Tanım, Riskler, Mevzuat ve Uygulama Önerileri

1. EN 388 Standardı Nedir?

EN 388, kişisel koruyucu donanımlar kapsamında mekanik risklere karşı koruma sağlayan eldivenlerin performansının test edilip sınıflandırıldığı Avrupa standardıdır. Bu standart iş eldivenlerinin aşınma, kesilme, yırtılma ve delinme gibi mekanik tehlikelere karşı dayanımını değerlendirir ve uygun sınıflandırmalarla performans seviyelerini belirler.

EN 388:2016’da yer alan testler ve kodlama:

• Aşınma direnci (A): 1–4 arası performans seviyesi
• Kesilme direnci (B): Coupe testine göre 1–5
• Yırtılma direnci (C): 1–4
• Delinme direnci (D): 1–4
• ISO 13997 (TDM-100) kesilme testi (E): A–F arası (yüksek hassasiyet)
• Darbe koruması (F): Başarılı (P) / Başarısız / Test edilmemiş

Yeni versiyon mekanik performans değerlerine ek olarak ISO 13997 TDM-100 kesilme testi ve darbe koruma testi içerir, böylece yüksek kesilme riskine karşı daha güvenilir ve detaylı değerlendirme sağlar.

---

2. Kısa Konçlu Eldiven Nedir?

Kısa konçlu eldivenler bileği kapsamayan veya sınırlı şekilde koruyan modellerdir.
Bu tasarım:

• Esneklik sağlar,
• El hareketlerini kısıtlamaz,
• Hızlı giyip çıkarılabilir,
  ancak bilek bölgesinde koruma sağlamaz ve belirli makinelerde ilave risk oluşturabilir.

---

3. Döner Aksamlı Ekipmanlar Nedir?

Döner aksamlı makineler yüksek tork ve ivme ile çalışan tanımlı sistemlerdir. Bunlar genellikle şunları içerir:

• Mil ve şaft sistemleri
• Zımpara taşları
• Torna ve freze makineleri
• Karıştırıcı-pervane sistemleri
• Kırıcı ve delici spiral aletler
• Şerit testere, daire testere vb.

Bu ekipmanlarda, gevşek giysi veya eldivenin dönen parçayı kavraması hidrolik veya mekanik sarma etkisi yaratabilir; bu durumda eli içine alarak ciddi yaralanmalara neden olabilir.

---

4. Riskler: EN 388 Eldivenler ve Döner Aksamlar

EN 388 standardına uygun yüksek mekanik performanslı eldivenler kesilme ve delinme gibi risklere karşı koruma sağlayabilir. Ancak döner aksamlı makinelerde aşağıdaki riskler devam eder:

• Sarma riski: Eldiven malzemesi dönen parçaya takılabilir.
• Bilek açığı: Kısa konçlu eldiven bileği açıkta bırakır, temas riskini artırır.
• Yanıltıcı güvenlik hissi: Koruma performansı yüksek olan eldiven bile döner sistem sarma riskine karşı koruma sağlamaz.

Bu nedenle yalnızca yüksek kesilme direncine sahip olmak, döner aksamlı ekipmanda eldivenin uygun olduğu anlamına gelmez.

---

5. Mevzuat ve Yasal Çerçeve

Türkiye’de ve Avrupa’da geçerli mevzuat kapsamında:

• Kişisel Koruyucu Donanımların Kullanımına İlişkin Yönetmelik, KKD’nin işin niteliğine göre risk oluşturmaması gerektiğini belirtir.
• Makine Emniyeti Yönetmeliği (2006/42/AT), döner aksamda çalışan kişinin gevşek giysi ve takı kullanmaması gerektiğini özellikle vurgular.
• EN ISO 12100 gibi makine emniyeti standartları, KKD’nin kendisinin risk yaratmaması gerektiğini şart koşar.

Bu çerçevede, işveren ve İSG uzmanı, döner aksamlı makinelerde eldiven kullanımının risklerini değerlendirerek uygun karar vermelidir.

---

6. Güvenli Uygulama Önerileri

Risk Değerlendirmesi:

• Döner aksam türü, hızı ve müdahale mesafesi belirlenmelidir.

Teknik ve Mühendislik Çözümleri:

• Otomatik besleme sistemleri, sensörlü durdurma veya iki el ile çalıştırma gibi temas etmeden çalışma yöntemleri tercih edilmelidir.

KKD Seçimi:

• Döner aksamla doğrudan temas gerekiyorsa, eldiven kullanımı yerine alternatif korunma yöntemleri (örneğin özel kırılabilir manşonlar veya mekanik koruyucular) düşünülmelidir.

Eğitim:

• Çalışanlara döner aksamda eldiven takmamanın neden daha güvenli olabileceği konusunda eğitim verilmelidir.

---

7. Sonuç

EN 388:2016 standardı, iş eldivenlerinin mekanik risklere karşı koruma performansını standartlaştırır ve test sonuçlarının anlaşılır şekilde kodlanmasını sağlar. Ancak yalnızca bu standarda uygun olması, eldivenin tüm risklere karşı koruyacağı anlamına gelmez. Özellikle döner aksamlı ekipmanlarda, kullanıcının temas riskini artırmayan KKD seçimi ve uygun mühendislik önlemleri öncelikli olmalıdır.

Sayın okuyucu,

Aşağıdaki linkten yazımızda yer alan konu hakkında sorularınızı ve görüşlerinizi, merak ettiğiniz ve yazılarımıza konu olmasını istediğiniz hususları iletebilirsiniz.

Bilginin paylaştıkça çoğalacağı düşüncesi ve sizlere daha iyi hizmet verme azmi ile her gün daha da iyiye ilerlemede bizlere yorumlarınız ve katkılarınız ile yardımcı olursanız çok seviniriz. https://g.page/r/CTHRtqI0z0gjEAE/review

Dr Mustafa KEBAT

Tetkik OSGB İş Sağlığı ve Eğitim Koordinatörü

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir.

Ayrıca, sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir iş güvenliği uzmanının, ilgili mühendisin ya da teknik ekibin yetki ve kararlarının yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, çalışma sahanız içerisindeki tehlike – risk belirlemesi ya da mevcut işleyişin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla firmanızın işleyişine müdahil olma ya da sorumlularınızın vereceği kararların yerine tutması olarak değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.