Özellikle akciğerler ve solunum yolları, biyosidal ürün uygulayıcılarında en sık etkilenen sistemlerin başında gelir.

Bu yazıda, sahada çalışan biyosidal ürün uygulayıcılarında görülebilecek akciğer ve solunum yolu hastalıklarını ve erken uyarı bulgularını paylaşmak istiyorum.

Solunum Sistemi Neden Risk Altındadır?

Biyosidal ürünlerin büyük bir kısmı;

• Aerosol (sis) formunda
• Buharlaşabilen
• Solunduğunda doğrudan akciğere ulaşabilen

kimyasallardır.

Maske kullanımı yetersiz olduğunda, filtre doğru seçilmediğinde ya da uzun süreli maruziyet söz konusu olduğunda bu maddeler:

• Burun ve boğazdan geçer
• Bronşlara ulaşır
• Akciğerlerin en uç noktası olan alveollerde birikir

ve zamanla solunum dokusunda hasara yol açar.

En Sık Görülen Solunum Yolu Bulguları

Biyosidal ürün uygulayıcılarında erken dönemde görülebilecek belirtiler şunlardır:

• Sürekli veya tekrarlayan öksürük
• Göğüste yanma veya baskı hissi
• Nefes alırken hırıltı
• Eforla ortaya çıkan nefes darlığı
• Sabahları artan balgam
• Boğazda yanma, tahriş hissi
• Sık sık geçirilen üst solunum yolu enfeksiyonları

Bu belirtiler çoğu zaman “mevsimsel”, “sigaradan” veya “geçici” sanılır.
Oysa çoğu vakada bu, kimyasal maruziyetin ilk alarmıdır.

Görülebilecek Akciğer ve Solunum Yolu Hastalıkları

1. Kimyasal Bronşit

Uzun süreli kimyasal solunumu sonucu bronşların tahriş olmasıdır.

• Kronik öksürük
• Göğüste sıkışma
• Sabah balgamı

ile kendini gösterir. Tedavi edilmezse kalıcı hale gelebilir.

2. Astım ve Astım Benzeri Tablolar

Biyosidal maddeler, solunum yollarında aşırı duyarlılığa yol açabilir.

• Nefes darlığı atakları
• Hırıltılı solunum
• Gece artan şikâyetler

görülebilir. Daha önce astımı olmayan kişilerde bile mesleksel astım gelişebilir.

3. Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)

Yıllar içinde devam eden maruziyet sonucu gelişebilir.

• Sürekli nefes darlığı
• Efor kapasitesinde belirgin düşüş
• Günlük yaşamı zorlaştıran solunum problemi

oluşturur. Bu hasar çoğu zaman geri dönüşsüzdür.

4. Kimyasal Pnömoni (Akciğer İltihabı)

Yoğun maruziyet sonrası ortaya çıkabilir.

• Ani nefes darlığı
• Ateş
• Göğüs ağrısı
• Hızlı soluma

ile seyreder ve acil müdahale gerektirir.

5. Akciğer Dokusunda Hassasiyet ve Fibrozis Riski

Bazı kimyasallar uzun vadede akciğer dokusunda sertleşmeye neden olabilir.

• Nefes alma kapasitesinde azalma
• Sürekli yorgunluk
• İleri evrede oksijen ihtiyacı

gibi ciddi sonuçlara yol açabilir.

Bu Bulgular Neden Erken Yakalanmalıdır?

Solunum sistemi hastalıklarının en büyük riski şudur:
Belirti verir ama geç fark edilir.

Birçok çalışan, nefes darlığını “yaş”, “kondisyon” veya “sigara” ile açıklar.
Oysa doğru zamanda yapılan;

• Akciğer grafileri
• Solunum fonksiyon testleri
• Düzenli hekim değerlendirmeleri

ile bu sorunlar erken dönemde yakalanabilir ve ilerlemesi durdurulabilir.

Biz Neden Bu Konuyu Önemsiyoruz?

Biz Tetkik İş Sağlığı ve Güvenliği olarak şunu çok net biliyoruz:
Solunum yolu hastalıkları geliştiğinde artık sadece iş güvenliği değil, hayat kalitesi etkilenir.

Amacımız;

• Hastalık oluştuktan sonra rapor yazmak değil
• Hastalık oluşmadan önce önlemek
• Çalışanı korurken işvereni de riske sokmamaktır

Biyosidal ürün uygulayıcılarında solunum sistemi, sessiz ama en ağır bedel ödeyen sistemdir. Bu yüzden düzenli sağlık gözetimi, bir formalite değil, gerçek bir koruma aracıdır.

Tetkik İş Sağlığı ve Güvenliği
sizinle çalışmaya hazır.

Amacımız Açık:

• Personelinizin sağlığını gerçek anlamda korumak
• Zorunlu sağlık tetkikleri ve raporlamalarda sizi riske sokmamak
• Denetim süreçlerini stres olmaktan çıkarmak
• İşinizi bilen, sorumluluğunuzu paylaşan bir İSG çözüm ortağı olmak

Eğer siz de;

• Biyosidal uygulama sahalarını tanıyan,
• Kolinesteraz ve sağlık heyeti süreçlerini doğru yöneten,
• Mevzuatı sadece anlatan değil, uygulayan – uygulatan
  bir OSGB ile çalışmak istiyorsanız,

Bizimle iletişime geçin.

Tetkik Eğitim Merkezi : Yeşillik Cad. No:230 Kat:4/424, Selgeçen Modeko İş Merkezi – Karabağlar/İZMİR

Tetkik Merkez Telefonu: +90 232 265 20 65
Web sitemiz: https://tetkik.com.tr/
Bilgi: info@tetkik.com.tr

Unutmayın:

İşinizi biliyoruz.
Mevzuatı yönetiyoruz.
Sağlığınızı koruyoruz.

Biyosidal Ürün Uygulayıcıları İçin Yıllık Zorunlu Tetkik ve Tahlil Planlaması

Biyosidal Ürün Uygulayan Firmalara Özel Sağlık Hizmetlerimiz

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Hapşırık, kaşıntı, nefes darlığı, kızarıklık…
Sorun bazen gıda değil, bağışıklık sisteminin verdiği aşırı tepkidir.

IgE, bağışıklık sistemimizin en yanlış anlaşılan ama en güçlü moleküllerinden biridir. Çoğu kişi IgE’yi yalnızca “alerji testi” olarak bilir. Oysa IgE, vücudun çevreyle kurduğu savunma ilişkisinin en hassas ve en hızlı tepki veren parçasıdır.

1⃣ IgE Nedir?

IgE (İmmünoglobulin E), bağışıklık sisteminin ürettiği antikorlardan biridir. Antikorlar, vücudu yabancı maddelere karşı korumak için üretilir. IgE’nin özelliği şudur:

• Çok az miktarda bulunur
• Ama etkisi çok büyüktür
• En hızlı reaksiyonlardan sorumludur

Kanda IgE düzeyi, diğer antikorlara göre çok düşüktür. Ancak bağlandığı hücreler (mast hücreleri ve bazofiller) üzerinden çok güçlü biyolojik etkiler oluşturur.

2⃣ IgE’nin Asıl Görevi Ne?

IgE’nin evrimsel görevi:

• Parazitlere karşı savunmadır

Ancak modern dünyada parazit yükü azalınca, IgE’nin hedefi değişmiştir. Artık:

• Polen
• Ev tozu
• Hayvan tüyü
• Gıdalar
• Kimyasallar

gibi zararsız maddelere karşı aşırı tepki vermeye başlamıştır.

İşte alerji dediğimiz tablo böyle oluşur.

3⃣ IgE Nasıl Alerjiye Yol Açar?

Süreç kısaca şöyledir:

1. Vücut bir maddeyle (örneğin polen) karşılaşır
2. Bağışıklık sistemi bu maddeyi “tehdit” olarak algılar
3. IgE antikorları üretilir
4. IgE, mast hücrelerine bağlanır
5. Aynı maddeyle tekrar karşılaşınca:
   • Histamin
   • Lökotrienler
   • Sitokinler
   hızla salınır

Sonuç:

• Kaşıntı
• Kızarıklık
• Burun akıntısı
• Göz yaşarması
• Bronşlarda daralma

Bu reaksiyonlar dakikalar içinde gelişebilir.

4⃣ IgE Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

Yüksek IgE her zaman alerji demek değildir, ama çok güçlü bir uyarıdır.

IgE yüksekliği şu durumlarda görülebilir:

• Alerjik rinit (saman nezlesi)
• Astım
• Gıda alerjileri
• Atopik dermatit (egzama)
• Paraziter enfeksiyonlar
• Bazı bağışıklık sistemi hastalıkları

Önemli nokta şudur:

IgE yüksekliği bir sonuçtur, tek başına tanı değildir.

5⃣ “IgE Yüksek Ama Hiçbir Şeyim Yok” Mümkün mü?

Evet, mümkündür.

Bazı kişilerde:

• Total IgE yüksektir
• Ama belirgin alerjik şikâyet yoktur

Bu durum şunları düşündürür:

• Henüz klinik belirti vermeyen alerjik yatkınlık
• Çevresel maruziyet azlığı
• Bağışıklık sisteminin “tetikte” olması

Yani IgE, gelecekteki alerjik hastalıkların habercisi olabilir.

6⃣ Total IgE ile Spesifik IgE Arasındaki Fark

Bu ayrım çok kritiktir.

Total IgE

• Kanda bulunan tüm IgE miktarını gösterir
• Genel alerjik eğilim hakkında bilgi verir

Spesifik IgE

• Belirli bir maddeye karşı (örneğin süt, fıstık, polen) oluşan IgE’yi gösterir
• “Neye alerjim var?” sorusuna yanıt verir

Total IgE normal olup spesifik IgE pozitif olabilir.
Total IgE yüksek olup spesifik alerji bulunmayabilir.

7⃣ IgE ve Gıda Alerjisi: En Çok Karıştırılan Konu

Toplumda sık yapılan hata:

“Bir gıda bana dokunuyor, demek ki IgE alerjim var.”

Oysa:

• IgE aracılı gıda alerjileri ani ve şiddetlidir
• Dakikalar–saatler içinde gelişir
• Kurdeşen, dudak şişmesi, nefes darlığı görülebilir

Buna karşılık:

• Gıda intoleransları
• Sindirim sorunları
• Şişkinlik, gaz

çoğu zaman IgE ile ilişkili değildir.

Her gıda rahatsızlığı alerji değildir.

8⃣ IgE ve Astım Arasındaki Bağ

Alerjik astımda:

• IgE bronşlardaki mast hücrelerine bağlanır
• Alerjenle temas sonrası bronşlar daralır
• Nefes darlığı ve hırıltı oluşur

Bu nedenle:

• IgE düzeyi yüksek olan astımlılarda
• Hedefe yönelik tedaviler (anti-IgE tedavileri)

kullanılabilir.

IgE, astımın ana tetikleyicilerinden biridir.

9⃣ Çocuklarda IgE Neden Daha Önemlidir?

Çocukluk çağında:

• Bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmamıştır
• IgE aracılı tepkiler daha belirgindir

Erken yaşta yüksek IgE:

• Alerjik yürüyüş (atopik dermatit → astım → rinit)
• İlerleyen yaşlarda kronik alerjik hastalıklar

riskini artırabilir.

Bu nedenle çocuklarda IgE erken uyarı işareti olarak değerlendirilir.

IgE Neden Günümüzde Daha Sık Yükseliyor?

Modern yaşam IgE’yi tetikliyor:

• Aşırı hijyen (mikropsuz büyüme)
• Doğadan kopuk yaşam
• Kimyasal maruziyet
• Hava kirliliği
• İşlenmiş gıdalar
• D vitamin eksikliği

Bu durum bağışıklık sistemini “sıkılgan” hâle getiriyor.

1⃣1⃣ IgE Yüksekliği Tehlikeli midir?

Tek başına değil, kontrolsüzse tehlikelidir.

Kontrolsüz IgE aracılı reaksiyonlar:

• Şiddetli astım atakları
• Anafilaksi (hayatı tehdit eden alerjik şok)
• Kronik cilt hastalıkları

gibi ciddi tablolara yol açabilir.

1⃣2⃣ IgE’yi Düşürmek Mümkün mü?

IgE doğrudan “düşürülen” bir değer değildir. Ama:

• Tetikleyicilerden kaçınmak
• Alerjen yükünü azaltmak
• Uygun tedaviler
• Yaşam tarzı düzenlemeleri

ile etkisi kontrol altına alınabilir.

IgE bağışıklığın düşmanı değil, yanlış hedefe yönelmiş savunmasıdır.

IgE; bağışıklık sisteminin alarm molekülüdür. Doğru hedefte hayat kurtarır, yanlış hedefte hayatı zorlaştırır. Alerjiler, bağışıklığın zayıflığı değil; aşırı duyarlılığıdır.

Bu nedenle IgE:

• Yok sayılmamalı
• Tek başına korkulmamalı
• Doğru bağlamda değerlendirilmelidir

Gerçek hedef, bağışıklığı susturmak değil; dengeye getirmektir.

Doğal Yaşayın

Doğal Beslenin

Aklınıza Mukayet Olun

Korku…Gizli salgın…

Kuyuya taşı atan belli değil lakin doğruları anlatmak için çabalayan akıllıların sesleri sosyal medyadaki yalan çığlıkları arasında kayboluyor.

”Çikolata reflüye sebep olur. Reflü de astıma sebep olur.” ardından teorik haklı gerekçeler sıralayarak ver coşkuyu ver coşkuyu da iş pratiğe gelince her zaman hayata – gerçeğe uymuyor.

Öksürük var, sesi kısılmış bir de boğazı ağrıyorsa, neredeyse her astımlıya reflü hastası muamelesi yapılır oldu. Kolay yolu herkes sever.

Propaganda üstadı ilaç endüstrisi mi fısıldadı kendiliğinden mi ortaya yuvarlandı bilinmez “Sessiz reflü” diye bir tanı peydahlandı.

ICD 10 Tanı kodlarında (Hastalıkların isimleri ve karşılarında 3 veya 4 basamaklı kod verilmiş uluslar arası kullanılan tanı listesi). “Sessiz reflü” yazmasa da çok tuttu bu teşhis.

Ardından,

Reflünün ne öksürük nöbetlerinin ne astım krizlerinin sebebi olamayacağını söyleyenlerin sesleri pek dikkate alınmadı.

Benim de Kişisel Görüşüm Reflü astım ataklarına yol açmaz, reflü astımı ağırlaştırmaz

Aklınızda olması gerekli bir diğer husus stres astımı şiddetlendirir. Çikolata yiyenlerde beyninde – kanında mutluluk hormonu olarak bilinen “serotonin” artar; serotoninin stresi – depresyonu önleyici etkileri vardır.

Reflü sebepleri arasında midenin fazla doldurulması da mevcut. Yani her gıda için geçerli olduğu gibi abartıya kaçmadan ”bir parça yenilecek bitter çikolata reflü yapacak o da astımı azdıracak” artık size bile pek mantıklı gelmiyor değil mi?

Bitter çikolata solunum yolları enfeksiyonlarına bağlı öksürüğe karşı faydalı olabilecek yararlı bir gıdadır.

Doğal Yaşayın – Doğal Beslenin – Aklınıza Mukayet Olun

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Kalıcı boğaz semptomlarını tedavi etmek için proton pompası inhibitörlerinin kullanımı: çok merkezli, çift kör, randomize, plasebo kontrollü çalışma https://www.bmj.com/content/372/bmj.m4903

Kalıcı boğaz semptomları mide asidini azaltan haplarla tedavi edilmemelidir. https://evidence.nihr.ac.uk/alert/throat-symptoms-should-not-be-treated-with-ppis/

Gastroözofageal Reflü Hastalığı Olan Hastalarda Kronik Öksürüğün Asit Baskılayıcı Tedaviye Yanıtı https://journal.chestnet.org/article/S0012-3692(13)60137-3/abstract

Lansoprazol, CYP2C19 Zayıf Metabolizör Fenotipine Sahip Çocuklarda Astım Kontrolünün Kötüleşmesiyle İlişkilidir https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4590024/

Zayıf Kontrollü Astımlı Çocuklarda Lansoprazol Rastgele Kontrollü Bir Deneme https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1104902

Asit reflü için 9 evde tedavi (Harvard Sağlık Yayıncılık) https://www.health.harvard.edu/newsletter_article/9-ways-to-relieve-acid-reflux-without-medication

Mide Asidi Sizin İçin İyidir https://www.midwesterndoctor.com/p/stomach-acid-is-good-for-you

Proton pompası inhibitörleri ve akut interstisyel nefrit https://www.bmj.com/content/341/bmj.c4412

Asit baskılayıcı ilaçlar ve mide kanseri: Gözlemsel çalışmaların meta analizi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3646149/

Proton Pompası İnhibitörü ve Histamin 2 Reseptör Antagonisti Kullanımı ve B12 Vitamini Eksikliği https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1788456https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/1788456

Proton pompası inhibitörlerinin kullanımı ve kalça kırığı riski, diyet ve yaşam tarzı faktörleriyle ilişkili: prospektif bir kohort çalışması https://www.bmj.com/content/344/bmj.e372

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Halı saha maçı, koşu, tenis oynamak, bisiklet binmek hatta pilates gibi aklınıza gelebilecek her türlü egzersiz türü alerjiye – ürtikere sebep olabilir. Çoğunlukla koşu veya yürüyüşle ilişkilidir.

Kaşıntılı, beyaz veya eritemli, çukur oluşturmayan ödemli plakları içerir ve anafilaksiye ilerleyebilir.

Egzersiz ürtikeri daha sıklıkla yemekten sonra veya ilaç kullanımı sonrası görülür.

Kişinin önceden alerjisi olan gıdalar sonrası olduğu gibi alerjisi olmayan herhangi bir gıdanın alımı sonrasında da olabilir.

Tipik alerji yapan besinler kabuklu deniz canlıları (karides, istiridye vb gibi) çikolata, baharat, süt, yumurta şeftali, üzüm, kereviz, elma vb gibi. İlaçlardan da antibiyotikler, ağrı kesiciler, aspirin, romatizma ilaçları vb gibi daha riskli de olsa hiç akla gelmeyenler de alerji gelişimine sebep olabilir.

Geçmişinde egzersiz ürtiker hikayesi olanlar incelendiğinde; egzersiz öncesi kafein içerikli kola, alkol kahve, çikolata alınması, egzersizin fazla sıcak ve nemli ya da çok soğuk ve kirli havada yapılmış olmasının egzersiz ürtikeri geçirme riskini arttırdığı görülmüştür.

Adet dönemindeki kadınlarda egzersiz alerjisi – ürtiker ihtimali daha fazladır.

Egzersiz – Spor Ürtikeri Belirtileri

Lezyonlar muhtemelen kılcal damar genişlemesine ve sıvının yüzeysel dermise iletilmesiyle sonuçlanan artan vücut sıcaklığının sonucu gelişen yaygın yüzeyel sıcaklık ve kaşıntı hissi, yorgunluk ve ciddin kızarması ile başlar. Sonrasında 1-2 cm boyutlarında kaşıntılı kabarıklar ortaya çıkar. Bu görünümdeyken ürtiker (kurdeşen) olarak adlandırılır. Bu plaklar zamanla boyut olarak değişir ve daha büyük “dev kabarıklıklar” oluşturmak üzere birleşebilir. Cilt altı dokusunun şişmesi özellikle yüzde, avuç içi ve ayak tabanında belirgindir.

Birçok hastada tansiyon düşüklüğü ile beraber şuur ile ilgili bozukluklar da görülür. Karında kramp şeklinde ağrılar ile bulantı ve kusma da meydana gelir. Baş ağrısı hem çok sık rastlanan ve hem de üç gün kadar devam eden en inatçı belirtilerdendir.

Egzersiz ürtikerinde belirtiler genellikle 2 saat içinde hafiflemeye başlasa da 12 saat sürdüğü de görülür.

Egzersiz – Spor Ürtikerinin Türleri

Egzersiz kaynaklı ürtiker ve anafilaksi, hastanın ürtiker lezyonlarının büyüklüğüne göre öyküsü, hipotansiyon gelişimi, pasif ısıtma ve yiyecek gibi tetikleyici faktörler, hava yolu tutulumunun türü ve benzer koşullar altında tekrarlanabilirlik temelinde kolinerjik ürtiker ve egzersiz kaynaklı anafilaksi olarak sınıflandırılabilir.

Kolinerjik ürtiker, Klasik Egzersiz Kaynaklı Anafilaksi ve Egzersiz Kaynaklı Anafilaksinin değişken türü. Bunlar ürtikeri tetikleyen olaya, ürtikerin morfolojisine ve vasküler çöküşle ilişkisine dayanmaktadır.

Egzersiz – Spor Ürtikerinin Önlenmesi 

Ayrıca;

Egzersiz – Spor Kaynaklı Ürtiker Teşhisi

Kişinin geçmişine ait ayrıntılı görüşme (anamnez alımı), egzersiz provokasyon testi veya metakolin deri testi ile teşhis edilebilir.

Egzersiz – Spor Kaynaklı Ürtiker Takip ve Tedavisi

Cilt tutulumu olan hastalar için profilaktik tedavide antihistaminikler egzersiz kaynaklı anafilaksiyi önlemede kısmen etkilidir. Günde dört kez 25 ila 50 mg dozunda hidroksizin (Atarax), daha yeni antihistaminikler kadar etkili görünmektedir ve iyi tolere edilmektedir. Daha olumlu yan etki profilleri nedeniyle daha yeni antihistaminikler tercih edilebilir. Daha az da Mast hücre stabilizatörleri kullanılır.

Acil Tıbbi Uygulama: Akut bir anafilaksi atağının yönetimi, hava yollarının korunması, vasküler çöküşün tedavi edilmesi ve anjiyoödemin epinefrin, sıvılar, vazopressör ajanlar ve intravenöz difenhidramin veya hidroksizin (Atarax) ile çözülmesinden oluşur.

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Egzersiz kaynaklı ürtiker ve anafilaksi https://www.mayoclinicproceedings.org/article/S0025-6196%2811%2963475-7/fulltext

Egzersize Bağlı Ürtiker: Nadir Bir Vaka Sunumu https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8995004/

Egzersiz kaynaklı rinit: Alerjik ve alerjik olmayan sporcuları olumsuz etkileyen yaygın bir rahatsızlık https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16498856/

Gıda Bağımlı Egzersizle Tetiklenen Anafilaksi: Gıda Alerjisinin Farklı Bir Formu—Tanısal Yaklaşımlar ve Tedavilerin Güncellenmiş Bir İncelemesi https://www.mdpi.com/2304-8158/12/20/3768

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Temizlikte sık kullanılan kimyasal maddeler

Temizlik ürünlerinde bulunan başlıca hassaslaştırıcılar dezenfektanlar, kuaterner amonyum bileşikleri (benzalkonyum klorür gibi), amin bileşikleri ve kokulardır.

Temizlik ürünlerindeki en güçlü hava yolu tahriş edicileri, genellikle birlikte karıştırılan ağartıcı (sodyum hipoklorit), hidroklorik asit ve alkali maddelerdir (amonyak ve sodyum hidroksit).

Temizlik ürünlerinin bileşenlerine maruz kalmak, hem latent dönemli veya latent dönemsiz yeni başlayan astıma hem de iş kaynaklı astıma yol açabilir.

Tahriş edici maddelere yüksek düzeyde maruz kalma, reaktif hava yolu disfonksiyonu sendromuna neden olabilir.

Temizlik işçilerinin ayrıca solunum tahriş edici maddelere uzun süreli düşük ila orta düzeyde maruz kalmaları nedeniyle astım geliştirme riskleri daha yüksek olabilir.

Ek olarak, temizlik maddelerine maruz kaldıktan sonra astım benzeri semptomlar da yaygındır.

Elde edilen ikinci veri; İlk uygulama anında solunum yolu ile alınan sprey formdaki temizlik ürünlerinin kimyasallarının daha sonra yüzeylere çöktüğü, günlük yaşam sırasında ve sonraki temizliklerde tekrar havalanarak solunum yolu ile devamlı olarak alındığı.

Ev temizlik ürünleri bağışıklık sisteminin gelişmekte olduğu dönemde yaşını tamamlamamış çocukların bağırsak bakterilerini (mikrobiyotasını) etkilediğini yada yeterli gelişmemiş akciğerlerine zarar vererek enfeksiyonlara ve alerjilere mukavemetsiz hale getirdiği düşünülmektedir.

Dr. E. Abrams, araştırmanın “Temizlik ürünleri ve astım riski: potansiyel olarak mühim halk sağlığı endişesi” başlıklı değerledirme makalesinde; “Ev temizlik ürünlerinde kullanılan kimyasalların tümünün bildirilmesi gerekmediği gibi “yeşil” ve “çevre dostu” gibi iddiaları düzenleyen yönetmelikler de yok” “Ev temizliğinde farklı yöntemler denenmeli, mesela spreyler yerine bir bezle uygulanan sıvı temizleyiciler tercih edilmelidir.”

Ayrıca,

Ülkemizde yapılan bir araştırmada da 127 astımlı ev hanımının %12’si temizlik malzemeleri kullandıklarında astım belirtilerinin arttığını ifade etmişler, %60’ı temizlik sırasında çamaşır suyu, %34’ü ise tuz ruhu kullandığını bildirmiştir (Mungan D ve Ark).

Çocuklarınızı Astımdan Korumak İstiyorsanız

• Çocuğun yaşadığı evlerde temizliği yukarıdaki maddelere özen göstererek yapın.
• Evde – balkonda ASLA SİGARA İÇMEYİN.
• Sigara içtikten en az 30 dk sonra evinize (çocuğunuzun yanına) girin.
• Sigara içilen yada içilmiş ortamlara çocuğunuzun girmesini engelleyin.
• Çocuk olan evlerde deodorant – parfüm ve benzeri hiçbir kimyasal kullanmayın.
• Çamaşırları evde kurutmayın. Yada çocuk evde yokken kurutup sonra uzun süre evi havalandırın.
• Her türlü uçucu kimyasaldan uzak olmasını sağlayın.

Unutmayın

Temizlik Ürünlerinin Çoğu Reklamlarındaki Çiçeklerden Değil

Petrol Ürünlerinden Elde Ediliyor

Bilimsel Yazı Sevenler Devam Edebilirler

Sprey temizlik ve dezenfeksiyon ürünlerinden solunan kimyasallar ve bunların solunum etkileri. Kapsamlı bir inceleme https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1438463920305381

Kanadalı bir doğum kohortunda temizlik ürünlerinin kullanımının solunum sağlığı ile ilişkisi https://www.cmaj.ca/content/192/7/E154https://www.cmaj.ca/content/192/7/E154

Temizlik ürünleri ve astım riski: potansiyel olarak önemli bir halk sağlığı endişesi https://www.cmaj.ca/content/192/7/E164

Triklosan ve Triklokarban Hakkındaki Florence Beyanı https://ehp.niehs.nih.gov/doi/10.1289/ehp1788

Kadınlarda temizlik spreylerinin evde kullanımı ve astım aktivitesi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22496323/

Yaşlı kadınlarda temizlik spreyleri, ev işleri ve astım https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24238771/

Hastane çalışanlarında temizlik ürünlerine mesleki maruziyet ve astım https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23033509/

Temizlik işçilerinde mesleki maruziyetler ve astım semptomlarına ilişkin işgücü tabanlı bir çalışma https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21558474/

[Temizlikçilerin astımı – etiyoloji, teşhis, profilaksi ve tıbbi sertifikasyon] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21698876/

Temizlik maddeleri ve astım https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21313993/

Temizliğin Akciğerler Üzerindeki Uzun Vadeli Etkileri https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6726387/

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.

Dalıcının sağlık durumunun dalışa uygunluğu değerlendirebilmek için; sualtının yoğun ve viskoz bir ortam olduğunu, derinliğin artışı ile birlikte dalıcının basınca maruziyetindeki değişimi, ortam (özellikle düşen) sıcaklıklığının insanlar üzerindeki etkisi bilmek gerekir.

Bilinmelidir ki dalıcının bazı tıbbi ve psikolojik durumları tüplü dalışa kesin veya geçici süreyle engel teşkü etse de sportif – keyif amaçlı dalışların kuralları, ticari veya askeri amaçlı dalışın katı kurallarından daha esnektir.

Scuba (Su altı tüplü dalış) dalışlarda gerekli tüm şartlar yerine getirildiğinde amatör dalıcılar için de profesyonel dalgıçlar için de riskler düşüktür.

Risklerin düşürülmesi için gereken şartların başında kişinin sağlık durumu gelir.

Bu sebeple dalış yapacak amatörlere de ve profesyonellere de sağlık durumlarının su altındaki şartlara uygun olup olmadığı açısından doğru bir değerlendirme – muayeneye yapımalıdır.

Dalış öncesi muayenenin amacı, dalış yapacak kişinin sualtı dalışını sağlığı açısından tehlikeye düşürecek bir sağlık sorunu olup olmadığını araştırmaktır.

Ayrıca dalıcıların su altına adaptasyonu için disiplinli olması ve uygun ekipmanla dalış yapması gerekir.

Tüm hekimlerin raporları ile birlikte Su Altı Uzmanı Hekim tarafından son değerlendirme yapılmalıdır.

Solunum sistemi açısından bakıldığında dalış için en önemli iki faktör yeterli solunum kapasitesine sahip olmak ve akciğerde hava hapsinin olmamasıdır.

Normal koşullarda dalış esnasında harcanan efor çok fazla değildir. Ancak bazı durumlarda dalıcı çok fazla efor harcamak zorunda kalabilir. Efor esnasında solunum işi artacağından dalıcının solunum kapasitesinin artan solunum yükünü karşılayacak düzeyde olması gerekir.

Dalış yapacak kişinin sedanter yaşamı içerisinde farkında olmadığı lakin dalış sırasında zorlanma ile anlaşılacak sınırda hatta düşük solunum kapasitesi ciddi bir sorundur. Bu hususun dalış sırasında yaşayarak değil önceden muayene ve Solunum Fonksiyon Testi (Solunum kapasitesinin ölçülmesi) ile tespit edilmesi yaşamsal önemdedir.

Egzersiz kapasitesini engellemeyen ve dalıcının rutin yaşamında şikayet yaratmayan akciğer hastalıkları da dalış için risklidir. Hava hapsine neden olan herhangi bir akciğer hastalığı çıkışta pulmoner barotravmaya neden olabilir (çıkış hızı 10-15m/dakika’ dan az olsa bile).

Dalış Öncesi Akciğer Muayenesi

Dalıcının geçmişinde tüberküloz hikayesi varsa akciğer grafisi normal değerlendirilse bile muhakkak akciğer tomografisi ile hava hapsine yol açan skar doku veya kaviter lezyonlar açısından değerlendirilmelidir.

Anamnezinde akciğerle ilişkili bir hastalık veya cerrahi girişim olan dalıcıların akciğer grafisi normal olsa bile özellikle yüksek rezolüsyonlu akciğer tomografisi (HRCT) ile değerlendirilmelidirler.

değerlerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi yeterlidir.

Dalıcının solunum kapasitesi dalış esnasında gerekebilecek ağır eforu karşılayacak düzeyde olmalıdır. Dalış izni verilebilmesi için dalıcının solunum fonksiyon testinin normal sınırlarda olması gerekir.

Tüplü dalış sırasında soğuk-kuru havanın irritasyonuyla hava yolu darlığı gelişebilir.

Bu sebeple; Astımlı ve Astım şüphesi olan dalıcıların Solunum Fonksiyon Testi normal sınırlarda değerlendirilmesi yeterli değildir. Subklinik hava yolu duyarlılığı göz ardı edilmemelidir. Astımın tetiklenebileceği şartlarla (Soğuk-kuru havayla, hipertonik solüsyonla, Egzersizle vb gibi) hava yolu provokasyonu yapılmalıdır. Ventilasyon kapasitesi normalin altında olan astım hastası dalıcılar Göğüs Hastalıkları uzmanı tarafından daha ayrıntılı değerlendirilmeli ve onayı olmadan dalış izni verilmemelidir.

Akım-volüm eğrisi, özellikle ekspirasyon eğrisi (FEF_25-75, FEF₅₀ ve FEF₂₅) uç hava yolları hakkında detaylı bilgi verdiği için değerlendirmede önemlidir.

Akciğer barotravması geçirenlerde, VC ve FEV₁ ölçümlerinin korunduğu, ancak soluk verme sonundaki akımların bozuk olduğu görülmüştür.

Vital kapasite (VC), bir kişinin maksimum inhalasyondan sonra akciğerlerinden dışarı atabileceği maksimum hava miktarıdır.

50 yaşın üstündeki sigara içen dalıcı adaylarında, hava yollarının uç kısımları hakkında bilgi veren değer FEF_25-75 ölçülmelidir.

FEF_25-75 (Zorlu vital kapasite manevrasının %50’sindeki ortalama akım hızıdır)

Sigara sadece dalıcılar için değil tüm insanlar için akciğer hastalıkları gelişimi için ciddi bir risk faktörüdür. Bu sebeple burada bir kez de biz sigarayı bırakmalarını kendi sağlıkları için isteyelim.

Barotravmanın fiziksel temeli Boyle yasası ile açıklanır. Bu kanuna göre sabit sıcaklık altında gazların hacimleri ile basınçları ters orantılıdır.

Boyle Yasası matematiksel olarak şu şekilde ifade edilebilir;

Basınç hacimle ters orantılıdır.

Veya PV = k Basınç ve hacmin çarpımı sabit bir sayıdır (burada k olarak gösterilir)

Burada 
P – gazın basıncı 
V – gazın hacmi ve 
k – belirli bir sıcaklık ve gaz miktarı için sabittir.

Boyle yasası, belirli bir gaz kütlesinin sıcaklığı sabit olduğunda, basıncı ve hacminin çarpımının da sabit olduğunu belirtir. Aynı maddeyi iki farklı koşul kümesi altında karşılaştırırken, yasa şu şekilde ifade edilebilir:

Bir gazın hacmi arttıkça basıncının orantılı olarak azaldığını ve bunun tersinin de geçerli olduğunu göstermektedir.

Dalışın her 10 metresinde basınç 1 atmosfer artar.

Bu hesaba göre su yüzeyindeki herhangi bir hava boşluğunun hacmi 10. metresinde yarıya, 20 m de üçte birine, 30 m de dörtte birine iner. Dalıcının vücudunun gaz içeren boşluklarının hacmi de aynı şekilde küçülür ve yüzeye çıkış esnasında da basınç azaldığından gaz boşlukları genişler.

Sıvılar ve katılar basınç değişikliklerinden gazlar gibi etkilenmezler. Bu sebeple dalıcı vücudundaki katı ve sıvı kısımlarda hacim değişim olmaz. Yani dalış sırasında basınç artışı ile vücudun küçülmesi sadece çizgi filimlerde olur, gerçek hayatta olmaz.

Genellikle derinlikler endişe verici görülse de aslında ilk 10 m de en büyük hacim değişikliği olur ve hava boşluğunun hacmi 10. metresinde yarıya iner. Bu sebeple sığ dalışlar bile oldukça tehlikelidir.

Periferdeki kanın önemli bir bölümünün göğüs boşluğu ve akciğerlere kayması, akciğer içindeki damarların genişleyerek bir hacim oluşturması, böylece rezidüel akciğer hacminin (uzun bir soluk verme sonrası akciğerde kalan hava miktarı) düşmesidir.

1950’li yıllara kadar memeli dalış refleksinin sadece balinalar gibi deniz canlılarında olduğu sanılıyordu ki bu fizyolojik adaptasyonun insanda da mümkün olduğunun keşfinden sonra, serbest dalışla su altındaki ulaşılması güç derinliklerin keşfi de gecikmemiştir.

Genelikle paniğe kapılan dalıcının yüzeye kontrolsüz çıkışı sırasında soluk vermemesi yada yeterli soluk verememesi sebebi ile akciğerdeki havanın basıncın azalması ile genleşmesi sonucu çıkış baro travması meydana gelir.

Aslında ilk olarak gerçekleşen Alveol Yırtılmasını takiben hava bronkovasküler alanda ilerleyerek Arteriyel Gaz Embolisine sebep olur ardından gelişen Mediyastinal Amfizeme veya Pnömotoraksa neden olabilir. Mediyastende ilerleyen hava ek olarak cilt altı amfizem‘ine veya pnömoperikardiyum‘a yol açabilir.

DALIŞ İÇİN AKCİĞERE AİT RİSK FAKTÖRLERİ

KOAH’da bilinen en önemli risk faktörü sigaradır. Sigaraya göre diğer risk faktörlerinin (alfa 1 antitripsin eksikliği, toz-duman ve gazlarla temas, hava kirliliği, çocukluk çağı solunum enfeksiyonları gibi) katkısı çok daha azdır.

Tanıda anamnez, fizik muayene, solunum fonksiyon testi ve akciğer grafi bulguları önemlidir. Düz akciğer grafisi hafif KOAH olgularında genellikle normaldir. Akciğer tomografisi amfizemi, akciğer dokusundaki ince cidarlı havayla dolu boşlukları (bül) ve plevra yaprakları arasındaki küçük havalı alanları (bleb) göstermek açısından önemlidir.

KOAH’da astımdan farklı olarak her zaman için hava yolu darlığı vardır. Havalanma artışı, akciğer elastik yapısındaki azalmaya bağlı soluk verme esnasında meydana gelen bronşiyal kollapsın neden olduğu tıkanıklık ve büllöz akciğer dokusu nedeniyle bu kişiler için dalış kesin yasaktır.

Pnömotoraks

Pnömotoraks plevra boşluğunda hava toplanmasıdır. Daha önceden pnömotoraks (PT) geçirmiş kişiler için dalış kararı verirken pnömotoraksın meydana geliş şekli önemlidir. Pnömotoraks meydana geliş şekline göre başlıca üçe ayrılır.

1. Spontan Pnömotoraks: Travma veya başka bir nedenden kaynaklanmayan, kendiliğinden gelişen pnömotoraksa denir. En sık neden konjenital apikal bleblerdir. Genç, uzun boylu, zayıf kişilerde ve sigara içenlerde sık görülür. Kendi içinde ikiye ayrılır.
   1. Primer spontan pnömotoraks: Herhangi bir akciğer hastalığı olmayan sağlıklı kişilerde kendiliğinden gelişir.
   1. Sekonder spontan pnömotoraks: Altta yatan bir akciğer hastalığına bağlı gelişir. KOAH, astım, bronşektazi ve interstisyel akciğer hastalıklarında pnömotoraks riski yüksektir.
2. Travmatik Pnömotoraks: Göğüs duvarına yönelik delici veya künt travmalara bağlı pnömotoraksa denir.
3. İyatrojenik Pnömotoraks: İnvaziv girişimlere (transtorasik iğne aspirasyonu, torasentez, mekanik ventilasyon, torakotomi gibi) bağlı gelişen pnömotoraks.

***Pnömotorak her üç şekli de tansiyon pnömotoraksa dönüşebilir. Bu durumda plevra boşluğuna giren hava dışarı çıkamaz ve giderek artan hava hacmi kalbi ve madiyasteni karşı tarafa iterek hayatı tehdit eden tabloyu oluşturur. Su altında gelişen bir pnömotoraks yukarı çıkış esnasında çevre basıncı azalacağından tansiyon pnömotoraksına dönebilir.

Primer spontan pnömotoraks geçiren kişilerde neden bilinmez ve tekrarlama riski yüksektir. İkinci atak sıklıkla ilk 6 ay ile 2 yıl içinde görülür ve tekrarlama ihtimali %30 (%16-50 arasında) dur. İkinci ataktan sonra tekrarlama riski daha da artar (%75’lere ulaşır). Sekonder spontan pnömotoraksda neden altta yatan bir akciğer hastalığıdır ve bu kişilerde de tekrarlama ihtimali yüksektir. (%39-47)

Travmatik veya iyatrojenik pnömotoraksda neden bellidir ve iyileşme tam olduysa tekrarlama ihtimali yoktur. Tedavi sonrasında akciğer dokusunda hasar yoksa veya hava hapsine neden olan yapışıklıklar oluşmadıysa bu kişiler dalabilirler. Bu kararın verilebilmesi için detaylı akciğer muayenesi, solunum fonksiyonları ve radyolojik değerlendirme yapılmalıdır. Akciğer grafisi normal olabilir ancak bu yeterli değildir. Bu nedenle akciğer dokusunun yapışıklıklar veya hava hapsi lezyonları açısından daha iyi değerlendirilmesi için akciğer tomografisiyle (özellikle yüksek rezolüsyonlu tomografi: HRCT) karar vermek daha doğrudur.

Astımda hava yollarındaki düz kasların kasılması, ödem ve artan sekresyon hava yollarında daralmaya neden olur. Bu durumda daralan hava yollarının gerisinde kalan hava dışarı çıkamaz ve hava hapsi oluşur. Su altında yukarı çıkış esnasında Boyle kanununa göre tıkanıklığın gerisindeki hava genişleyeceği ve çıkış yolu bulamayacağı için akciğer çıkış baro travmasına neden olabilir. Astımda akciğer dokusunun elastik yapısı bozulduğu için çok düşük basıçlarda bile yırtılarak arteryal gaz embolisine neden olabilir.

Astımlı dalıcıda egzersiz kapasitesinin düşük olması, ventilasyonun eşit dağılmaması, hava yolu tıkanıklığına ve mukus tıkaça bağlı hava hapsinin olması çıkış sırasında barotravma riskini arttırır.

Egzersizle oluşan astım

SCUBA dalışı veya serbest dalış için ayrı bir önem taşır. Egzersiz sırasında hava yollarındaki ısı ve sıvı kaybı hava yollarını daraltarak öksürük, nefes darlığı ve hırıltıya neden olur. Isınmadan yapılan ağır egzersiz sırasında hiperventilasyonla birlikte ağızdan soluk alınıp verilir. Bu nedenle içeri giren soğuk hava bronşları kurutarak daralmaya neden olur. Halbuki, ısınma hareketinden sonra burun yoluyla solunduğunda, soğuk hava burundan geçerken nemlendirilmiş ve ısıtılmış olur. Egzersiz esnasında soğuk ve kuru hava soluyan kişilerde hava yolu daralması daha kısa sürede gelişmektedir. Genellikle 10 derece eğimli ve saatte 3-3.5 mil hızla çalışan treadmill aletinde 6-8 dakikalık yürüyüş veya bisiklet ergometresini 6 dakika kullanmak egzersiz astımını ortaya çıkartır.

Treadmill veya bisiklet ergometrisi hava yolunda daralmaya yol açmazsa soğuk/kuru hava kullanarak egzersiz testi yapılır. Egzersizle veya soğuk-kuru havayla ortaya çıkan astım dalış için kesin olarak yasaktır.

Astımlılarda muayene bulguları ve solunum fonksiyon testi (SFT) tamamen normal olabilir fakat subklinik hava yolu darlığı ve duyarlılığı bulunabilir. Bu kişiler çeşitli uyaranlarla karşılaştıklarında mevcut hava yolu duyarlılığı nedeniyle yakınmalar ortaya çıkabilir ve solunum fonksiyonları bozulabilir. Bu nedenle solunum muayenesi ve solunum fonksiyonları tamamen normal olan astımlı dalıcılarda hava yolu duyarlılığının derecesi ve kişinin hangi uyaranlarla tetiklendiği önemlidir.

Hava yolu duyarlılığını değerlendirmek için çeşitli ajanlarla hava yolu uyarılarak daralma olup olmadığı test edilir. Bu amaçla farmakolojik ajanlar (Histamin ve metakolin), allerjenler, hipertonik solüsyonlar ve fiziksel uyaranlar (egzersiz ve soğuk/kuru hava) kullanılır. Bu testler öncesinde bazal FEV₁ değeri ölçülür ve testten sonra belli aralıklarla FEV₁ ölçümleri tekrarlanır. FEV₁’de belli bir değerin üzerinde azalma varsa test pozitif kabul edilirek sonlandırılır.

Hipertonik solüsyon inhalasyonu

Özellikle %4.5’lik serum fizyolojikle yapılan teste yanıt verenlerde egzersize bağlı astım vardır. Bu ozmolarite deniz suyunun biraz üzerindedir ve SCUBA dalış yapan astımlılar için sıklıkla kullanılır.

Bazal FEV₁ değeri saptandıktan sonra ultrasonik nebülizatörle %4.5’lik serum fizyolojik inhalasyonu yapılır. İnhalasyondan 60 ve 90 saniye sonra FEV₁ ölçümü tekrarlanır. FEV₁ de bazal değere göre %15 (ideali %20) ve üzeri düşüş varsa test pozitif kabul edilir.

Soğuk/kuru hava inhalasyonu

Test için en uygun olanı kuru komprese havadır. Bazal FEV₁ değeri ölçüldükten sonra 3 dakika süren periyodlarla ve her seferinde artan dakika ventilasyonla kuru hava solutulur. Her periyod sonrası oda havasında FEV₁ 30., 90. saniyelerde, 3. ve 5. dakikalarda tekrarlanır. FEV₁’de %20 ve üzeri azalma varsa test pozitif kabul edilerek sonlandırılır.

Egzersiz

Astım tanısında egzersiz testi çok duyarlı değil fakat oldukça özgündür. Sıklıkla treadmill veya bisiklet ergometrisiyle yapılır ve egzersiz süresi 6-8 dakika kadardır. Test esnasında oda sıcaklığında komprese hava solutulur. Test öncesi ve sonrası 1, 3, 5, 10, ve 15. dakikalarda FEV₁ ölçülür. FEV₁ de en az %15lik düşük anormal kabul edilir.

Astımlı dalıcılarda dalış neden daha risklidir?

Astımda hava yolları aşırı duyarlıdır ve çeşitli uyaranlarla astım ortaya çıkabilir veya şiddetlenebilir. SCUBA dalışında kullanılan kuru-soğuk hava astımı tetikleyebilir. Diğer taraftan dalış sırasında yapılan ağır egzersiz hava yollarında daralmaya neden olabilir. Kazayla akciğere kaçan tuzlu su veya tatlı su da hava yollarını irrite ederek daralmaya neden olabilir. Dalıcının su altındaki emosyonel durumu (stres ve panik) da astım atağını başlatabilir veya hızlı çıkışa neden olarak sorun yaratabilir. Bu nedenle astımlı dalcılar hastalıkları ve bunun neden olabileceği dalış problemleri konusunda detaylı olarak bilgilendirilmelidir.

Astımlılar dalabilir mi?

Astımı olan kişi uyaran faktörlerle karşılaştığında sorun yaşayabilir. Dalıcıların su altında egzersiz yaptıklarını ve soğuk-kuru hava soluduklarını düşünürsek, astım dalış için bir risk faktörüdür ve dalış izni verilirken çok dikkatli değerlendirme yapılması gerekir.

Yakın zamana kadar astım dalış için kesin engel kabul ediliyordu. Astımda hava hapsinin ve buna bağlı atardamar gaz embolisi riskinin çok daha fazla olduğu ileri sürülüyordu. Bu nedenle çocukluk döneminde astım hikayesi olan ve sonrasında hiçbir sorun yaşamamış erişkinlere bile dalış izni verilmiyordu. Ancak astımla ilgili bilgilerin artması ve tedavide çok etkili ilaçların kullanıma girmesiyle bu karar çok tartışılır hale gelmiştir. Astımlılarda dalışa bağlı travma riskinin yüksek olduğu daha çok teorik bilgiler doğrultusunda söylenmektedir. Bu konuda mevcut veriler çok yetersizdir. Daha net konuşabilmek için dalış yapanlarda astımlıların yüzdesini bilmek gerekir. Astımlı dalıcıların birçoğu dalış yasağı nedeniyle hastalıklarını gizleme eğiliminde olduklarından astımlı dalıcı yüzdesini kesin olarak söylemek mümkün değildir. Diğer taraftan astıma bağlı dalış riskini belirlemek için ileriye yönelik kontrol grubu içeren çalışmalar yapmanın etik olmadığını da unutmamak gerekir.

Bazı ülkelerde hafif astımı olanlar dalabilirken, diğer birçok ülkede astımlılara hiçbir şekilde dalış izni verilmemektedir. Ancak bu ülkelerde sigara içenler dalabilmektedir. Hiç sigara içmemiş hafif astımı olan dalıcıyla karşılaştırıldığında, sigara içen ve uç hava yolu hastalığı bulunan dalıcıda pulmoner barotravma riskinin daha yüksek olduğunu söyleyebiliriz.

Amerikada aktif dalanların %4-7’sinin astımlı olduğu tahmin edilmektedir. DAN (Divers Alert Network) tarafından oluşturulan verilere bakıldığında dalış kazalarının astımlı dalıcılarda bir artış gösterdiği ancak istatistik olarak anlamlılık yaratmadığı görülmektedir. Diğer taraftan solunum fonksiyon testleri normal olan ve egzersiz veya soğuk hava inhalasyonu ile hava yolu duyarlılık yanıtı hafif olan astımlılarda akciğer barotravma riski astımı olmayan dalıcılardakine benzer bulunmuştur. Son olarak Sualtı ve Hiperbarik Tıp Topluluğunun (Undersea and Hyperbaric Medical Society) 1995 yılında astım ve dalışla ilgili toplantısında bazı astımlıların dalabileceği belirtilmiştir.

Çocukluk çağında astım tanısı konan ancak sonraki yıllarda hiçbir yakınması olmayan ve tedavi gerekmeyen kişiler dalış öncesi muayeneleri (fizik muayene ve solunum fonksiyon testleri) normalse dalabilirler. Bununla beraber bu kişilerin bir daha astımla ilgili hiçbir sorun yaşamayacaklarını söylemek mümkün değildir. Bu nedenle dalış izni verirken mutlaka astımdan kaynaklanan dalış riskleri anlatılmalı ve dalıcının bu konuda bilgilendirildiğini gösteren yazılı onam (informed consent) alınmalıdır. Böylece hastalığına bağlı dalış risklerini iyi bilen astımlı dalıcı çok daha dikkatli dalacağından dalış travmaları azalacaktır.

Astım açısından problemsiz seyreden ve dalış izni verilen dalıcıda herhangi bir nedenden dolayı astım atağı gelişirse bu kişi atak geçtikten sonra ve solunum fonksiyon testi normale döndüyse dalabilir.

Dalışa bağlı akciğer kaynaklı travmalar nasıl önlenebilir?

Dalıcı adayının sualtı fizyolojisini ve dalışa bağlı riskleri bilen tecrübeli bir hekim tarafından değerlendirilmesi son derece önemlidir. Detaylı bir sorgulama, fizik muayene, solunum fonksiyon testi ve akciğer grafisi ile akciğerden kaynaklanabilecek dalış kazalarını minimuma indirmek mümkündür. Akciğere yönelik özel durumlar söz konusuysa aday mutlaka Göğüs Hastalıkları bölümüyle konsülte edilmelidir. Dalış izni verildikten sonra periyodik olarak akciğer muayenesi tekrarlanmalıdır. Unutulmaması gereken diğer önemli bir nokta da dalıcının sigara içmemesinin sağlanması veya içiyorsa bıraktırılmasıdır.

Profesyonel sualtıadamlarının solunum sistemlerinde restriktif ve obstriktif bir kısıtlılık, hava hapsine yol açacak bir lezyon (kist, kavern, kavite v.b.) bulunmamalıdır.

Spor dalışının tıbbi yönleri https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9148089/

Tüplü dalış: Sizin ve hastalarınızın bilmesi gerekenler https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16913196/

Dalış tıbbı https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/378050/

Çevresel Fizyoloji ve Dalış Tıbbı https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29456518/

Refleks dalış tepkisinin karmaşık profili https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22125213/

İnsanlarda nefes tutarak dalışa karşı kardiyovasküler ve pulmoner tepkiler https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7942044/

İnsan nefes tutma dalışının bilgisayar simülasyonu: kardiyovasküler ayarlamalar https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17323072/

DAN Yıllık Dalış Raporu 2019 Sürümü https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562527/

Sınırlı Sorumluluk Beyanı:
Web sitemizin içeriği, ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Sitede yer alan bilgiler, hiçbir zaman bir hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Bu kaynaktan yola çıkarak, ilaç tedavisine başlanması ya da mevcut tedavinin değiştirilmesi kesinlikte tavsiye edilmez. Web sitemizin içeriği, asla kişisel teşhis ya da tedavi yönteminin seçimi için değerlendirilmemelidir. Sitede kanun içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı bulunmamaktadır.