AĞIZ – Mekanik Başlangıç

Olanlar:

• Kırmızı et çiğneme ile parçalanır.
• B12 hâlâ proteine sıkı bağlıdır (miyoglobin, enzimler vb).

Kritik Maddeler:

• Tükürük (saliva)
• Haptokorrin (R-protein, Transkobalamin I)

Kritik Olay:

Tükürük bezlerinden salgılanan haptokorrin, ileride mide asidinden B12’yi koruyacak olan taşıyıcı proteindir.
Ağızda B12 henüz haptokorrine bağlanmaz, ama ortam hazırlanır.

MİDE – Kimyasal Kopuş (B12’nin Etten Ayrılması)

Olanlar:

• Parietal hücrelerden:
  • Hidroklorik asit (HCl)
  • Pepsinojen → Pepsin
• Et proteinleri parçalanır.
• B12 serbest kalır.

Kritik maddeler:

• HCl (mide asidi)
• Pepsin
• Haptokorrin (tükürük + mide kaynaklı)

Kritik olay:

Asit ve pepsin sayesinde B12 et proteinlerinden kopar.
Serbest kalan B12 hemen haptokorrine bağlanır.

Neden önemli?
Haptokorrin, mide asidinde B12’yi parçalanmaktan korur.

MİDE – EŞ ZAMANLI HAZIRLIK (Intrinsic Factor Üretimi)

Bu aşama genelde gözden kaçar ama hayati önemdedir.

Olanlar:

• Parietal hücreler Intrinsic Factor (IF) üretir.
• IF mide içinde durur ama B12’ye bağlanamaz (çünkü B12 haptokorrinle bağlıdır).

Kritik madde:

• Intrinsic Factor (IF)

Kritik olay:

IF burada üretilmezse, ileride emilim imkânsız hale gelir.

Pernisiyöz anemi tam olarak bu noktadaki bozukluktur.

DUODENUM – Taşıyıcı Değişimi – Enzim Sahnesi

Olanlar:

• Pankreastan:
  • Tripsin
  • Kimotripsin
• Bu enzimler haptokorrini parçalar.
• B12 tekrar serbest kalır.
• Bu kez Intrinsic Factor’a bağlanır.

Kritik maddeler:

• Pankreatik proteazlar
• Intrinsic Factor

Kritik olay:

Haptokorrin yıkılır → B12 serbestleşir → IF’ye bağlanır.

Bu değişim olmazsa B12 emilemez.

İLEUM – Aktif Emilim Kapısı

Olanlar:

• IF-B12 kompleksi terminal ileuma ulaşır.
• Enterosit yüzeyinde özel reseptör:
  • Cubilin – Amnionless (CUBAM kompleksi)

Kritik maddeler:

• Cubilin reseptörü
• Kalsiyum iyonları
• Intrinsic Factor

Kritik olay:

IF-B12 kompleksi reseptöre bağlanır.
Reseptör aracılı endositoz gerçekleşir.

Emilim sadece terminal ileumda olur.

ENTEROSİT – Hücre İçi Ayrışma

Olanlar:

• Kompleks lizozoma alınır.
• IF parçalanır.
• B12 serbestleşir.

Kritik maddeler:

• Lizozomal enzimler
• Transkobalamin II

Kritik olay:

B12, enterosit içinde Transkobalamin II’ye bağlanır.

Bu bağ, B12’nin biyolojik olarak aktif taşınma formudur.

KAN DOLAŞIMI – Dağıtım Fazı

Olanlar:

• B12–Transkobalamin II kompleksi kana geçer.
• Karaciğer, kemik iliği, sinir sistemi tarafından alınır.

Kritik maddeler:

• Transkobalamin II
• Karaciğer depoları

Kritik olay:

Hücreler üzerindeki TC-II reseptörleri ile içeri alınır.

Klinik olarak ölçülen “aktif B12” budur.

HÜCRE İÇİ – Metabolik Aktivasyon

B12 hücre içinde iki aktif forma dönüşür:

Mitokondride:

Adenosilkobalamin
Metilmalonil-CoA → Süksinil-CoA

Sitoplazmada:

Metilkobalamin
Homosistein → Metiyonin

Kritik maddeler:

• Metiyonin sentaz
• Metilmalonil-CoA mutaz
• Folat döngüsü

Sinir sistemi ve DNA sentezi burada bağımlıdır.

Zincirin Kırıldığı Yer = Klinik Tablo

B12 eksikliği çoğu zaman alım değil, taşıma ve dönüştürme hastalığıdır.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun