Görülme Yerleri

• İzmit Körfezi Tersaneler Bölgesinde bu türlerin çoğu kırsal, ormanlık ve taşlık alanlarda gözlemlenmektedir.
• Özellikle yaz aylarında aktiflik artar.

Riskli İş Alanları

• Açık alanda yürütülen her türlü Enerji, inşaat, altyapı, peyzaj, tarımsal faaliyet, liman işleri ve kırsal saha incelemeleri potansiyel risklidir.
• Gece vardiyalarında düşük görünürlük nedeniyle özellikle kedi gözlü yılanlar ile karşılaşma riski artar.

Yılan Zehirlerinin Toksikolojik Özellikleri

Yılan Isırığının Klinik Belirtileri

Yılan ısırığı sonrası belirtiler, zehirin türüne ve miktarına bağlı olarak değişir:

• Lokal Belirtiler: Isırık bölgesinde ağrı, şişlik, eritem ve ekimoz görülebilir.
• Sistemik Belirtiler: Bulantı, kusma, hipotansiyon, taşikardi, dispne ve bilinç değişiklikleri meydana gelebilir.
• Laboratuvar Bulguları: Koagülasyon testlerinde anormallikler, kreatin kinaz seviyelerinde artış ve böbrek fonksiyon testlerinde bozulma saptanabilir.

Yılan Isırığında İlk Yardım ve Tıbbi Müdahale

Yılan ısırığı durumunda aşağıdaki adımlar izlenmelidir:

1. Sakinlik: Panik, zehrin yayılmasını hızlandırabilir.
2. Hareketin Sınırlanması: Isırılan uzuv immobilize edilmeli ve kalp seviyesinin altında tutulmalıdır.
3. Takıların Çıkarılması: Şişmeyi önlemek için takılar çıkarılmalıdır.
4. Yaranın Temizlenmesi: Isırık bölgesi sabun ve su ile yıkanmalıdır.
5. Soğuk Uygulama: Şişliği azaltmak için soğuk kompres uygulanabilir.
6. Turnike ve Kesme Uygulamalarından Kaçınma: Bu tür müdahaleler doku hasarına neden olabilir.
7. Tıbbi Yardım: En kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Tedavi Olunmazsa Ortaya Çıkabilecek Komplikasyonlar

Yılan ısırığı tedavi edilmezse, aşağıdaki ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir:

• Doku Nekrozu: Isırık bölgesinde doku ölümü meydana gelebilir.
• Organ Yetmezliği: Zehir, böbrek ve karaciğer gibi organların işlevini bozabilir.
• Kanama Bozuklukları: Zehir, kanın pıhtılaşmasını engelleyerek iç ve dış kanamalara yol açabilir.
• Enfeksiyon: Isırık bölgesi enfekte olabilir, bu da sepsise neden olabilir.
• Ölüm: Ciddi vakalarda, özellikle tedavi gecikirse ölüm riski vardır.

Risk Faktörleri

1. Yüksek sıcaklık ve nem, yılanların daha aktif olmasına neden olur (özellikle Nisan–Ekim arası).
2. Yıkıntı ve moloz yığınları, yılanların saklanabileceği alanlardır.
3. Bitki örtüsünün yoğun olduğu sahalar, fark edilmeyi zorlaştırır.
4. Yetersiz PPE (kişisel koruyucu donanım) kullanımı, ısırıklarda ilk savunma hattını ortadan kaldırır.

İş Kazası Potansiyeli

Yılan ısırıkları, özellikle engerek türlerinden kaynaklanıyorsa:

• Acil tıbbi müdahale gerektirir.
• Kanamalı doku hasarı, iş göremezlik ve hastane yatışıyla sonuçlanır.
• Yanlış müdahale (turnike, emme gibi) hayati risk doğurur.
• Geç tanı, sepsis, doku nekrozu ve böbrek yetmezliği gibi ikincil komplikasyonlara neden olabilir.

A. Kişisel Koruyucu Donanım (KKD)

• Yılan geçirmez botlar ve tozluklar (özellikle yüksek otlu alanlarda çalışanlar için)
• Kalın kumaştan yapılmış uzun paçalı pantolonlar
• Eldiven (yıkıntı ve taş altlarında çalışma yapılacaksa)
• Baş lambası / el feneri (karanlıkta yılan farkındalığı için)

B. Çevresel Önlemler

• İş sahasında çalı, ot, moloz yığını gibi alanların temizlenmesi
• Gece vardiyasında aydınlatmanın artırılması
• Dinlenme alanlarının zeminden yüksek, kapalı ve düzenli olması
• Atık yönetiminin iyi yapılması (kemirgen popülasyonu yılanları çeker)

C. Eğitim ve Farkındalık

• Yılan türlerinin resimlerle tanıtıldığı eğitim panoları
• Yılanla karşılaşıldığında yapılacaklar hakkında çalışanlara yıllık eğitim
• Yılan ısırığı anında doğru ilk yardım bilgisi (turnike yok, yara kesilmez, hızlı sağlık müdahalesi)
• Mobil sağlık ünitesi / ilkyardım noktası kurulması

D. Tıbbi Hazırlık ve Müdahale Planı

• En yakın sağlık merkezleriyle protokol
• Antivenin (panzehir) bulundurulması ve soğuk zincir korunması
• İş yeri sağlık personeline yılan ısırığı acil müdahale eğitimi
• Zehirlenme bilgi merkezi (UZEM) ile irtibat numaralarının (114) görünür yerlere asılması

E. Yasal ve Yönetimsel Uyum

• Risk değerlendirmesine yılan temas ihtimali dâhil edilmeli
• Çevresel izleme ve periyodik saha kontrolleri
• Tehlikeli alanların uyarı tabelalarıyla işaretlenmesi

Genel İlkeler

• Panik yapılmamalı. Isırılan kişi sakinleştirilmeli.
• Yaraya hiçbir şekilde kesme, emme, dağlama yapılmamalı.
• Isırılan uzuv hareket ettirilmemeli. Kalp seviyesinin altında sabitlenmeli.
• Hafif sıkılıkta bandaj (turnike değil!) uygulanabilir.
• En kısa sürede tıbbi müdahale sağlanmalı.

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.