Pentan Tankı – İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda 45 (Kırk Beş) yazıdan oluşan serinin dokuzuncusunda Pentan Tankı – (Hazard Identification – Tehlike Tanımlama) Analizi‘ nde yer alan Bakım-Onarım Sırasında Emniyetsiz Müdahale Olay Ağacı Analizini inceleyebilirsiniz.

Yararlı olması dileklerimle.

Kimyasal depolama sistemlerinde yer alan pentan tankları, periyodik bakım ve arıza müdahale süreçlerinde yüksek derecede tehlike barındırır.

Yanıcı ve uçucu bir madde olan pentan, yalnızca işletim anında değil, durdurulmuş sistemlerde dahi kalıntı gazlar, basınç kalıntısı veya statik yük birikimi nedeniyle risk teşkil etmeye devam eder.

Olası riskleri dikkate aldığımızda pentan tankı. ve bağlantılarında yapılacak bakım-onarım sırasında yürütülen müdahaleler, eğer uygun emniyet prosedürlerine dayanmıyorsa vahim sonuçlar doğurabilir.

Bakım-Onarım Sırasında Emniyetsiz Müdahale Olay Ağacı Analizi ile, tank bakım ve onarımı sırasında meydana gelebilecek emniyetsiz müdahaleden kaynaklanablecek olayların gelişim yollarını sistematik hale getirmeye çalıştım. Pek tabi ki sizlerden gelecek katkılar ile eksiklerinin tamamlanacağını umuyorum.

HZ-07 – Olay Ağacı (Event Tree) Analizi

Tehlike Başlığı: Bakım-Onarım Sırasında Emniyetsiz Müdahale

Başlangıç Olayı (Initiating Event):
→ Pentan tankı, boru hattı veya ilgili ekipmanda bakım/onarım yapılırken emniyet kurallarına uyulmaması.

1. Kontrol Noktası: İş İzni (Permit to Work – PTW) Sistemi Uygulandı mı?

• Evet:
  • İşe başlamadan önce izin alınmış, riskler değerlendirilmiş.
    Sonuç: Ön kontroller ve prosedürlere uygunluk sağlanmış.
  • Risk Değerlendirmesi: Düşük
• Hayır:
  • Prosedür dışı, izinsiz müdahale yapılmış.
  • 2. Kontrol Noktası: Ortamda Gaz Algılama Yapıldı mı?
    • Evet:
      • Pentan buharı veya gaz birikimi kontrol edildi.
        Sonuç: Tehlikeli durum fark edilip işlem ertelenebilir.
      • Risk Değerlendirmesi: Orta
    • Hayır:
      • Gaz birikimi fark edilmedi.
        3. Kontrol Noktası: Ekipman Basınçsız ve İzole Edilmiş mi?
        • Evet:
          • Blind flanşlar takılmış, vana kapalı, sıvı tamamen boşaltılmış.
            Sonuç: Güvenli müdahale mümkün.
          • Risk Değerlendirmesi: Orta
        • Hayır:
          • Basınçlı/sıvı dolu hatta müdahale başlatıldı.
            4. Kontrol Noktası: Kıvılcım Kaynağı Mevcut mu? (örn. kaynak işlemi)
            • Evet:
              • Ortamda gaz birikimi + kıvılcım → patlama riski.
                Sonuç: Parlama, patlama, ciddi yaralanma veya ölüm.
              • Risk Değerlendirmesi: Çok Yüksek
            • Hayır:
              • Mekanik müdahale yapılmış, kıvılcım riski yok.
                Sonuç: Sızıntı olabilir ama yangın riski azalır.
              • Risk Değerlendirmesi: Yüksek
        • Ek Durum:
          • 5. Kontrol Noktası: Personel KKD (Kişisel Koruyucu Donanım) Kullandı mı?
            • Evet:
              • Eldiven, antistatik kıyafet, gaz maskesi, gözlük vb.
                Sonuç: Olası maruziyet azaltılır.
              • Risk Değerlendirmesi: Orta
            • Hayır:
              • Deri teması, solunum maruziyeti, yanık ve zehirlenme riski.
                Sonuç: Sağlık sorunları, iş kazası, iş gücü kaybı.
              • Risk Değerlendirmesi: Çok Yüksek

Senaryo

Önleyici ve Azaltıcı Tedbirler

• Her bakım/onarım çalışması için İş İzni (PTW) prosedürü zorunlu olmalı.
• Tüm müdahalelerden önce gaz algılama ve havalandırma sağlanmalı.
• Basınçsızlaştırma ve izole etme (LOTO – Lock Out Tag Out) uygulanmalı.
• Kıvılcım üretme potansiyeli olan işler için sıcak çalışma izni ve gözetim sağlanmalı.
• KKD zorunluluğu denetlenmeli, antistatik ve kimyasal dirençli kıyafetler kullanılmalı.
• Personel düzenli olarak güvenli bakım eğitimi almalıdır.

Bakım ve onarım süreçleri, rutin işletme dışı faaliyetler oldukları için güvenlik bariyerlerinin sıklıkla devre dışı kaldığı ve riskin daha kolay tetiklenebildiği ortamlardır.

Dikkat edilmesi gereken, pentan tankı gibi yüksek yanıcılık özelliğine sahip sistemlerde, işlem öncesi ve sonrası gazsızlaştırma, atmosfer ölçümü, kilitleme-etiketleme (LOTO), sıcak çalışma izin prosedürleri gibi güvenlik uygulamalarının adım adım istisnasız uygulanmasıdır. Yukarıda elimden geldiğince bu güvenlik prosedürlerinin neden vazgeçilmez olduğunu yazmaya çalıştım.

Emniyetsiz müdahale sonucunda statik kıvılcım, alevlenme, zehirlenme, basınçlı gaz boşalması ya da oksijen yetersizliğine dayalı boğulma gibi bir dizi zincirleme olay gelişebilir.

Bu Bakım-Onarım Sırasında Emniyetsiz Müdahale Olay Ağacı Analizi ile elde edilen senaryolar vasıtası ile sadece teknik arızaları değil; organizasyonel eksiklikleri, denetim zafiyetlerini ve insan kaynaklı hataları da dikkate almanızı sağllamaya çalıştım.

Sonuç olarak, bakım-onarım faaliyetlerinde güvenliğin sağlanabilmesi, sadece bireysel sorumluluk değil, aynı zamanda kurumsal güvenlik kültürünün ve prosedürel disiplinin bir yansımasıdır. Bakım-Onarım Sırasında Emniyetsiz Müdahale Olay Ağacı Analizi karar vericilere ve saha sorumlularına yönelik önleyici stratejiler geliştirmede yol gösterici olmayı hedefleyen bir başlangıç olup katkılarınız ile olması gerektiği hale gelecektir.

Bu yazının kaynağı olan Pentan Tankı – (Hazard Identification – Tehlike Tanımlama) Analizi aşağıdadır.

Pentan Tankı – ((Hazard Identification – Tehlike Tanımlama) Analizi

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18318&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5

Bir Sıcak İş Kazasının Olaylar ve Nedensel Faktörler Analizi İle Araştırılması ve Balık Kılçığı Diyagramı ile Kök Sebeplerinin Bulunması: Dupont Tedlar Üretim Tesisi Örneği https://dergipark.org.tr/tr/pub/cukurovaumfd/article/1230782

Pentane dış depolama tankının yangın etkisine ilişkin bir çalışma https://koreascience.kr/article/JAKO202430540257020.page

Depolama tankı kazalarına ilişkin bir çalışma https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0950423005000641?via%3Dihub

Kaza Sonucu ve Risk Analizine Dayalı Kimyasal Depolama Tanklarının Güvenlik Aralıklarının Araştırılması https://www.researchgate.net/publication/346406356_Research_on_Safety_Spacing_of_Chemical_Storage_Tanks_Based_on_Accident_Consequence_and_Risk_Analysis

IOC terminalindeki büyük yakıt depolama tankının yangın tehlikesi ve risk analizi https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/09544089231207419

Propan depolama tanklarının dinamik risk değerlendirmesi için tahmini bir kaza modelinin geliştirilmesi https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0957582021000896

Pentan https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Pentane