Giysi – Tetkik iş Güvenliği ve Sağlığı

Kişisel Koruyucu Donanım Dışındaki Günlük Giysi Veya İç Çamaşırı Sebepli İş Kazaları

Tetkik Editor — Tue, 02 Dec 2025 21:01:00 +0000

İş sağlığı ve güvenliği alanında odak noktası çoğunlukla kişisel koruyucu donanımlar (KKD), tehlikeli ekipmanlar ya da proses kaynaklı maruziyetler üzerine kuruludur. Ancak iş kazalarının nedenlerini incelerken gözden kaçırılan kritik bir unsur vardır: çalışanların günlük giyim tercihleri.

İş giysileri, KKD kapsamına girmeyen, çalışan tarafından bireysel tercih doğrultusunda belirlenen giysiler olsa da, iş ortamında ciddi risk unsurlarına dönüşebilir. Dar, gevşek, yanıcı ya da sentetik kumaşlardan yapılmış iç çamaşırları ve elbiseler; ergonomiyi bozarak, statik elektrik oluşturarak veya fiziksel takılmalar yoluyla kazaları tetikleyebilir.

Doğrudan KKD sınıfına girmeyen lakin çalışma ortamında iş kazalarına neden olmuş ya da olma potansiyeli taşıyan giysi tercihlerinin değerlendirmesi iş güvenliği uzmanları için risk analizinin kapsamını genişletme ve çalışan eğitimlerinde bu konuya yer verme gerekliliğini gözler önüne sermektedir.

1. Gevşek Giysi – Döner Parçaya Dolanma (Torna Tezgâhı Kazası)

Sektör: Metal işleme / Atölye
Giysi Etkeni: Geniş kollu gömlek
Kaza Açıklaması: Operatör, torna tezgâhında çalışırken gevşek gömleğinin kolu dönen milden dışa doğru uzanan parça tarafından yakalandı. Kol kumaşı mil etrafında sarılarak çekildi ve çalışanın kolu ciddi şekilde kırıldı.
Önlenebilirdi: Bilekten lastikli iş giysisi veya kısa kollu üniforma tercih edilseydi.

2. Sentetik İçlik – Kaynak İşinde Yanık Riski

Sektör: Gemi inşa / Ağır sanayi
Giysi Etkeni: Naylon-poliester iç çamaşırı
Kaza Açıklaması: Kaynak yapan çalışanın kıvılcım sıçraması sonucu tişörtünün altındaki sentetik içlik alev aldı. Sentetik malzeme eriyerek deriye yapıştı, 2. derece yanık oluştu.
Önlenebilirdi: Pamuk esaslı, yanmaz iç çamaşırı kullanılsaydı.

3. Topuklu Ayakkabı – Yük Düşmesi Sonucu Ayak Bileği Kırığı

Sektör: Depo / Lojistik
Giysi Etkeni: Modaya uygun, 4 cm topuklu ayakkabı
Kaza Açıklaması: Kadın çalışan palet çekmek üzere adım attığında, dengesini kaybedip devrildi. Ayağına yük binmesi sonucu bileği kırıldı.
Önlenebilirdi: Düz taban, kaymaz iş ayakkabısı tercih edilmeliydi (KKD tanımına girebilir ancak genelde dış kıyafet etkisi olarak göz ardı edilir).

4. Polyester Gömlek – Statik Elektrik Kaynaklı Patlama

Sektör: Kimya üretimi
Giysi Etkeni: Tamamen polyester karışımlı gömlek
Kaza Açıklaması: Yanıcı buhar ortamında çalışan işçi, statik elektrik yüklü sentetik gömlek nedeniyle kıvılcım oluşturdu. Yakındaki solvent tankının üstünde parlamaya neden oldu.
Önlenebilirdi: Antistatik pamuk esaslı iş kıyafeti kullanılsaydı.

5. Uzun Etek – Merdivende Takılma

Sektör: Ofis destek / Kat hizmetleri
Giysi Etkeni: Moda amaçlı uzun etek
Kaza Açıklaması: Merdivenlerden çıkan çalışan, eteğine basarak dengesini kaybetti ve başını merdiven demirine çarptı. Kafa travması oluştu.
Önlenebilirdi: Diz hizasında, dar kesimli ve hareketi kısıtlamayan bir kıyafet tercih edilseydi.

6. Kemerli Giysi – Konveyör Hat Üzerinde Sürüklenme

Sektör: Gıda üretimi
Giysi Etkeni: Belinde metal tokalı ve sarkan uzun kemer
Kaza Açıklaması: Temizlik görevlisinin kemeri, konveyör bandın çıkıntılı parçasına takıldı. İşçi 1.5 metre sürüklendi ve belinden yaralandı.
Önlenebilirdi: Sarkan aksesuar ve kemerler yasaklanmış olmalıydı.

7. Kapüşonlu Sweatshirt – Forklift Görüş Alanı Kısıtlaması

Sektör: Lojistik / Soğuk depo
Giysi Etkeni: Baş kısmı kapalı kapüşonlu üst giyim
Kaza Açıklaması: Kapüşonun görüşü engellemesi nedeniyle operatör, geri manevra sırasında diğer işçiyi fark edemedi ve çarpışma meydana geldi. Hafif yaralanmayla sonuçlandı.
Önlenebilirdi: Görüş alanını engellemeyen başlık veya bere kullanılmalıydı.

8. Bol Pantolon – Merdiven Basamağına Takılma

Sektör: İnşaat
Giysi Etkeni: Aşırı bol paçalı pantolon
Kaza Açıklaması: Kalıp ustası merdivenden inerken pantolon paçası basamağa takıldı. Düşerek bileğini burktu ve 2 hafta iş göremezlik yaşadı.
Önlenebilirdi: İş pantolonu dar paçalı veya bilekten lastikli olmalıydı.

9. Dar İç Çamaşırı – Dolaşım Bozukluğu & Dikkat Dağınıklığı

Sektör: Otomotiv montaj hattı
Giysi Etkeni: Aşırı sıkı iç çamaşırı
Kaza Açıklaması: Çalışan, bacak bölgesindeki baskı nedeniyle sürekli huzursuzluk yaşadı. Konsantrasyon kaybı sonucu montaj sırasında elini kıstırdı.
Önlenebilirdi: İş esnasında konfor sağlayan, terletmeyen ve kan dolaşımını engellemeyen çamaşır kullanılmalıydı.

10. Parlak Renkli Kıyafet – Gece Şantiye Alanında Görünmezlik

Sektör: Yol bakım-onarım
Giysi Etkeni: Reflektörsüz, modaya yönelik günlük kıyafet
Kaza Açıklaması: Gece vardiyasında çalışan işçinin kıyafeti diğer ekipmanlar arasında ayırt edilemedi. Operatör gece görüşünde fark edemedi ve makinayla temasa sebep oldu.
Önlenebilirdi: Yüksek görünürlüklü reflektif kumaşlı iş tişörtleri kullanılmalıydı (KKD değil, personelin kendi tişörtüydü).

Genel Değerlendirme:

Bu örnekler şunu açıkça ortaya koyar:

“Kişisel Koruyucu Donanım kadar, KKD harici günlük giysi tercihleri de iş kazalarının doğrudan veya dolaylı nedenidir.”

Giysi Materyali: Yanmazlık, antistatik özellik, nefes alabilirlik
Giysi Kesimi: Dar – bol, sarkan aksesuarlar, hareket kabiliyeti
Renk ve Görünürlük: Gece çalışmaları ve açık alanlar
Konfor ve Fonksiyonellik: Konsantrasyon ve fizyolojik konfor

Günlük kıyafetler sıradan seçimler gibi görünse de, bir iş kazasının tetikleyici unsuru haline gelebilir. Gevşek bir gömlek, yanıcı bir içlik, statik yüklü bir kazak ya da reflektörsüz bir tişört; çoğu zaman ihmal edilen ama hayati sonuçlar doğuran risklerdir. Bu yazıda örnekleriyle gösterilen kazalar, iş sağlığı ve güvenliği yaklaşımımızın yalnızca KKD ile sınırlı kalamayacağını ortaya koymaktadır.

İşverenler, iş güvenliği uzmanları ve çalışanlar olarak, giyimin de bir risk parametresi olduğunu kabul etmek, çalışanlara iş giysisi kültürünü kazandırmak ve üretim ortamına uygun giyim kodları oluşturmak kaçınılmaz bir gerekliliktir. Çünkü bazen bir kıyafet tercihi, sadece stil değil, hayati bir fark yaratabilir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Çalışanlarda KKD Harici Giysilerin İş Süreçleri ve İş Kazaları Üzerindeki Etkileri

Tetkik Editor — Sun, 03 Aug 2025 21:01:00 +0000

İş sağlığı ve güvenliği uygulamaları, sadece kişisel koruyucu donanımlar (KKD) ile sınırlı de değildir. Çalışanın iş ortamında giydiği iç çamaşırından, günlük elbisesine kadar her detay, fark edilmeyen ancak kritik öneme sahip risk faktörleri yaratabilir.

KKD haricindeki giysi seçimlerinin çalışma süreçlerine ve iş kazalarına olan etkisini teknik, fizyolojik ve ergonomik açılardan birlikte değerlendirelim.

Giysilerin seçimi, vücut sıcaklığının korunması, terin dışarı atılması, statik elektrik birikiminin önlenmesi, hareket kabiliyetinin sınırlanmaması ve yangın, kesik ya da kimyasal gibi maruziyetlere karşı koruma sağlaması gibi işlevsel roller üstlenir. Bu fonksiyonlar yeterince karşılanmadığında çalışan hem fiziksel yorgunluk hem de ani kazalarla karşı karşıya kalabilir.

İç Çamaşırı Seçiminin Çalışanın Fizyolojisine Etkileri

Termal Konfor ve Terletme

İç çamaşırının yapıldığı kumaş türü (pamuk, polyester, bambu vb.), terin vücuttan uzaklaştırılmasını etkiler. Sentetik kumaşlar teri emmek yerine vücut yüzeyinde tutar, bu da cilt irritasyonlarına, mantar enfeksiyonlarına ve termal rahatsızlığa neden olur. Termal rahatsızlık ise çalışma performansını düşürür.

Kas Destek ve Dolaşım Etkisi

Bazı ısıya duyarlı sıkı giysiler, kan dolaşımını engelleyerek yorgunluk hissini artırabilir. Sıkı çamaşırlar ayrıca böbrek bölgesinde ısı birikimine neden olur, bu da böbrek sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Cinsel ve Hormonal Sağlık Etkileri

Özellikle sıkı ve sentetik iç çamaşırları testislerde sıcaklık artışına ve sperm kalitesinde azalma gibi uzun vadeli etkiler yaratabilir. Kadınlarda hava almayan giysiler vajinal flora dengesini bozarak mantar enfeksiyonlarına yol açabilir.

Günlük Elbiselerin İş Kazalarına Etkisi

Gevşek, Bol ve Uzun Giysiler

Makineyle çalışılan alanlarda gevşek kol, paça veya kemer bölgesi, hareketli parçalara takılarak uzuv kopması, ezilme ve çekilme gibi ciddi kazalara neden olabilir.

Cep, Aksesuar ve Metal Detaylar

Fazla cepli, metal fermuarlı veya süs eklentili giysiler, kaynak, elektrik veya kimyasal ortamlarda ark oluşumuna, ısı iletimine veya ark atlamasına neden olabilir.

Yanıcı Kumaşlar

Pamuk gibi doğal kumaşlar yumuşak ve rahat olsa da açık alevle temas ettiğinde hızlı yayılabilir. Alev geciktirici işlem görmüş kumaşlar tercih edilmelidir.

Renk ve Görünürlük

Yetersiz aydınlatmalı ortamlarda koyu renk giysiler çalışanın fark edilmesini zorlaştırır. Bu da forklift, vinç gibi hareketli ekipmanlar tarafından görülmeyerek ezilme kazalarının artmasına neden olabilir.

Giysinin Ergonomik Etkileri

Hareket Kabiliyeti

Vücudu sıkan, elastikiyetsiz ya da esnemez kumaşların kullanımı çalışanın eğilme, uzanma ve yük kaldırma hareketlerini zorlaştırır. Bu da bel fıtığı, kas yırtığı gibi meslek hastalıklarının gelişimine zemin hazırlar.

Psikososyal Etki

Giysinin vücuda oturmaması, ter kokusu oluşturması ya da çekici olmaması gibi sosyal etkenler, çalışanın özgüvenini etkileyerek iş performansını düşürebilir.

Statik Elektrik ve Giysi Materyali

Sentetik kumaşlar statik elektrik oluşturarak toz, kimyasal zerrecik ya da yanıcı gaz ortamlarında çalışanlar için çok tehlikeli hale gelir. Özellikle solvent buharlarının bulunduğu ortamlarda bu durum patlama riski yaratabilir.

Sektörel Örnekler

Gıda İşleme Tesisleri

İç çamaşırının toz oluşturan veya tüylü yapıda olması, ürün kontaminasyonu riski taşır. Aşırı sıcak ortamda teri tutan kumaşlar gıda hijyenine zarar verir.

Kimya Sektörü

Kimyasallarla temas eden yüzeylerin üstüne sızdırmaz üst giyim olsa dahi, iç giysiler yanıcı, emici ya da tutucu ise içten maruziyet yaratabilir. Hızlı müdahale gerektiren durumlarda giysinin çıkmasını zorlaştıran modeller hayati risk taşır.

Elektrik-Elektronik Üretim

Statik elektrik birikimini önleyici giysiler tercih edilmelidir. Sentetik, metal parçalı ya da dokuma şeklinde işlem görmüş kumaşlar riskli olabilir.

Çözüm ve Standartlar

İç çamaşırında pamuk-bambu karışım nefes alabilir, antibakteriyel kumaşlar tercih edilmelidir.
Giysi dikişleri ve yapısı hareket kısıtlamayacak şekilde ergonomik tasarlanmalıdır.
Cepsiz, fermuarsız, yansıtıcısız, süs içermeyen sınırlı giyim sektörel farklılıklara uygun şekilde standartlaştırılmalıdır.
EN ISO 13688 ve sektöre özgü giysi standartları dikkate alınmalıdır.

İş kazalarının önlenmesinde KKD kadar çalışanın giydiği KKD-dışı giysiler de kritik rol oynar. Vücut sıcaklığını, hareket serbestisini, cilt sağlığını ve maruziyet risklerini doğrudan etkileyen bu faktörler, iş yeri risk analizlerine mutlaka dahil edilmelidir. Giyimin bir tercihten öte, sistemli bir çalışma parçası olduğu unutulmamalıdır.