İşte bu yazı, sadece bir sağlık durumu değil, aynı zamanda çalışma hayatında sıkça göz ardı edilen bir gerçekliği gündeme taşıyor: Epilepsi ile çalışmak ve çalıştırmak.

Dünyada her 100 kişiden 1’inin epilepsi hastası olduğu düşünülmektedir. Ve bu bireylerin çok büyük bir kısmı, uygun tedavi ve çevresel destekle aktif bir iş hayatı sürdürebiliyor. Lakin işyerlerinde hâlâ yanlış bilgilendirme, önyargı ve eksik düzenlemeler nedeniyle epilepsi hastaları ya çalışamıyor ya da kendileri ve iş arkadaşları için ciddi risklerle baş başa kalıyor.

Oysa bir epilepsi hastasının çalışma yaşamına katılması ne mucize ne de tehlikedir. Doğru planlama, teknik bilgi ve insan odaklı yaklaşımla bu bireyler üretken, güvenli ve özgüvenli bir biçimde görev alabilir. Bu noktada sorumluluk sadece işverende değil, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, yöneticiler ve tüm çalışma arkadaşlarındadır.

Sadece epilepsili bireyler için değil, tüm çalışanlar için daha bilinçli, daha sağlıklı ve daha kapsayıcı bir iş ortamının var olması mümkündür.

Unutmayın: Epilepsi, engel değil; doğru bilgi eksikliği engeldir.

Epilepsi ve Çalışma Yaşamı

Epilepsi, farklı tiplerde nöbetlerle karakterize kronik bir nörolojik hastalıktır. Dünyada yaklaşık 50 milyon kişiyi etkileyen bu durum, çoğu zaman uygun tedavi ve önlemlerle kontrol altına alınabilir.

Weller ve ark.’ın belirttiği gibi, epilepsi hastaları normal çalışanlara kıyasla iş verimliliğinde ve kazaya karışma oranı bakımından farklılık göstermemektedir. Bu nedenle epilepsi, iş sağlığı ve güvenliği açısından önyargılardan arındırılarak, kontrollü bir ortamda desteklenmelidir.

İşe Alım Öncesi – İşverenin Sorumluluğu

Risk Değerlendirmesi – Ortam ve Görev Uyumu

Risk Değerlendirme Yönetmeliği (2012)

İşveren, risk değerlendirmesini yaparken “engelli” ve “özel durumlu” çalışanları değerlendirmelidir. (Engelli çalışanlar için iş sağlığı ve güvenliği rehberi) csgb.gov.tr.

Epilepsi hastası çalışan için görev seçimi yapılmalı, düşme, yükselti, su, makineler, araç kullanımı gibi potansiyel tehlikeler analiz edilmelidir .

Gözetim – Periyodik Sağlık Kontrolleri

İşyeri Hekimi, epilepsi hastası çalışanı periyodik olarak kontrol etmeli; nöbet sıklığı, ilaç etkinliği, uyku kalitesi gibi parametreleri izlemelidir .

Aile hekimlerinin yönlendirmesiyle sürdürülen tedavi planına uygun testler (EEG, nöroloji konsültasyonu vb.) önerilmelidir .

Eğitim – Hem Hastalar Hem İş Arkadaşları İçin

Uygulama – Acil Durum Prosedürleri ve İşyeri Düzeni

Haklar – Yasal Esaslar ve Koruyucu Kabuller

İstihdam Hakkı ve Kahramanlık Yok

• Epilepsi hastalarının iş başvurusunda bu sağlık durumu tek başına ret nedeni olamaz; yasa eşitlikçi istihdamı hedefler. (Epilepsi ve İş Hayatı)

Sorumluluklar ve Cezai Yaptırımlar

• Uyarı, Eksik Eğitim: İdari para cezası (6331/33 ve 2013 tarihli yönetmelikler) (Engelli çalışanlar için iş sağlığı ve güvenliği rehberi) csgb.gov.tr.
• Ayrımcı davranış: İş kanunu kapsamında dava hakkı ve iş mahkemelerinde sonuç doğurabilir.
• Nöbet sonucu kaza ve ölüm: 1475 sayılı kanun uyarınca iş kazası; işveren TCK/85–89 kapsamında cezai işlemle karşılaşabilir .

Süreklilik – İzleme, Güncelleme ve Yeni Yaklaşımlar

• Mevzuat kapsamındaki değişiklikler, yeni sağlık rehberleri, teknolojik cihazlarla (wearable EEG) desteklenmeli .
• Uluslararası örnekler (ADA, EEOC ABD vs) gibi rehberler incelenebilir. (İşyerinde Epilepsi ve ADA -Engelli Amerikalılar Yasası) eeoc.gov.

Gelişen Trend – Dijital Destek ve Self‑Management

• Bireylerin kendi nöbetlerini kayıt altına alması, yakınlarını uyarması gibi dijital cihazlar (VNS stimulator, telefon uygulamaları) işyerinde de entegrasyonla süreçlerin güvenliğini artırabilir .

Bu sistematik yaklaşım, hem çalışan hakları hem işveren yükümlülükleri hem de toplum faydası açısından sürdürülebilir bir çözüm sağlar.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Epilepsi ve İş Hayatı https://turkepilepsi.org.tr/menu/38/epilepsi-ve-is-hayati?utm_sourcehttps://turkepilepsi.org.tr/menu/38/epilepsi-ve-is-hayati?utm_source

İşyerinde Epilepsi ve ADA https://www.eeoc.gov/laws/guidance/epilepsy-workplace-and-ada?utm_source

Uzun Çalışma Saatleri, Uzatılmış veya Düzensiz Vardiyalar ve İşçi Yorgunluğu https://www.osha.gov/worker-fatigue/hazards

İşyerinde Epilepsi Ayrımcılığının Yasal Sonuçları: Ayrımcılığı Nasıl Tanırsınız ve Kendinizi Nasıl Savunursunuz https://www.kingsiegel.com/blog/legal-ramifications-of-epilepsy-discrimination-in-the-workplace/

Epilepsi ve Aile Hekimliği https://turkishfamilyphysician.com/makaleler/derleme/epilepsi-ve-aile-hekimligi/

Çalışma hayatının hatta yaşamın her anında; ağır kaldırma, eğilme, baş üstüne uzanma, ağır yükleri itme ve çekme, alışılmadık vücut pozisyonlarında durma, çalışma ve aynı veya benzer hareketleri tekrar tekrar yapmak gibi eylemler ile beden için sakıncalı risk faktörlerine maruz kalınmaktadır.

Bu yazıdaki konumuz yukarıdaki risk faktörlerine karşı ergonomi kütürünün işyerinde kurulması olacak.

Kas-iskelet sistemlerinde iş kaynaklı riskler tarafların (Çalışan – İşveren – İşyeri Hekimi – İş Güvenliği Uzmanı – Yönetenler) ortak gayreti ile önlenebilir.

Burada Ergonomi devreye giriyor.

Ergonomi – İşin çalışana uyumu (Basit bir ifade ile) – Bu sayede çalışanın kas yorgunluğu azaldığı gibi İskelet sisteminde zaman içerisinde gelişebilecek deformasyonlar engellenmiş olur – Çalışanın verimliliği ve üretkenliği artar.

İşyerinde Çalışanlarda Kas-İskelet Sistemi Hastalıklarının Sonuçları

İşverenin Sorumlulukları

İşveren işyerinde ergonomi sürecini yönetirken

• İşveren/Yönetim Sürece Her Zaman Destek Olmalıdır – Çünkü işyerinde ergonomik bir sürecin genel başarısı için öncelikle hedeflerin doğru belirlenmesi ve ekonomik desteği kritik öneme sahiptir. Bu sebeple, işveren/yönetim, ergonomik sürece başlarken öncelikle basit ve kolay başarılabilir net hedefler ve amaçlar tanımlamalıdır. Çalışanları sürece dahil etmeli, ergonomi profesyonellerinin olduğu görüşme ve toplantılara çalışanların da dahil olmasını sağlamalıdır.

• Çalışanların Sürece Dahil Edilmesi – Çalışanların doğrudan işyeri değerlendirmelerine, çözüm geliştirme ve uygulamaya dahil olduğu katılımcı bir ergonomik yaklaşım, başarılı bir ergonomik sürecin özüdür. Çalışanları şunları yapması sağlanmalıdır:
  • İşyerlerindeki tehlikeleri tespit etmeli ve bu tehlikeler hakkındaki bilgilerini karar verme süreçlerinde kullanmaları sağlanmalıdır.
  • Risk faktörlerine maruziyeti azaltmaya yönelik endişelerini ve önerilerini dile getirmeleri ve ergonomik değerlendirme sonucunda yapılan değişiklikleri değerlendirmeleri, denemeleri ve sonuçlarını paylaşmaları sağlanmalıdır.

• Çalışanların Ergonomi Eğitimi Alması– Eğitim, ergonomik sürecin başlangıcından başlayarak süreci içerisinde de eğitimlerin tekrarlanması önemli bir unsurdur. Öncelikle çalışanların ergonomi ve faydalarının farkında olmasının sağlanması ve elde edecekleri fayda-konforu anlamaları sağlanmalıdır. İşyerinde ergonomik riskler hakkında bilgi sahibi olmaları ve kas-iskelet sistemlerinde oluşabilecek erken belirtileri bildirmelerinin önemini anlamaları sağlanmalıdır.

• Sorunlar Ergonomi Profesyonelleri İle Belirlenmeli – Ergonomik sürece karar verildiğinde – başlangıcında işyerindeki ergonomik sorunları, çalışanların kas-iskelet sistemlerinde sorunlara yol açmadan önce belirlemeli ve değerlendirmelidir. İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının çalışanları ve yaptıkları işleri değerlendirebilmeleri için zaman ayırabilmelerine olanak tanınmalı, çalışanların kas-iskelet sistemlerinin değerlendirilebilmesi için işyeri hekimine imkan tanınmalı çalışanlara durumlarının ve çalışma ortamındaki ergonomik risklerin tespiti için yapılacak anketlere katılımları sağlanmalıdır.

• Kas-İskelet Sistemleri Semptomlarının Erken Bildirilmesi Teşvik Edilmelidir – Çalışanların bildirimleri erken yapabilmesi, iş değerlendirme ve iyileştirme süreçlerini hızlandırabilir. Çalışanın kas-iskelet sistemi rahatsızlık semptomların ilerlemesini, ciddi yaralanmaların gelişmesini ve sonrasında ortaya çıkan iş kaybı taleplerini önlemeye veya azaltmaya yardımcı olabileceği çalışanlara ve idarecilerine öğretilmeli ve uygulamaları teşvik edilmelidir.

• Tehlikeleri Kontrol Altına Almak İçin Çözümleri Uygulanmalıdır – İşyerinde çalışanların kas-iskelet sistemini rahatsızlıklarını azaltmak, kontrol altına almak veya ortadan kaldırmak için belirlenmiş çözümlerin uygulanmasını sağlamak ve kontrollerinin yapılması için eğitim, yardım ve denetim mekanizmalarının kurulması sağanmalıdır.

• Çalışanların Davranışlarında ve Elde Edilen Sonuçlardaki İlerleme Değerlendirilmelidir – Ergonomi uzun soluklu bir süreçtir. Bu sebeple etkinliğini periyodik olarak değerlendirmek ve sürekli iyileştirilmesini sağlamak gereklidir. Uzun vadede başarı sağlamak için düzenli değerlendirme ve düzeltici eylem prosedürleri belirlemek ve uygulamak gerekir. Ergonomik süreçte küçük adımlar belirlenmeli ve değerlendirilmelidir. Elde edilen her başarı sonraki sürece oan inancı ve katılımı arttıracaktır. Bir ergonomi sürecini ilk kez geliştirirken, hazırlanan değerlendirmeler ergonomik süreç için belirlenen hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını ve uygulanan ergonomik çözümlerin başarısını belirlemeyi de içermelidir.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Ergonomi: Temeller ile uygulamalı araştırma arasında bir köprü https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3143510/

Ofis ergonomisi. Başarı için ölçümler https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10818828/

Yaşlanan işgücünde kas-iskelet ağrısı için ergonomik ve bireysel risk faktörleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36303167/

Ergonomik müdahalenin boyun/omuz ve bel ağrısına etkisi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17522452/

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Maalesef herkesin fikri var lakin çoğunluğun bilgisi yok.

Birlikte okuyalım ve doğru cevaba ulaşalım.

Avrupa Birliği Mesleki Güvenlik ve Sağlık Bilgi Ajansı (European Agency for Safety and Health at Work – EU-OSHA) 29 Mayıs 1990 tarihinde yayınladığı, ekranlı ekipmanlarla çalışma için asgari güvenlik ve sağlık gerekliliklerine ilişkin yönetmeliğin (direktifin) 2. maddesi (c) bendinde ”çalışan” kavramı kullanılmış lakin aynı yönetmeliğin (direktifin) ekinin muhtelif yerlerinde çalışan yerine “operatör” kavramı kullanılmıştır. (HSE, 2003: 7; 90/270 EEC, Art. 2, bent a; EAÇY, m.4/a)

Avrupada İş Sağlığı ve Güvenliğinin yasal düzenlemeleri ile öncülüğünü yapan İngilterede 1992 yılında 2792 no ile yayınlanan ve 1 ocak 1993 de yürürlüğe giren Sağlık ve Güvenlik (Ekran Ekipmanı) Yönetmeliklerinin (The Health and Safety (Display Screen Equipment) Regulations) tanımlar kısmında. 1. maddesinin (b) bendinde ekranlı araçlarla çalışanlar için “operatör” kavramı kullanılmış olmasına rağmen aynı mevzuatın devamında operatörden anlaşılması gerekenin “işçi” olduğu yazılıdır. (İngiltere 1992 Sağlık ve Güvenlik (Ekran Ekipmanı) Yönetmeliklerinin – The Health and Safety (Display Screen Equipment) Regulations)

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) tarafından 13 Nisan 2013 tarihinde 28620 Nolu Resmi Gazetede yayınlanan Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğinde 4. maddesi (b) bendinde ”Operatör: Esas işi ekranlı araçlarla çalışmak olan ve normal çalışmasının önemli bir bölümünde ekranlı araç kullanan kişiyi, ifade eder.” yazılıdır. Burada ”operatör” kavramı kulanılmış olmasına rağmen aynı yönetmeliğin farklı kısımlarında bazen ”operatör”, bazen ”çalışan” ve bazen de ”operatör/çalışan” kavramları birlikte kullanılmıştır.

Diğer bir tanımımız da;

Ekranlı Araç kullanacak personellerinin işe girişlerinde ve zamanı geldiğinde periyodik muayenelerinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini açıklamadan önce; Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliği ‘nin kökeni olan İngiltere Sağlık ve Güvenlik (Ekran Ekipmanı) Yönetmeliğini ve Avrupa Birliği Mesleki Güvenlik ve Sağlık Bilgi Ajansı direktiflerindeki tanımların sadece özünde değil kelime ve tanımlarda dahi birbirinin aynısı olduğunu gözler önüne sermek istedim.

Pek tabi ki bizim öncelikle tabi olduğumuz kendi kanunlarımızdan yetki alan Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliği dir.

Yönetmeliğimize baktığımızda;

Gözlerin korunması bölümünde

MADDE 9 – (1) İşyerinde, ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce ve ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında çalışanların göz muayeneleri yapılır.

(2) Ekranlı araçlarla çalışmalarda operatörlerin gözlerinin korunması için;

a) Ekranlı araçlarla çalışmaya başlamadan önce,

b) Yapılan risk değerlendirmesi sonuçlarına göre işyeri hekimince belirlenecek düzenli aralıklarla,

c) Ekranlı araçlarla çalışmadan kaynaklanabilecek görme zorlukları yaşandığında,

göz muayeneleri yapılır.

”Göz muayenesi yapılır” cümlesi pek tabi ki farklı yorumlara açıktır.

Şöyle ki;

Burada bahsedilen göz muayenesinden ”göz muayenesini İşyeri Hekimi yapar” yorumunu yapanlar olduğu gibi,

Burada bahsedilen göz muayenesinden ”göz muayenesini Göz Uzman Hekimi (oftalmolog) yapar” yorumunu yapanlar da olacaktır.

İkiye ayrılmış görüş olduğunda yapılması gereken;

Ulusal yasal düzenlemeler ve bu düzenlemelerin köken aldığı uluslararası düzenlemeleri incelemek olmalıdır.

Birlikte inceleyelim…

20.01.2022 tarihinde 31725 sayılı Resmî Gazete’ de yayınlanan Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin Göz fonksiyonları ölçümleri bölümünde madde 12 – (3) bendinde ”Göz fonksiyon ölçüm sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir. İşyerinin işyeri hekiminin talebi halinde ölçüm sonuçlarının raporlandırılması göz hastalıkları uzman hekimi tarafından yapılır.” Yazmaktadır.

Dikkat edileceği gibi ”Göz fonksiyon ölçüm sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir.” yazmaktadır.

İşyeri hekiminin değerlendireceği ve gözetiminde yapılacak göz muayene – ölçümleri de yine aynı yönetmeliğin, ”Göz fonksiyonları ölçümleri bölümünde madde 12 – (1) Gezici iş sağlığı araçları ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânlarında; göz içi basıncı, göz kırılma kusurları ölçümü, kornea çapı ölçümü, kornea kalınlığı ölçümü yapan cihazlar ile ilgili standartlara uygun olarak ölçüm yapılabilir. ” olarak da ayrıntılandırılmıştır.

Avrupa Birliği Mesleki Güvenlik ve Sağlık Bilgi Ajansı (European Agency for Safety and Health at Work – EU-OSHA) 29 Mayıs 1990 tarihli, ekranlı ekipmanlarla çalışma için asgari güvenlik ve sağlık gerekliliklerine ilişkin Yönetmelik [Birleştirilmiş metin: Ekranlı ekipmanlarla çalışma için asgari güvenlik ve sağlık gerekliliklerine ilişkin 29 Mayıs 1990 tarihli Konsey Direktifi (89/391/EEC Direktifinin 16 (1) Maddesi anlamında beşinci bireysel Direktif) (90/270/EEC)]

Ayrıca;

20.01.2022 tarihinde 31725 sayılı Resmî Gazete’ de yayınlanan Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin Göz fonksiyonları ölçümleri bölümünde madde 5 – (10) bendinde …… ”tıbbi tetkik sonuçları işyerinin işyeri hekimi tarafından değerlendirilir………” ibaresi mevcuttur.

Bu maddede de belirtilen ilk muayene – tetkiklerin değerlendirilmesi yetki ve sorumluluğunun işyeri hekiminde olduğudur.

Sonuç olarak yazının başındaki soruya CEVAP;

Ülkemizin Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul Ve Esasları Hakkında Yönetmeliği‘ndeki tüm tanımlar ve diğer metinler yönetmeliğimizin madde. 3 (c) bendinde ”Avrupa Birliğinin 29/5/1990 tarihli ve 90/270/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak, hazırlanmıştır. yazdığı gibi Avrupa Birliği Mesleki Güvenlik ve Sağlık Bilgi Ajansı (European Agency for Safety and Health at Work – EU-OSHA) 29 Mayıs 1990 tarihinde yayınladığı, ekranlı ekipmanlarla çalışma için asgari güvenlik ve sağlık gerekliliklerine ilişkin yönetmeliği ile aynıdır. Sadece tek fark bizim yönetmeliğimizde ”testin sonuçlarının gerekli olduğunu göstermesi hâlinde, çalışanlar oftalmolojik muayeneden geçme hakkına sahiptir.” ibaresi yazılı değildir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 6569 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının İcrasına Dair Kanun gereğince işyeri hekimi yaptığı muayaneden sorumludur. Ve gerek gördüğü durumlarda muayene ettiği kişiyi sevk etme (ilgili uzman hekimden görüş almak ve/veya tıbbi sürecin devamı yürütmesi için) hak, yetki ve sorumluluğuna sahiptir.

Hattı zatında yönetmelikte yazmasa da İşyeri hekimi, Ekranlı Araç Operatörünün göz muayenesini yapma ve gerek görmesi durumunda oftalmoloji / göz uzmanına sevk etme salahiyetindedir.

Hem ülkemizin iş sağlığı ve güvenliği yasal düzenlemeleri ve eklerine hem de kanunlarımızın ve yönetmeliklerimizin (yönetmeliğimizde yazan – Avrupa Birliğinin 29/5/1990 tarihli ve 90/270/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak) kaynağı olan Avrupa Birliği Mesleki Güvenlik ve Sağlık Bilgi Ajansı (European Agency for Safety and Health at Work – EU-OSHA) 29 Mayıs 1990 tarihinde yayınladığı, ekranlı ekipmanlarla çalışma için asgari güvenlik ve sağlık gerekliliklerine ilişkin yönetmeliğine göre;

Ekranlı araçlarda çalışacakların/operatörlerin hem işe başlarken ve hem de periyodik olarak göz muayeneleri işyeri hekimi tarafından yapılır ve yine göz test sonuçları işyeri hekimi tarafından değerlendirilir.

İşyeri hekimi, ekranlı araç operatörünü muayene ettikten sonra gerek görürse oftalmolojik muayeneye yani göz uzmanı tarafından muayeneye sevk edebilir.

Ayrıca Ekranlı Araç Operatörün periyodik muayene aralığını/zamanını belirleme hak, yetki ve sorumluluğu da işyeri hekimindedir.

Ekranlı Araç Operatörlerinin Görme Durumları Hakkında Yapılmış Araştırmalardan Örnekler

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Bilgisayar kullanımı miyopluk için bir risk faktörü müdür? https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8888885/

Video Görüntüleme Operatörü Şikayetleri: Görme Yorgunluğu ve Refraktif Bozuklukların 10 Yıllık Takibi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31337021/

VDU’lu ve VDU’suz ofis aktivitelerinde görüntüleme mesafesi değişimi ve ilgili oftalmolojik değişiklikler https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8635445/

Astenopide VDT çalışma türü önemli midir? https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8485397/

Video ekran terminali operatörlerinde geçici miyopluk ve öznel semptomlar https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2770619/

Ofis ortamında göz şikayetleri: Göz kırpma etkinliğinden etkilenen prekorneal gözyaşı filmi bütünlüğü https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15613602/

Ofis ortamında “dış göz” sorunları: Ergoftalmolojik yaklaşım https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22576461/

Video terminallerinin neden olduğu patoloji: kritik inceleme https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3330717/

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:

Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hukuki tavsiye yerini alamaz. Web sitemizdeki yayınlardan yola çıkarak, işlerinizin yürütülmesi, belgelerinizin düzenlenmesi ya da mevcut işleyişinizin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriğinde yer alan bilgilere istinaden profesyonel hukuki yardım almadan hareket edilmesi durumunda meydana gelebilecek zararlardan firmamız sorumlu değildir. Sitemizde kanunların içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Çalışanın işyerinde kalp krizi sonucu ölmesi halinde işyeri hekiminin sorumluluğu; yaptığı her muayene, yazdığı her rapor, görmezden geldiği her risk ve alımasını yazılı önermediği her önlem üzerinden tek tek incelenir. Eğer hekim, mevzuatın kendisine yüklediği yükümlülükleri ihmal etmişse, yalnızca idari değil, doğrudan ceza hukuku kapsamında yargılanması ve hapis cezası alması dahi mümkündür.

Sizler için, bir işyeri hekiminin bu tür bir olayda suçlu bulunmasına yol açabilecek tüm olası kusurları; iş sağlığı, güvenliği ve ceza hukuku açısından, ihlal edilen kanun ve yönetmelikleriyle birlikte ayrıntılı olarak aşağıda değerlendireceğim.

1. Olayın Hukuki Niteliği: Kalp Krizi = İş Kazası İncelemesi

Biliyoruz ki:
Bir çalışan işyerinde kalp krizi geçirerek ölürse, olay çoğu durumda iş kazası olarak kabul edilir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Madde 13’e göre:

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen ve ölümle sonuçlanan olaylar iş kazasıdır.

Bu durumda olay yalnızca işveren açısından değil, işyeri hekimi açısından da soruşturulur.

Çünkü işyeri hekimi:

• Çalışanın sağlık durumunu bilmek,
• Riskleri belirlemek,
• Uygunsuzluğu raporlamak,
• Gerekirse çalıştırılamaz kararı vermek,
• Acil müdahale sistemini kurmak/kurulması için gerekli yazılı bildirimleri yapmak

ile yükümlüdür.

Eğer bu yükümlülüklerden biri ihlal edilmişse, ölüm ile illiyet bağı kurulabilir

2. İşyeri Hekiminin Temel Yasal Sorumlulukları

2.1. 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

Madde 8 – İşyeri Hekimi Görev ve Yetkileri

İşyeri hekimi:

• Çalışanların sağlık gözetimini yapmak,
• Riskleri değerlendirmek,
• Uygunsuzlukları işverene yazılı bildirmek,
• Hayati risk varsa Bakanlığa bildirmek,
• Sağlık raporlarını doğru düzenlemek,
• Acil durum planlarına katkı vermek

zorundadır.

Bu yükümlülüklerden herhangi biri ihlal edilirse hekim kusurlu sayılabilir.

3. Sağlık Gözetimi Yapmamak veya Yetersiz Yapmak

3.1. 6331 Sayılı Kanun Madde 15

Sağlık gözetimi zorunluluğu

İşyeri hekimi:

• İşe giriş muayenesi yapmak
• Periyodik muayene yapmak
• Kronik hastaları izlemek
• Riskli çalışanları takip etmek zorundadır.

Eğer kalp krizi geçiren çalışanda:

• Hipertansiyon
• Kalp hastalığı
• Obezite
• Diyabet
• Kolesterol yüksekliği
• Sigara bağımlılığı
• Ailede kalp hastalığı öyküsü

varsa ve hekim bunları tespit etmemiş veya izlememişse:

→ Sağlık gözetimi ihlali oluşur.

Bu durumda hekim:

İşyeri Hekimi Yönetmeliği
Madde 9 ve 10’u ihlal etmiş sayılır.

Sonuç:

• İdari para cezası
• Belge askıya alınması
• TCK kapsamında ceza davası

4. “Çalışamaz” veya “Uygun Değil” Raporu Vermemek

Eğer çalışan kalp hastası ise ve:

• Ağır işte çalışıyorsa
• Gece vardiyasındaysa
• Aşırı stresli işteyse
• Sıcak ortamdaysa

işyeri hekimi:

“Bu işte çalışamaz”
veya
“Şu şartla çalışır”

raporu vermek zorundadır.

Bu yapılmadıysa:

İhlal edilen mevzuat:

İşyeri Hekimi Yönetmeliği
Madde 7 – Sağlık gözetimi
Madde 9 – Risk değerlendirmesine katılım

Eğer hekim hastalığı biliyor ve çalışmasına izin veriyorsa:

→ Bilinçli taksir oluşabilir.

5. Risk Değerlendirmesine Katılmamak

6331 Madde 10

Risk değerlendirmesi zorunluluğu

İşyeri hekimi risk değerlendirmesine katılmak zorundadır.

Kalp krizi riskini artıran faktörler:

• Aşırı sıcak
• Aşırı efor
• Gece vardiyası
• Uzun mesai
• Psikososyal stres
• Gürültü
• Kimyasallar

Eğer hekim bu riskleri yazılı olarak belirtmemişse:

→ Kusurlu sayılır.

6. İşverene Yazılı Uyarı Yapmamak

En kritik noktalardan biri:

İşyeri hekimi risk gördüğünde işverene yazılı bildirim yapmak zorundadır.

6331 Madde 8

Hayati tehlike varsa:
→ Bakanlığa bildirmek zorunda.

Eğer hekim:

• Kalp hastası çalışanı biliyor
• Ağır işte çalıştığını biliyor
• Yazılı uyarı yapmıyor

ise ağır kusur oluşur.

Mahkemeler şu soruya bakar:
“Yazılı uyarı var mı?”

Yoksa:
→ Hekim sorumlu olur.

7. Acil Müdahale Sistemi Kurmamak/kurulması için gerekli yazılı bildirimleri yapmak

Kalp krizinde ilk 5 dakika kritik.

İşyeri hekimi:

• İlk yardım sistemi kurmak
• Eğitim vermek
• Acil ekip oluşturmak
• AED önerisinde bulunmak

zorundadır.

İhlal edilen mevzuat:

6331 Madde 11
Acil durum planı

İlk Yardım Yönetmeliği

Eğer:

• İlk yardımcı yok
• Eğitim yok
• Müdahale gecikti
• Ambulans geç çağrıldı

ve hekim sistem kurmadıysa:

→ ölüm ile illiyet bağı kurulabilir.

8. Türk Ceza Kanunu Açısından Hekim Sorumluluğu

TCK 85 – Taksirle Ölüme Neden Olma

Eğer hekimin ihmali ölümle bağlantılıysa:

2 yıldan 6 yıla kadar hapis.

Birden fazla kusur varsa:
2–15 yıl arası hapis.

TCK 22 – Bilinçli Taksir

Hekim riski biliyor ama önlem almıyorsa:

Ceza artırılır.

Örnek:

• Kalp hastası olduğunu biliyor
• Ağır işte çalıştırıldığını biliyor
• Sessiz kalıyor

Bu durumda bilinçli taksir oluşur.

Ceza %50 artar.

9. Görevi Kötüye Kullanma

TCK 257

Görevini ihmal eden kamu görevlisi benzeri sorumluluk.

OSGB hekimi de sorumlu tutulabilir.

Ceza:
6 ay – 2 yıl hapis.

10. Olası Ceza Senaryoları

Senaryo 1

Sağlık muayenesi yapılmamış

İhlal:
6331 Md.15

Ceza:
İdari para cezası
2–6 yıl hapis (ölüm varsa)

Senaryo 2

Kalp hastası biliniyor, rapor verilmemiş

İhlal:
İşyeri Hekimi Yönetmeliği
TCK 85

Ceza:
3–9 yıl hapis
Bilinçli taksir artışı

Senaryo 3

Riskler yazılı bildirilmemiş

İhlal:
6331 Md.8

Ceza:
Hapis + belge askıya alma

Senaryo 4

Acil müdahale sistemi yok

İhlal:
6331 Md.11

Ceza:
2–6 yıl hapis
Tazminat sorumluluğu

11. Tazminat Sorumluluğu

Hekim:

• İşverenle birlikte kusurlu bulunabilir
• Maddi tazminat davasına dahil edilir
• SGK rücu davası açabilir
• Mesleki sorumluluk sigortası devreye girer

Milyon TL’lik davalar mümkündür.

12. Hekimin Belge ve Meslek Riski

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı:

• Belge askıya alma
• Yetki iptali
• OSGB sözleşme iptali

uygulayabilir.

13. Değerlendirmem

Bu tür bir olayda en çarpıcı gerçeğin şu olduğunu düşünüyorum:
İşyeri hekimliği sadece “işe giriş / periyodik muayene yapmak – reçete yazmak” değildir.

İşyeri hekimi:

• Riskleri gören,
• Yazılı uyaran,
• Gerekirse işi durduran,
• Çalışanı koruyan

kişidir.

Eğer bir çalışan işyerinde kalp krizi geçirerek ölüyorsa ve hekim:

• Hastalığı fark etmemişse
• Fark edip raporlamamışsa
• Uygunsuzluğu yazmamışsa
• İşvereni zorlamamışsa
• Acil sistemi kurmamışsa/kurulması gerekliğini yazmamışsa

soru şu olur:

“Bu ölüm gerçekten kaçınılmaz mıydı, yoksa ihmal sonucu mu gerçekleşti?”

Eğer mahkeme ikinci ihtimale inanırsa, işyeri hekimi için süreç yalnızca mesleki bir soruşturma olmaktan çıkar; ağır ceza yargılamasına dönüşür.

Ve şunu açıkça ifade ediyorum:
İşyeri hekimi artık yalnızca sağlık danışmanı değil, hukuki sorumluluğu son derece ağır olan risk yöneticisidir.

Attığı her imza, yazmadığı her rapor ve görmezden geldiği her sağlık riski; bir gün ceza dosyasında karşısına çıkabilecek potansiyel bir delildir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Resmî Gazete Tarihi: 05.07.2013 Sayısı: 28698 Hijyen Eğitimi Yönetmeliği (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18552&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) kapsamındaki iş yerlerinde çalışanların muayenelerini yaptıkları sırada, Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin 1’inci fıkrasının:

(a) bendindeki “Gıda ile taşınabilen bir hastalığı olan veya bu hastalığın taşıyıcısı durumundaki kişiler ile ishali bulunanlar.”

hükmü ve

(b) bendindeki “Vücudun görünür kısımlarında açık/enfekte yara, deri enfeksiyonu ve benzeri halkta tiksintiye yol açabilecek deri lezyonları bulunanlar; cüzzam, frengi ve verem hastalığına yakalananlar.”

hükmü ile

(c) bendindeki “30/5/2007 tarihli ve 26537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliğinde (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11347&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) genel hatları ile yer alan, hijyen ilkelerine uyulmadığı durumlarda halk sağlığı açısından problem oluşturabilecek hastalığı bulunanlar.”

hükmünü dikkate almalıdırlar.

Ayrıca

İşyeri Hekimleri Hijyen Yönetmeliğine konu olan sektör ve işlerde faaliyet gösteren firmalara yaptıkları ziyaretlerde 29.12.2012 tarih ve 28512 sayılı Resmî Gazete de yayınlanan İş Sağlığı Ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği’nin (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=16924&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5) 4. Maddesinin ( e ) bendi konusu olan ve 20.07.2013 tarih ve 28713 sayılı Resmî Gazete de yayınlanan İşyeri Hekimi Ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk Ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliği’ nin (https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18615&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5.) 11. Maddesinin (4) bendi gereği de yükümlülüğü olan Onaylı Defter‘ e ” Hijyen Eğitimi Yönetmeliği’ne göre iş yerinde doğrudan hizmetin içinde olan tüm çalışanların hijyen eğitimi belgelerinin olması gerektiğini ve yükümlülükleri yerine getirmeyen işletmelerin hakkında 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 282’nci maddesine göre işlem yapılacağını, fiilleri ayrıca suç oluşturmadığı takdirde, durumu bu maddelere uygun bulunmayan çalışanların her biri ayrı ayrı aykırılıklar olarak değerlendirileceğini ve her birisi için cezai işlemler de ayrı ayrı uygulanacağını ” işveren ve/veya vekiline bildirimi özetle yazmalıdır.

NOT: ( 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu Madde 282. — Bu kanunda yazılı olan yasaklara aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlar hakkında, kanunda ayrıca bir ceza hükmü gösterilmediği ve fiilleri Türk Ceza Kanu nunda daha ağır cezayı gerektirmediği takdirde 2 aya kadar hafif hapis ve 2024 yılı için 100 liradan 500 liraya kadar hafif para cezası verilir.)

Bu yazı görev, yetki ve sorumluluğa vakıf sayın meslektaşlarıma hatırlatma maksadı ile hazırlanmış olup, son kararın kendilerine ait olduğunun bilinciyle saygılarımızı sunarız.

Eğitim 8 saatliktir. Eğitim sonrasında verilen sertifika ömür boyu geçerli olup e-devlette kayıtlıdır. Sertifikanın kaybedilmesi halinde e-devletten yenisini kendiniz de çıkartılabilirsiniz.

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.