iş sağlığı – Tetkik iş Güvenliği ve Sağlığı

Çalışanın Duygu Durumunu Kontrol Edebilmesinin İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından Önemi

Tetkik Editor — Thu, 02 Oct 2025 21:01:00 +0000

İnsan, yalnızca fiziksel değil aynı zamanda duygusal bir varlıktır. Günlük yaşamda olduğu gibi iş hayatında da duygular, davranışlarımızı yönlendirir. Bir işçinin öfkeli, gergin, kaygılı veya aşırı coşkulu olması, iş yapış biçimini doğrudan etkiler. Bu nedenle iş sağlığı ve güvenliği (İSG) yalnızca teknik önlemlerle değil, aynı zamanda bireylerin duygu durumları ve kişisel kontrolleri üzerinden de ele alınmalıdır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu da işverenlerin çalışanların ruhsal ve psikolojik sağlıklarını gözetmesini öngörmektedir. Ancak çoğu zaman sahada, özellikle üretim tesislerinde, şantiyelerde veya tersanelerde güvenlik ihlallerinin ardında teknik değil psikolojik ve duygusal faktörler bulunmaktadır.

Tetkik Osgb Duygu Durumu ve Kişisel Kontrol Nedir? Tetkik Osgb

Duygu durumu, bireyin belirli bir anda ya da dönemde yaşadığı duyguların toplam ifadesidir. Bu; mutluluk, kaygı, öfke, stres, huzur, motivasyon, yorgunluk gibi farklı bileşenlerden oluşur.

Kişisel kontrol ise bireyin bu duygularını fark edebilmesi, düzenleyebilmesi ve davranışlarına yansıtma biçimini yönetebilmesidir. Psikolojide buna çoğu zaman öz-düzenleme denir.

Örneğin:

Bir çalışan, iş sırasında ani bir öfke hissettiğinde bunu kontrol altına alıp dikkatini işine verebiliyorsa yüksek kişisel kontrol sergilemektedir.
Tam tersine, öfkesine kapılıp güvenlik kurallarını hiçe sayarak hareket ediyorsa, düşük kişisel kontrol söz konusudur.

Duygu Durumunun İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlişkisi

1. Dikkat ve Konsantrasyon

Olumsuz duygular (kaygı, öfke, stres) çalışanların dikkatini dağıtır. Örneğin bir kaynakçının zihni, aile içi sorunlara takılı kaldığında, kaynak makinesinin güvenlik ayarlarını unutma ihtimali artar. Bu da iş kazasına davetiye çıkarır.

2. Risk Algısı

Mutlu, huzurlu ve dengeli çalışanlar tehlikeleri daha sağlıklı algılar. Oysa aşırı stres altındaki bir işçi “nasıl olsa bana bir şey olmaz” diyerek riskleri küçümseyebilir. Bu da İSG kültürünü zedeler.

3. Karar Verme

Bir vinç operatörünün anlık bir öfke ya da panikle yanlış karar vermesi, onlarca kişinin hayatını tehlikeye sokabilir. Kişisel kontrolü güçlü çalışanlar ise duygularını yöneterek soğukkanlı kararlar alabilir.

4. Ekip Çalışması

İş sağlığı ve güvenliği yalnızca bireysel değil, kolektif bir süreçtir. Duygularını kontrol edemeyen bir kişi, ekip arkadaşlarını da olumsuz etkileyerek güvenlik zincirini zayıflatır.

Psikolojik ve Fizyolojik Açıklamalar

Duygu durumunun İSG açısından önemini daha derinlemesine anlamak için psikolojik ve fizyolojik temellere bakalım:

Stres Hormonu (Kortizol): Aşırı stres altındaki kişilerde kortizol yükselir, bu da dikkati azaltır, kas gerginliği yaratır. İnce motor beceriler zayıflar.
Sempatik Sinir Sistemi Aktivasyonu: Kaygı veya öfke anında kalp hızı artar, nefes hızlanır. Bu durum panik davranışlarına yol açabilir.
Duygusal Bulaşma: Bir kişinin gerginliği, ekipteki diğerlerine de sirayet eder. Bu zincirleme etki, tüm ekibin güvenliğini zora sokar.

Gerçek Hayattan Olası Örnek Olaylar

Günlük iş yaşantınız sırasında sizlerin de muhakkak başınıza gelel yada şahit olduğunuz pek çok olaya aşağıda birkaç basit örnek ile ben de katkıda bulunayım;

Olay 1: Tersane İşçisi

İzmit Körfezi’nde bir tersanede çalışan işçi, evde yaşadığı tartışmanın etkisiyle işe geldi. Konsantrasyonu düşük olduğu için yüksekten düşmeye karşı koruyucu kemerini tam takmadı. Küçük bir kaymada yere düşerek ağır yaralandı.

Çıkarım: Duygusal sorunlar, en temel güvenlik ekipmanlarının kullanılmamasına yol açabilir.

Olay 2: İnşaat Sahasında Vinç Operatörü

Bir vinç operatörü, iş arkadaşına kızgın olduğu için kulaklığından gelen güvenlik uyarısını dikkate almadı. Sonuçta yük yanlış noktaya bırakıldı ve maddi hasara yol açtı.

Çıkarım: Öfke kontrolsüzlüğü, teknik sistemlerin sağladığı güvenliği bile boşa çıkarabilir.

Ulusal ve Uluslararası Yaklaşımlar

ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü): Çalışanların psikososyal risklerini iş sağlığı ve güvenliği kapsamına alır.
OSHA (Occupational Safety and Health Administration, ABD): Stres yönetimi ve duygusal refahı iş güvenliği eğitimlerinin bir parçası haline getirir.
Türkiye’de 6331 sayılı Kanun: Çalışanların ruhsal sağlığının gözetilmesini işveren yükümlülüğü olarak tanımlar.

Bu çerçevede, duygu durumunun kontrolü yalnızca bireysel bir beceri değil, aynı zamanda yasal ve kurumsal bir sorumluluktur.

Çözüm Yolları ve Uygulamalar

1. Eğitim

Çalışanlara duygusal farkındalık, stres yönetimi ve öfke kontrolü eğitimleri verilmelidir. Bu eğitimlerde örnek olay analizleri ve rol canlandırmalar kullanılabilir.

2. Psikolojik Destek

İşyeri hekimi ve psikologların işbirliğiyle çalışanlara psikolojik danışmanlık hizmetleri sunulmalıdır.

3. Fiziksel Ortam Düzenlemeleri

Gürültü, aydınlatma, ergonomi gibi faktörler duygusal durumu etkiler. Rahat bir çalışma ortamı, sakinlik ve konsantrasyonu destekler.

4. Liderlik ve İletişim

Yöneticilerin empatik, sabırlı ve açık iletişimi çalışanların duygusal kontrolünü kolaylaştırır. Sert ve cezalandırıcı yaklaşımlar ise tam tersine stres yaratır.

5. Kişisel Stratejiler

Çalışanlar kendi kontrollerini geliştirmek için:

Nefes egzersizleri,
Düzenli uyku,
Spor ve fiziksel aktivite,
Hobiler,
Mindfulness (bilinçli farkındalık) tekniklerini uygulayabilir.

Sonuç

İş sağlığı ve güvenliği yalnızca baret, kemer, maske gibi fiziksel önlemlerle sınırlı değildir. Asıl mesele, bu önlemleri doğru ve istikrarlı şekilde kullanabilecek bir psikolojik denge oluşturmaktır.

Çalışanların duygu durumlarını kontrol edebilmeleri, iş kazalarının önlenmesinde kritik bir role sahiptir. Bir anlık öfke, dikkatsizlik veya kaygı, hayat boyu sürecek yaralanmalara sebep olabilir.

Dolayısıyla hem bireyler hem de kurumlar, duygusal sağlığı ve kişisel kontrolü iş güvenliği kültürünün ayrılmaz bir parçası haline getirmelidir. Bu yaklaşım, sadece kazaları azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda daha verimli, huzurlu ve güvenli bir iş ortamı yaratacaktır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Bu sitede yer alan içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır. Paylaşılan bilgiler, bir hekim muayenesinin, tedavisinin veya profesyonel danışmanlığın yerini tutmaz. Buradaki bilgiler esas alınarak herhangi bir ilaç tedavisine başlanması, mevcut tedavinin değiştirilmesi ya da bırakılması uygun değildir.

Aynı şekilde, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili içerikler, bir iş güvenliği uzmanı, mühendis veya teknik ekip tarafından yapılması gereken değerlendirme ve kararların yerine geçemez. Bu bilgiler temel alınarak saha risk değerlendirmesi yapılması ya da mevcut sistemin değiştirilmesi önerilmez.

Sitede herhangi bir yasa dışı ilan ya da yönlendirme yapılması amacı bulunmamaktadır. İçerikler, sadece farkındalık yaratmak ve bilinçlendirme sağlamak amacıyla sunulmuştur.

TETKİK OSGB İZMİR KEBAT

KEBAT KEBAT KEBAT KEBAT KEBAT KEBAT KEBAT

Egzotik Baharat Yenibahar

Tetkik Editor — Wed, 30 Jul 2025 05:00:00 +0000

Yenibahar Egzotik Bir Baharatın Fabrikada Başlayan Güvenlik Hikâyesi

Botanik adı: Pimenta dioica
Diğer adları: Jamaika meyvesi, mersin biberi, kırmızı biber, pimento,
Lezzet: hoş kokulu, ısıtıcı, güçlü
İlgili mutfak: Karayipler, Meksika, Orta Doğu
Kullanımları: köriler, genel baharatlama, güveçler
Kullanım yeri: Jerk chicken
Mevcut form: kurutulmuş öğütülmüş toz, bütün kurutulmuş meyveler

1600’lü yılların başlarında İngilizler, karanfil ve hindistan cevizi gibi diğer baharatlara benzer bir tada sahip olması nedeniyle yenibahara bu ismi verdiler.

Tarçın gibi kokar, karanfil gibi yakar, karabiber gibi keskindir… Tek başına dört farklı baharatın kokusunu taşıyan bir doğa harikası: Yenibahar (Pimenta dioica).

Yenibahar genellikle Pimenta dioica ağacının kurutulmuş meyvesinden elde edilen öğütülmüş, kurutulmuş toz halinde gelir.

Karayipler’den gelen bu esrarengiz baharat, yalnızca mutfakların değil, iş sağlığı dünyasının da gizli gündemlerinden biridir.

Peki yenibahar gibi zararsız görünen bir baharat, işçi sağlığı açısından neden önemlidir?

Uçucu Yağların Gücü Ne Kadar Şifa, O Kadar Risk

Yenibahar, %4–5 oranında uçucu yağ içerir. Bu yağın temel bileşeni olan eugenol, güçlü bir antimikrobiyal ve antioksidandır. Ancak aynı madde, yüksek yoğunlukta mukoza tahrişine, uzun süreli temasla cilt hassasiyetine ve solunum yoluyla alındığında alerjik astım tablolarına neden olabilir.

Özellikle:

Baharat paketleme tesislerinde,
Uçucu yağ distilasyonu yapılan gıda-kosmetik fabrikalarında,
Aromaterapi ve parfüm imalat atölyelerinde çalışanlar için…

Yenibahar tozu ve yağına maruz kalmak, iş sağlığı riskleri arasında sayılmaktadır.

Yenibaharın Tozu Minik Tanesi Büyük Etkili

Birçok baharat işleme tesisinde işçiler, yüksek oranda ince toza maruz kalır. Yenibahar da bu kapsamdadır.

Mikron düzeyindeki bu parçacıklar:

Solunduğunda burun tahrişi,
Uzun vadede duyusal hassasiyet artışı,
Bazı bireylerde alerjik rinit veya solunum kısıtlaması oluşturabilir.

Dünya genelinde baharat işçileri arasında yapılan bir çalışmada, yenibahar işleyenlerin %18’inde kontakt dermatit, %7’sinde ise baharat tozuna bağlı bronşiyal hiperreaktivite tespit edilmiştir.

Baharat İşçilerinin Zırhı – KKD

Yenibahar tozu ile temas hâlinde çalışan işçiler için önerilen başlıca kişisel koruyucu donanımlar:

Partikül tutucu maskeler (FFP2 veya FFP3) – özellikle öğütme ve paketleme sırasında
Nitril eldivenler – eugenol ciltte hassasiyet yapabileceği için
Gözlük veya yüz siperi – özellikle yağ distilasyonu yapılan tesislerde

Distilasyon Atölyelerinde Yangın Riski

Yenibahar yağının damıtıldığı ortamlarda dikkat çeken bir başka unsur da alev alma riski. Eugenol yanıcıdır.

Uçucu yağlarla çalışan alanlarda:

Ateşli çalışma izin sistemi
Alev sızdırmaz ekipman
Yüzey sıcaklık kontrolü
zorunlu olmalıdır.

“Kokunun İş Güvenliği” ile İmtihan

Yenibahar aroması, aşırı maruziyette “ağır ve bastırıcı” olarak tanımlanır.

Bazı çalışanlar bu kokuyu:

Baş ağrısı
Bulantı
Konsantrasyon bozukluğu
şeklinde şikâyetlerle ilişkilendirmiştir. Bunun nedeni, eugenol’ün trigeminal sinirleri uyaran özelliğidir. Bu durum, işyeri ortamının kokusal olarak da yönetilmesi gerektiğini gösterir.

İşe Girişte ve Periyodik Muayenede Nelere Dikkat Edilmeli?

Yenibahar ile çalışan işçiler için önerilen iş sağlığı kontrolleri şunlardır:

Cilt duyarlılık testi (patch testi)
Solunum fonksiyon testi (SFT) – bronşiyal etkilenim saptanması için
İdrarda eugenol metaboliti bakımı (özellikle uzun süreli maruziyetlerde araştırma kapsamında)

Baharatın Gölgesinde Çalışmak

Bazı Karayip ülkelerinde yerel işçiler, yenibahar ağaçlarının hasadı sırasında gövdeyi soyarak yağ çıkartma işlemini çıplak elle yapar. Bu işçilerde zamanla ellerde kalıcı pigmentasyon değişimi ve deri kalınlaşması gözlenmiştir. Bu durum “yenibahar eldiveni” kavramını doğurmuştur.

Aromatik Olsa da Tehlikesiz Değil

Yenibahar; sağlıkta, gıdada, kozmetikte binlerce yıldır kullanılan mucizevi bir bitki olsa da, işyerinde kontrolsüz maruziyet durumunda ciddi iş sağlığı riskleri barındırabilir. Tüm kokular güzel değildir, bazıları iş güvenliği alarmı da taşıyabilir.

Tersanelerde solvent ne kadar tehlikeliyse, bir baharat fabrikasında yenibahar da o kadar dikkatli yönetilmelidir. Çünkü sağlık, yalnızca tehlikeyi görmekle değil, önceden sezmekle korunur.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Jamaika biber bitkisi Pimenta dioica ve Yenibaharın tıbbi özellikleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23140298/

Pimenta dioica – Kırmızı biber https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/pimenta

Guatemala’dan Pimenta dioica (L.) Merr.’den Elde Edilen Esansiyel Yağın Bileşimi ve Antibakteriyel Aktivitesi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7597960/

Diyet yenibaharı, Pimenta dioica tozunun düşük pH stresi altında Oreochromis mossambicus’un fizyolojik tepkileri üzerindeki etkileri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26636007/

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.