesinde kullanılarak, olası tehlikelerin önceden belirlenmesine ve gerekli önlemlerin alınmasına yardımcı olur. Bu, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinde önemli bir adımdır.
4. Acil Durum Hazırlığı: ICSC‘ler, kimyasal maddelerle ilgili acil durumlarda (örneğin, dökülme, yangın, maruziyet) izlenmesi gereken prosedürleri içerir. Bu bilgiler, hızlı ve etkili müdahaleyi mümkün kılarak, olası zararları en aza indirir.
5. Uluslararası Uyum ve Erişilebilirlik: ICSC‘ler, farklı dillerde sunularak, küresel iş gücünün kimyasal güvenlik konusunda bilinçlenmesini sağlar. Bu, çok uluslu şirketlerde ve farklı ülkelerde faaliyet gösteren işletmelerde standart bir güvenlik yaklaşımının benimsenmesine olanak tanır.

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC Kartlarının İçeriği

• Kimyasalın Tanımı: Kimyasalın adı, CAS Kayıt Numarası ve diğer tanımlayıcılar.
• Tehlike Tanımları: Kimyasalın potansiyel sağlık ve güvenlik riskleri.
• Maruziyet Kontrolleri: Kişisel koruyucu ekipman kullanımı ve mühendislik kontrolleri.
• İlk Yardım Önlemleri: Maruziyet durumunda uygulanacak ilk yardım prosedürleri.
• Yangınla Mücadele: Yangın durumunda alınması gereken önlemler ve uygun söndürücüler.
• Saklama ve Taşıma: Kimyasalın güvenli saklanması ve taşınması için öneriler.
• Atık Yönetimi: Kimyasal atıkların uygun şekilde bertaraf edilmesi yöntemleri

MSDS – ICSC Benzer Noktaları

MSDS – ICSC Farklılıkları

MSDS ve ICSC belgeleri, kimyasal güvenlik yönetiminde birbirini tamamlayan araçlardır. MSDS‘ler daha kapsamlı ve detaylı bilgi sunarken, ICSC‘ler çalışanların hızlı ve kolay erişebileceği özlü bilgiler sağlar. İşyerlerinde her iki belgenin birlikte kullanılması, kimyasal güvenliğin etkin bir şekilde sağlanmasına katkı sağlar.

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları – ICSC ‘ler, farklı ülkelerdeki işçilerin anlayabileceği şekilde çeşitli dillere çevrilmiştir. Bu, küresel iş gücünün kimyasal güvenlik konusunda bilinçlenmesini sağlar.

İşyeri Hekimi ve İş güvenliği Uzmanları Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) – Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartlarına bu linkten ulaşabilirler — https://chemicalsafety.ilo.org/dyn/icsc/showcard.home

İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanları

Yasal düzenlemeler konunun asıl sorumlusu ve muhatabı olarak işvereni göstermektedir. Lakin işin profesyonelleri olan İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanları aldıkları eğitim ve yasal danışman olma sorumluluğu ile kimyasallar konusuna gerekli özeni göstermelidirler.

İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanları sorumluluk sahalarında yaptıkları incelemeler ve saha gözlemleri yolu ile tecrübelerini, bilgilerini, uyarı ve eğitimler yolu ile işveren vee çalışanlarla paylaşmalıdırlar.

İşveren, kimyasal maddelerle çalışmalarda, çalışanların bu maddelere maruziyetini önlemek, bunun mümkün olmadığı hallerde en aza indirmek ve çalışanların bu maddelerin tehlikelerinden korunması için gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür. (Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik – İşverenin yükümlülükleri Madde 5 – 1)

İşveren, işyerinde tehlikeli kimyasal madde bulunup bulunmadığını tespit etmek ve tehlikeli kimyasal madde bulunması halinde, çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden olumsuz etkilerini belirlemek üzere, 29/12/2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği hükümlerine uygun şekilde risk değerlendirmesi yapmakla yükümlüdür. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18709&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 İşverenin yükümlülükleri Risk değerlendirmesi Madde 6 – 1 )

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) – Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartları https://chemicalsafety.ilo.org/dyn/icsc/showcard.home

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18709&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18709&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/12/20141213-1.htm

Hindistan, işçilerin sağlık ve güvenliğini korumak için Uluslararası Kimyasal Güvenlik Kartlarını benimsiyor https://indianchemicalregulation.com/tr/india-adopts-the-international-chemical-safety-cards-to-protect-workers-health-and-safety/