KKD – Tetkik iş Güvenliği ve Sağlığı

Parçacık Tesirine Karşı Gözlük Seçimi

Tetkik Editor — Wed, 25 Mar 2026 21:01:00 +0000

İş Güvenliğinde; Parçacık tesiri, özellikle taşlama, kesme, öğütme, talaş çıkarma gibi işlemlerde göz sağlığı için ciddi risk oluşturur.

Bu tür risklere karşı gözlük seçimi aşağıdaki bilimsel kriterlere dayanmalıdır:

1. Riskin Tanımı

Yüksek hızla fırlayan katı parçacıklar (metal, taş, cam, plastik vb.) Sanayi ve üretim ortamlarında, özellikle taşlama, kesme, delme, frezeleme gibi işlemler sırasında yüksek hızla fırlayan katı parçacıklar ciddi göz yaralanmalarına neden olabilir. Bu parçacıklar genellikle metal talaşları, taş kırıntıları, cam parçaları veya plastik çapaklar şeklindedir. Hızları 45–190 m/s arasında değişebilir ve göz yüzeyine çarptığında kornea çizilmesi, göz içi kanama veya kalıcı görme kaybı gibi sonuçlar doğurabilir. Bu tür risklere karşı EN 166 standardına göre “F”, “B” veya “A” darbe dayanımı sınıfına sahip gözlükler tercih edilmelidir. Polikarbonat lensli, yan korumalı ve tam kapalı gözlükler bu parçacıkların hem doğrudan hem de dolaylı etkilerine karşı koruma sağlar. İşverenin risk değerlendirmesi yaparak bu tür işlemlerde çalışanlara uygun KKD temin etmesi yasal bir zorunluluktur.

Düşük enerjili sıçramalar (toz, talaş, çapak) Düşük enerjili sıçramalar, genellikle düşük hızda ve küçük hacimde gerçekleşen fiziksel etkilerden oluşur. Ahşap işleme, plastik enjeksiyon, CNC makineleri, torna ve zımpara gibi işlemler sırasında ortaya çıkan toz, talaş ve çapaklar göz yüzeyine ulaşarak tahrişe, kızarıklığa ve enfeksiyona neden olabilir. Bu tür sıçramalar yüksek enerji taşımasa da sürekli maruziyet durumunda göz sağlığını tehdit eder. Koruyucu gözlük seçiminde EN 166 “S” veya “F” sınıfı yeterli olabilir; ancak yan koruma panelleri veya siperlikli tasarımlar tercih edilmelidir. Ayrıca buğu önleyici kaplama, optik sınıf 1 lens ve ergonomik yapı, uzun süreli kullanımı kolaylaştırır. Bu tür riskler genellikle hafife alınır; ancak özellikle hassas üretim alanlarında gözlük kullanımı, iş kazalarının önlenmesinde temel bir adımdır.

Yüksek enerjili darbeler (çekiçleme, presleme) Yüksek enerjili darbeler, ağır sanayi ortamlarında sıkça karşılaşılan ve ciddi göz travmalarına yol açabilen fiziksel etkilerdir. Çekiçleme, presleme, dövme, metal şekillendirme ve kalıp kapama gibi işlemler sırasında yüksek kinetik enerjiyle hareket eden parçalar göz bölgesine çarptığında lens kırılması, göz küresi delinmesi veya görme kaybı gibi sonuçlar doğurabilir. Bu tür risklere karşı EN 166 “B” veya “A” sınıfı darbe dayanımı sunan gözlükler kullanılmalıdır. Bu gözlükler, 120–190 m/s hızla gelen çelik bilye testlerini geçebilecek şekilde tasarlanır. Genellikle kalın polikarbonat lens, tam kapalı yapı ve yüz siperliği ile desteklenir. Ayrıca gözlüklerin başa tam oturması ve kaymaması gerekir. Bu tür işlemlerde KKD kullanımı sadece öneri değil, yasal zorunluluktur ve iş güvenliği kültürünün temel taşlarından biridir.

2. Gözlük Özellikleri

Darbe dayanımı: EN 166 standardına göre “S” (düşük enerji), “F” (orta enerji), “B” (yüksek enerji) ve “A” (çok yüksek enerji) sınıflandırmaları.
Kapalı tasarım: Parçacıkların yanlardan girmesini önlemek için yan koruma panelleri veya tam kapalı gözlükler.
Optik netlik: Görüş bozulmasını önlemek için optik sınıf 1 tercih edilmeli.
Malzeme: Polikarbonat lensler darbelere karşı yüksek direnç sağlar.
Konfor: Uzun süreli kullanım için ayarlanabilir saplar, burun desteği ve buğu önleyici kaplama.

EN 166 Standardı ve Darbe Dayanımı Sınıflandırmaları

EN 166, Avrupa’da göz koruyucuların genel performans gerekliliklerini belirleyen temel standarttır. Bu standart, gözlüklerin optik netliği, mekanik dayanımı, kimyasal direnci, termal koruması gibi birçok özelliği kapsar. Mekanik dayanım ise özellikle parçacık tesiri gibi fiziksel risklere karşı koruma sağlamak amacıyla değerlendirilir.

Darbe dayanımı, gözlüklerin belirli hızlarda ve belirli enerji seviyelerinde fırlatılan parçacıklara karşı gösterdiği dirençle ölçülür. Bu testler sonucunda gözlükler aşağıdaki sınıflara ayrılır:

“S” – Artırılmış Mekanik Dayanım (Increased Robustness)

Tanımı: “S” işareti, gözlüğün temel darbe testini geçtiğini ve artırılmış mekanik dayanım sunduğunu gösterir.
Test Koşulu: 22 mm çapında, 43 gram ağırlığında bir çelik bilye, 1,3 m yükseklikten düşürülür.
Enerji Seviyesi: Yaklaşık 0,3 joule.
Kullanım Alanı:
- Hafif işlerde, düşük riskli ortamlarda
- Laboratuvar çalışmaları
- Ofis tipi teknik işler
Avantajları:
- Hafif ve konforlu tasarım
- Geniş görüş alanı
Sınırlamaları:
- Yüksek hızla gelen parçacıklara karşı koruma sağlamaz
- Endüstriyel uygulamalarda yetersiz kalabilir

“F” – Düşük Enerjili Darbe Dayanımı (Low Energy Impact)

Tanımı: “F” işareti, gözlüğün düşük enerjili darbelere karşı koruma sağladığını gösterir.
Test Koşulu: 6 mm çapında, 0,86 gram ağırlığında bir çelik bilye, 45 m/s hızla lens yüzeyine fırlatılır.
Enerji Seviyesi: Yaklaşık 1 joule.
Kullanım Alanı:
- Metal işleme (talaşlı üretim)
- Ahşap kesme ve zımparalama
- İnşaatta hafif darbeli işler
Avantajları:
- Geniş koruma yelpazesi
- Hafif ve ergonomik tasarımlar
Sınırlamaları:
- Orta ve yüksek enerjili darbelerde yetersiz kalabilir
- Yan koruma gerektirebilir

“B” – Orta Enerjili Darbe Dayanımı (Medium Energy Impact)

Tanımı: “B” işareti, gözlüğün orta enerjili darbelere karşı koruma sağladığını gösterir.
Test Koşulu: Aynı çelik bilye, 120 m/s hızla lens yüzeyine fırlatılır.
Enerji Seviyesi: Yaklaşık 4 joule.
Kullanım Alanı:
- Ağır sanayi (metal döküm, presleme)
- Taşlama ve kaynak öncesi işlemler
- Maden ve enerji sektörleri
Avantajları:
- Yüksek darbe direnci
- Endüstriyel ortamlarda güvenli kullanım
Sınırlamaları:
- Daha ağır ve kalın lens yapısı
- Konfor açısından sınırlı olabilir

“A” – Yüksek Enerjili Darbe Dayanımı (High Energy Impact)

Tanımı: “A” işareti, gözlüğün çok yüksek enerjili darbelere karşı koruma sağladığını gösterir.
Test Koşulu: Aynı çelik bilye, 190 m/s hızla lens yüzeyine fırlatılır.
Enerji Seviyesi: Yaklaşık 15 joule.
Kullanım Alanı:
- Patlayıcı ortamlar
- Yüksek hızlı taşlama ve kesme
- Askeri ve savunma sanayi uygulamaları
Avantajları:
- Maksimum koruma seviyesi
- En zorlu koşullarda bile güvenlik sağlar
Sınırlamaları:
- Ağır ve kalın yapı
- Görüş alanı daralabilir
- Uzun süreli kullanımda rahatsızlık verebilir

Ek Bilgiler ve İşaretleme

Gözlüklerin üzerinde bu sınıflandırmalar harflerle belirtilir: Örneğin “F” sınıfı bir gözlükte “EN 166 F” ibaresi yer alır.
Eğer çerçeve ve lens farklı darbe dayanımı seviyelerine sahipse, en düşük seviye geçerli kabul edilir.
Darbe dayanımı testleri, lensin çatlamaması, kırılmaması ve parçacığın lensi delmemesi esasına dayanır.

Optik Netlik Nedir?

Optik netlik, bir gözlük lensinin kullanıcının görüşünü ne derece bozmadan ilettiğini ifade eder. Bu özellik, özellikle hassas işlerde çalışan bireyler için büyük önem taşır. Görüş bozukluğu, bulanıklık, ışık kırılması, çift görme gibi etkiler, hem iş verimini düşürür hem de göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi sağlık sorunlarına yol açabilir.

EN 166’ya Göre Optik Sınıflar

EN 166 standardı, gözlüklerin optik performansını üç sınıfa ayırır:

Optik Sınıf	Tanım	Kullanım Süresi
Sınıf 1	Yüksek optik netlik, bozulma yok	Uzun süreli kullanımlar
Sınıf 2	Orta düzey netlik, hafif bozulmalar	Kısa süreli kullanımlar
Sınıf 3	Düşük netlik, belirgin bozulmalar	Çok kısa süreli işler

Sınıf 1, en yüksek kaliteyi temsil eder ve sürekli takılması gereken gözlüklerde tercih edilmelidir. Bu sınıf lensler, ışığı doğru şekilde kırar, görüşü net ve kesintisiz sağlar.

Neden Optik Sınıf 1 Tercih Edilmeli?

Göz sağlığı: Uzun süreli kullanımda göz yorgunluğunu önler.
İş güvenliği: Net görüş, hata riskini azaltır.
Konfor: Kullanıcılar gözlük takmayı daha kolay benimser.
Verimlilik: Özellikle hassas işler (kaynak, laboratuvar, montaj) için net görüş şarttır.

Örneğin, kaynakçılar veya laboratuvar teknisyenleri, gün boyunca gözlük takmak zorundadır. Optik sınıf 2 veya 3 lensler, bu kişilerde baş ağrısı, göz kuruluğu ve dikkat dağınıklığına neden olabilir.

Test Yöntemleri

Optik sınıf belirlenirken aşağıdaki testler uygulanır:

Kırılma testi: Işık ışınlarının lens içinden geçerken sapma miktarı ölçülür.
Yüzey düzgünlüğü: Lensin yüzeyinde dalgalanma olup olmadığı kontrol edilir.
Görsel bozulma: Lensin görüş alanında bulanıklık, çift görme gibi etkiler incelenir.

Bu testler sonucunda lensin hangi optik sınıfa ait olduğu belirlenir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gözlük üzerinde optik sınıf işareti yer almalıdır (örneğin “1”).
Gözlük seçimi yapılırken sadece darbe dayanımı değil, optik sınıf da sorgulanmalıdır.
Kullanıcılar, görüş bozukluğu hissederse gözlüğü değiştirmelidir.
Eğitimlerde optik sınıfın önemi vurgulanmalıdır.

Türkiye’de Geçerli Yasal Düzenlemeler

1. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (AB 2016/425 uyumlu)

Gözlükler TS EN 166 standardına uygun olmalıdır.
CE işareti taşımalı ve onaylanmış kuruluş tarafından belgelendirilmelidir.
Diyoptri sıfır olmalı; optik bozulma yaratmamalıdır.

2. İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı

“Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik” kapsamında göz koruyucuların kullanımı zorunludur.
Yönetmelik Ek-3’te parçacık tesiri riski olan işler açıkça belirtilmiştir:
- Kaynak yapma, öğütme, keski ile yontma
- Talaş çıkaran makinelerde çalışma
- Presle sıcak demir işleme
- Artıkların parçalanması ve uzaklaştırılması

3. Gözlük Tipleri

Genel kullanım gözlükleri
Tam koruma gözlükleri (dalgıç tipi)
Vizörler (yüz siperliği)

Avrupa OSHA ve EN Standartları

1. EN 166 Standardı

Göz koruyucuların darbe dayanımı, optik sınıfı ve işaretleme kriterlerini belirler.
Parçacık tesiri için “F”, “B” ve “A” sınıfı darbe dayanımı testleri uygulanır.

2. EN ISO 16321 Serisi (Yeni Standart)

EN 166’nın yerini alacak şekilde EN ISO 16321-1:2022, EN ISO 16321-2:2021 ve EN ISO 16321-3:2022 yayımlanmıştır.
Kasım 2024 itibarıyla EN 166 yürürlükten kalkacak ve yeni standartlar geçerli olacaktır.

3. Avrupa OSHA (EU-OSHA) Yaklaşımı

Doğrudan ürün standardı belirlemez.
Risk değerlendirmesi ve uygun KKD seçimi konusunda rehberlik sağlar.

Amerika OSHA Kriterleri

1. OSHA 29 CFR 1910.133

Göz ve yüz koruması için temel düzenlemedir.
İşverenin uygun KKD sağlaması zorunludur.
Parçacık tesiri riski varsa ANSI Z87.1 standardına uygun gözlük kullanılmalıdır.

2. ANSI Z87.1 Standardı

Gözlüklerin darbe dayanımı, optik netlik, yan koruma gibi özelliklerini belirler.
Gözlük üzerinde “Z87” işareti bulunmalıdır.
“Z87+” işareti yüksek darbe dayanımı anlamına gelir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gözlükler kişiye özel seçilmeli, baş yapısına uygun olmalı.
Kullanım öncesi ve sonrası temizlik ve bakım yapılmalı.
Gözlükler çizildiğinde veya hasar gördüğünde değiştirilmelidir.
Eğitim verilmeden KKD kullanımı etkili olmaz.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Ayrıca;
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Gözlük Tipi KKD Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Tetkik Editor — Wed, 25 Feb 2026 21:01:00 +0000

Göz koruyucuların seçimi, maruz kalınan risk türüne göre yapılmalıdır. Bilimsel olarak aşağıdaki kriterler dikkate alınmalıdır:

1. Risk Analizi

Fiziksel riskler: Toz, parçacık, darbe, ışık, radyasyon
Kimyasal riskler: Asit, baz, solvent, sıvı sıçramaları
Biyolojik riskler: Mikroorganizma, kan, vücut sıvıları
Termal riskler: Aşırı sıcaklık, ergimiş metal sıçraması

2. Gözlük Tipleri

Gözlük Türü	Kullanım Alanı
Genel koruyucu gözlük	Hafif toz, parçacık riski
Tam kapalı gözlük	Sıvı sıçraması, kimyasal işlemler
Vizör (yüz siperliği)	Yüzü koruma gerektiren işler
Kaynakçı gözlüğü	UV/IR ışınlarına karşı koruma
Lazer koruyucu gözlük	Belirli dalga boylarına karşı koruma

3. Teknik Özellikler

Optik sınıf (görüş netliği)
Darbe dayanımı (mekanik direnç)
UV/IR filtreleme kapasitesi
Kimyasal direnç
Konfor ve ergonomi (burun desteği, kaymazlık)
Ayarlanabilirlik (sap uzunluğu, baş bandı)

Türkiye’de Geçerli Yasal Düzenlemeler

Türkiye’de gözlük tipi KKD’ler için geçerli olan başlıca düzenlemeler:

1. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (AB 2016/425 uyumlu)

TSE tarafından uygulanır.
Gözlükler TS EN 166 standardına uygun olmalıdır.
CE işareti taşımalı ve onaylanmış kuruluş tarafından belgelendirilmelidir.

2. İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı

“Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik” kapsamında göz koruyucuların kullanımı zorunludur.
İşveren, risk değerlendirmesi sonucunda uygun KKD’yi temin etmekle yükümlüdür.

3. Belgelendirme Süreci

Gözlükler genellikle Kategori II KKD sınıfına girer.
AT Tip İnceleme Belgesi gereklidir.
Teknik dosya, kullanım kılavuzu ve test sonuçları sunulmalıdır.

Avrupa OSHA ve EN Standartları

Avrupa’da KKD’ler için geçerli olan OSHA benzeri düzenlemeler ve standartlar:

1. EN 166 Standardı

Göz koruyucuların genel özelliklerini belirler.
Optik sınıf, mekanik direnç, kimyasal koruma gibi kriterleri içerir.

2. EN 167 ve EN 168

Test metotlarını ve deney prosedürlerini tanımlar.

3. CE Belgelendirme

Ürünler CE işareti taşımalı.
Uyumlaştırılmış standartlara göre test edilmeli.
Onaylanmış kuruluşlar tarafından denetlenmeli.

Avrupa OSHA Yaklaşımı

Avrupa OSHA (EU-OSHA), doğrudan ürün standardı belirlemez.
Ancak risk değerlendirmesi, işyeri güvenliği ve KKD kullanımı konusunda rehberlik sağlar.

Amerika OSHA Kriterleri

ABD’de göz koruyucu KKD’ler için geçerli olan OSHA kriterleri:

1. OSHA 29 CFR 1910.133

Göz ve yüz koruması için temel düzenlemedir.
İşverenin uygun KKD sağlaması zorunludur.
ANSI Z87.1 standardına uygunluk şarttır.

2. ANSI Z87.1 Standardı

Gözlüklerin darbe dayanımı, optik netlik, UV koruması gibi teknik özelliklerini belirler.
Gözlük üzerinde “Z87” işareti bulunmalıdır.

3. NIOSH ve CDC Rehberleri

Özellikle biyolojik riskler ve sağlık çalışanları için ek kriterler sunar.
Lazer, radyasyon gibi özel riskler için filtreleme değerleri belirtilir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gözlükler kişiye özel seçilmeli, baş yapısına uygun olmalı.
Kullanım öncesi ve sonrası temizlik ve bakım yapılmalı.
Gözlükler çizildiğinde veya hasar gördüğünde değiştirilmelidir.
Eğitim verilmeden KKD kullanımı etkili olmaz.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Lityum-İyon Batarya Depolama Prosedürü

Tetkik Editor — Sun, 04 Jan 2026 21:01:00 +0000

Lityum-iyon bataryalar, yüksek enerji yoğunlukları sayesinde modern endüstrinin vazgeçilmez bileşenleri hâline gelmiştir. Ancak bu avantaj, uygun koşullar sağlanmadığında ciddi yangın, patlama ve kimyasal maruziyet risklerini de beraberinde getirmektedir. Özellikle depolama aşaması, termal kaçak (thermal runaway) ve zincirleme reaksiyonlar açısından kritik bir kontrol noktasıdır.

Bu prosedürü; uluslararası kabul görmüş standartları, yetkili kuruluş kılavuzlarını ve hakemli bilimsel yayınları temel alarak hazırladım. (Yazımdaki kilit iddiaların arkasındaki kaynakları dipnotlarla alıntıladığım kaynakların linkleri ile yine yazıların devamına ekledim — bu kaynaklar, standartlar ve son yıllarda yayımlanmış hakemli incelemelerdir.)

Lityum-iyon bataryaların güvenli depolanmasına yönelik yaptığım çaalışmada asgari teknik ve idari gereklilikleri bulmaya – belirlemeye çalıştım. Biliyorum ki zaman geçtikçe ilerleyen bilgiler ve yaşanan acı tecrübeler ile burada yer alan bilgiler eksik kalacak veya geçersiz olacaklar. Bu sebeplerle ileride bu konuda geri dönüşler yapmanız hem bu yazının hem de bilgilerimizin revize edilmesini sağlayacaktır.

Dr. Mustafa KEBAT

Aşağıda, literatür ve kabul görmüş standartlar temel alınarak hazırlanmış Lityum-İyon Bataryaların Depolanması Prosedürü (işyerine uygulanabilir, adım-adım) yer almaktadır. Prosedürü doğrudan tesisinize uyarlamak için son bölümde kısa bir “yerel uygulama/denetim” checklist’i ve sahada kullanılabilecek formlar da ekledim.

Önemli: Aşağıdaki prosedürde genel kabul görmüş uygulamaları ve literatür sonuçlarını özetledim; Lakin mevzuatımızda zaman içerisinde değişiklikler olacağı unutulmamalıdır. Yine bu prosedürü kullanmak isteyeceğiniz bina/alan şartlarını ve üretici teknik verilerini de (MSDS, üretici saklama tavsiyeleri) mutlaka dikkate almalısınız.

Lityum-İyon Batarya Depolama Prosedürü

1. Kapsam ve amaç

Bu prosedür, şarjlı ya da kısmen deşarjlı lityum-iyon hücre/pack modüllerinin güvenli depolanması, hasarlı/şüpheli hücrelerin ayrılması, yangın yayılımının önlenmesi ve acil müdahale hazırlığı amacıyla hazırlanmıştır.

Temel dayanak: ulusal/uluslararası güvenlik standartları ve termal kaçak (thermal runaway) üzerine hakemli literatür.https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm

2. Sınıflama ve Kabul (Inbound kontrol)

Gelen partinin kontrolü: Her palet/kolinin üretici bilgisi, model, seri no, tarih, test sertifikaları (IEC/UL) ve MSDS ile eşleştirilmesi. IEC/UL sertifikaları ve üretici saklama talimatı yoksa kabul edilmez veya izolasyona alınır.https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm
Hasar kontrolü: Fiziksel hasar (göçme, şişme, delik, yanık), sızıntı, olağandışı koku tespitinde paket açılmadan “şüpheli” etiketiyle ayrı bir izolasyon alanına yönlendir. (Hasarlı hücre protokolü bkz. §6). https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm

3. Depolama Alanı Tasarımı ve Fiziksel Düzen

Ayrılmış depolama odaları: Bataryalar için yalnızca iyon batarya depolamasına ayrılmış, yangına dayanıklı bölmeler (hangar/oda) kullanın; bu alanın HVAC, sprinkler ve yangın algılama sistemleri batarya tipine göre tasarlanmalıdır. NFPA 855 ve ilgili ulusal yangın kodlarına uygunluk sağlanmalıdır.https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm
Setback & ayrım mesafeleri: Paketler/raflar arasında üretici ve NFPA/UL gereksinimlerine göre mesafe bırakılmalı; tesis içindeki diğer işlevlerden (çalışma alanları, ofis, yataklı alanlar) yeterli uzaklık/ayrım sağlanmalıdır.https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm
Raflama ve paletleme: Düşme/çarpma riskini azaltan, titreşimleri minimize eden raflama; metal-metal kısa devre riskine karşı yalıtkan yüzey (ör. yalıtkan palet) önerilir. Raf etiketleri: içerik, kapasite, maksimum SOC.http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/file:///Users/mustafakebat/Downloads/JRC135870_01.pdf
Termal bariyerler ve bölme: Büyük hacimli depolarda modül seviyesinde termal bariyer (yangın geciktirici paneller/ayırıcılar) ve yangın yayılımını engelleyen bölmeler kullanılması literatürde TR-propagasyonu azaltıcı önlem olarak tavsiye edilir.https://link.springer.com/article/10.1007/s13272-025-00917-z?utm

4. Çevresel Koşullar (Sıcaklık, Nem, SOC)

Sıcaklık kontrolü: Uzun süreli depolama için ideal aralık genelde 10–25 °C civarıdır; yüksek sıcaklıklardan kaçının (özellikle >40 °C). Bu aralığın seçimi üretici tavsiyesine göre kesinleştirilmeli. Yüksek sıcaklık TR tetikleyici riskini artırır.https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm
Nem kontrolü: Yüksek nem korozyon ve paket bozulması riskini artırır; üretici verisine bağlı olmakla beraber rutin nem kontrolü (örn. %30–60 RH hedefi) önerilir. https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm
State-of-Charge (SOC) yönetimi: Uzun süre depolama için çoğu uygulamada yaklaşık %30–50 SOC (üretici tavsiyesiyle uyarlanmış) ideal kabul edilir — çok yüksek SOC uzun vadede bozulma ve TR riskini artırır; çok düşük SOC da hücre bozulmasına yol açabilir. Her parti için depo girişinde SOC bilgisi kaydedilmeli. (Bu aralık üreticiye göre değişir; kesin değer üretici dokümanında aranmalıdır). https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm

5. Elektriksel Güvenlik ve İzolasyon

Kısa devre koruması: Raf üzerinde veya paletleme sırasında paketlerin birbirine temasını engelleyin; metal yüzeylerle temas yalıtılmalıdır.
Enerji kesme: Depolama alanında ona ait tek hatlı bir LOTO/kurcalamayı önleme prosedürü uygulanmalı; muayene ve bakım sırasında paketler devre dışı bırakılmalı. https://www.ul.com/services/energy-storage-system-testing-and-certification?utm
Şarj/deşarj işlemleri: Depo alanında gözetimsiz şarj yapılmamalı; eğer yapılacaksa özel şarj odaları, BMS ile izlenen ve onaylı şarj ekipmanı kullanılmalıdır. https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm

6. Hasarlı / Şüpheli Bataryaların Elleçlenmesi

İzolasyon: Hasarlı veya şüpheli bataryalar derhal belirtilen “karantina” odasına alınmalı; burada metalden uzak, yanıcı olmayan yüzeye ve yangın-izolasyonuna sahip konteynerlerde saklanmalı. https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Hasarlı hücrelerle çalışan personel, kimyasal göz/solunum koruması, kimyasal eldiven ve FR giysi kullanmalı. https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm
İzleme: Karantina süresince sıcaklık/smoke sensörleriyle izleme; 24–72 saat boyunca pasif/aktif soğutma ve izleme tavsiye edilir (olaya göre değişir). https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm

7. Yangın Algılama ve Söndürme

Algılama: Erken uyarı için sıcaklık ve gaz/duman algılama (local heat detectors + aspiration smoke detection) kullanılmalı. Literatür termal artışı/ gaz çıkışını TR öngöstergecisi olarak vurgular. https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm
Söndürme stratejisi: Sistem tipine göre su sisi (water mist), CO₂ veya özel ajanlar tavsiye edilebilir; büyük enerji depolama sistemleri için NFPA/UL/FM kılavuzları takip edilmeli. UL 9540A test prosedürleri ve NFPA 855 gereksinimleri, hangi söndürme/tescis kombinasyonlarının uygun olduğunu belirlemede referans alınmalıdır. https://www.ul.com/services/energy-storage-system-testing-and-certification?utm
İtfaiye koordinasyonu: Tesis itfaiye planı, batarya özellikleri ve muhtemel gaz riskleri hakkında yerel itfaiye ile ortak tatbikatlar içermelidir. https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm

8. İzleme, Kayıt ve Denetim

Sıcaklık/SOC loglama: Her depolama ünitesi için sıcaklık ve SOC günlük/haftalık logları tutulmalı; sapma halinde otomatik alarmlar üretici-onaylı eşiğe göre çalışmalı. https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm
Ramak-kala ve olay kaydı: Tüm anormal olaylar, ramak-kala ve gerçek olaylar kayıt altına alınmalı; kök neden analizi (RCA) yapılmalı. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/file:///Users/mustafakebat/Downloads/JRC135870_01.pdf
Periyodik denetim: Depo düzeni, raf yapısı, yangın koruma sistemleri ve havalandırma yıllık denetimlere tabi tutulmalı; büyük sistemlerde 3-yıllık kapsamlı uyum denetimi önerilir. https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm

9. Eğitim ve İzinli İşler

Çalışan eğitimi: Depolama personeline hücre özellikleri, termal kaçak belirtileri, acil tahliye ve hasarlı hücre protokolleri eğitimi verilmeli ve yılda en az bir kez tazeleme yapılmalı.
İzin prosedürü: Hasarlı hücre müdahaleleri, yüksek riskli bakım işlemleri için yazılı iş izni (permit to work) sistemi zorunlu olmalı. https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm

10. Acil Durum Prosedürleri (Özet akış)

Belirti tespiti: Şişme, koku, duman, sıcaklık artışı → personel uzaklaştır, alarmı tetikle.
İzole etme: Alanı kapat, ilgili elektrik beslemelerini güvenli şekilde kes (LOTO).
Soğutma/izleme: Mümkünse yangın söndürme sistemini devreye al; soğutma ve minimum 24 saat izleme.
İtfaiye çağrısı: Yerel itfaiye çağrılırken batarya tipi ve tehlike bilgileri bildirilir. https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm

11. Düzenleyici ve Standart Referansları Bir Kısmı

NFPA 855 — Standard for the Installation of Stationary Energy Storage Systems. (tesis/yangın koruma kuralları). https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm
IEC 62133 (ve ilişkili IEC/UL test standartları) — Portable sealed secondary cells and batteries safety testing. (hücre/pack test ve kullanım sınırları). https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm
UL 1973 / UL 9540 / UL 9540A — Energy storage system certification and thermal runaway propagation testing. https://www.ul.com/services/energy-storage-system-testing-and-certification?utm
JRC / European overview on standards for stationary BESS — “Overview of battery safety tests in standards for stationary systems”. http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/file:///Users/mustafakebat/Downloads/JRC135870_01.pdf
Son yılların hakemli derleme makaleleri — termal kaçak mekanizmaları ve yayılım/önleme yöntemleri (ör. MDPI, ScienceDirect derlemeleri). https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm

Hızlı Uygulama Saha Kontrol Listesi

(İlk kabul / günlük / aylık)

İlk Kabul:

Üretici dokümanları ve sertifikalar var mı? (IEC/UL). https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm
Fiziksel hasar kontrolü yapıldı mı?
SOC kaydı alındı mı? (hedef %30–50 önerilir). https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm

Günlük (depo operatörü):

Sıcaklık alarm veya sapma var mı?
Nem/ventilasyon çalışıyor mu?
Hasarlı parti izole edildi mi?

Aylık:

Yangın algılama ve sprinkler testleri (fonksiyon). https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm
Raf/olarak yapı kontrolü (sabitlenme, işaretleme).

Ek: Örnek formlar

Gelen Parti Kontrol Formu: Ürün bilgisi, üretici, seri, SOC, fiziksel hasar (E/H), MSDS var mı (E/H), kabul (E/H).
Hasarlı Batarya Raporu: Parti no, tespit tarihi, gözlem (şişme/koku/duman), karantina yeri, sorumlu personel, izleme (sıcaklık/günlük).
Acil Durum Bilgi Kartı: Batarya tipi, kimyasal riskler (MSDS özeti), itfaiye bilgilendirme metni.

Lityum-iyon bataryaların güvenli depolanması, yalnızca teknik bir gereklilik değil; aynı zamanda çalışan sağlığının, tesis güvenliğinin ve iş sürekliliğinin korunması açısından stratejik bir zorunluluktur. Bilimsel literatür ve uluslararası standartlar, uygun sıcaklık-SOC yönetimi, fiziksel ayrım, erken algılama ve etkin acil durum planlaması olmadan depolama risklerinin kabul edilebilir seviyeye indirilemeyeceğini açıkça ortaya koymaktadır.
Bu prosedürün, tesis özelinde düzenli olarak gözden geçirilmesi, güncel standart ve teknolojik gelişmelere göre revize edilmesi ve uygulamanın sahada etkin şekilde denetlenmesi; lityum-iyon bataryalar kaynaklı kazaların önlenmesinde en kritik başarı faktörüdür.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

NFPA 855, Sabit Enerji Depolama Sistemlerinin Kurulumu Standardı (2026) https://www.nfpa.org/product/nfpa-855-standard/p0855code?utm

IEC 62133-2 https://webstore.iec.ch/en/publication/32662?utm

Lityum İyon Pillerin Isı Kaçışını Azaltmaya Yönelik Güvenlik Yöntemleri – Bir İnceleme https://www.mdpi.com/2571-6255/8/6/223?utm

Overview of battery safety tests in standards for stationary battery energy storage systems http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/file:///Users/mustafakebat/Downloads/JRC135870_01.pdf

Kentsel hava taşımacılığında batarya termal kaçak yayılımının güvenlik değerlendirmesi https://link.springer.com/article/10.1007/s13272-025-00917-z?utm

. Enerji Depolama Sistemi Testi ve Sertifikasyonu https://www.ul.com/services/energy-storage-system-testing-and-certification?utm

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

İSG’de Sualtı -1- Dalış Elbisesi Nedir? Koruyucu Donanım Tanımı

Tetkik Editor — Wed, 31 Dec 2025 21:01:00 +0000

Dalış Elbisesi Nedir?

İSG Açısından Koruyucu Donanım Tanımı

1.1. Dalış Elbisesinin Temel Fonksiyonu

Scuba dalış elbisesi; kişisel koruyucu donanım (KKD) niteliği taşıyan, dalgıcın su altındaki fiziksel, termal, biyolojik ve mekanik risklere karşı korunmasını amaçlayan özel bir ekipmandır.

İSG perspektifinden bakıldığında dalış elbisesi:

Bir spor ekipmanı değil,
Çevresel maruziyetlere karşı koruyucu bariyer,
Hipotermi ve fizyolojik stresin önlenmesinde kritik unsur,
İş kazası ve meslek hastalığı riskini azaltan teknik kontrol aracıdır.

Özellikle mesleki dalış yapılan işlerde (liman, enerji, arama-kurtarma, su altı inşaatı vb.) dalış elbisesi;

“Hayati riskleri doğrudan etkileyen KKD” sınıfında değerlendirilmelidir.

1.2. Su Altı Çalışması = Çoklu Maruziyet Ortamı

Bir işyeri hekimi açısından scuba dalışı, aynı anda birden fazla risk faktörünü barındırır:

Maruziyet Türü	Etki
Soğuk	Hipotermi, kas gücü kaybı
Basınç	Dolaşım değişiklikleri
Nem	Cilt bariyerinin bozulması
Sürtünme	Deri lezyonları
Kimyasal	Deniz kirliliği, petrol
Biyolojik	Bakteri, mantar
Mekanik	Kesikler, çarpmalar

Dalış elbisesi bu risklerin birden fazlasına aynı anda karşı koymak zorundadır.

1.3. KKD Hiyerarşisinde Dalış Elbisesinin Yeri

İSG yaklaşımında riskler şu sırayla kontrol edilir:

Ortadan kaldırma
İkame
Mühendislik kontrolleri
İdari kontroller
Kişisel Koruyucu Donanım

Su altı ortamı ortadan kaldırılamadığı ve ikame edilemediği için:

Dalış elbisesi, kaçınılmaz bir KKD’dir.

Bu nedenle:

Yanlış elbise seçimi
Yetersiz kalınlık
Uygun olmayan beden
→ doğrudan sağlık riski oluşturur.

1.4. İşyeri Hekimi Açısından Kritik Bakış

Bir işyeri hekimi için dalış elbisesi:

Dalgıcın ısı dengesini koruyabiliyor mu?
Dolaşımı bozuyor mu?
Cilt sağlığını tehdit ediyor mu?
Hareket kabiliyetini kısıtlıyor mu?
Enfeksiyon riskini artırıyor mu?
Kişinin mevcut hastalıklarını (Raynaud, dermatit, bel fıtığı vb.) tetikliyor mu?

Bu soruların tamamı elbise seçimi ile doğrudan ilişkilidir.

1.5. Yanlış Elbise Seçiminin Sağlık Sonuçları

İşyeri hekimi pratiğinde karşılaşılan tipik sonuçlar:

Hafif hipotermi → konsantrasyon kaybı
Kas sertliği → dalış sırasında koordinasyon bozukluğu
Dolaşım baskılanması → soğuk intoleransı
Cilt macerasyonu → mantar / bakteriyel enfeksiyon
Omuz ve bel zorlanmaları → ergonomik sorunlar

Bunların tamamı önlenebilir risklerdir.

1.6. Bu Rehberin Amacı

14 yazıdan oluşacak olan ve her ayın 1. günü yayınlanacak olan bu yazı dizisini – rehberi her zaman olduğu gibi; Firmamız TETKİK OSGB olarak sosyal sorumluluğumuz gereği insanımıza bilgilendirme yapmak – bilgiyi yaymak düsturumuz gereği sizlere sunuyoruz.

Bu çalışmadaki amacımız:

Dalış elbiselerini tıbbi ve İSG temelli değerlendirmek
“Hangisi daha pahalı?” değil
“Hangisi sağlık açısından daha güvenli?” sorusuna yanıt vermektir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Dr Mustafa KEBAT

0 530 568 42 75

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Kişisel Koruyucu Donanım Dışındaki Günlük Giysi Veya İç Çamaşırı Sebepli İş Kazaları

Tetkik Editor — Tue, 02 Dec 2025 21:01:00 +0000

İş sağlığı ve güvenliği alanında odak noktası çoğunlukla kişisel koruyucu donanımlar (KKD), tehlikeli ekipmanlar ya da proses kaynaklı maruziyetler üzerine kuruludur. Ancak iş kazalarının nedenlerini incelerken gözden kaçırılan kritik bir unsur vardır: çalışanların günlük giyim tercihleri.

İş giysileri, KKD kapsamına girmeyen, çalışan tarafından bireysel tercih doğrultusunda belirlenen giysiler olsa da, iş ortamında ciddi risk unsurlarına dönüşebilir. Dar, gevşek, yanıcı ya da sentetik kumaşlardan yapılmış iç çamaşırları ve elbiseler; ergonomiyi bozarak, statik elektrik oluşturarak veya fiziksel takılmalar yoluyla kazaları tetikleyebilir.

Doğrudan KKD sınıfına girmeyen lakin çalışma ortamında iş kazalarına neden olmuş ya da olma potansiyeli taşıyan giysi tercihlerinin değerlendirmesi iş güvenliği uzmanları için risk analizinin kapsamını genişletme ve çalışan eğitimlerinde bu konuya yer verme gerekliliğini gözler önüne sermektedir.

1. Gevşek Giysi – Döner Parçaya Dolanma (Torna Tezgâhı Kazası)

Sektör: Metal işleme / Atölye
Giysi Etkeni: Geniş kollu gömlek
Kaza Açıklaması: Operatör, torna tezgâhında çalışırken gevşek gömleğinin kolu dönen milden dışa doğru uzanan parça tarafından yakalandı. Kol kumaşı mil etrafında sarılarak çekildi ve çalışanın kolu ciddi şekilde kırıldı.
Önlenebilirdi: Bilekten lastikli iş giysisi veya kısa kollu üniforma tercih edilseydi.

2. Sentetik İçlik – Kaynak İşinde Yanık Riski

Sektör: Gemi inşa / Ağır sanayi
Giysi Etkeni: Naylon-poliester iç çamaşırı
Kaza Açıklaması: Kaynak yapan çalışanın kıvılcım sıçraması sonucu tişörtünün altındaki sentetik içlik alev aldı. Sentetik malzeme eriyerek deriye yapıştı, 2. derece yanık oluştu.
Önlenebilirdi: Pamuk esaslı, yanmaz iç çamaşırı kullanılsaydı.

3. Topuklu Ayakkabı – Yük Düşmesi Sonucu Ayak Bileği Kırığı

Sektör: Depo / Lojistik
Giysi Etkeni: Modaya uygun, 4 cm topuklu ayakkabı
Kaza Açıklaması: Kadın çalışan palet çekmek üzere adım attığında, dengesini kaybedip devrildi. Ayağına yük binmesi sonucu bileği kırıldı.
Önlenebilirdi: Düz taban, kaymaz iş ayakkabısı tercih edilmeliydi (KKD tanımına girebilir ancak genelde dış kıyafet etkisi olarak göz ardı edilir).

4. Polyester Gömlek – Statik Elektrik Kaynaklı Patlama

Sektör: Kimya üretimi
Giysi Etkeni: Tamamen polyester karışımlı gömlek
Kaza Açıklaması: Yanıcı buhar ortamında çalışan işçi, statik elektrik yüklü sentetik gömlek nedeniyle kıvılcım oluşturdu. Yakındaki solvent tankının üstünde parlamaya neden oldu.
Önlenebilirdi: Antistatik pamuk esaslı iş kıyafeti kullanılsaydı.

5. Uzun Etek – Merdivende Takılma

Sektör: Ofis destek / Kat hizmetleri
Giysi Etkeni: Moda amaçlı uzun etek
Kaza Açıklaması: Merdivenlerden çıkan çalışan, eteğine basarak dengesini kaybetti ve başını merdiven demirine çarptı. Kafa travması oluştu.
Önlenebilirdi: Diz hizasında, dar kesimli ve hareketi kısıtlamayan bir kıyafet tercih edilseydi.

6. Kemerli Giysi – Konveyör Hat Üzerinde Sürüklenme

Sektör: Gıda üretimi
Giysi Etkeni: Belinde metal tokalı ve sarkan uzun kemer
Kaza Açıklaması: Temizlik görevlisinin kemeri, konveyör bandın çıkıntılı parçasına takıldı. İşçi 1.5 metre sürüklendi ve belinden yaralandı.
Önlenebilirdi: Sarkan aksesuar ve kemerler yasaklanmış olmalıydı.

7. Kapüşonlu Sweatshirt – Forklift Görüş Alanı Kısıtlaması

Sektör: Lojistik / Soğuk depo
Giysi Etkeni: Baş kısmı kapalı kapüşonlu üst giyim
Kaza Açıklaması: Kapüşonun görüşü engellemesi nedeniyle operatör, geri manevra sırasında diğer işçiyi fark edemedi ve çarpışma meydana geldi. Hafif yaralanmayla sonuçlandı.
Önlenebilirdi: Görüş alanını engellemeyen başlık veya bere kullanılmalıydı.

8. Bol Pantolon – Merdiven Basamağına Takılma

Sektör: İnşaat
Giysi Etkeni: Aşırı bol paçalı pantolon
Kaza Açıklaması: Kalıp ustası merdivenden inerken pantolon paçası basamağa takıldı. Düşerek bileğini burktu ve 2 hafta iş göremezlik yaşadı.
Önlenebilirdi: İş pantolonu dar paçalı veya bilekten lastikli olmalıydı.

9. Dar İç Çamaşırı – Dolaşım Bozukluğu & Dikkat Dağınıklığı

Sektör: Otomotiv montaj hattı
Giysi Etkeni: Aşırı sıkı iç çamaşırı
Kaza Açıklaması: Çalışan, bacak bölgesindeki baskı nedeniyle sürekli huzursuzluk yaşadı. Konsantrasyon kaybı sonucu montaj sırasında elini kıstırdı.
Önlenebilirdi: İş esnasında konfor sağlayan, terletmeyen ve kan dolaşımını engellemeyen çamaşır kullanılmalıydı.

10. Parlak Renkli Kıyafet – Gece Şantiye Alanında Görünmezlik

Sektör: Yol bakım-onarım
Giysi Etkeni: Reflektörsüz, modaya yönelik günlük kıyafet
Kaza Açıklaması: Gece vardiyasında çalışan işçinin kıyafeti diğer ekipmanlar arasında ayırt edilemedi. Operatör gece görüşünde fark edemedi ve makinayla temasa sebep oldu.
Önlenebilirdi: Yüksek görünürlüklü reflektif kumaşlı iş tişörtleri kullanılmalıydı (KKD değil, personelin kendi tişörtüydü).

Genel Değerlendirme:

Bu örnekler şunu açıkça ortaya koyar:

“Kişisel Koruyucu Donanım kadar, KKD harici günlük giysi tercihleri de iş kazalarının doğrudan veya dolaylı nedenidir.”

Giysi Materyali: Yanmazlık, antistatik özellik, nefes alabilirlik
Giysi Kesimi: Dar – bol, sarkan aksesuarlar, hareket kabiliyeti
Renk ve Görünürlük: Gece çalışmaları ve açık alanlar
Konfor ve Fonksiyonellik: Konsantrasyon ve fizyolojik konfor

Günlük kıyafetler sıradan seçimler gibi görünse de, bir iş kazasının tetikleyici unsuru haline gelebilir. Gevşek bir gömlek, yanıcı bir içlik, statik yüklü bir kazak ya da reflektörsüz bir tişört; çoğu zaman ihmal edilen ama hayati sonuçlar doğuran risklerdir. Bu yazıda örnekleriyle gösterilen kazalar, iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımımızın yalnızca KKD ile sınırlı kalamayacağını ortaya koymaktadır.

İşverenler, iş güvenliği uzmanları ve çalışanlar olarak, giyimin de bir risk parametresi olduğunu kabul etmek, çalışanlara iş giysisi kültürünü kazandırmak ve üretim ortamına uygun giyim kodları oluşturmak kaçınılmaz bir gerekliliktir. Çünkü bazen bir kıyafet tercihi, sadece stil değil, hayati bir fark yaratabilir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Denizde ve Gemide Güvenli Çalışma Eğitimi – III ”Denizde ve Gemide Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Kullanımı”

Tetkik Editor — Tue, 23 Sep 2025 21:01:00 +0000

Denizde ve gemide güvenli çalışmanın temel yapıtaşlarından biri kişisel koruyucu donanımların (KKD) doğru seçimi ve bilinçli kullanımıdır. Deniz ortamı; ıslaklık, düşük sıcaklık, tuzluluk, sürekli hareket ve ani acil durum riski gibi değişken koşullara sahiptir. Bu nedenle kara ortamında yeterli olan KKD’ler, deniz için özel niteliklere sahip olmalı ve işlevselliğini bu zorlu koşullarda da sürdürebilmelidir.

Can Yeleği Türleri ve Doğru Giyilme Şekli

Can yelekleri, denizde çalışmanın vazgeçilmez KKD’sidir. Temel işlevi, düşme veya batma anında çalışanın su yüzeyinde kalmasını sağlamaktır. Otomatik şişmeli (CO₂ kartuşlu), manuel şişmeli ve sabit dolgulu (örneğin köpüklü) olmak üzere farklı türleri mevcuttur. Yeleğin tipi, çalışanın rolüne, yüzme bilip bilmemesine ve gemideki görev alanına göre seçilmelidir. Yanlış giyilen ya da gevşek takılan bir can yeleği suya düşme anında boğulmaya neden olabilir.

Önlemler:

Her çalışanın bedenine uygun numarada ve sertifikalı can yeleği tahsis edilmesi,
Otomatik şişmeli yeleklerin kartuş basınç kontrollerinin periyodik yapılması,
Giyerken alt kayışın (kasık kemeri) mutlaka geçirilmesinin sağlanması,
Eğitici simülasyonlar ile “can yeleğiyle suya düşme” denemelerinin yapılması.

Deniz Elbiseleri, Kuru Tulumlar ve Neopren Giysiler

Deniz ortamında çalışanlar; düşük su sıcaklığı, rüzgar ve uzun süreli ıslaklıkla mücadele etmek zorundadır. Bu nedenle neopren elbiseler, kuru tulumlar veya suda yüzebilir özellikteki deniz iş giysileri kullanılır. Neopren, ısı yalıtımı sağlar ve dalgıçlar için uygundur. Kuru tulumlar ise su geçirmez olup soğuk ve rüzgarlı ortamlarda gemi personeli tarafından tercih edilir. Sıradan kumaş giysiler, ıslandığında ağırlaşır, soğuk iletimi artırır ve boğulma riskini yükseltir.

Önlemler:

Hava ve deniz sıcaklığına göre kıyafet seçimi yapılması,
Neopren veya kuru tulumların kol, bacak ve boyun conta bölgelerinin her kullanımdan önce kontrol edilmesi,
Kıyafetlerin yalıtım değerlerinin (clo) iş türüne göre belirlenmesi,
Giysi içindeki nemin azaltılması için termal içlik veya hızlı kuruyan kumaş önerilmesi.

Emniyet Kemeri, Kask, Gözlük ve Kaymaz Tabanlı Ayakkabı Kullanımı

Deniz ortamında çalışan personelin karşılaştığı düşme, çarpma, sıçrama ve kayma tehlikelerine karşı klasik iş güvenliği ekipmanları, denize özel niteliklerle donatılmış olmalıdır.

Emniyet kemeri, özellikle yüksekten çalışma veya güverte kenarında çalışırken düşmeyi önlemek için kullanılır.
Kask, düşük tavanlı alanlarda veya vinç yükü altında çalışanlar için gereklidir.
Gözlük, balık kanı, tuzlu su sıçraması veya kimyasal temizlik maddelerine karşı koruma sağlar.
Kaymaz tabanlı ayakkabılar, ıslak ve yağlı güvertelerde kayma riskini azaltır. Suda ağırlaşmayan, bileği destekleyen modeller tercih edilmelidir.

Önlemler:

Tüm personel için iş başı öncesi KKD kontrol listesi uygulanması,
Kaskların çene bağlarının kapalı olması kuralının denetlenmesi,
Gözlüklerin anti-buğulanma ve UV korumalı olması,
Ayakkabıların taban yapısının SRC (kaymazlık) sertifikalı olması.

Su Geçirmez Telsiz, Sinyal Cihazları, Düdük ve Işık Taşıma Zorunluluğu

Acil durumlarda deniz ortamında iletişim kurmak ve yer tespiti yapmak hayati önemdedir. Bu nedenle KKD’nin sadece fiziksel koruma değil, aynı zamanda haberleşme ve görünürlük sağlaması da gerekir.

Su geçirmez telsiz, gemiden ayrılan personel ya da acil durumda haberleşme için kullanılır.
Sinyal cihazları, örneğin kişisel AIS (Automatic İdentification System– otomatik tanımlama sistemi) beacon’lar (Sinyal vericiler) ile konum iletimi sağlanır.
Düdük, denizde sesli yardım çağrısı için kullanılır ve özellikle görüş azaldığında hayati öneme sahiptir.
Kişisel ışık (strobe light), gece veya sisli havalarda kişinin yerini görünür kılar.

Önlemler:

Her personelin can yeleğine entegre düdük ve ışık bulundurması zorunlu hale getirilmesi,
Su geçirmez telsizlerin haftalık pil ve bağlantı kontrollerinin yapılması,
Açık deniz çalışanlarına AIS beacon temin edilmesi,
Acil durum tatbikatlarında bu cihazların doğru kullanımıyla ilgili uygulamalı eğitim verilmesi.

Genel Önlemler ve Uygulama Önerileri

KKD Eğitimi: Tüm personelin katılımıyla yılda en az bir kez teorik ve pratik KKD kullanımı eğitimi yapılmalı.
KKD Denetimi: İşe başlamadan önce gözetmen kontrolünde KKD uygunluk denetimi yapılmalı.
KKD Depolama: KKD’ler kuru, kapalı ve temiz ortamlarda saklanmalı; tuz, güneş ve nemden korunmalı.
Kayıt Tutma: KKD’lerin dağıtımı, kullanımı ve bakımı ile ilgili takip çizelgeleri düzenli tutulmalı.
KKD Yenileme: Fiziksel hasar, süre aşımı veya fonksiyon kaybı tespit edilen KKD’ler derhal değiştirilmelidir.

Deniz ortamında KKD sadece bir koruma aracı değil, hayati bir kurtarıcıdır. Bu nedenle hem doğru KKD seçimi hem de bilinçli kullanımı, deniz iş güvenliği kültürünün vazgeçilmez bir parçası olarak benimsenmelidir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

BALIKÇI GEMİLERİNDE YAPILAN ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18741&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

BALIKÇI GEMİLERİNDE YAPILAN ÇALIŞMALARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ http://chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.csgb.gov.tr/Media/wxtnvm2v/gururtantoglu.pdf

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

İş Ayakkabısında Kayma Direnci SRA, SRB ve SRC

Tetkik Editor — Wed, 20 Aug 2025 21:01:00 +0000

İş Ayakkabılarında Kayma Direnci – SRA, SRB ve SRC Test Standartlarının Teknik ve Mevzuat Temelli Analizi

Kayma Riski ve İş Güvenliği Bağlamı

İş kazalarının önemli bir kısmını kayma, takılma ve düşmeler oluşturmaktadır. Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) ve SGK verilerine göre, kaymaya bağlı iş kazaları; düşmeye neden olan ikinci büyük kazalanma biçimidir ve ciddi uzuv yaralanmalarına, uzun süreli iş göremezliğe veya ölümlere neden olabilmektedir.

İş ayakkabısı, bu tür kazaların önlenmesinde en önemli kişisel koruyucu donanımlardan biridir. Ancak yalnızca “koruyucu burunlu” olmak yeterli değildir. Özellikle kaymaz taban özelliği, iş ayakkabısının performansını belirleyen kritik bir teknik kriterdir.

Bu bağlamda SRA, SRB ve SRC kodlamaları; ayakkabının uluslararası standartlara göre hangi yüzey ve koşullarda kaymazlık testlerini başarıyla geçtiğini gösteren sistematik sınıflamalardır.

EN ISO 20345 ve Kayma Direnci Test Süreci

İş ayakkabılarında kaymazlık testleri, EN ISO 20344:2021 standardının ilgili bölümlerinde tanımlanmış test metodolojilerine göre gerçekleştirilir. EN ISO 20345, koruyucu ayakkabıların özelliklerini belirlerken, EN ISO 20344 bu ürünlerin test yöntemlerini tarif eder.

Bu testlerde; ayakkabının dış tabanının, belirli eğimde ve farklı yüzey kaplamalarında, kontrollü basınç ve hızla kayma eğilimi ölçülür. Testler iki farklı düzlemde yapılır:

Düz test: Ayakkabı zemine düz şekilde yerleştirilir ve öne doğru kaydırılır.
Topuk testi: Ayakkabı zemine yaklaşık 7° eğimle yerleştirilir; bu test özellikle merdiven ve eğimli yüzey senaryolarını simüle eder.

SRA Sertifikası – Seramik Zemin + Sabun Çözeltisi

SRA sertifikası, ayakkabının seramik karolara benzeyen pürüzlü bir yüzey üzerinde, seyreltilmiş sabun çözeltisi (sodyum lauril sülfat) ile test edildiği anlamına gelir.

Test ortamı: Seramik karo + %0,5 sodyum lauril sülfat içeren solüsyon.
Minimum gereksinimler:
- Düz yüzey: Sürtünme katsayısı (µ) ≥ 0,32
- Topuk eğim testi: µ ≥ 0,28

SRA sertifikalı ayakkabılar, genellikle ıslak ve sabunlu ortamlar için uygundur. Gıda sektörü, mutfaklar, temizlik hizmetleri gibi alanlarda tercih edilir.

Ancak SRA yalnızca bir tür kayganlaştırıcı ile yapılan testi ifade eder. Yağ, dizel veya farklı kimyasalların bulunduğu ortamlarda yeterli güvenlik sunmayabilir.

SRB Sertifikası – Çelik Zemin + Gliserin

SRB sertifikası, daha zorlu bir yüzey ve kayganlaştırıcı ile yapılan testleri ifade eder.

Test ortamı: Endüstriyel çelik levha + %90 oranında gliserin çözeltisi (yoğun, kaygan sıvı)
Minimum gereksinimler:
- Düz yüzey: µ ≥ 0,18
- Topuk eğim testi: µ ≥ 0,13

SRB sınıfı ayakkabılar, yağlı-metalik yüzeylerde çalışılan sanayi alanlarında, örneğin ağır imalat, otomotiv atölyeleri, torna-tezgâh ortamları gibi zeminlerde performans gösterir.

Gliserin; gres, hidrolik yağ ve makine sıvılarının kayganlık seviyesine benzer nitelikte olduğu için, SRB testi daha agresif ve gerçekçi bir değerlendirme sunar.

SRC Sertifikası – SRA + SRB Birleşimi

SRC etiketi, bir ayakkabının hem SRA hem de SRB testlerini başarıyla geçtiği anlamına gelir. Bu da hem sabunlu seramik zeminlerde hem de yağlı çelik yüzeylerde minimum sürtünme katsayılarını sağladığını gösterir.

SRC kodlaması; çok amaçlı, kayganlık riski yüksek ve değişken zemin koşulları olan iş yerleri için en güvenli tercihtir.

Test sonuçları:
- Sabunlu seramik yüzey (SRA): Düz: ≥ 0.32 / Topuk: ≥ 0.28
- Gliserinli çelik yüzey (SRB): Düz: ≥ 0.18 / Topuk: ≥ 0.13

SRC iş ayakkabıları; gıda üretim tesisleri, tersaneler, yağ işleme alanları, kimya sektörü, inşaat şantiyeleri gibi karmaşık zemin türlerinin bulunduğu yerlerde önerilir.

Sertifika Karşılaştırma Tablosu

Sertifika	Test Zemini	Kayganlaştırıcı	Kullanım Alanı
SRA	Seramik karo	Sabun çözeltisi	Islak, hijyenik alanlar (mutfak, temizlik)
SRB	Çelik levha	Gliserin	Yağlı, metalik zeminler (atölye, sanayi)
SRC	Her ikisi	Sabun + Gliserin	Karmaşık ortamlar, yüksek riskli işler

Sıklıkla Karşılaşılan Hatalar

İş güvenliği uzmanları açısından, ayakkabı seçiminde sık yapılan hatalar şunlardır:

Sadece CE işaretine bakılması: CE tek başına kayma direncini garanti etmez.
SRC etiketi olmayan ayakkabıların yağlı zeminlerde kullanımı: Yetersiz sürtünme katsayısı, sahada ciddi kaza riskine neden olabilir.
Ayakkabı tabanının aşınmasının göz ardı edilmesi: SRC performansı, zamanla taban yüzeyindeki mikro yapının bozulmasıyla kaybolur.

Bu nedenle, SRC sertifikası tek başına yeterli değildir; ayakkabının periyodik kontrolü ve taban dokusunun bütünlüğünün korunması gerekir.

Alternatif Sertifikalar ve Gelişmiş Testler

Bazı üreticiler, EN ISO normları dışında kendi geliştirdikleri test sistemlerini veya ASTM F2913, SATRA TM144 gibi uluslararası test yöntemlerini kullanmaktadır.

ASTM F2913: Farklı eğim ve hızlarla sürtünme katsayısını ölçer; daha gelişmiş veri sağlar.
SATRA TM144: Gerçek yaşam senaryolarına göre test edilen İngiliz menşeli yöntemdir.

Ancak Türkiye’de resmi olarak tanınan kaymazlık sınıflandırmaları, EN ISO 20344 ile uyumlu olan SRA, SRB ve SRC test sonuçlarıdır.

Mevzuat Dayanağı ve Denetim Sorumluluğu

İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği, çalışanın maruz kalabileceği risklere karşı uygun kişisel koruyucu donanımı sağlamakla yükümlüdür. 28695 sayılı KKD Yönetmeliği’ne göre:

“KKD’lerin riskin türüne ve büyüklüğüne uygun olması ve ilgili teknik düzenlemeye (standardizasyona) göre test edilmiş olması zorunludur.”

Ayrıca, ayakkabının etiketleme bilgileri, sertifikasyon belgeleri, uygunluk beyanı ve kullanım kılavuzu gibi evraklar, denetimlerde iş güvenliği uzmanlarının kontrolünde olmalıdır.

Sonuç ve Uygulama Önerileri

Saha koşulları ne kadar karmaşık ve riskli ise, ayakkabının kaymazlık performansı o kadar kritik hâle gelir. Bu nedenle:

SRC sertifikası, karmaşık zemin risklerinde varsayılan tercih olmalıdır.
Sertifika bilgisi mutlaka teknik dokümanla teyit edilmelidir; sadece ürün kutusundaki işaretleme yeterli değildir.
Kullanım süresi sonunda taban aşınma seviyesi kontrol edilmelidir.
İş güvenliği uzmanları, KKD zimmet sürecine SRC belgesini ve test sertifikalarını da dahil etmelidir.

Unutulmamalıdır ki; iyi bir ayakkabı sadece koruma sağlamaz, sürdürülebilir emniyet kültürünün bir parçasıdır. Saha gözlemi, kullanıcı geri bildirimi ve periyodik değerlendirme ile desteklenmeyen hiçbir KKD, istenilen güvenlik düzeyini tek başına sunamaz.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18540&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

EU-OSHA – Kişisel koruyucu ekipmanlara ilişkin (AB) 2016/425 sayılı Yönetmelik https://osha.europa.eu/en/legislation/directive/regulation-eu-2016425-personal-protective-equipment

OSHA – Genel Endüstri için Kişisel Koruyucu Donanım https://www.osha.gov/laws-regs/federalregister/1994-04-06

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri Yardımcı Aparatlarını Kullanacakların Fiziksel Sınırlarını Biliyor muyuz?

Tetkik Editor — Thu, 14 Aug 2025 21:01:00 +0000

Paraşüt tipi emniyet kemerlerinin (tam vücut emniyet kemeri) yardımcı aparatlarını kullanacak kişilerin fiziksel sınırları, güvenli ve verimli bir kullanım sağlamak için önemli bir faktördür. Bu sınırlar, kullanıcının güvenliği ve yardımcı aparatlar arasındaki uyum için dikkate alınmalıdır.

İşte bu fiziksel sınırlarla ilgili genel bilgiler:

1. Fiziksel Sınırlar ve Kullanıcı Özellikleri

Paraşüt tipi emniyet kemerlerinin ve yardımcı aparatlarının doğru çalışabilmesi için kullanıcıların belirli fiziksel özelliklere uygun olmaları gerekir.

Bu sınırlar şunlardır:

1.1. Ağırlık

Alt sınır: 40 kg
Üst sınır: 120 kg
- Kemerin ve yardımcı aparatlarının tasarımı, bu ağırlık aralığına göre yapılır. Bu sınırların dışındaki ağırlıklar, kemerin düzgün çalışmamasına veya aparatların arızalanmasına yol açabilir.

1.2. Boy

Alt sınır: 150 cm
Üst sınır: 190 cm
- Bu boy aralığı, kemerin tüm özelliklerinin vücuda uyumlu olmasını sağlar. Daha kısa veya daha uzun kullanıcılar için özel tasarımlar gerekebilir.

1.3. Bel Çevresi

Alt sınır: 65 cm
Üst sınır: 105 cm
- Kemerin bel kısmı, kullanıcının bel ölçüsüne göre ayarlanabilmelidir. Bu sınırların dışında olan kullanıcılar için farklı ölçülerde kemerler gerekebilir.

1.4. Omuz Çevresi

Alt sınır: 85 cm
Üst sınır: 120 cm
- Omuz askıları, kullanıcının omuz ölçüsüne göre uyum sağlamalıdır. Bu sınırlar, kemerin omuz kısmının rahat oturması ve vücuda zarar vermemesi için belirlenmiştir.

2. Fiziksel Sınırların Aşılması Durumunda Olası Sonuçlar

2.1. Ağırlık Sınırının Aşılması

Sonuçlar:
- Kemerin kapasitesini aşan kullanıcılar, kemerin dikişlerinden, karabinadan veya şok emici sistemlerden gelen baskılar nedeniyle kemerin kopması riski ile karşılaşabilirler.
- Bağlantı noktaları veya halat sistemleri de aşırı ağırlık nedeniyle arızalanabilir.
- Düşüş sırasında şok emici sistemler yeterince etkili olmayabilir, bu da ciddi yaralanmalara yol açabilir.

2.2. Boy Sınırının Aşılması

Sonuçlar:
- Çok kısa kullanıcılar için kemerin uzunluğu yetersiz olabilir ve bel ile omuz kısımları düzgün oturmayabilir, bu da kemerin kaymasına neden olabilir.
- Çok uzun kullanıcılar için kemer, omuz ve bel kısmında yeterli destek sağlamayabilir ve kemer rahat bir şekilde yerinde durmayabilir, bu da düşüş sırasında zarar görme riskini artırabilir.

2.3. Bel Çevresi Sınırının Aşılması

Sonuçlar:
- Çok büyük bel çevresi olan kullanıcılar için kemerin bel kısmı sıkı olmayabilir veya yeterince sabitlenmeyebilir. Bu durum, kemerin kaymasına veya gevşemesine neden olabilir.
- Kemer düzgün bir şekilde oturmadığında, emniyet fonksiyonları tam olarak çalışmayabilir ve güvenlik riski oluşturabilir.

2.4. Omuz Çevresi Sınırının Aşılması

Sonuçlar:
- Omuz askıları, çok küçük bir omuz çevresi olan kullanıcılarda rahat olmayabilir, bu da kemerin kaymasına yol açabilir.
- Çok büyük omuz çevresi olan kullanıcılar için omuz askıları yetersiz olabilir ve kemerin rahat bir şekilde vücuda oturması engellenebilir, bu da güvenlik risklerine yol açabilir.

3. Eğitim ve Bilinçlendirme

3.1. Eğitim Verilmesi Gereken Konular

Kullanıcıların Fiziksel Sınırları: Kişilerin kemer ve yardımcı aparatları kullanmadan önce, fiziksel sınırlarını bilmeleri ve bu sınırlar içinde kullanmaları gerektiği öğretilmelidir.
Fiziksel Uygunluk: Kullanıcılar, kemerin ve yardımcı aparatların doğru şekilde kullanılabilmesi için uygun fiziksel ölçülere sahip olmalıdır. Eğitmenler, kullanıcıları bu konuda bilgilendirip, kemerin kullanımı öncesinde fiziksel sınırları gözden geçirmelidir.
Sınır Aşımı Durumunda Güvenlik Protokolleri: Eğer kullanıcılar fiziksel sınırlarını aşıyorsa, alternatif emniyet kemeri veya yardımcı aparatları hakkında bilgilendirme yapılmalı ve bu tür durumlar için güvenlik protokolleri oluşturulmalıdır.

Sonuç olarak, paraşüt tipi emniyet kemerinin yardımcı aparatları, sadece fiziksel sınırları içinde olan kullanıcılara uygun olmalıdır. Bu sınırların aşılması, kemerin verimliliğini azaltabilir ve ciddi güvenlik riskleri oluşturabilir. Bu nedenle, her kullanıcıdan önce uygunluk kontrolü yapılmalı ve eğitim süreçlerinde bu sınırların dikkate alınması sağlanmalıdır.

Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri Yardımcı Aparatlarını Kullanacakların Fiziksel Sınırlarını İçeren Tablo

Fiziksel Özellik	Alt Sınır	Üst Sınır	Açıklama
Ağırlık	40 kg	120 kg	Kemerin tasarımı, bu ağırlık aralığına göre yapılır. Ağırlık dışındaki kullanıcılar için özel tasarımlar gerekebilir.
Boy	150 cm	190 cm	Bu boy aralığı, kemerin uyumlu olmasını sağlar. Daha kısa veya daha uzun kullanıcılar için farklı tasarımlar gerekebilir.
Bel Çevresi	65 cm	105 cm	Kemeri düzgün bir şekilde oturtmak için bel çevresi bu sınırlar içinde olmalıdır.
Omuz Çevresi	85 cm	120 cm	Omuz askıları, kullanıcının omuz ölçüsüne göre ayarlanmalıdır. Bu sınırlar dışındaki kullanıcılar için farklı ayar mekanizmaları gerekebilir.

Paraşüt Tipi Emniyet Kemeri ile İlgili Mevzuatımız

1. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (6331 Sayılı Kanun)

Madde 4 – İşverenin Yükümlülükleri:
İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Riskleri önlemek, risklerden kaçınmak, riskleri kaynağında yok etmek gibi temel ilkeler çerçevesinde, yüksekte çalışmalarda emniyet kemeri gibi uygun KKD (Kişisel Koruyucu Donanım) sağlamak zorundadır.
Madde 5 – Risklerden Korunma İlkeleri:
Yüksekte çalışmalarda riskler mümkün olduğunca toplu koruma önlemleriyle bertaraf edilmeli, bu yeterli değilse kişisel koruyucu donanım kullanılmalıdır.

2. Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (Resmî Gazete: 01.05.2019 / 30761)

Bu yönetmelik, 89/686/EEC sayılı AB Direktifi ile uyumludur.

Tanım:

Paraşüt tipi emniyet kemeri, çalışanı düşme tehlikesine karşı korumaya yönelik “düşmeye karşı koruyucu sistemler” kapsamında bir KKD olarak tanımlanır.

Madde 7 – Uygunluk:

Emniyet kemeri CE belgeli olmalı, TS EN 361 standardına uygun şekilde üretilmeli ve piyasaya arz edilmeden önce uygunluk değerlendirme işlemlerinden geçirilmelidir.

Madde 10 – Kullanım ve Bilgilendirme:

İşveren, çalışanlara KKD’yi doğru kullanabilmeleri için gerekli bilgileri ve eğitimi sağlamakla yükümlüdür. Bu eğitim dokümante edilmelidir.

3. TS EN 361 – Düşmeyi Önleyici Sistemler – Beden Tipi Emniyet Kemerleri Standardı

Bu standarda göre paraşüt tipi emniyet kemerlerinde bulunması gerekenler:

Omuz, bel ve bacak destek noktaları
Sırtta yer alan “D” tipi bağlantı halkası (düşme durumunda yükü dengelemek için)
Taşıyıcı bantlarda 15 kN çekme dayanımı
Kullanıcının ağırlığı ve düşme faktörüne göre sistem testleri
CE işareti ve üretici beyanı
Türkçe kullanım kılavuzu ve periyodik kontrol talimatı

4. Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik(Resmî Gazete: 02.07.2013 / 28695)

Madde 6 – KKD’nin Kullanımı:

KKD, kullanıcıya uygun ebatlarda olmalıdır.
Kullanım süresi, fiziki hasar, üretici talimatı ve periyodik kontrol sonuçlarına göre değerlendirilmelidir.
Emniyet kemerleri düşme yaşanmışsa kullanımdan çıkarılmalı ve üreticiye danışılmalıdır.

5. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete: 25.04.2013 / 28628)

Ek-II Madde 4.3 – Yüksekte Kullanılan Ekipmanlar:

Paraşüt tipi emniyet kemerleri gibi kişisel koruyucuların periyodik kontrolleri, uzman kişilerce yapılmalı; kontrol sonuçları belgelenmeli ve arşivlenmelidir.

Periyodik Kontrol ve Muayene

6331 sayılı Kanun ve İş Ekipmanları Yönetmeliği uyarınca:

Emniyet kemerleri, yılda en az 1 kez yetkin kişi tarafından kontrol edilmelidir.
Bu kontroller kayıt altına alınmalı, herhangi bir deformasyon, esneme, dikiş bozulması tespit edilirse ürün derhal kullanımdan kaldırılmalıdır.
Düşme sonrası tek kullanımlık kabul edilir.

Türk mevzuatı, paraşüt tipi emniyet kemerinin yalnızca kullanılmasını değil; uygun şartlarda seçilmesini, uygun beden ölçülerine göre verilmesini, CE belgesine ve standartlara uygun olmasını, düzenli kontrol edilmesini ve doğru biçimde eğitilerek kullanılmasını zorunlu kılmaktadır.

Bu donanımın, düşme gibi ölümcül risklere karşı hayat kurtarıcı olabilmesi için sadece takılması değil, yukarıdaki tüm süreçlere uygun olarak sistemli kullanımı zorunludur.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

TS EN 361 – Kişisel koruyucu donanım – Belirli bir yükseklikten düşmeye karşı – Tam vücut kemer sistemleri https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/Standard.aspx?081118051115108051104119110104055047105102120088111043113104073082083083075105069114047049121122

ANSI/ASSP Z359.2-2023: Düşmeye Karşı Koruma Programı Gereksinimleri https://blog.ansi.org/ansi-assp-z359-2-2023-fall-protection-program/

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık Ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18318&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

İş Ayakkabısında Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Tetkik Editor — Tue, 12 Aug 2025 21:01:00 +0000

Değerli Çalışanlar,

“İyi bir iş ayakkabısı sadece rahatlık değil, aynı zamanda hayat kurtarır!”

İş yerinde güvenliğinizin temel taşlarından biri de doğru iş ayakkabısı seçimi ve kullanımıdır. Ayaklarınız, gün boyu beden yükünü taşır; darbe alabilir, ezilebilir, kayabilir ya da kesici-delici risklere maruz kalabilir. Bu yüzden, iş ayakkabısı sıradan bir giysi değil, kişisel koruyucu donanımdır (KKD) ve özen ister.

İş Ayakkabısı Seçiminde Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Ayakkabıyı alırken ilk sorulması gereken soru şudur:
“Benim yaptığım işin ne tür riskleri var?”

Çünkü her ayakkabı her işe uygun değildir. İşte bazı temel riskler ve uygun ayakkabı tipleri:

Risk Türü	Ayakkabı Özelliği
Ağır cisim düşme/ezilme	Çelik veya kompozit burun koruyuculu (S1, S3)
Kaygan zemin	Kaymaz taban (SRC sertifikalı)
Elektrik riski	Antistatik/elektriksel izolasyonlu
Islak ve çamurlu ortam	Su geçirmez (WR veya S3 sınıfı)
Delici cisimler (çivi vs.)	Delinmeye dayanıklı taban (S1P veya S3)
Kimyasal temas	Kimyasala dayanıklı özel malzeme

CE Belgesi ve EN ISO 20345 gibi standartlara uygunluk mutlaka kontrol edilmelidir.
Bu belgeler, ayakkabının gerçekten koruma sağladığını gösterir.

Ayakkabıyı Elinize Aldığınızda Neleri Kontrol Etmelisiniz?

Bir iş ayakkabısını elinize aldığınızda sadece dış görünüşüne bakmak yeterli değildir.

Şunlara dikkat edin:

Çelik burun sertliği: Parmağınızla bastırarak içten dışa çelik korumanın sağlam olduğunu hissedin. Eğilmiyor, esnemiyorsa iyidir.
Taban yapısı: Sert ama esnek olmalı. Bükmeye çalışın; tamamen sertse rahat hareket ettirmez, çok esnekse güvenlik zayıftır.
Dikiş ve yapıştırma kalitesi: Dikişler düzgün ve sağlam olmalı, taban gövdeden ayrılmamalı.
Koku: Aşırı keskin plastik ya da kimyasal kokular, kalitesiz ve zararlı malzeme kullanımına işaret edebilir.
Etiketler: İç kısmında CE, EN ISO ve S1, S2, S3 gibi sınıflar yazmalı. Bunlar yoksa kullanmamalısınız.

Ayakkabıyı Denerken Nelere Bakmalısınız?

Ayakkabıyı sadece giyip “ayağıma oldu” demek yeterli değildir.

Denerken şunları mutlaka kontrol edin:

Ayakta boşluk bırakmalı: Ayağınızla ayakkabı arasında küçük bir boşluk olmalı ama çok büyük olmamalı. Sıkarsa gün boyu kan dolaşımınızı bozar, gevşekse yürürken bileğinizi burkabilirsiniz.
Ayakta 10 dakika yürüyün: Ayakkabıyla bir süre dolaşın. Topuk vurması, burun baskısı, taban rahatsızlığı varsa değiştirin.
İş çorabıyla deneyin: Gün içinde kullanacağınız kalın iş çorabıyla ayakkabıyı deneyin. Çıplak ayakla denemek yanıltıcı olur.
Ayak terlemesi hissediliyorsa: Ayakkabının hava geçirgenliği kötü olabilir. Uzun saatlerde koku ve mantar oluşabilir.
Ayağı tam kavramalı: Topuk kısmı ayağı sabitlemeli ama ayak parmakları serbest kalmalı.

Ayakkabıyı Kullanırken Nelere Dikkat Etmelisiniz?

Doğru ayakkabıyı aldınız, peki kullanırken nelere dikkat etmelisiniz?

Bağcıkları sıkı bağlayın: Gevşek bağcıklı ayakkabılar ayağı sabitlemez, düşme riskini artırır.
Her gün kontrol edin: Taban ayrılmış mı? Çivi batmış mı? Su alıyor mu? Ayakkabıyı her gün giymeden önce kısa bir gözden geçirme yapın.
Islak ayakkabıyı hemen giymeyin: Kurumadan giyilen ayakkabılar mantara davetiye çıkarır.
Sadece işe özel kullanın: İş ayakkabısını günlük hayatta kullanmayın. Hem koruyucu etkisi azalır, hem de aşınma artar.

Ayakkabıyı Kullanmadığınız Zamanlarda Nasıl Saklamalısınız?

İş ayakkabısı da tıpkı kask gibi korunması gereken bir ekipmandır.

Serin ve kuru bir yerde saklayın: Nemli ortamda bırakılan ayakkabılar kısa sürede küflenebilir.
Güneş altında bırakmayın: Aşırı güneş ısısı ayakkabının malzemesini çatlatır, deformasyona neden olur.
Havalandırın: Gün sonunda içine gazete kâğıdı koyarak nemini alabilirsiniz.
Tozdan koruyun: Ayakkabıyı kutusunda ya da bez torbada saklayın.
Deforme olmuşsa atın: Çizik, taban kopması, iç astar yırtılması varsa tamir etmeye çalışmayın, yenisini talep edin.

Ayaklarınız Güvendedir, Siz de Güvendesiniz!

Unutmayın, doğru iş ayakkabısı sizi sadece çividen, sıvıdan ya da düşen malzemeden korumaz; bir ömür sağlıklı ayaklarla çalışmanıza ve yaşamanıza katkı sağlar. Bu yüzden seçiminden saklamasına kadar dikkatli olmalı, iş ayakkabısını sadece giysi değil, güvenliğinizin bir parçası olarak görmelisiniz.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18540&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

EU-OSHA – Kişisel koruyucu ekipmanlara ilişkin (AB) 2016/425 sayılı Yönetmelik https://osha.europa.eu/en/legislation/directive/regulation-eu-2016425-personal-protective-equipment

OSHA – Genel Endüstri için Kişisel Koruyucu Donanım https://www.osha.gov/laws-regs/federalregister/1994-04-06

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

İş Ayakkabısı Teknik Özellikleri

Tetkik Editor — Tue, 05 Aug 2025 21:01:00 +0000

İş ayakkabıları, iş sağlığı ve güvenliği alanında en temel kişisel koruyucu donanımlardan (KKD) biridir. Ayaklar, çalışma ortamlarında fiziksel, kimyasal, mekanik ve biyolojik pek çok riske maruz kalabilir. İş ayakkabısı seçimi, bu risklerin değerlendirilmesiyle birlikte uygun teknik özelliklerin belirlenmesini gerektirir. Yanlış ayakkabı seçimi hem kaza riskini artırabilir hem de sağlık – ergonomik problemler doğurabilir.

İş Ayakkabısı Yasal Dayanaklar ve Standartlar

İş ayakkabıları, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve bu kanuna bağlı olarak çıkarılan “Kişisel Koruyucu Donanımların İş Yerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik” kapsamında değerlendirilir.

Teknik standart olarak EN ISO 20345 – 2022, EN ISO 20346 – 2022 ve EN ISO 20347 – 2022 normları çerçevesinde sertifikalandırılmış olması gerekir. CE belgesi bulunmayan ürünler, piyasaya arz edilemez.

Risk Değerlendirmesi ve Çevresel Faktörlerde İş Ayakkabısı

Bir İş Güvenliği Uzmanı’nın iş ayakkabısı seçimi yaparken veya yapılmasına danışmanlık yaparken ilk yapması gereken iş, çalışma alanındaki riskleri tanımlamak ve analiz etmektir:

Darbe ve ezilme riski: Çelik burun (S) koruması gerekir.
Delici nesneler: Delinmeye dayanıklı ara taban (P) gerekir.
Kaygan zemin: Çalışılacak yüzeye göre SRA – SRB – SRC sertifikalı kaymaz taban özelliği aranmalıdır.
Islak ve kimyasal ortamlar: Su geçirmezlik (WR) ve kimyasal dayanım malzemesi gerekir.
Statik elektrik ve patlayıcı ortama yakınlık: Antistatik ya da ESD (Elektrostatik Boşalma) kontrollü modeller tercih edilmelidir.

İş Ayakkabısı Sınıflandırması ve Teknik Kodlar

S1: Kapalı topuk, antistatik taban, enerji emici topuk, yakıt yağ dayanımı
S1P: S1 + delinmeye dayanıklı ara taban
S2: S1 + su emilimine karşı dayanıklılık
S3: S2 + taban altından delmeye dayanıklılık + tırtıklı taban
S4: Su geçirmez, antistatik, enerji emici, genellikle poliüretan veya PVC
S5: S4 + delici nesnelere karşı dayanıklılık

İş Ayakkabısı Malzeme Seçimi

Deri: Nefes alabilirlik ve konfor açısından avantajlıdır.
PVC / PU: Kimyasal dayanım gereken ortamlarda kullanılır.
Mikrofiber / sentetik malzemeler: Hafiflik ve şekil koruma özellikleriyle öne çıkar.

İş Ayakkabısı Taban Seçimi ve Performans Özellikleri

SRC: Seramik ve çelik zeminlerde sıvıyla kayma testlerini geçmiştir.
SRA: Seramik karo üzerinde su ve deterjan karışımıyla yapılan testten geçmiştir.
SRB: Çelik zemin üzerinde gliserin ile yapılan testten geçmiştir.
HRO: 300 °C’ye kadar ısıya dayanımlı taban
CI / HI: Soğuk-sıcak yüzeye karşı taban izolasyonu
WRU / WR: Suya dayanımlı saya veya tamamını kapsayan su geçirmezlik

İş Ayakkabısında SRA Nedir ve Neden Önemlidir?

SRA işareti, EN ISO 20345:2022 standardına göre iş ayakkabısının seramik karo üzerinde su ve deterjan karışımı ile yapılan kayma direnci testini başarıyla geçtiğini gösterir. Kaygan zeminlerde çalışanlar için bu işaret kritik bir önlemdir. Çünkü bu test gerçek hayatta çok karşılaşılan ıslak ve sabunlu yüzeyleri simüle eder. SRA sertifikalı ayakkabılar, iş kazalarını önleyerek hem çalışanı korur hem de işverenin yükümlülüklerini azaltır.

Ayrıca, SRA gibi kayma direnci testleri ürünün sadece güvenliğini değil aynı zamanda kalitesini ve uzun ömürlülüğünü de garanti eder. Bu özellik, işveren için maliyet avantajı yaratırken, çalışan için konforlu ve güvenli bir kullanım sunar.

İş Ayakkabısında Ergonomi ve Kullanıcı Konforu

Uzun süre ayakta çalışan işçilerde ayakkabının ağırlığı, iç taban desteği ve nefes alabilirlik gibi faktörler de göz ardı edilmemelidir. Yanlış ergonomik tasarımlar diz, bel ve omurga sağlığını tehdit edebilir.

İş Ayakkabısında Deneme ve Beden Uyumu

Ayakkabının çalışan tarafından uygun kalıpta denenmesi, çalışma esnasındaki ayağı sarması, topuğu sabitlemesi gibi detaylar doğrudan performansı etkiler.

İş Ayakkabısı Bakım ve Saklama Koşulları

Ayakkabının ömrü, bakım ve temizlikle doğrudan ilgilidir:

Kimyasal temizlik malzemelerinden uzak durulmalıdır.
Rutubetsiz, güneş görmeyen bir ortamda saklanmalıdır.
Aşınma, çatlak ve deformasyonlar sürekli kontrol edilmelidir.

İş Ayakkabısında Etiketleme ve Belgelendirme Kontrolü

Her iş ayakkabısının iç kısmında şu bilgilerin yer alması gerekir:

CE işareti
EN standardı
İmal tarihi ve raf ömrü
Üretici firma bilgisi
Taban ve saya kodları

Sürekli Denetim ve KKD Takip Sistemi

İGU’lar, kullanılan iş ayakkabılarının periyodik kontrolünü, KKD zimmet defteri ve e-imza sistemleriyle kayıt altına alarak süreklilik sağlamalıdır. Değişim periyotları (6 ay, 12 ay) iş yüküne göre planlanmalıdır.

İş ayakkabılarının uygun seçimi, yalnızca yasal zorunluluk değil, aynı zamanda hayatınızın kurtarılması anlamına da gelir.

İş güvenliği uzmanlarının, risk analizleri doğrultusunda en uygun teknik özelliklere sahip KKD’yi belirlemesi ve bu bilgileri çalışanlara doğru aktarabilmesi kritik bir işlevdir. Teknik bilgi kadar saha uygulaması da dikkate alınmalı, ergonomi-güvenlik dengesi kurulmalıdır. Kayma direnci gibi özellikler ihmal edilmemeli, özellikle SRA, SRB ve SRC işaretlerine dikkat edilerek uygun ayakkabı tercihi yapılmalıdır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18540&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

EU-OSHA – Kişisel koruyucu ekipmanlara ilişkin (AB) 2016/425 sayılı Yönetmelik https://osha.europa.eu/en/legislation/directive/regulation-eu-2016425-personal-protective-equipment

OSHA – Genel Endüstri için Kişisel Koruyucu Donanım https://www.osha.gov/laws-regs/federalregister/1994-04-06

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü